1.12 Balakanda - Dvadasha Sargah

ॐ

1.12 બાલકાણ્ડ - દ્વાદશ સર્ગઃ

Valmiki Gujarati

શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે બાલકાણ્ડમ્ ।

અથ દ્વાદશસ્સર્ગઃ ।

તતઃ કાલે બહુતિથે કસ્મિંશ્ચિત્સુમનોહરે ।

વસન્તે સમનુપ્રાપ્તે રાજ્ઞો યષ્ટું મનોઽભવત્ ॥ 1 ॥

તતઃ પ્રસાદ્ય શિરસા તં વિપ્રં દેવવર્ણિનમ્ ।

યજ્ઞાય વરયામાસ સન્તાનાર્થં કુલસ્ય વૈ ॥ 2 ॥

તથેતિ ચ સ રાજાનમુવાચ ચ સુસત્કૃતઃ ।

સમ્ભારા સમ્ભ્રિયન્તાં તે તુરગશ્ચ વિમુચ્યતામ્ ॥ 3 ॥

તતો રાજાઽબ્રવીદ્વાક્યં સુમન્ત્રં મન્ત્રિસત્તમમ્ ।

સુમન્ત્રાવાહય ક્ષિપ્રં ઋત્વિજો બ્રહ્મવાદિનઃ ॥ 4 ॥

સુયજ્ઞં વામદેવં ચ જાબાલિમથ કાશ્યપમ્ ।

પુરોહિતં વસિષ્ઠં ચ યે ચાન્યે દ્વિજસત્તમાઃ ॥ 5 ॥

તતસ્સુમન્ત્રસ્ત્વરિતં ગત્વા ત્વરિતવિક્રમઃ ।

સમાનયત્સ તાન્વિપ્રાન્ સમસ્તાન્વેદપારગાન્ ॥ 6 ॥

તાન્પૂજયિત્વા ધર્માત્મા રાજા દશરથસ્તદા ।

ધર્માર્થસહિતં યુક્તં શ્લક્ષ્ણં વચનમબ્રવીત્ ॥ 7 ॥

મમ લાલપ્યમાનસ્ય પુત્રાર્થં નાસ્તિ વૈ સુખમ્ ।

તદર્થં હયમેધેન યક્ષ્યામીતિ મતિર્મમ ॥ 8 ॥

તદહં યષ્ટુમિચ્છામિ શાસ્ત્રદૃષ્ટેન કર્મણા ।

ઋષિપુત્રપ્રભાવેન કામાન્પ્રાપ્સ્યામિ ચાપ્યહમ્ ॥ 9 ॥

તતસ્સાધ્વિતિ તદ્વાક્યં બ્રાહ્મણાઃ પ્રત્યપૂજયન્ ।

વસિષ્ઠપ્રમુખાસ્સર્વે પાર્થિવસ્ય મુખાચ્ચ્યુતમ્ ॥ 10 ॥

ઋષ્યશૃઙ્ગપુરોગાશ્ચ પ્રત્યૂચુર્નૃપતિં તદા ।

સમ્ભારાસ્સમ્ભ્રિયન્તાં તે તુરગશ્ચ વિમુચ્યતામ્ ॥ 11 ॥

સર્વથા પ્રાપ્સ્યસે પુત્રાંશ્ચત્વારોઽમિતવિક્રમાન્ ।

યસ્ય તે ધાર્મિકી બુદ્ધિરિયં પુત્રાર્થમાગતા ॥ 12 ॥

તતઃ પ્રીતોઽભવદ્રાજા શ્રુત્વા તદ્વિજભાષિતમ્ ।

અમાત્યાંશ્ચાબ્રવીદ્રાજા હર્ષેણેદં શુભાક્ષરમ્ ॥ 13 ॥

ગુરૂણાં વચનાચ્છીઘ્રં સમ્ભારાસ્સમ્ભ્રિયન્તુ મે ।

સમર્થાધિષ્ઠિતશ્ચાશ્વસ્સોપાધ્યાયો વિમુચ્યતામ્ ॥ 14 ॥

સરય્વાશ્ચોત્તરે તીરે યજ્ઞભૂમિર્વિધીયતામ્ ।

શાન્તયશ્ચાભિવર્ધન્તાં યથાકલ્પં યથાવિધિ ॥ 15 ॥

શક્યઃ પ્રાપ્તુમયં યજ્ઞસ્સર્વેણાપિ મહીક્ષિતા ।

નાપરાધો ભવેત્કષ્ટો યદ્યસ્મિન્ક્રતુસત્તમે ॥ 16 ॥

છિદ્રં હિ મૃગયન્તેઽત્ર વિદ્વાંસો બ્રહ્મરાક્ષસાઃ ।

નિહતસ્ય ચ યજ્ઞસ્ય સદ્યઃ કર્તા વિનશ્યતિ ॥ 17 ॥

તદ્યથા વિધિપૂર્વં મે ક્રતુરેષ સમાપ્યતે ।

તથા વિધાનં ક્રિયતાં સમર્થાઃ કરણેષ્વિહ ॥ 18 ॥

તથેતિ ચ તતસ્સર્વે મન્ત્રિણઃ પ્રત્યપૂજયન્ ।

પાર્થિવેન્દ્રસ્ય તદ્વાક્યં યથાજ્ઞપ્તમકુર્વત ॥ 19 ॥

તતો દ્વિજાસ્તે ધર્મજ્ઞમસ્તુવન્પાર્થિવર્ષભમ્ ।

અનુજ્ઞાતાસ્તતસ્સર્વે પુનર્જગ્મુર્યથાગતમ્ ॥ 20 ॥

ગતેષ્વથ દ્વિજાગ્ય્રેષુ મન્ત્રિણસ્તાન્નરાધિપઃ ।

વિસર્જયિત્વા સ્વં વેશ્મ પ્રવિવેશ મહાદ્યુતિઃ ॥ 21 ॥

ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે બાલકાણ્ડે દ્વાદશસ્સર્ગઃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |

atha dvādaśassargaḥ |

tataḥ kāle bahutithe kasmiṃścitsumanohare |

vasante samanuprāpte rājño yaṣṭuṃ mano'bhavat || 1 ||

tataḥ prasādya śirasā taṃ vipraṃ devavarṇinam |

yajñāya varayāmāsa santānārthaṃ kulasya vai || 2 ||

tatheti ca sa rājānamuvāca ca susatkṛtaḥ |

sambhārā sambhriyantāṃ te turagaśca vimucyatām || 3 ||

tato rājā'bravīdvākyaṃ sumantraṃ mantrisattamam |

sumantrāvāhaya kṣipraṃ ṛtvijo brahmavādinaḥ || 4 ||

suyajñaṃ vāmadevaṃ ca jābālimatha kāśyapam |

purohitaṃ vasiṣṭhaṃ ca ye cānye dvijasattamāḥ || 5 ||

tatassumantrastvaritaṃ gatvā tvaritavikramaḥ |

samānayatsa tānviprān samastānvedapāragān || 6 ||

tānpūjayitvā dharmātmā rājā daśarathastadā |

dharmārthasahitaṃ yuktaṃ ślakṣṇaṃ vacanamabravīt || 7 ||

mama lālapyamānasya putrārthaṃ nāsti vai sukham |

tadarthaṃ hayamedhena yakṣyāmīti matirmama || 8 ||

tadahaṃ yaṣṭumicchāmi śāstradṛṣṭena karmaṇā |

ṛṣiputraprabhāvena kāmānprāpsyāmi cāpyaham || 9 ||

tatassādhviti tadvākyaṃ brāhmaṇāḥ pratyapūjayan |

vasiṣṭhapramukhāssarve pārthivasya mukhāccyutam || 10 ||

ṛṣyaśṛṅgapurogāśca pratyūcurnṛpatiṃ tadā |

sambhārāssambhriyantāṃ te turagaśca vimucyatām || 11 ||

sarvathā prāpsyase putrāṃścatvāro'mitavikramān |

yasya te dhārmikī buddhiriyaṃ putrārthamāgatā || 12 ||

tataḥ prīto'bhavadrājā śrutvā tadvijabhāṣitam |

amātyāṃścābravīdrājā harṣeṇedaṃ śubhākṣaram || 13 ||

gurūṇāṃ vacanācchīghraṃ sambhārāssambhriyantu me |

samarthādhiṣṭhitaścāśvassopādhyāyo vimucyatām || 14 ||

sarayvāścottare tīre yajñabhūmirvidhīyatām |

śāntayaścābhivardhantāṃ yathākalpaṃ yathāvidhi || 15 ||

śakyaḥ prāptumayaṃ yajñassarveṇāpi mahīkṣitā |

nāparādho bhavetkaṣṭo yadyasminkratusattame || 16 ||

chidraṃ hi mṛgayante'tra vidvāṃso brahmarākṣasāḥ |

nihatasya ca yajñasya sadyaḥ kartā vinaśyati || 17 ||

tadyathā vidhipūrvaṃ me kratureṣa samāpyate |

tathā vidhānaṃ kriyatāṃ samarthāḥ karaṇeṣviha || 18 ||

tatheti ca tatassarve mantriṇaḥ pratyapūjayan |

pārthivendrasya tadvākyaṃ yathājñaptamakurvata || 19 ||

tato dvijāste dharmajñamastuvanpārthivarṣabham |

anujñātāstatassarve punarjagmuryathāgatam || 20 ||

gateṣvatha dvijāgyreṣu mantriṇastānnarādhipaḥ |

visarjayitvā svaṃ veśma praviveśa mahādyutiḥ || 21 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe dvādaśassargaḥ ||