📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" → 2 A dialog opens → 3 Choose "Save as PDF" as printer → 4 Click Save
ॐ
ઉદ્ધવગીતા - ચતુર્થોઽધ્યાયઃ
Uddhavagita - Chaturtho'dhyayah
Gita Gujarati
અથ ચતુર્થોઽધ્યાયઃ ।
રાજા ઉવાચ ।
યાનિ યાનિ ઇહ કર્માણિ યૈઃ યૈઃ સ્વચ્છન્દજન્મભિઃ ।
ચક્રે કરોતિ કર્તા વા હરિઃ તાનિ બ્રુવન્તુ નઃ ॥ 1॥
દ્રુમિલઃ ઉવાચ ।
યઃ વા અનન્તસ્ય ગુણાન્ અનન્તાન્
અનુક્રમિષ્યન્ સઃ તુ બાલબુદ્ધિઃ ।
રજાંસિ ભૂમેઃ ગણયેત્ કથઞ્ચિત્
કાલેન ન એવ અખિલશક્તિધામ્નઃ ॥ 2॥
ભૂતૈઃ યદા પઞ્ચભિઃ આત્મસૃષ્ટૈઃ
પુરં વિરાજં વિરચય્ય તસ્મિન્ ।
સ્વાંશેન વિષ્ટઃ પુરુષાભિધાન
મવાપ નારાયણઃ આદિદેવઃ ॥ 3॥
યત્ કાયઃ એષઃ ભુવનત્રયસન્નિવેશઃ
યસ્ય ઇન્દ્રિયૈઃ તનુભૃતાં ઉભયૈન્દ્રિયાણિ ।
જ્ઞાનં સ્વતઃ શ્વસનતઃ બલં ઓજઃ ઈહા
સત્ત્વાદિભિઃ સ્થિતિલયૌદ્ભવઃ આદિકર્તા ॥ 4॥
આદૌ અભૂત્ શતધૃતી રજસ અસ્ય સર્ગે
વિષ્ણુ સ્થિતૌ ક્રતુપતિઃ દ્વિજધર્મસેતુઃ ।
રુદ્રઃ અપિ અયાય તમસા પુરુષઃ સઃ આદ્યઃ
ઇતિ ઉદ્ભવસ્થિતિલયાઃ સતતં પ્રજાસુ ॥ 5॥
ધર્મસ્ય દક્ષદુહિતર્યજનિષ્ટઃ મૂર્ત્યા
નારાયણઃ નરઃ ઋષિપ્રવરઃ પ્રશાન્તઃ ।
નૈષ્કર્મ્યલક્ષણં ઉવાચ ચચાર કર્મ
યઃ અદ્ય અપિ ચ આસ્ત ઋષિવર્યનિષેવિતાઙ્ઘ્રિઃ ॥ 6॥
ઇન્દ્રઃ વિશઙ્ક્ય મમ ધામ જિઘૃક્ષતિ ઇતિ
કામં ન્યયુઙ્ક્ત સગણં સઃ બદરિઉપાખ્યમ્ ।
ગત્વા અપ્સરોગણવસન્તસુમન્દવાતૈઃ
સ્ત્રીપ્રેક્ષણ ઇષુભિઃ અવિધ્યતત્ મહિજ્ઞઃ ॥ 7॥
વિજ્ઞાય શક્રકૃતં અક્રમં આદિદેવઃ
પ્રાહ પ્રહસ્ય ગતવિસ્મયઃ એજમાનાન્ ।
મા ભૈષ્ટ ભો મદન મારુત દેવવધ્વઃ
ગૃહ્ણીત નઃ બલિં અશૂન્યં ઇમં કુરુધ્વમ્ ॥ 8॥
ઇત્થં બ્રુવતિ અભયદે નરદેવ દેવાઃ
સવ્રીડનમ્રશિરસઃ સઘૃણં તં ઊચુઃ ।
ન એતત્ વિભો ત્વયિ પરે અવિકૃતે વિચિત્રમ્
સ્વારામધીઃ અનિકરાનતપાદપદ્મે ॥ 9॥
ત્વાં સેવતાં સુરકૃતા બહવઃ અન્તરાયાઃ
સ્વૌકો વિલઙ્ઘ્ય પરમં વ્રજતાં પદં તે ।
ન અન્યસ્ય બર્હિષિ બલીન્ દદતઃ સ્વભાગાન્
ધત્તે પદં ત્વં અવિતા યદિ વિઘ્નમૂર્ધ્નિ ॥ 10॥
ક્ષુત્ તૃટ્ત્રિકાલગુણમારુતજૈવ્હ્યશૈશ્ન્યાન્
અસ્માન્ અપારજલધીન્ અતિતીર્ય કેચિત્ ।
ક્રોધસ્ય યાન્તિ વિફલસ્ય વશ પદે ગોઃ
મજ્જન્તિ દુશ્ચરતપઃ ચ વૃથા ઉત્સૃજન્તિ ॥ 11॥
ઇતિ પ્રગૃણતાં તેષાં સ્ત્રિયઃ અતિ અદ્ભુતદર્શનાઃ ।
દર્શયામાસ શુશ્રૂષાં સ્વર્ચિતાઃ કુર્વતીઃ વિભુઃ ॥ 12॥
તે દેવ અનુચરાઃ દૃષ્ટ્વા સ્ત્રિયઃ શ્રીઃ ઇવ રૂપિણીઃ ।
ગન્ધેન મુમુહુઃ તાસાં રૂપ ઔદાર્યહતશ્રિયઃ ॥ 13॥
તાન્ આહ દેવદેવ ઈશઃ પ્રણતાન્ પ્રહસન્ ઇવ ।
આસાં એકતમાં વૃઙ્ગ્ધ્વં સવર્ણાં સ્વર્ગભૂષણામ્ ॥
14॥
ૐ ઇતિ આદેશં આદાય નત્વા તં સુરવન્દિનઃ ।
ઉર્વશીં અપ્સરઃશ્રેષ્ઠાં પુરસ્કૃત્ય દિવં યયુઃ ॥ 15॥
ઇન્દ્રાય આનમ્ય સદસિ શ્રુણ્વતાં ત્રિદિવૌકસામ્ ।
ઊચુઃ નારાયણબલં શક્રઃ તત્ર આસ વિસ્મિતઃ ॥ 16॥
હંસસ્વરૂપી અવદદત્ અચ્યુતઃ આત્મયોગમ્
દત્તઃ કુમાર ઋષભઃ ભગવાન્ પિતા નઃ ।
વિષ્ણુઃ શિવાય જગતાં કલયા અવતીર્ણઃ
તેન આહૃતાઃ મધુભિદા શ્રુતયઃ હયાસ્યે ॥ 17॥
ગુપ્તઃ અપિ અયે મનુઃ ઇલા ઓષધયઃ ચ માત્સ્યે
ક્રૌડે હતઃ દિતિજઃ ઉદ્ધરતા અમ્ભસઃ ક્ષ્મામ્ ।
કૌર્મે ધૃતઃ અદ્રિઃ અમૃત ઉન્મથને સ્વપૃષ્ઠે
ગ્રાહાત્ પ્રપન્નમિભરાજં અમુઞ્ચત્ આર્તમ્ ॥ 18॥
સંસ્તુન્વતઃ અબ્ધિપતિતાન્ શ્રમણાન્ ઋષીં ચ
શક્રં ચ વૃત્રવધતઃ તમસિ પ્રવિષ્ટમ્ ।
દેવસ્ત્રિયઃ અસુરગૃહે પિહિતાઃ અનાથાઃ
જઘ્ને અસુરેન્દ્રં અભયાય સતાં નૃસિંહે ॥ 19॥
દેવ અસુરે યુધિ ચ દૈત્યપતીન્ સુરાર્થે
હત્વા અન્તરેષુ ભુવનાનિ અદધાત્ કલાભિઃ ।
ભૂત્વા અથ વામનઃ ઇમાં અહરત્ બલેઃ ક્ષ્મામ્
યાઞ્ચાચ્છલેન સમદાત્ અદિતેઃ સુતેભ્યઃ ॥ 20॥
નિઃક્ષત્રિયાં અકૃત ગાં ચ ત્રિઃસપ્તકૃત્વઃ
રામઃ તુ હૈહયકુલ અપિ અયભાર્ગવ અગ્નિઃ ।
સઃ અબ્ધિં બબન્ધ દશવક્ત્રં અહન્ સલઙ્કમ્
સીતાપતિઃ જયતિ લોકં અલઘ્નકીર્તિઃ ॥ 21॥
ભૂમેઃ ભર અવતરણાય યદુષિ અજન્મા જાતઃ
કરિષ્યતિ સુરૈઃ અપિ દુષ્કરાણિ ।
વાદૈઃ વિમોહયતિ યજ્ઞકૃતઃ અતદર્હાન્
શૂદ્રાં કલૌ ક્ષિતિભુજઃ ન્યહનિષ્યદન્તે ॥ 22॥
એવંવિધાનિ કર્માણિ જન્માનિ ચ જગત્ પતેઃ ।
ભૂરીણિ ભૂરિયશસઃ વર્ણિતાનિ મહાભુજ ॥ 23॥
ઇતિ શ્રીમદ્ભગવતે મહાપુરાણે પારમહંસ્યાં
સંહિતાયામેકાદશસ્કન્ધે નિમિજાયન્તસંવાદે
ચતુર્થોઽધ્યાયઃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
atha caturtho'dhyāyaḥ |
rājā uvāca |
yāni yāni iha karmāṇi yaiḥ yaiḥ svacchandajanmabhiḥ |
cakre karoti kartā vā hariḥ tāni bruvantu naḥ || 1||
drumilaḥ uvāca |
yaḥ vā anantasya guṇān anantān
anukramiṣyan saḥ tu bālabuddhiḥ |
rajāṃsi bhūmeḥ gaṇayet kathañcit
kālena na eva akhilaśaktidhāmnaḥ || 2||
bhūtaiḥ yadā pañcabhiḥ ātmasṛṣṭaiḥ
puraṃ virājaṃ viracayya tasmin |
svāṃśena viṣṭaḥ puruṣābhidhāna
mavāpa nārāyaṇaḥ ādidevaḥ || 3||
yat kāyaḥ eṣaḥ bhuvanatrayasanniveśaḥ
yasya indriyaiḥ tanubhṛtāṃ ubhayaindriyāṇi |
jñānaṃ svataḥ śvasanataḥ balaṃ ojaḥ īhā
sattvādibhiḥ sthitilayaudbhavaḥ ādikartā || 4||
ādau abhūt śatadhṛtī rajasa asya sarge
viṣṇu sthitau kratupatiḥ dvijadharmasetuḥ |
rudraḥ api ayāya tamasā puruṣaḥ saḥ ādyaḥ
iti udbhavasthitilayāḥ satataṃ prajāsu || 5||
dharmasya dakṣaduhitaryajaniṣṭaḥ mūrtyā
nārāyaṇaḥ naraḥ ṛṣipravaraḥ praśāntaḥ |
naiṣkarmyalakṣaṇaṃ uvāca cacāra karma
yaḥ adya api ca āsta ṛṣivaryaniṣevitāṅghriḥ || 6||
indraḥ viśaṅkya mama dhāma jighṛkṣati iti
kāmaṃ nyayuṅkta sagaṇaṃ saḥ badariupākhyam |
gatvā apsarogaṇavasantasumandavātaiḥ
strīprekṣaṇa iṣubhiḥ avidhyatat mahijñaḥ || 7||
vijñāya śakrakṛtaṃ akramaṃ ādidevaḥ
prāha prahasya gatavismayaḥ ejamānān |
mā bhaiṣṭa bho madana māruta devavadhvaḥ
gṛhṇīta naḥ baliṃ aśūnyaṃ imaṃ kurudhvam || 8||
itthaṃ bruvati abhayade naradeva devāḥ
savrīḍanamraśirasaḥ saghṛṇaṃ taṃ ūcuḥ |
na etat vibho tvayi pare avikṛte vicitram
svārāmadhīḥ anikarānatapādapadme || 9||
tvāṃ sevatāṃ surakṛtā bahavaḥ antarāyāḥ
svauko vilaṅghya paramaṃ vrajatāṃ padaṃ te |
na anyasya barhiṣi balīn dadataḥ svabhāgān
dhatte padaṃ tvaṃ avitā yadi vighnamūrdhni || 10||
kṣut tṛṭtrikālaguṇamārutajaivhyaśaiśnyān
asmān apārajaladhīn atitīrya kecit |
krodhasya yānti viphalasya vaśa pade goḥ
majjanti duścaratapaḥ ca vṛthā utsṛjanti || 11||
iti pragṛṇatāṃ teṣāṃ striyaḥ ati adbhutadarśanāḥ |
darśayāmāsa śuśrūṣāṃ svarcitāḥ kurvatīḥ vibhuḥ || 12||
te deva anucarāḥ dṛṣṭvā striyaḥ śrīḥ iva rūpiṇīḥ |
gandhena mumuhuḥ tāsāṃ rūpa audāryahataśriyaḥ || 13||
tān āha devadeva īśaḥ praṇatān prahasan iva |
āsāṃ ekatamāṃ vṛṅgdhvaṃ savarṇāṃ svargabhūṣaṇām ||
14||
oṃ iti ādeśaṃ ādāya natvā taṃ suravandinaḥ |
urvaśīṃ apsaraḥśreṣṭhāṃ puraskṛtya divaṃ yayuḥ || 15||
indrāya ānamya sadasi śruṇvatāṃ tridivaukasām |
ūcuḥ nārāyaṇabalaṃ śakraḥ tatra āsa vismitaḥ || 16||
haṃsasvarūpī avadadat acyutaḥ ātmayogam
dattaḥ kumāra ṛṣabhaḥ bhagavān pitā naḥ |
viṣṇuḥ śivāya jagatāṃ kalayā avatīrṇaḥ
tena āhṛtāḥ madhubhidā śrutayaḥ hayāsye || 17||
guptaḥ api aye manuḥ ilā oṣadhayaḥ ca mātsye
krauḍe hataḥ ditijaḥ uddharatā ambhasaḥ kṣmām |
kaurme dhṛtaḥ adriḥ amṛta unmathane svapṛṣṭhe
grāhāt prapannamibharājaṃ amuñcat ārtam || 18||
saṃstunvataḥ abdhipatitān śramaṇān ṛṣīṃ ca
śakraṃ ca vṛtravadhataḥ tamasi praviṣṭam |
devastriyaḥ asuragṛhe pihitāḥ anāthāḥ
jaghne asurendraṃ abhayāya satāṃ nṛsiṃhe || 19||
deva asure yudhi ca daityapatīn surārthe
hatvā antareṣu bhuvanāni adadhāt kalābhiḥ |
bhūtvā atha vāmanaḥ imāṃ aharat baleḥ kṣmām
yāñcācchalena samadāt aditeḥ sutebhyaḥ || 20||
niḥkṣatriyāṃ akṛta gāṃ ca triḥsaptakṛtvaḥ
rāmaḥ tu haihayakula api ayabhārgava agniḥ |
saḥ abdhiṃ babandha daśavaktraṃ ahan salaṅkam
sītāpatiḥ jayati lokaṃ alaghnakīrtiḥ || 21||
bhūmeḥ bhara avataraṇāya yaduṣi ajanmā jātaḥ
kariṣyati suraiḥ api duṣkarāṇi |
vādaiḥ vimohayati yajñakṛtaḥ atadarhān
śūdrāṃ kalau kṣitibhujaḥ nyahaniṣyadante || 22||
evaṃvidhāni karmāṇi janmāni ca jagat pateḥ |
bhūrīṇi bhūriyaśasaḥ varṇitāni mahābhuja || 23||
iti śrīmadbhagavate mahāpurāṇe pāramahaṃsyāṃ
saṃhitāyāmekādaśaskandhe nimijāyantasaṃvāde
caturtho'dhyāyaḥ ||
InfoLyter.in — Sacred Vedic Knowledge Portal · Free forever