1.8 Balakanda - Ashtama Sargah

ॐ

1.8 બાલકાણ્ડ - અષ્ટમ સર્ગઃ

Valmiki Gujarati

શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે બાલકાણ્ડમ્ ।

અથ અષ્ટમસ્સર્ગઃ ।

તસ્ય ત્વેવં પ્રભાવસ્ય ધર્મજ્ઞસ્ય મહાત્મનઃ ।

સુતાર્થં તપ્યમાનસ્ય નાસીદ્વંશકરસ્સુતઃ ॥ 1 ॥

ચિન્તયાનસ્ય તસ્યૈવં બુદ્ધિરાસીન્મહાત્મનઃ ।

સુતાર્થં હયમેધેન કિમર્થં ન યજામ્યહમ્ ॥ 2 ॥

સ નિશ્ચિતાં મતિં કૃત્વા યષ્ટવ્યમિતિ બુદ્ધિમાન્ ।

મન્ત્રિભિસ્સહ ધર્માત્મા સર્વૈરેવ કૃતાત્મભિઃ ॥ 3 ॥

તતોઽબ્રવીદિદં રાજા સુમન્ત્રં મન્ત્રિસત્તમમ્ ।

શીઘ્રમાનય મે સર્વાન્ગુરૂંસ્તાન્ સપુરોહિતાન્ ॥ 4 ॥

તતસ્સુમન્ત્રસ્ત્વરિતં ગત્વા ત્વરિતવિક્રમઃ ।

સમાનયત્સ તાન્ સર્વાન્ સમસ્તાન્વેદપારગાન્ ॥ 5 ॥

સુયજ્ઞં વામદેવં ચ જાબાલિમથ કાશ્યપમ્ ।

પરોહિતં વસિષ્ઠં ચ યે ચાન્યે વ્દિજસત્તમાઃ ॥ 6 ॥

તાન્પૂજયિત્વા ધર્માત્મા રાજા દશરથસ્તદા ।

ઇદં ધર્માર્થસહિતં શ્લક્ષ્ણંવચનમબ્રવીત્ ॥ 7 ॥

મમ લાલપ્યમાનસ્ય પુત્રાર્થન્નાસ્તિ વૈ સુખમ્ ।

તદર્થં હયમેધેન યક્ષ્યામીતિ મતિર્મમ ॥ 8 ॥

તદહં યષ્ટુમિચ્છામિ શાસ્ત્રદૃષ્ટેન કર્મણા ।

કથં પ્રાપ્સ્યામ્યહં કામં બુદ્ધિરત્રવિચાર્યતામ્ ॥ 9 ॥

તતસ્સાધ્વિતિ તદ્વાક્યં બ્રાહ્મણાઃ પ્રત્યપૂજયન્ ।

વસિષ્ઠપ્રમુખાસ્સર્વે પાર્થિવસ્ય મુખાચ્ચ્યુતમ્ ॥ 10 ॥

ઊચુશ્ચ પરમપ્રીતાસ્સર્વે દશરથં વચઃ ।

સમ્ભારાસ્સમ્ભ્રિયન્તાં તે તુરગશ્ચ વિમુચ્યતામ્ ॥ 11 ॥

સર્વથા પ્રાપ્સ્યસે પુત્રાનભિપ્રેતાંશ્ચ પાર્થિવ ।

યસ્ય તે ધાર્મિકી બુદ્ધિરિયં પુત્રાર્થમાગતા ॥ 12 ॥

તતઃ પ્રીતોઽભવદ્રાજા શ્રુત્વા તદ્વિજભાષિતમ્ ।

અમાત્યાંશ્ચાબ્રવીદ્રાજા હર્ષપર્યાકુલેક્ષણઃ ॥ 13 ॥

સમ્ભારાસ્સમ્ભ્રિયન્તાં મે ગુરૂણાં વચનાદિહ ।

સમર્થાધિષ્ઠિતશ્ચાશ્વસ્સોપાધ્યાયો વિમુચ્યતામ્ ॥ 14 ॥

સરય્વાશ્ચોત્તરે તીરે યજ્ઞભૂમિર્વિધીયતામ્ ।

શાન્તયશ્ચાભિવર્ધન્તાં યથાકલ્પં યથાવિધિ ॥ 15 ॥

શક્યઃ પ્રાપ્તુમયં યજ્ઞસ્સર્વેણાપિ મહીક્ષિતા ।

નાપરાધો ભવેત્કષ્ટો યદ્યસ્મિન્ક્રતુસત્તમે ॥ 16 ॥

છિદ્રં હિ મૃગયન્તેઽત્ર વિદ્વાંસો બ્રહ્મરાક્ષસાઃ ।

નિહતસ્ય ચ યજ્ઞસ્ય સદ્યઃ કર્તા વિનશ્યતિ ॥ 17 ॥

તદ્યથા વિધિપૂર્વં મે ક્રતુરેષ સમાપ્યતે ।

તથા વિધાનં ક્રિયતાં સમર્થાઃ કરણેષ્વિહ ॥ 18 ॥

તથેતિ ચાબ્રુવન્સર્વે મન્ત્રિણઃપ્રત્યપૂજયન્ ।

પાર્થિવેન્દ્રસ્ય તદ્વાક્યં યથાજ્ઞપ્તં નિશમ્ય તે ॥ 19 ॥

તથા દ્વિજાસ્તે ધર્મજ્ઞા વર્ધયન્તો નૃપોત્તમમ્ ।

અનુજ્ઞાતાસ્તતસ્સર્વે પુનર્જગ્મુર્યથાગતમ્ ॥ 20 ॥

વિસર્જયિત્વા તાન્વિપ્રાન્સચિવાનિદમબ્રવીત્ ।

ઋત્વિગ્ભિરુપદિષ્ટોઽયં યથાવત્ક્રતુરાપ્યતામ્ ॥ 21 ॥

ઇત્યુક્ત્વા નૃપશાર્દૂલસ્સચિવાન્સમુપસ્થિતાન્ ।

વિસર્જયિત્વા સ્વં વેશ્મ પ્રવિવેશ મહાદ્યુતિઃ ॥ 22 ॥

તતસ્સ ગત્વા તાઃપત્નીર્નરેન્દ્રો હૃદયપ્રિયાઃ ।

ઉવાચ દીક્ષાં વિશત યક્ષ્યેઽહં સુતકારણાત્ ॥ 23 ॥

તાસાં તેનાતિકાન્તેન વચનેન સુવર્ચસામ્ ।

મુખપદ્માન્યશોભન્ત પદ્માનીવ હિમાત્યયે ॥ 24 ॥

ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે બાલકાણ્ડે અષ્ટમસ્સર્ગઃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |

atha aṣṭamassargaḥ |

tasya tvevaṃ prabhāvasya dharmajñasya mahātmanaḥ |

sutārthaṃ tapyamānasya nāsīdvaṃśakarassutaḥ || 1 ||

cintayānasya tasyaivaṃ buddhirāsīnmahātmanaḥ |

sutārthaṃ hayamedhena kimarthaṃ na yajāmyaham || 2 ||

sa niścitāṃ matiṃ kṛtvā yaṣṭavyamiti buddhimān |

mantribhissaha dharmātmā sarvaireva kṛtātmabhiḥ || 3 ||

tato'bravīdidaṃ rājā sumantraṃ mantrisattamam |

śīghramānaya me sarvāngurūṃstān sapurohitān || 4 ||

tatassumantrastvaritaṃ gatvā tvaritavikramaḥ |

samānayatsa tān sarvān samastānvedapāragān || 5 ||

suyajñaṃ vāmadevaṃ ca jābālimatha kāśyapam |

parohitaṃ vasiṣṭhaṃ ca ye cānye vdijasattamāḥ || 6 ||

tānpūjayitvā dharmātmā rājā daśarathastadā |

idaṃ dharmārthasahitaṃ ślakṣṇaṃvacanamabravīt || 7 ||

mama lālapyamānasya putrārthannāsti vai sukham |

tadarthaṃ hayamedhena yakṣyāmīti matirmama || 8 ||

tadahaṃ yaṣṭumicchāmi śāstradṛṣṭena karmaṇā |

kathaṃ prāpsyāmyahaṃ kāmaṃ buddhiratravicāryatām || 9 ||

tatassādhviti tadvākyaṃ brāhmaṇāḥ pratyapūjayan |

vasiṣṭhapramukhāssarve pārthivasya mukhāccyutam || 10 ||

ūcuśca paramaprītāssarve daśarathaṃ vacaḥ |

sambhārāssambhriyantāṃ te turagaśca vimucyatām || 11 ||

sarvathā prāpsyase putrānabhipretāṃśca pārthiva |

yasya te dhārmikī buddhiriyaṃ putrārthamāgatā || 12 ||

tataḥ prīto'bhavadrājā śrutvā tadvijabhāṣitam |

amātyāṃścābravīdrājā harṣaparyākulekṣaṇaḥ || 13 ||

sambhārāssambhriyantāṃ me gurūṇāṃ vacanādiha |

samarthādhiṣṭhitaścāśvassopādhyāyo vimucyatām || 14 ||

sarayvāścottare tīre yajñabhūmirvidhīyatām |

śāntayaścābhivardhantāṃ yathākalpaṃ yathāvidhi || 15 ||

śakyaḥ prāptumayaṃ yajñassarveṇāpi mahīkṣitā |

nāparādho bhavetkaṣṭo yadyasminkratusattame || 16 ||

chidraṃ hi mṛgayante'tra vidvāṃso brahmarākṣasāḥ |

nihatasya ca yajñasya sadyaḥ kartā vinaśyati || 17 ||

tadyathā vidhipūrvaṃ me kratureṣa samāpyate |

tathā vidhānaṃ kriyatāṃ samarthāḥ karaṇeṣviha || 18 ||

tatheti cābruvansarve mantriṇaḥpratyapūjayan |

pārthivendrasya tadvākyaṃ yathājñaptaṃ niśamya te || 19 ||

tathā dvijāste dharmajñā vardhayanto nṛpottamam |

anujñātāstatassarve punarjagmuryathāgatam || 20 ||

visarjayitvā tānviprānsacivānidamabravīt |

ṛtvigbhirupadiṣṭo'yaṃ yathāvatkraturāpyatām || 21 ||

ityuktvā nṛpaśārdūlassacivānsamupasthitān |

visarjayitvā svaṃ veśma praviveśa mahādyutiḥ || 22 ||

tatassa gatvā tāḥpatnīrnarendro hṛdayapriyāḥ |

uvāca dīkṣāṃ viśata yakṣye'haṃ sutakāraṇāt || 23 ||

tāsāṃ tenātikāntena vacanena suvarcasām |

mukhapadmānyaśobhanta padmānīva himātyaye || 24 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe aṣṭamassargaḥ ||