2.38 Ayodhyakanda - Ashtatrimsha Sargah

ॐ

2.38 અયોધ્યાકાણ્ડ - અષ્ટત્રિંશ સર્ગઃ

Valmiki Gujarati

શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે અયોધ્યાકાણ્ડમ્ ।

અથ અષ્ટત્રિંશસ્સર્ગઃ ।

તસ્યાં ચીરં વસાનાયાં નાથવત્યામનાથવત્ ।

પ્રચુક્રોશ જનસ્સર્વો ધિક્ત્વાં દશરથં ત્વિતિ ॥ 1 ॥

તેન તત્ર પ્રણાદેન દુઃખિતસ્સ મહીપતિઃ ।

ચિચ્છેદ જીવિતે શ્રદ્ધાં ધર્મે યશસિ ચાત્મનઃ ॥ 2 ॥

સ નિઃશ્વસ્યોષ્ણમૈક્ષ્વાક સ્તાં ભાર્યામિદમબ્રવીત્ ।

કૈકેયિ કુશચીરેણ ન સીતા ગન્તુમર્હતિ ॥ 3 ॥

સુકુમારી ચ બાલા ચ સતતં ચ સુખોચિતા ।

નેયં વનસ્ય યોગ્યેતિ સત્યમાહ ગુરુર્મમ ॥ 4 ॥

ઇયં હિ કસ્યાપકરોતિ કિઞ્ચિ ત્તપસ્વિની રાજવરસ્ય કન્યા ।

યા ચીરમાસાદ્ય જનસ્ય મધ્યે સ્થિતા વિસઞ્જ્ઞાશ્રમણીવ કાચિત્ ॥ 5 ॥

ચીરાણ્યપાસ્યાજ્જનકસ્ય કન્યા નેયં પ્રતિજ્ઞા મમ દત્તપૂર્વા ।

યથાસુખં ગચ્છતુ રાજપુત્રી વનં સમગ્રા સહ સર્વરત્નૈઃ ॥ 6 ॥

અજીવનાર્હેણ મયા નૃશંસા કૃતા પ્રતિજ્ઞા નિયમેન તાવત્ ।

તવયા હિ બાલ્યાત્ પ્રતિપન્નમેતત્ તન્માં દહેદ્વેણુમિવાત્મપુષ્પમ્ ॥ 7 ॥

રામેણ યદિ તે પાપે કિઞ્ચિત્કૃતમશોભનમ્ ।

અપકારઃ ક ઇહ તે વૈદેહ્યા દર્શિતોઽધમે ॥ 8 ॥

મૃગીવોત્ફુલ્લનયના મૃદુશીલા તપસ્વીની ।

અપકારં કમિહ તે કરોતિ જનકાત્મજા ॥ 9 ॥

નનુ પર્યાપ્ત મેતત્તે પાપે રામવિવાસનમ્ ।

કિમેભિઃ કૃપણૈર્ભૂયઃ પાતકૈરપિ તે કૃતૈઃ ॥ 10 ॥

પ્રતિજ્ઞાતં મયા તાવત્ ત્વયોક્તં દેવિ શૃણ્વતા ।

રામં યદભિષેકાય ત્વમિહાગતમબ્રવીઃ ॥ 11 ॥

તત્ત્વેતત્સમતિક્રમ્ય નિરયં ગન્તુમિચ્છસિ ।

મૈથિલીમપિ યા હિ ત્વમીક્ષસે ચીરવાસિનીમ્ ॥ 12 ॥

ઇતીવ રાજા વિલપન્મહાત્મા શોકસ્ય નાન્તં સ દદર્શ કિઞ્ચિત્ ।

ભૃશાતુરત્વાચ્ચ પપાત ભૂમૌ તેનૈવ પુત્રવ્યસનેન મગ્નઃ ॥ 13 ॥

એવં બ્રુવન્તં પિતરં રામસ્સમ્પ્રસ્થિતો વનમ્ ।

અવાક્છિરસમાસીનમિદં વચનમબ્રવીત્ ॥ 14 ॥

યં ધાર્મિક કૌશલ્યા મમ માતા યશસ્વિની ।

વૃદ્ધા ચાક્ષુદ્રશીલા ચ ન ચ ત્વાં દેવ ગર્હતે ॥ 15 ॥

મયા વિહીનાં વરદ પ્રપન્નાં શોકસાગરમ્ ।

અદૃષ્ટપૂર્વવ્યસનાં ભૂયસ્સમ્મન્તુમર્હસિ ॥ 16 ॥

પુત્રશોકં યથા નર્ચ્છેત્ત્વયા પૂજ્યેન પૂજિતા ।

માં હિ સઞ્ચિન્તયન્તી સા ત્વયિ જીવેત્તપસ્વિની ॥ 17 ॥

ઇમાં મહેન્ન્દ્રોપમ જાતગર્ધિનીં તથા વિધાતું જનનીં મમાર્હસિ ।

યથા વનસ્થે મયિ શોકકર્શિતા ન જીવિતં ન્યસ્ય યમક્ષયં વ્રજેત્ ॥ 18 ॥

ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે અયોધ્યાકાણ્ડે અષ્ટત્રિંશસ્સર્ગઃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |

atha aṣṭatriṃśassargaḥ |

tasyāṃ cīraṃ vasānāyāṃ nāthavatyāmanāthavat |

pracukrośa janassarvo dhiktvāṃ daśarathaṃ tviti || 1 ||

tena tatra praṇādena duḥkhitassa mahīpatiḥ |

ciccheda jīvite śraddhāṃ dharme yaśasi cātmanaḥ || 2 ||

sa niḥśvasyoṣṇamaikṣvāka stāṃ bhāryāmidamabravīt |

kaikeyi kuśacīreṇa na sītā gantumarhati || 3 ||

sukumārī ca bālā ca satataṃ ca sukhocitā |

neyaṃ vanasya yogyeti satyamāha gururmama || 4 ||

iyaṃ hi kasyāpakaroti kiñci ttapasvinī rājavarasya kanyā |

yā cīramāsādya janasya madhye sthitā visañjñāśramaṇīva kācit || 5 ||

cīrāṇyapāsyājjanakasya kanyā neyaṃ pratijñā mama dattapūrvā |

yathāsukhaṃ gacchatu rājaputrī vanaṃ samagrā saha sarvaratnaiḥ || 6 ||

ajīvanārheṇa mayā nṛśaṃsā kṛtā pratijñā niyamena tāvat |

tavayā hi bālyāt pratipannametat tanmāṃ dahedveṇumivātmapuṣpam || 7 ||

rāmeṇa yadi te pāpe kiñcitkṛtamaśobhanam |

apakāraḥ ka iha te vaidehyā darśito'dhame || 8 ||

mṛgīvotphullanayanā mṛduśīlā tapasvīnī |

apakāraṃ kamiha te karoti janakātmajā || 9 ||

nanu paryāpta metatte pāpe rāmavivāsanam |

kimebhiḥ kṛpaṇairbhūyaḥ pātakairapi te kṛtaiḥ || 10 ||

pratijñātaṃ mayā tāvat tvayoktaṃ devi śṛṇvatā |

rāmaṃ yadabhiṣekāya tvamihāgatamabravīḥ || 11 ||

tattvetatsamatikramya nirayaṃ gantumicchasi |

maithilīmapi yā hi tvamīkṣase cīravāsinīm || 12 ||

itīva rājā vilapanmahātmā śokasya nāntaṃ sa dadarśa kiñcit |

bhṛśāturatvācca papāta bhūmau tenaiva putravyasanena magnaḥ || 13 ||

evaṃ bruvantaṃ pitaraṃ rāmassamprasthito vanam |

avākchirasamāsīnamidaṃ vacanamabravīt || 14 ||

yaṃ dhārmika kauśalyā mama mātā yaśasvinī |

vṛddhā cākṣudraśīlā ca na ca tvāṃ deva garhate || 15 ||

mayā vihīnāṃ varada prapannāṃ śokasāgaram |

adṛṣṭapūrvavyasanāṃ bhūyassammantumarhasi || 16 ||

putraśokaṃ yathā narcchettvayā pūjyena pūjitā |

māṃ hi sañcintayantī sā tvayi jīvettapasvinī || 17 ||

imāṃ mahenndropama jātagardhinīṃ tathā vidhātuṃ jananīṃ mamārhasi |

yathā vanasthe mayi śokakarśitā na jīvitaṃ nyasya yamakṣayaṃ vrajet || 18 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe aṣṭatriṃśassargaḥ ||