2.119 Ayodhyakanda - Ekonavimshatyadhikashatatama Sargah

ॐ

2.119 અયોધ્યાકાણ્ડ - એકોનવિંશત્યધિકશતતમ સર્ગઃ

Valmiki Gujarati

શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે અયોધ્યાકાણ્ડમ્ ।

અથ એકોનવિંશત્યધિકશતતમસ્સર્ગઃ ।

અનસૂયા તુ ધર્મજ્ઞા શ્રુત્વા તાં મહતીં કથામ્ ।

પર્યષ્વજત બાહુભ્યાં શિરસ્યાઘ્રાય મૈથિલીમ્ ॥ 1 ॥

વ્યક્તાક્ષરપદં ચિત્રં ભાષિતં મધુરં ત્વયા ।

યથા સ્વયંવરં વૃત્તં તત્સર્વં હિ શ્રુતં મયા ॥ 2 ॥

રમેઽહં કથયા તે તુ દૃઢં મધુરભાષિણિ ।

રવિરસ્તઙ્ગતશ્શ્રીમાનુપોહ્ય રજનીં શિવામ્ ॥ 3 ॥

દિવસં પ્રતિકીર્ણાનામાહારાર્થં પતત્રિણામ્ ।

સન્ધ્યાકાલે નિલીનાનાં નિદ્રાર્થં શ્રૂયતે ધ્વનિઃ ॥ 4 ॥

એતે ચાપ્યભિષેકાર્દ્રા મુનયઃ કલશોદ્યતાઃ ।

સહિતા ઉપવર્તન્તે સલિલાપ્લુતવલ્કલાઃ ॥ 5 ॥

ઋષીણામગ્નિહોત્રેષુ હુતેષુ વિધિપૂર્વકમ્ ।

કપોતાઙ્ગારુણો ધૂમો દૃશ્યતે પવનોદ્ધતઃ ॥ 6 ॥

અલ્પપર્ણા હિ તરવો ઘનીભૂતાસ્સમન્તતઃ ।

વિપ્રકૃષ્ટેન્દ્રિયે દેશેઽસ્મિન્ન પ્રકાશન્તિ વૈ દિશઃ ॥ 7 ॥

રજનીચરસત્ત્વાનિ પ્રચરન્તિ સમન્તતઃ ।

તપોવનમૃગા હ્યેતે વેદિતીર્થેષુ શેરતે ॥ 8 ॥

સમ્પ્રવૃત્તાનિશા સીતે નક્ષત્રસમલઙ્કૃતા ।

જ્યોત્સ્નાપ્રાવરણશ્ચન્દ્રો દૃશ્યતેઽભ્યુદિતોઽમ્બરે ॥ 9 ॥

ગમ્યતામનુજાનામિ રામસ્યાનુચરી ભવ ।

કથાયન્ત્યા હિ મધુરં ત્વયાઽહં પરિતોષિતા ॥ 10 ॥

અલઙ્કુરુ ચ તાવત્ત્વં પ્રત્યક્ષં મમ મૈથિલિ ।

પ્રીતિં જનય મે વત્સે દિવ્યાલઙ્કારશોભિતા ॥ 11 ॥

સા તથા સમલઙ્કૃત્ય સીતા સુરસુતોપમા ।

પ્રણમ્ય શિરસા તસ્યૈ રામં ત્વભિમુખી યયૌ ॥ 12 ॥

તથા તુ ભૂષિતાં સીતાં દદર્શ વદતાં વરઃ ।

રાઘવઃ પ્રીતિદાનેન તપસ્વિન્યા જહર્ષ ચ ॥ 13 ॥

ન્યવેદયત્તતસ્સર્વં સીતા રામાય મૈથિલી ।

પ્રીતિદાનં તપસ્વિન્યા વસનાભરણસ્રજમ્ ॥ 14 ॥

પ્રહૃષ્ટસ્ત્વભવદ્રામો લક્ષ્મણશ્ચ મહારથઃ ।

મૈથિલ્યાસ્સત્ક્રિયાં દૃષ્ટ્વા માનુષેષુ સુદુર્લભામ્ ॥ 15 ॥

તતસ્તાં શર્વરીં પ્રીતઃ પુણ્યાં શશિનિભાનનઃ ।

અર્ચિતસ્તાપસૈ સ્સિદ્ધૈરુવાસ રઘુનન્દનઃ ॥ 16 ॥

તસ્યાં રાત્ર્યાં વ્યતીતાયામભિષિચ્ય હુતાગ્નિકાન્ ।

આપૃચ્છેતાં નરવ્યાઘ્રૌ તાપસાન્વનગોચરાન્ ॥ 17 ॥

તાવૂચુસ્તે વનચરાસ્તાપસા ધર્મચારિણઃ ।

વનસ્ય તસ્ય સઞ્ચારં રાક્ષસૈસ્સમભિપ્લુતમ્ ॥ 18 ॥

રક્ષાંસિ પુરુષાદાનિ નાનારૂપાણિ રાઘવ ।

વસન્ત્યસ્મિન્મહારણ્યે વ્યાલાશ્ચ રુધિરાશનાઃ ॥ 19 ॥

ઉચ્છિષ્ટં વા પ્રમત્તં વા તાપસં ધર્મચારિણમ્ ।

અદન્ત્યસ્મિન્મહારણ્યે તાન્નિવારય રાઘવ ॥ 20 ॥

એષ પન્થા મહર્ષીણાં ફલાન્યાહરતાં વને ।

અનેન તુ વનં દુર્ગં ગન્તું રાઘવ તે ક્ષમમ્ ॥ 21 ॥

ઇતીવ તૈઃ પ્રાઞ્જલિભિસ્તપસ્વિભિર્દ્વિજૈઃ કૃતસ્વસ્ત્યયનઃ પરન્તપઃ ।

વનં સભાર્યઃ પ્રવિવેશ રાઘવસ્સલક્ષ્મણસ્સૂર્ય ઇવાભ્રમણ્ડલમ્ ॥ 22 ॥

ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે અયોધ્યાકાણ્ડે એકોનવિંશત્યધિકશતતમસ્સર્ગઃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |

atha ekonaviṃśatyadhikaśatatamassargaḥ |

anasūyā tu dharmajñā śrutvā tāṃ mahatīṃ kathām |

paryaṣvajata bāhubhyāṃ śirasyāghrāya maithilīm || 1 ||

vyaktākṣarapadaṃ citraṃ bhāṣitaṃ madhuraṃ tvayā |

yathā svayaṃvaraṃ vṛttaṃ tatsarvaṃ hi śrutaṃ mayā || 2 ||

rame'haṃ kathayā te tu dṛḍhaṃ madhurabhāṣiṇi |

ravirastaṅgataśśrīmānupohya rajanīṃ śivām || 3 ||

divasaṃ pratikīrṇānāmāhārārthaṃ patatriṇām |

sandhyākāle nilīnānāṃ nidrārthaṃ śrūyate dhvaniḥ || 4 ||

ete cāpyabhiṣekārdrā munayaḥ kalaśodyatāḥ |

sahitā upavartante salilāplutavalkalāḥ || 5 ||

ṛṣīṇāmagnihotreṣu huteṣu vidhipūrvakam |

kapotāṅgāruṇo dhūmo dṛśyate pavanoddhataḥ || 6 ||

alpaparṇā hi taravo ghanībhūtāssamantataḥ |

viprakṛṣṭendriye deśe'sminna prakāśanti vai diśaḥ || 7 ||

rajanīcarasattvāni pracaranti samantataḥ |

tapovanamṛgā hyete veditīrtheṣu śerate || 8 ||

sampravṛttāniśā sīte nakṣatrasamalaṅkṛtā |

jyotsnāprāvaraṇaścandro dṛśyate'bhyudito'mbare || 9 ||

gamyatāmanujānāmi rāmasyānucarī bhava |

kathāyantyā hi madhuraṃ tvayā'haṃ paritoṣitā || 10 ||

alaṅkuru ca tāvattvaṃ pratyakṣaṃ mama maithili |

prītiṃ janaya me vatse divyālaṅkāraśobhitā || 11 ||

sā tathā samalaṅkṛtya sītā surasutopamā |

praṇamya śirasā tasyai rāmaṃ tvabhimukhī yayau || 12 ||

tathā tu bhūṣitāṃ sītāṃ dadarśa vadatāṃ varaḥ |

rāghavaḥ prītidānena tapasvinyā jaharṣa ca || 13 ||

nyavedayattatassarvaṃ sītā rāmāya maithilī |

prītidānaṃ tapasvinyā vasanābharaṇasrajam || 14 ||

prahṛṣṭastvabhavadrāmo lakṣmaṇaśca mahārathaḥ |

maithilyāssatkriyāṃ dṛṣṭvā mānuṣeṣu sudurlabhām || 15 ||

tatastāṃ śarvarīṃ prītaḥ puṇyāṃ śaśinibhānanaḥ |

arcitastāpasai ssiddhairuvāsa raghunandanaḥ || 16 ||

tasyāṃ rātryāṃ vyatītāyāmabhiṣicya hutāgnikān |

āpṛcchetāṃ naravyāghrau tāpasānvanagocarān || 17 ||

tāvūcuste vanacarāstāpasā dharmacāriṇaḥ |

vanasya tasya sañcāraṃ rākṣasaissamabhiplutam || 18 ||

rakṣāṃsi puruṣādāni nānārūpāṇi rāghava |

vasantyasminmahāraṇye vyālāśca rudhirāśanāḥ || 19 ||

ucchiṣṭaṃ vā pramattaṃ vā tāpasaṃ dharmacāriṇam |

adantyasminmahāraṇye tānnivāraya rāghava || 20 ||

eṣa panthā maharṣīṇāṃ phalānyāharatāṃ vane |

anena tu vanaṃ durgaṃ gantuṃ rāghava te kṣamam || 21 ||

itīva taiḥ prāñjalibhistapasvibhirdvijaiḥ kṛtasvastyayanaḥ parantapaḥ |

vanaṃ sabhāryaḥ praviveśa rāghavassalakṣmaṇassūrya ivābhramaṇḍalam || 22 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe ekonaviṃśatyadhikaśatatamassargaḥ ||