1.31 Balakanda - Ekatrimsha Sargah

ॐ

1.31 બાલકાણ્ડ - એકત્રિંશ સર્ગઃ

Valmiki Gujarati

શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે બાલકાણ્ડમ્ ।

અથ એકત્રિંશસ્સર્ગઃ ।

અથ તાં રજનીં તત્ર કૃતાર્થૌ રામલક્ષ્મણૌ ।

ઊષતુર્મુદિતૌ વીરૌ પ્રહૃષ્ટેનાન્તરાત્મના ॥ 1 ॥

પ્રભાતાયાં તુ શર્વર્યાં કૃતપૌર્વાહ્ણિકક્રિયૌ ।

વિશ્વામિત્રમૃષીંશ્ચાન્યાન્ સહિતાવભિજગ્મતુઃ ॥ 2 ॥

અભિવાદ્ય મુનિશ્રેષ્ઠં જ્વલન્તમિવ પાવકમ્ ।

ઊચતુર્મધુરોદારં વાક્યં મધુરભાષિણૌ ॥ 3 ॥

ઇમૌ સ્મ મુનિશાર્દૂલ કિઙ્કરૌ સમુપસ્થિતૌ ।

આજ્ઞાપય યથેષ્ટં વૈ શાસનં કરવાવ કિમ્ ॥ 4 ॥

એવમુક્તા સ્તતસ્તાભ્યાં સર્વ એવ મહર્ષયઃ ।

વિશ્વામિત્રં પુરસ્કૃત્ય રામં વચનમબ્રુવન્ ॥ 5 ॥

મૈથિલસ્ય નરશ્રેષ્ઠ જનકસ્ય ભવિષ્યતિ ।

યજ્ઞઃ પરમધર્મિષ્ઠસ્તસ્ય યાસ્યામહે વયમ્ ॥ 6 ॥

ત્વં ચૈવ નરશાર્દૂલ સહાસ્માભિર્ગમિષ્યસિ ।

અદ્ભુતં ધનુરત્નં ચ તત્ર તદ્રષ્ટુમર્હસિ ॥ 7 ॥

તદ્ધિ પૂર્વં નરશ્રેષ્ઠ દત્તં સદસિ દૈવતૈઃ ।

અપ્રમેયબલં ઘોરં મખે પરમભાસ્વરમ્ ॥ 8 ॥

નાસ્ય દેવા ન ગન્ધર્વા નાસુરા ન ચ રાક્ષસાઃ ।

કર્તુમારોપણં શક્તા ન કથઞ્ચન માનુષાઃ ॥ 9 ॥

ધનુષસ્તસ્ય વીર્યં તુ જિજ્ઞાસન્તો મહીક્ષિતઃ ।

ન શેકુરારોપયિતું રાજપુત્રા મહાબલાઃ ॥ 10 ॥

તદ્ધનુર્નરશાર્દૂલ મૈથિલસ્ય મહાત્મનઃ ।

તત્ર દ્રક્ષ્યસિ કાકુત્સ્થ યજ્ઞં ચાદ્ભુતદર્શનમ્ ॥ 11 ॥

તદ્ધિ યજ્ઞફલં તેન મૈથિલેનોત્તમં ધનુઃ ।

યાચિતં નરશાર્દૂલ સુનાભં સર્વદૈવતૈઃ ॥ 12 ॥

આયાગભૂતં નૃપતેસ્તસ્ય વેશ્મનિ રાઘવ ।

અર્ચિતં વિવિધૈર્ગન્ધૈર્ધૂપૈશ્ચાગરુગન્ધિભિઃ ॥ 13 ॥

એવમુક્ત્વા મુનિવરઃ પ્રસ્થાનમકરોત્તદા ।

સર્ષિસઙ્ઘ સ્સકાકુત્સ્થઃ આમન્ત્ર્ય વનદેવતાઃ ॥ 14 ॥

સ્વસ્તિ વોઽસ્તુ ગમિષ્યામિ સિદ્વસ્સિદ્ધાશ્રમાદહમ્ ।

ઉત્તરે જાહ્નવીતીરે હિમવન્તં શિલોચ્ચયમ્ ॥ 15 ॥

પ્રદક્ષિણં તતઃ કૃત્વા સિદ્ધાશ્રમમનુત્તમમ્ ।

ઉત્તરાં દિશમુદ્દિશ્ય પ્રસ્થાતુમુપચક્રમે ॥ 16 ॥

તં પ્રયાન્તં મુનિવરમન્વયાદનુસારિણમ્ ।

શકટીશતમાત્રં તુ પ્રાયેણ બ્રહ્મવાદિનામ્ ॥ 17 ॥

મૃગપક્ષિગણાશ્ચૈવ સિદ્ધાશ્રમનિવાસિનઃ ।

અનુજગ્મુર્મહાત્માનં વિશ્વામિત્રં મહામુનિમ્ ॥ 18 ॥

નિવર્તયામાસ તતઃ પક્ષિસઙ્ઘાન્ મૃગાનપિ ।

તે ગત્વા દૂરમધ્વાનં લમ્બમાને દિવાકરે ।

વાસં ચક્રુર્મુનિગણાઃ શોણાકૂલે સમાહિતાઃ ॥ 19 ॥

તેઽસ્તં ગતે દિનકરે સ્નાત્વા હુતહુતાશનાઃ ।

વિશ્વામિત્રં પુરસ્કૃત્ય નિષેદુરમિતૌજસઃ ॥ 20 ॥

રામોઽપિ સહસૌમિત્રિર્મુનીં સ્તાનભિપૂજ્ય ચ ।

અગ્રતો નિષસાદાથ વિશ્વામિત્રસ્ય ધીમતઃ ॥ 21 ॥

અથ રામો મહાતેજાઃ વિશ્વામિત્રં મહામુનિમ્ ।

પપ્રચ્છ નરશાર્દૂલઃ કૌતૂહલસમન્વિતઃ ॥ 22 ॥

ભગવન્ કોઽન્વયં દેશસ્સમૃદ્ધવનશોભિતઃ ।

શ્રોતુમિચ્છામિ ભદ્રં તે વક્તુમર્હસિ તત્ત્વતઃ ॥ 23 ॥

ચોદિતો રામવાક્યેન કથયામાસ સુવ્રતઃ ।

તસ્ય દેશસ્ય નિખિલમૃષિમધ્યે મહાતપાઃ ॥ 24 ॥

ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે બાલકાણ્ડે એકત્રિંશસ્સર્ગઃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |

atha ekatriṃśassargaḥ |

atha tāṃ rajanīṃ tatra kṛtārthau rāmalakṣmaṇau |

ūṣaturmuditau vīrau prahṛṣṭenāntarātmanā || 1 ||

prabhātāyāṃ tu śarvaryāṃ kṛtapaurvāhṇikakriyau |

viśvāmitramṛṣīṃścānyān sahitāvabhijagmatuḥ || 2 ||

abhivādya muniśreṣṭhaṃ jvalantamiva pāvakam |

ūcaturmadhurodāraṃ vākyaṃ madhurabhāṣiṇau || 3 ||

imau sma muniśārdūla kiṅkarau samupasthitau |

ājñāpaya yatheṣṭaṃ vai śāsanaṃ karavāva kim || 4 ||

evamuktā statastābhyāṃ sarva eva maharṣayaḥ |

viśvāmitraṃ puraskṛtya rāmaṃ vacanamabruvan || 5 ||

maithilasya naraśreṣṭha janakasya bhaviṣyati |

yajñaḥ paramadharmiṣṭhastasya yāsyāmahe vayam || 6 ||

tvaṃ caiva naraśārdūla sahāsmābhirgamiṣyasi |

adbhutaṃ dhanuratnaṃ ca tatra tadraṣṭumarhasi || 7 ||

taddhi pūrvaṃ naraśreṣṭha dattaṃ sadasi daivataiḥ |

aprameyabalaṃ ghoraṃ makhe paramabhāsvaram || 8 ||

nāsya devā na gandharvā nāsurā na ca rākṣasāḥ |

kartumāropaṇaṃ śaktā na kathañcana mānuṣāḥ || 9 ||

dhanuṣastasya vīryaṃ tu jijñāsanto mahīkṣitaḥ |

na śekurāropayituṃ rājaputrā mahābalāḥ || 10 ||

taddhanurnaraśārdūla maithilasya mahātmanaḥ |

tatra drakṣyasi kākutstha yajñaṃ cādbhutadarśanam || 11 ||

taddhi yajñaphalaṃ tena maithilenottamaṃ dhanuḥ |

yācitaṃ naraśārdūla sunābhaṃ sarvadaivataiḥ || 12 ||

āyāgabhūtaṃ nṛpatestasya veśmani rāghava |

arcitaṃ vividhairgandhairdhūpaiścāgarugandhibhiḥ || 13 ||

evamuktvā munivaraḥ prasthānamakarottadā |

sarṣisaṅgha ssakākutsthaḥ āmantrya vanadevatāḥ || 14 ||

svasti vo'stu gamiṣyāmi sidvassiddhāśramādaham |

uttare jāhnavītīre himavantaṃ śiloccayam || 15 ||

pradakṣiṇaṃ tataḥ kṛtvā siddhāśramamanuttamam |

uttarāṃ diśamuddiśya prasthātumupacakrame || 16 ||

taṃ prayāntaṃ munivaramanvayādanusāriṇam |

śakaṭīśatamātraṃ tu prāyeṇa brahmavādinām || 17 ||

mṛgapakṣigaṇāścaiva siddhāśramanivāsinaḥ |

anujagmurmahātmānaṃ viśvāmitraṃ mahāmunim || 18 ||

nivartayāmāsa tataḥ pakṣisaṅghān mṛgānapi |

te gatvā dūramadhvānaṃ lambamāne divākare |

vāsaṃ cakrurmunigaṇāḥ śoṇākūle samāhitāḥ || 19 ||

te'staṃ gate dinakare snātvā hutahutāśanāḥ |

viśvāmitraṃ puraskṛtya niṣeduramitaujasaḥ || 20 ||

rāmo'pi sahasaumitrirmunīṃ stānabhipūjya ca |

agrato niṣasādātha viśvāmitrasya dhīmataḥ || 21 ||

atha rāmo mahātejāḥ viśvāmitraṃ mahāmunim |

papraccha naraśārdūlaḥ kautūhalasamanvitaḥ || 22 ||

bhagavan ko'nvayaṃ deśassamṛddhavanaśobhitaḥ |

śrotumicchāmi bhadraṃ te vaktumarhasi tattvataḥ || 23 ||

codito rāmavākyena kathayāmāsa suvrataḥ |

tasya deśasya nikhilamṛṣimadhye mahātapāḥ || 24 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe ekatriṃśassargaḥ ||