1.6 Balakanda - Shashtha Sargah

ॐ

1.6 બાલકાણ્ડ - ષષ્ઠ સર્ગઃ

Valmiki Gujarati

શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે બાલકાણ્ડમ્ ।

અથ ષષ્ઠસ્સર્ગઃ ।

. તસ્યાં પુર્યામયોધ્યાયાં વેદવિત્સર્વસઙ્ગ્રહઃ ।

દીર્ઘદર્શી મહાતેજાઃ પૌરજાનપદપ્રિયઃ ॥ 1 ॥

ઇક્ષ્વાકૂણામતિરથો યજ્વા ધર્મરતો વશી ।

મહર્ષિકલ્પો રાજર્ષિસ્ત્રિષુ લોકેષુ વિશ્રુતઃ ॥ 2 ॥

બલવાન્નિહતામિત્રો મિત્રવાન્વિજિતેન્દ્રિયઃ ।

ધનૈશ્ચ સઙ્ગ્રહૈશ્ચાન્યૈશ્શક્રવૈશ્રવણોપમઃ ॥ 3 ॥

યથા મનુર્મહાતેજા લોકસ્ય પરિરક્ષિતા ।

તથા દશરથો રાજા વસઞ્જગદપાલયત્ ॥ 4 ॥

તેન સત્યાભિસન્ધેન ત્રિવર્ગમનુતિષ્ઠતા ।

પાલિતા સા પુરી શ્રેષ્ઠા ઇન્દ્રેણેવામરાવતી ॥ 5 ॥

તસ્મિન્પુરવરે હૃષ્ટા ધર્માત્માનો બહુશ્રુતાઃ ।

નરાસ્તુષ્ટા ધનૈસ્સ્વૈસ્સ્વૈરલુબ્ધાસ્સત્યવાદિનઃ ॥ 6 ॥

નાલ્પસન્નિચયઃ કશ્ચિદાસીત્તસ્મિન્ પુરોત્તમે ।

કુટુમ્બી યો હ્યસિદ્ધાર્થોઽગવાશ્વધનધાન્યવાન્ ॥ 7 ॥

કામી વા ન કદર્યો વા નૃશંસઃ પુરુષઃ ક્વચિત્ ।

દ્રષ્ટું શક્યમયોધ્યાયાન્નાવિદ્વાન્ન ચ નાસ્તિકઃ ॥ 8 ॥

સર્વે નરાશ્ચ નાર્યશ્ચ ધર્મશીલાસ્સુસંયતાઃ ।

ઉદિતાશ્શીલવૃત્તાભ્યાં મહર્ષય ઇવામલાઃ ॥ 9 ॥

નાકુણ્ડલી નામકુટી નાસ્રગ્વી નાલ્પભોગવાન્ ।

નામૃષ્ટો નાનુલિપ્તાઙ્ગો નાસુગન્ધશ્ચ વિદ્યતે ॥ 10 ॥

નામૃષ્ટભોજી નાદાતા નાપ્યનઙ્ગદનિષ્કધૃક્ ।

નાહસ્તાભરણો વાઽપિ દૃશ્યતે નાપ્યનાત્મવાન્ ॥ 11 ॥

નાનાહિતાગ્નિર્નાયજ્વા ન ક્ષુદ્રો વા ન તસ્કરઃ ।

કશ્ચિદાસીદયોધ્યાયાન્ન ચ નિર્વૃત્તસઙ્કરઃ ॥ 12 ॥

સ્વકર્મનિરતા નિત્યં બ્રાહ્મણા વિજિતેન્દ્રિયાઃ ।

દાનાધ્યયનશીલાશ્ચ સંયતાશ્ચ પરિગ્રહે ॥ 13 ॥

ન નાસ્તિકો નાનૃતકો ન કશ્ચિદબહુશ્રુતઃ ।

નાસૂયકો ન ચાઽશક્તો નાવિદ્વાન્વિદ્યતે તદા ॥ 14 ॥

નાષડઙ્ગવિદત્રાસીન્નાવ્રતો નાસહસ્રદઃ ।

ન દીનઃ ક્ષિપ્તચિત્તો વા વ્યથિતો વાઽપિ કશ્ચન ॥ 15 ॥

કશ્ચિન્નરો વા નારી વા નાશ્રીમાન્નાપ્યરૂપવાન્ ।

દ્રષ્ટું શક્યમયોધ્યાયાં નાપિ રાજન્યભક્તિમાન્ ॥ 16 ॥

વર્ણેષ્વગ્ર્યચતુર્થેષુ દેવતાતિથિપૂજકાઃ ।

કૃતજ્ઞાશ્ચ વદાન્યાશ્ચ શૂરા વિક્રમસંયુતાઃ ॥ 17 ॥

દીર્ઘાયુષો નરાસ્સર્વે ધર્મં સત્યં ચ સંશ્રિતાઃ ।

સહિતાઃ પુત્રપૌત્રૈશ્ચ નિત્યં સ્ત્રીભિઃ પુરોત્તમે ॥ 18 ॥

ક્ષત્રં બ્રહ્મમુખં ચાસીદ્વૈશ્યાઃ ક્ષત્રમનુવ્રતાઃ ।

શૂદ્રાસ્સ્વધર્મનિરતાસ્ત્રીન્વર્ણાનુપચારિણઃ ॥ 19 ॥

સા તેનેક્ષ્વાકુનાથેન પુરી સુપરિરક્ષિતા ।

યથા પુરસ્તાન્મનુના માનવેન્દ્રેણ ધીમતા ॥ 20 ॥

યોધાનામગ્નિકલ્પાનાં પેશલાનામમર્ષિણામ્ ।

સમ્પૂર્ણા કૃતવિદ્યાનાં ગુહા કેસરિણામિવ ॥ 21 ॥

કામ્ભોજવિષયે જાતૈર્બાહ્લીકૈશ્ચ હયોત્તમૈઃ ।

વનાયુજૈર્નદીજૈશ્ચ પૂર્ણા હરિહયોત્તમૈઃ ॥ 22 ॥

વિન્ધ્યપર્વતજૈર્મત્તૈઃ પૂર્ણા હૈમવતૈરપિ ।

મદાન્વિતૈરતિબલૈર્માતઙ્ગૈઃ પર્વતોપમૈઃ ॥ 23 ॥

ઐરાવતકુલીનૈશ્ચ મહાપદ્મકુલૈસ્તથા ।

અઞ્જનાદપિ નિષ્પન્નૈર્વામનાદપિ ચ દ્વિપૈઃ ॥ 24 ॥

ભદ્રૈર્મન્દ્રૈર્મૃગૈશ્ચૈવ ભદ્રમન્દ્રમૃગૈસ્તથા ।

ભદ્રમન્દ્રૈર્ભદ્રમૃગૈર્મૃગમન્દ્રૈશ્ચ સા પુરી ।

નિત્યમત્તૈસ્સદા પૂર્ણા નાગૈરચલસન્નિભૈઃ ॥ 25 ॥

સા યોજને ચ દ્વે ભૂયઃ સત્યનામા પ્રકાશતે ।

યસ્યાં દશરથો રાજા વસન્ જગદપાલયત્ ॥ 26 ॥

તાં પુરીં સ મહાતેજા રાજા દશરથો મહાન્ ।

શશાસ શમિતામિત્રો નક્ષત્રાણીવ ચન્દ્રમાઃ ॥ 27 ॥

તાં સત્યનામાં દૃઢતોરણાર્ગલાં ગૃહૈર્વિચિત્રૈરુપશોભિતાં શિવામ્ ।

પુરીમયોધ્યાં નૃસહસ્રસઙ્કુલાં શશાસ વૈ શક્રસમો મહીપતિઃ ॥ 28 ॥

ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે બાલકાણ્ડે ષષ્ઠસ્સર્ગઃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |

atha ṣaṣṭhassargaḥ |

. tasyāṃ puryāmayodhyāyāṃ vedavitsarvasaṅgrahaḥ |

dīrghadarśī mahātejāḥ paurajānapadapriyaḥ || 1 ||

ikṣvākūṇāmatiratho yajvā dharmarato vaśī |

maharṣikalpo rājarṣistriṣu lokeṣu viśrutaḥ || 2 ||

balavānnihatāmitro mitravānvijitendriyaḥ |

dhanaiśca saṅgrahaiścānyaiśśakravaiśravaṇopamaḥ || 3 ||

yathā manurmahātejā lokasya parirakṣitā |

tathā daśaratho rājā vasañjagadapālayat || 4 ||

tena satyābhisandhena trivargamanutiṣṭhatā |

pālitā sā purī śreṣṭhā indreṇevāmarāvatī || 5 ||

tasminpuravare hṛṣṭā dharmātmāno bahuśrutāḥ |

narāstuṣṭā dhanaissvaissvairalubdhāssatyavādinaḥ || 6 ||

nālpasannicayaḥ kaścidāsīttasmin purottame |

kuṭumbī yo hyasiddhārtho'gavāśvadhanadhānyavān || 7 ||

kāmī vā na kadaryo vā nṛśaṃsaḥ puruṣaḥ kvacit |

draṣṭuṃ śakyamayodhyāyānnāvidvānna ca nāstikaḥ || 8 ||

sarve narāśca nāryaśca dharmaśīlāssusaṃyatāḥ |

uditāśśīlavṛttābhyāṃ maharṣaya ivāmalāḥ || 9 ||

nākuṇḍalī nāmakuṭī nāsragvī nālpabhogavān |

nāmṛṣṭo nānuliptāṅgo nāsugandhaśca vidyate || 10 ||

nāmṛṣṭabhojī nādātā nāpyanaṅgadaniṣkadhṛk |

nāhastābharaṇo vā'pi dṛśyate nāpyanātmavān || 11 ||

nānāhitāgnirnāyajvā na kṣudro vā na taskaraḥ |

kaścidāsīdayodhyāyānna ca nirvṛttasaṅkaraḥ || 12 ||

svakarmaniratā nityaṃ brāhmaṇā vijitendriyāḥ |

dānādhyayanaśīlāśca saṃyatāśca parigrahe || 13 ||

na nāstiko nānṛtako na kaścidabahuśrutaḥ |

nāsūyako na cā'śakto nāvidvānvidyate tadā || 14 ||

nāṣaḍaṅgavidatrāsīnnāvrato nāsahasradaḥ |

na dīnaḥ kṣiptacitto vā vyathito vā'pi kaścana || 15 ||

kaścinnaro vā nārī vā nāśrīmānnāpyarūpavān |

draṣṭuṃ śakyamayodhyāyāṃ nāpi rājanyabhaktimān || 16 ||

varṇeṣvagryacaturtheṣu devatātithipūjakāḥ |

kṛtajñāśca vadānyāśca śūrā vikramasaṃyutāḥ || 17 ||

dīrghāyuṣo narāssarve dharmaṃ satyaṃ ca saṃśritāḥ |

sahitāḥ putrapautraiśca nityaṃ strībhiḥ purottame || 18 ||

kṣatraṃ brahmamukhaṃ cāsīdvaiśyāḥ kṣatramanuvratāḥ |

śūdrāssvadharmaniratāstrīnvarṇānupacāriṇaḥ || 19 ||

sā tenekṣvākunāthena purī suparirakṣitā |

yathā purastānmanunā mānavendreṇa dhīmatā || 20 ||

yodhānāmagnikalpānāṃ peśalānāmamarṣiṇām |

sampūrṇā kṛtavidyānāṃ guhā kesariṇāmiva || 21 ||

kāmbhojaviṣaye jātairbāhlīkaiśca hayottamaiḥ |

vanāyujairnadījaiśca pūrṇā harihayottamaiḥ || 22 ||

vindhyaparvatajairmattaiḥ pūrṇā haimavatairapi |

madānvitairatibalairmātaṅgaiḥ parvatopamaiḥ || 23 ||

airāvatakulīnaiśca mahāpadmakulaistathā |

añjanādapi niṣpannairvāmanādapi ca dvipaiḥ || 24 ||

bhadrairmandrairmṛgaiścaiva bhadramandramṛgaistathā |

bhadramandrairbhadramṛgairmṛgamandraiśca sā purī |

nityamattaissadā pūrṇā nāgairacalasannibhaiḥ || 25 ||

sā yojane ca dve bhūyaḥ satyanāmā prakāśate |

yasyāṃ daśaratho rājā vasan jagadapālayat || 26 ||

tāṃ purīṃ sa mahātejā rājā daśaratho mahān |

śaśāsa śamitāmitro nakṣatrāṇīva candramāḥ || 27 ||

tāṃ satyanāmāṃ dṛḍhatoraṇārgalāṃ gṛhairvicitrairupaśobhitāṃ śivām |

purīmayodhyāṃ nṛsahasrasaṅkulāṃ śaśāsa vai śakrasamo mahīpatiḥ || 28 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe ṣaṣṭhassargaḥ ||