1.30 Balakanda - Trimsha Sargah

ॐ

1.30 બાલકાણ્ડ - ત્રિંશ સર્ગઃ

Valmiki Gujarati

શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે બાલકાણ્ડમ્ ।

અથ ત્રિંશસ્સર્ગઃ ।

અથ તૌ દેશકાલજ્ઞૌ રાજાપુત્રાવરિન્દમૌ ।

દેશે કાલે ચ વાક્યજ્ઞાવબ્રૂતાં કૌશિકં વચઃ ॥ 1 ॥

ભગવન્ શ્રોતુમિચ્છાવો યસ્મિન્ કાલે નિશાચરૌ ।

સંરક્ષણીયૌ તૌ બ્રહ્મન્નાતિવર્તેત તત્ક્ષણમ્ ॥ 2 ॥

એવં બ્રુવાણૌ કાકુત્સ્થૌ ત્વરમાણૌ યુયુત્સયા ।

સર્વે તે મુનયઃ પ્રીતાઃ પ્રશશંસુર્નૃપાત્મજૌ ॥ 3 ॥

અદ્યપ્રભૃતિ ષડ્રાત્રં રક્ષતં રાઘવૌ યુવામ્ ।

દીક્ષાં ગતો હ્યેષ મુનિર્મૌનિત્વં ચ ગમિષ્યતિ ॥ 4 ॥

તૌ તુ તદ્વચનં શ્રુત્વા રાજપુત્રૌ યશસ્વિનૌ ।

અનિદ્રૌ ષડહોરાત્રં તપોવનમરક્ષતામ્ ॥ 5 ॥

ઉપાસાઞ્ચક્રતુર્વીરૌ યત્તૌ પરમધન્વિનૌ ।

રરક્ષતુર્મુનિવરં વિશ્વામિત્રમરિન્દમૌ ॥ 6 ॥

અથ કાલે ગતે તસ્મિન્ ષષ્ઠેઽહનિ સમાગતે ।

સૌમિત્રિમબ્રવીદ્રામો યત્તો ભવ સમાહિતઃ ॥ 7 ॥

રામસ્યૈવં બ્રુવાણસ્ય ત્વરિતસ્ય યુયુત્સયા ।

પ્રજજ્વાલ તતો વેદિસ્સોપાધ્યાયપુરોહિતા ॥ 8 ॥

સદર્ભચમસસ્રુક્કા સસમિત્કુસુમોચ્ચયા ।

વિશ્વામિત્રેણ સહિતા વેદિર્જજ્વાલ સર્ત્વિજા ॥ 9 ॥

મન્ત્રવચ્ચ યથાન્યાયં યજ્ઞોઽસૌ સમ્પ્રવર્તતે ।

આકાશે ચ મહાન્ શબ્દઃ પ્રાદુરાસીદ્ભયાનકઃ ॥ 10 ॥

આવાર્ય ગગનં મેઘો યથા પ્રાવૃષિ નિર્ગતઃ ।

તથામાયાં વિકુર્વાણૌ રાક્ષસાવભ્યધાવતામ્ ॥ 11 ॥

મારીચશ્ચ સુબાહુશ્ચ તયોરનુચરાશ્ચ યે ।

આગમ્ય ભીમસઙ્કાશા રુધિરૌઘમવાસૃજન્ ॥ 12 ॥

સા તેન રુધિરૌઘેણ વેદિર્જજ્વાલ મણ્ડિતા ।

સહસાઽભિદ્રુતો રામસ્તાનપશ્ય ત્તતો દિવિ ॥ 13 ॥

તાવાપતન્તૌ સહસા દૃષ્ટ્વા રાજીવલોચનઃ ।

લક્ષ્મણં ત્વભિસમ્પ્રેક્ષ્ય રામો વચનમબ્રવીત્ ॥ 14 ॥

પશ્ય લક્ષ્મણ દુર્વૃત્તાન્ રાક્ષસાન્ પિશિતાશનાન્ ।

માનવાસ્ત્રસમાધૂતાનનિલેન યથા ઘનાન્ ॥ 15 ॥

માનવં પરમોદારમસ્ત્રં પરમભાસ્વરમ્ ।

ચિક્ષેપ પરમક્રુદ્ધો મારીચોરસિ રાઘવઃ ॥ 16 ॥

સ તેન પરમાસ્ત્રેણ માનવેન સમાહિતઃ ।

સમ્પૂર્ણં યોજનશતં ક્ષિપ્તસ્સાગરસમ્પ્લવે ॥ 17 ॥

વિચેતનં વિઘૂર્ણન્તં શીતેષુ બલતાડિતમ્ ।

નિરસ્તં દૃશ્ય મારીચં રામો લક્ષ્મણમબ્રવીત્ ॥ 18 ॥

પશ્ય લક્ષ્મણ શીતેષું માનવં ધર્મસંહિતમ્ ।

મોહયિત્વા નયત્યેનં ન ચ પ્રાણૈર્વ્યયુજ્યત ॥ 19 ॥

ઇમાનપિ વધિષ્યામિ નિર્ઘૃણાન્ દુષ્ટચારિણઃ ।

રાક્ષસાન્ પાપકર્મસ્થાન્ યજ્ઞઘ્નાન્ રુધિરાશનાન્ ॥ 20 ॥

સઙ્ગૃહ્યાસ્ત્રં તતો રામો દિવ્યમાગ્નેયમદ્ભુતમ્ ।

સુબાહૂરસિ ચિક્ષેપ સવિદ્ધઃ પ્રાપતદ્ભુવિ ॥ 21 ॥

શેષાન્ વાયવ્યમાદાય નિજઘાન મહાયશાઃ ।

રાઘવઃ પરમોદારો મુનીનાં મુદમાવહન્ ॥ 22 ॥

સ હત્વા રાક્ષસાન્ સર્વાન્ યજ્ઞઘ્નાન્ રઘુનન્દનઃ ।

ઋષિભિઃ પૂજિતસ્તત્ર યથેન્દ્રો વિજયે પુરા ॥ 23 ॥

અથ યજ્ઞે સમાપ્તે તુ વિશ્વામિત્રો મહામુનિઃ ।

નિરીતિકા દિશો દૃષ્ટવા કાકુત્સ્થમિદમબ્રવીત્ ॥ 24 ॥

કૃતાર્થોઽસ્મિ મહાબાહો કૃતં ગુરુવચસ્ત્વયા ।

સિદ્ધાશ્રમમિદં સત્યં કૃતં રામ મહાયશઃ ॥ 25 ॥

ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે બાલકાણ્ડે ત્રિંશસ્સર્ગઃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |

atha triṃśassargaḥ |

atha tau deśakālajñau rājāputrāvarindamau |

deśe kāle ca vākyajñāvabrūtāṃ kauśikaṃ vacaḥ || 1 ||

bhagavan śrotumicchāvo yasmin kāle niśācarau |

saṃrakṣaṇīyau tau brahmannātivarteta tatkṣaṇam || 2 ||

evaṃ bruvāṇau kākutsthau tvaramāṇau yuyutsayā |

sarve te munayaḥ prītāḥ praśaśaṃsurnṛpātmajau || 3 ||

adyaprabhṛti ṣaḍrātraṃ rakṣataṃ rāghavau yuvām |

dīkṣāṃ gato hyeṣa munirmaunitvaṃ ca gamiṣyati || 4 ||

tau tu tadvacanaṃ śrutvā rājaputrau yaśasvinau |

anidrau ṣaḍahorātraṃ tapovanamarakṣatām || 5 ||

upāsāñcakraturvīrau yattau paramadhanvinau |

rarakṣaturmunivaraṃ viśvāmitramarindamau || 6 ||

atha kāle gate tasmin ṣaṣṭhe'hani samāgate |

saumitrimabravīdrāmo yatto bhava samāhitaḥ || 7 ||

rāmasyaivaṃ bruvāṇasya tvaritasya yuyutsayā |

prajajvāla tato vedissopādhyāyapurohitā || 8 ||

sadarbhacamasasrukkā sasamitkusumoccayā |

viśvāmitreṇa sahitā vedirjajvāla sartvijā || 9 ||

mantravacca yathānyāyaṃ yajño'sau sampravartate |

ākāśe ca mahān śabdaḥ prādurāsīdbhayānakaḥ || 10 ||

āvārya gaganaṃ megho yathā prāvṛṣi nirgataḥ |

tathāmāyāṃ vikurvāṇau rākṣasāvabhyadhāvatām || 11 ||

mārīcaśca subāhuśca tayoranucarāśca ye |

āgamya bhīmasaṅkāśā rudhiraughamavāsṛjan || 12 ||

sā tena rudhiraugheṇa vedirjajvāla maṇḍitā |

sahasā'bhidruto rāmastānapaśya ttato divi || 13 ||

tāvāpatantau sahasā dṛṣṭvā rājīvalocanaḥ |

lakṣmaṇaṃ tvabhisamprekṣya rāmo vacanamabravīt || 14 ||

paśya lakṣmaṇa durvṛttān rākṣasān piśitāśanān |

mānavāstrasamādhūtānanilena yathā ghanān || 15 ||

mānavaṃ paramodāramastraṃ paramabhāsvaram |

cikṣepa paramakruddho mārīcorasi rāghavaḥ || 16 ||

sa tena paramāstreṇa mānavena samāhitaḥ |

sampūrṇaṃ yojanaśataṃ kṣiptassāgarasamplave || 17 ||

vicetanaṃ vighūrṇantaṃ śīteṣu balatāḍitam |

nirastaṃ dṛśya mārīcaṃ rāmo lakṣmaṇamabravīt || 18 ||

paśya lakṣmaṇa śīteṣuṃ mānavaṃ dharmasaṃhitam |

mohayitvā nayatyenaṃ na ca prāṇairvyayujyata || 19 ||

imānapi vadhiṣyāmi nirghṛṇān duṣṭacāriṇaḥ |

rākṣasān pāpakarmasthān yajñaghnān rudhirāśanān || 20 ||

saṅgṛhyāstraṃ tato rāmo divyamāgneyamadbhutam |

subāhūrasi cikṣepa saviddhaḥ prāpatadbhuvi || 21 ||

śeṣān vāyavyamādāya nijaghāna mahāyaśāḥ |

rāghavaḥ paramodāro munīnāṃ mudamāvahan || 22 ||

sa hatvā rākṣasān sarvān yajñaghnān raghunandanaḥ |

ṛṣibhiḥ pūjitastatra yathendro vijaye purā || 23 ||

atha yajñe samāpte tu viśvāmitro mahāmuniḥ |

nirītikā diśo dṛṣṭavā kākutsthamidamabravīt || 24 ||

kṛtārtho'smi mahābāho kṛtaṃ guruvacastvayā |

siddhāśramamidaṃ satyaṃ kṛtaṃ rāma mahāyaśaḥ || 25 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe triṃśassargaḥ ||