2.68 Ayodhyakanda - Ashtashashtitama Sargah

ॐ

2.68 અયોધ્યાકાણ્ડ - અષ્ટષષ્ટિતમ સર્ગઃ

Valmiki Gujarati

શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે અયોધ્યાકાણ્ડમ્ ।

અથ અષ્ટષષ્ટિતમસ્સર્ગઃ ।

તેષાં હિ વચનં શ્રુત્વા વસિષ્ઠઃ પ્રત્યુવાચ હ ।

મિત્રામાત્યગણાન્સર્વાન્બ્રાહ્મણાંસ્તાનિદં વચઃ ॥ 1 ॥

યદસૌ માતુલકુલે દત્તરાજ્યં પરં સુખી ।

ભરતો વસતિ ભ્રાત્રા શત્રુઘ્નેન સમન્વિતઃ ॥ 2 ॥

તચ્છીઘ્રં જવના દૂતા ગચ્છન્તુ ત્વરિતૈર્હયૈઃ ।

આનેતું ભ્રાતરૌ વીરૌ કિં સમીક્ષામહે વયમ્ ॥ 3 ॥

ગચ્છન્ત્વિતિ તત સ્સર્વે વસિષ્ઠં વાક્યમબ્રુવન્ ।

તેષાં તદ્વચનં શ્રૂત્વા વસિષ્ઠો વાક્યમબ્રવીત્ ॥ 4 ॥

એહિ સિદ્ધાર્થ વિજય જયન્તાશોક નન્દન ।

શ્રૂયતામિતિ કર્તવ્યં સર્વાનેવ બ્રવીમિ વઃ ॥ 5 ॥

પુરં રાજગૃહં ગત્વા શીઘ્રં શીઘ્રજવૈ ર્હયૈઃ ।

ત્યક્તશોકૈરિદં વાચ્ય શ્શાસનાદ્ભરતો મમ ॥ 6 ॥

પુરોહિત સ્ત્વાં કુશલં પ્રાહ સર્વે ચ મન્ત્રિણઃ ।

ત્વરમાણશ્ચ નિર્યાહિ કૃત્યમાત્યયિકં ત્વયા ॥ 7 ॥

મા ચાસ્મૈ પ્રોષિતં રામં મા ચાસ્મૈ પિતરં મૃતમ્ ।

ભવન્ત શ્શંસિષુર્ગત્વા રાઘવાણામિમં ક્ષયમ્ ॥ 8 ॥

કૌશેયાનિ ચ વસ્ત્રાણિ ભૂષણાનિ વરાણિ ચ ।

ક્ષિપ્રમાદય રાજ્ઞશ્ચ ભરતસ્ય ચ ગચ્છત ॥ 9 ॥

દત્તપથ્યશના દૂતા જગ્મુસ્સ્વં સ્વં નિવેશનમ્ ।

કેકયાં સ્તે ગમિષ્યન્તો હયાનારુહ્ય સમ્મતાન્ ॥ 10 ॥

તતઃ પ્રાસ્થાનિકં કૃત્વા કાર્યશેષમનન્તરમ્ ।

વસિષ્ઠેનાભ્યનુજ્ઞાતા દૂતા સ્સન્ત્વરિતા યયુઃ ॥ 11 ॥

ન્યન્તેનાપરતાલસ્ય પ્રલમ્બસ્યોત્તરં પ્રતિ ।

નિષેવમાણા સ્તે જગ્મુર્નદીં મધ્યેન માલિનીમ્ ॥ 12 ॥

તે હસ્તિનાપુરે ગઙ્ગાં તીર્ત્વા પ્રત્યઙ્મુખા યયુઃ ।

પાઞ્ચાલદેશમાસાદ્ય મધ્યેન કુરુજાઙ્ગલમ્ ॥ 13 ॥

સરાંસિ ચ સુપૂર્ણાનિ નદીશ્ચ વિમલોદકાઃ ।

નિરીક્ષમાણા સ્તે જગ્મુર્દૂતાઃ કાર્યવશાદ્દ્રુતમ્ ॥ 14 ॥

તે પ્રસન્નોદકાં દિવ્યાં નાનાવિહગસેવિતામ્ ।

ઉપાતિજગ્મુર્વેગેન શરદણ્ડાં જનાકુલામ્ ॥ 15 ॥

નિકૂલવૃક્ષમાસાદ્ય દિવ્યં સત્યોપયાચનમ્ ।

અભિગમ્યાભિવાદ્યં તં કુલિઙ્ગાં પ્રાવિશન્પુરીમ્ ॥ 16 ॥

આભિકાલં તતઃ પ્રાપ્ય તે બોધિભવનાચ્ચ્યુતામ્ ।

પિતૃપૈતામહીં પુણ્યાં તેરુરિક્ષુમતીં નદીમ્ ॥ 17 ॥

અવેક્ષ્યાઞ્જલિપાનાંશ્ચ બ્રાહ્મણાન્વેદપારગાન્ ।

યયુર્મધ્યેન બાહ્લીકાન્ સુદામાનં ચ પર્વતમ્ ॥ 18 ॥

વિષ્ણોઃ પદં પ્રેક્ષમાણા વિપાશાઞ્ચાપિ શાલ્મલીમ્ ।

નદીર્વાપી સ્તટાકાનિ પલ્વલાનિ સરાંસિ ચ ॥ 19 ॥

પશ્યન્તો વિવિધાંશ્ચાપિ સિંહાવ્યાઘ્રમૃગ દ્વિપાન્ ।

યયુઃ પથાઽતિમહતા શાસનં ભર્તુરીપ્સવઃ ॥ 20 ॥

તે શ્રાન્તવાહના દૂતા વિકૃષ્ણેન પથા તતઃ ।

ગિરિવ્રજં પુરવરં શીઘ્રમાસેદુરઞ્જસા ॥ 21 ॥

ભર્તુઃ પ્રિયાર્થં કુલરક્ષણાર્થં ભર્તુશ્ચ વંશસ્ય પરિગ્રહાર્થમ્ ।

અહેડમાના સ્ત્વરયા સ્મ દૂતા રાત્ર્યાન્તુ તે તત્પુરમેવ યાતાઃ ॥ 22 ॥

ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે અયોધ્યાકાણ્ડે અષ્ટષષ્ટિતમસ્સર્ગઃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |

atha aṣṭaṣaṣṭitamassargaḥ |

teṣāṃ hi vacanaṃ śrutvā vasiṣṭhaḥ pratyuvāca ha |

mitrāmātyagaṇānsarvānbrāhmaṇāṃstānidaṃ vacaḥ || 1 ||

yadasau mātulakule dattarājyaṃ paraṃ sukhī |

bharato vasati bhrātrā śatrughnena samanvitaḥ || 2 ||

tacchīghraṃ javanā dūtā gacchantu tvaritairhayaiḥ |

ānetuṃ bhrātarau vīrau kiṃ samīkṣāmahe vayam || 3 ||

gacchantviti tata ssarve vasiṣṭhaṃ vākyamabruvan |

teṣāṃ tadvacanaṃ śrūtvā vasiṣṭho vākyamabravīt || 4 ||

ehi siddhārtha vijaya jayantāśoka nandana |

śrūyatāmiti kartavyaṃ sarvāneva bravīmi vaḥ || 5 ||

puraṃ rājagṛhaṃ gatvā śīghraṃ śīghrajavai rhayaiḥ |

tyaktaśokairidaṃ vācya śśāsanādbharato mama || 6 ||

purohita stvāṃ kuśalaṃ prāha sarve ca mantriṇaḥ |

tvaramāṇaśca niryāhi kṛtyamātyayikaṃ tvayā || 7 ||

mā cāsmai proṣitaṃ rāmaṃ mā cāsmai pitaraṃ mṛtam |

bhavanta śśaṃsiṣurgatvā rāghavāṇāmimaṃ kṣayam || 8 ||

kauśeyāni ca vastrāṇi bhūṣaṇāni varāṇi ca |

kṣipramādaya rājñaśca bharatasya ca gacchata || 9 ||

dattapathyaśanā dūtā jagmussvaṃ svaṃ niveśanam |

kekayāṃ ste gamiṣyanto hayānāruhya sammatān || 10 ||

tataḥ prāsthānikaṃ kṛtvā kāryaśeṣamanantaram |

vasiṣṭhenābhyanujñātā dūtā ssantvaritā yayuḥ || 11 ||

nyantenāparatālasya pralambasyottaraṃ prati |

niṣevamāṇā ste jagmurnadīṃ madhyena mālinīm || 12 ||

te hastināpure gaṅgāṃ tīrtvā pratyaṅmukhā yayuḥ |

pāñcāladeśamāsādya madhyena kurujāṅgalam || 13 ||

sarāṃsi ca supūrṇāni nadīśca vimalodakāḥ |

nirīkṣamāṇā ste jagmurdūtāḥ kāryavaśāddrutam || 14 ||

te prasannodakāṃ divyāṃ nānāvihagasevitām |

upātijagmurvegena śaradaṇḍāṃ janākulām || 15 ||

nikūlavṛkṣamāsādya divyaṃ satyopayācanam |

abhigamyābhivādyaṃ taṃ kuliṅgāṃ prāviśanpurīm || 16 ||

ābhikālaṃ tataḥ prāpya te bodhibhavanāccyutām |

pitṛpaitāmahīṃ puṇyāṃ terurikṣumatīṃ nadīm || 17 ||

avekṣyāñjalipānāṃśca brāhmaṇānvedapāragān |

yayurmadhyena bāhlīkān sudāmānaṃ ca parvatam || 18 ||

viṣṇoḥ padaṃ prekṣamāṇā vipāśāñcāpi śālmalīm |

nadīrvāpī staṭākāni palvalāni sarāṃsi ca || 19 ||

paśyanto vividhāṃścāpi siṃhāvyāghramṛga dvipān |

yayuḥ pathā'timahatā śāsanaṃ bharturīpsavaḥ || 20 ||

te śrāntavāhanā dūtā vikṛṣṇena pathā tataḥ |

girivrajaṃ puravaraṃ śīghramāsedurañjasā || 21 ||

bhartuḥ priyārthaṃ kularakṣaṇārthaṃ bhartuśca vaṃśasya parigrahārtham |

aheḍamānā stvarayā sma dūtā rātryāntu te tatpurameva yātāḥ || 22 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe aṣṭaṣaṣṭitamassargaḥ ||