2.84 Ayodhyakanda - Chaturashititama Sargah

ॐ

2.84 અયોધ્યાકાણ્ડ - ચતુરશીતિતમ સર્ગઃ

Valmiki Gujarati

શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે અયોધ્યાકાણ્ડમ્ ।

અથ ચતુરશીતિતમસ્સર્ગઃ ।

તતો નિવિષ્ટાં ધ્વજિનીં ગઙ્ગામન્વાશ્રિતાં નદીમ્ ।

નિષાદરાજો દૃષ્ટ્વૈવ જ્ઞાતીન્સન્ત્વરિતોઽઽબ્રવીત્ ॥ 1 ॥

મહતીયમિતસ્સેના સાગરાભા પ્રદૃશ્યતે ।

નાસ્યાન્તમધિગચ્છામિ મનસાપિ વિચિન્તયન્ ॥ 2 ॥

યથા તુ ખલુ દુર્બુદ્ધિર્ભરત સ્સ્વયમાગતઃ ।

સ એષ હિ મહાકાયઃ કોવિદારધ્વજો રથે ॥ 3 ॥

બન્ધયિષ્યતિ વા દાશાનથવાઽસ્માન્વધિષ્યતિ ।

અથ દાશરથિં રામં પિત્રા રાજ્યાદ્વિવાસિતમ્ ॥ 4 ॥

સમ્પન્નાં શ્રિયમન્વિચ્છન્સ્તસ્ય રાજ્ઞ સ્સુદુર્લભામ્ ।

ભરતઃ કૈકયીપુત્રો હન્તું સમધિગચ્છતિ ॥ 5 ॥

ભર્તાચૈવ સખાચૈવ રામો દાશરથિર્મમ ।

તસ્યાર્થકામાસ્સન્નદ્ધા ગઙ્ગાઽનૂપે પ્રતિષ્ઠત ॥ 6 ॥

તિષ્ઠન્તુ સર્વે દાશાશ્ચ ગઙ્ગામન્વાશ્રિતા નદીમ્ ।

બલયુક્તા નદીરક્ષા માંસમૂલફલાશનાઃ ॥ 7 ॥

નાવાં શતાનાં પઞ્ચાનાં કૈવર્તાનાં શતં શતમ્ ।

સન્નદ્ધાનાં તથા યૂનાં તિષ્ઠન્ત્વિત્યભ્યચોદયત્ ॥ 8 ॥

યદાઽઽદુષ્ટસ્તુ ભરતો રામસ્યેહ ભવિષ્યતિ ।

સેયં સ્વસ્તિમતી સેના ગઙ્ગામદ્ય તરિષ્યતિ ॥ 9 ॥

ઇત્યુક્ત્વોપાયનં ગૃહ્ય મત્સ્યમાંસમધૂનિ ચ ।

અભિચક્રામ ભરતં નિષાદાધિપતિર્ગુહઃ ॥ 10 ॥

તમાયાન્તં તુ સમ્પ્રેક્ષ્ય સૂતપુત્રઃ પ્રતાપવાન્ ।

ભરતાયાઽચચક્ષેઽથ વિનયજ્ઞો વિનીતવત્ ॥ 11 ॥

એષ જ્ઞાતિસહસ્રેણ સ્થપતિઃ પરિવારિતઃ ।

કુશલો દણ્ડકારણ્યે વૃદ્ધો ભ્રાતુશ્ચ તે સખા ॥ 12 ॥

તસ્માત્પશ્યતુ કાકુત્સ્થ ત્વાં નિષાદાધિપો ગુહઃ ।

અસંશયં વિજાનીતે યત્ર તૌ રામલક્ષ્મણૌ ॥ 13 ॥

એતત્તુ વચનં શ્રુત્વા સુમન્ત્રાદ્ભરત શ્શુભમ્ ।

ઉવાચ વચનં શીઘ્રં ગુહઃ પશ્યતુ મામિતિ ॥ 14 ॥

લબ્ધ્વાઽભ્યનુજ્ઞાં સંહૃષ્ટો જ્ઞાતિભિઃ પરિવારિતઃ ।

આગમ્ય ભરતં પ્રહ્વો ગુહો વચનમબ્રવીત્ ॥ 15 ॥

નિષ્કુટશ્ચૈવ દેશોઽયં વઞ્ચિતાશ્ચાપિ તે વયમ્ ।

નિવેદયામસ્તે સર્વે સ્વકે દાસકુલે વસ ॥ 16 ॥

અસ્તિ મૂલં ફલઞ્ચૈવ નિષાદૈસ્સમુપાહૃતમ્ ।

આર્દ્રં ચ માંસં શુષ્કં ચ વન્યં ચોચ્ચાવચં મહત્ ॥ 17 ॥

આશંસે સ્વાશિતા સેના વત્સ્યતીમાં વિભાવરીમ્ ।

અર્ચિતો વિવિધૈઃ કામૈ શ્શ્વ સ્સસૈન્યો ગમિષ્યસિ ॥ 18 ॥

ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે અયોધ્યાકાણ્ડે ચતુરશીતિતમસ્સર્ગઃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |

atha caturaśītitamassargaḥ |

tato niviṣṭāṃ dhvajinīṃ gaṅgāmanvāśritāṃ nadīm |

niṣādarājo dṛṣṭvaiva jñātīnsantvarito''bravīt || 1 ||

mahatīyamitassenā sāgarābhā pradṛśyate |

nāsyāntamadhigacchāmi manasāpi vicintayan || 2 ||

yathā tu khalu durbuddhirbharata ssvayamāgataḥ |

sa eṣa hi mahākāyaḥ kovidāradhvajo rathe || 3 ||

bandhayiṣyati vā dāśānathavā'smānvadhiṣyati |

atha dāśarathiṃ rāmaṃ pitrā rājyādvivāsitam || 4 ||

sampannāṃ śriyamanvicchanstasya rājña ssudurlabhām |

bharataḥ kaikayīputro hantuṃ samadhigacchati || 5 ||

bhartācaiva sakhācaiva rāmo dāśarathirmama |

tasyārthakāmāssannaddhā gaṅgā'nūpe pratiṣṭhata || 6 ||

tiṣṭhantu sarve dāśāśca gaṅgāmanvāśritā nadīm |

balayuktā nadīrakṣā māṃsamūlaphalāśanāḥ || 7 ||

nāvāṃ śatānāṃ pañcānāṃ kaivartānāṃ śataṃ śatam |

sannaddhānāṃ tathā yūnāṃ tiṣṭhantvityabhyacodayat || 8 ||

yadā''duṣṭastu bharato rāmasyeha bhaviṣyati |

seyaṃ svastimatī senā gaṅgāmadya tariṣyati || 9 ||

ityuktvopāyanaṃ gṛhya matsyamāṃsamadhūni ca |

abhicakrāma bharataṃ niṣādādhipatirguhaḥ || 10 ||

tamāyāntaṃ tu samprekṣya sūtaputraḥ pratāpavān |

bharatāyā'cacakṣe'tha vinayajño vinītavat || 11 ||

eṣa jñātisahasreṇa sthapatiḥ parivāritaḥ |

kuśalo daṇḍakāraṇye vṛddho bhrātuśca te sakhā || 12 ||

tasmātpaśyatu kākutstha tvāṃ niṣādādhipo guhaḥ |

asaṃśayaṃ vijānīte yatra tau rāmalakṣmaṇau || 13 ||

etattu vacanaṃ śrutvā sumantrādbharata śśubham |

uvāca vacanaṃ śīghraṃ guhaḥ paśyatu māmiti || 14 ||

labdhvā'bhyanujñāṃ saṃhṛṣṭo jñātibhiḥ parivāritaḥ |

āgamya bharataṃ prahvo guho vacanamabravīt || 15 ||

niṣkuṭaścaiva deśo'yaṃ vañcitāścāpi te vayam |

nivedayāmaste sarve svake dāsakule vasa || 16 ||

asti mūlaṃ phalañcaiva niṣādaissamupāhṛtam |

ārdraṃ ca māṃsaṃ śuṣkaṃ ca vanyaṃ coccāvacaṃ mahat || 17 ||

āśaṃse svāśitā senā vatsyatīmāṃ vibhāvarīm |

arcito vividhaiḥ kāmai śśva ssasainyo gamiṣyasi || 18 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe caturaśītitamassargaḥ ||