Uddhavagita - Prathamo'dhyayah

ॐ

ઉદ્ધવગીતા - પ્રથમોઽધ્યાયઃ

Gita Gujarati

શ્રીરાધાકૃષ્ણાભ્યાં નમઃ ।

શ્રીમદ્ભાગવતપુરાણમ્ ।

એકાદશઃ સ્કન્ધઃ । ઉદ્ધવ ગીતા ।

અથ પ્રથમોઽધ્યાયઃ ।

શ્રીબાદરાયણિઃ ઉવાચ ।

કૃત્વા દૈત્યવધં કૃષ્ણઃ સરમઃ યદુભિઃ વૃતઃ ।

ભુવઃ અવતારવત્ ભારં જવિષ્ઠન્ જનયન્ કલિમ્ ॥ 1॥

યે કોપિતાઃ સુબહુ પાણ્ડુસુતાઃ સપત્નૈઃ

દુર્દ્યૂતહેલનકચગ્રહણ આદિભિઃ તાન્ ।

કૃત્વા નિમિત્તં ઇતર ઇતરતઃ સમેતાન્

હત્વા નૃપાન્ નિરહરત્ ક્ષિતિભારં ઈશઃ ॥ 2॥

ભૂભારરાજપૃતના યદુભિઃ નિરસ્ય

ગુપ્તૈઃ સ્વબાહુભિઃ અચિન્તયત્ અપ્રમેયઃ ।

મન્યે અવનેઃ નનુ ગતઃ અપિ અગતં હિ ભારમ્

યત્ યાદવં કુલં અહો હિ અવિષહ્યં આસ્તે ॥ 3॥

ન એવ અન્યતઃ પરિભવઃ અસ્ય ભવેત્ કથઞ્ચિત્

મત્ સંશ્રયસ્ય વિભવ ઉન્નહન્ અસ્ય નિત્યમ્ ।

અન્તઃકલિં યદુકુલસ્ય વિધ્હાય વેણુઃ

તમ્બસ્ય વહ્નિં ઇવ શાન્તિં ઉપૈમિ ધામ ॥ 4॥

એવં વ્યવસિતઃ રાજન્ સત્યસઙ્કલ્પઃ ઈશ્વરઃ ।

શાપવ્યાજેન વિપ્રાણાં સઞ્જહ્વે સ્વકુલં વિભુઃ ॥ 5॥

સ્વમૂર્ત્યા લોકલાવણ્યનિર્મુક્ત્યા લોચનં નૃણામ્ ।

ગીર્ભિઃ તાઃ સ્મરતાં ચિત્તં પદૈઃ તાન્ ઈક્ષતાં ક્રિયા ॥ 6॥

આચ્છિદ્ય કીર્તિં સુશ્લોકાં વિતત્ય હિ અઞ્જસા નુ કૌ ।

તમઃ અનયા તરિષ્યન્તિ ઇતિ અગાત્ સ્વં પદં ઈશ્વરઃ ॥ 7॥

રાજા ઉવાચ ।

બ્રહ્મણ્યાનાં વદાન્યાનાં નિત્યં વૃદ્ધૌપસેવિનામ્ ।

વિપ્રશાપઃ કથં અભૂત્ વૃષ્ણીનાં કૃષ્ણચેતસામ્ ॥ 8॥

યત્ નિમિત્તઃ સઃ વૈ શાપઃ યાદૃશઃ દ્વિજસત્તમ ।

કથં એકાત્મનાં ભેદઃ એતત્ સર્વં વદસ્વ મે ॥ 9॥

શ્રીશુકઃ ઉવાચ ।

બિભ્રત્ વપુઃ સકલસુન્દરસન્નિવેશમ્

કર્માચરન્ ભુવિ સુમઙ્ગલં આપ્તકામઃ ।

આસ્થાય ધામ રમમાણઃ ઉદારકીર્તિઃ

સંહર્તું ઐચ્છત કુલં સ્થિતકૃત્યશેષઃ ॥ 10॥

કર્માણિ પુણ્યનિવહાનિ સુમઙ્ગલાનિ

ગાયત્ જગત્ કલિમલાપહરાણિ કૃત્વા ।

કાલ આત્મના નિવસતા યદુદેવગેહે

પિણ્ડારકં સમગમન્ મુનયઃ નિસૃષ્ટાઃ ॥ 11॥

વિશ્વામિત્રઃ અસિતઃ કણ્વઃ દુર્વાસાઃ ભૃગુઃ અઙ્ગિરાઃ ।

કશ્યપઃ વામદેવઃ અત્રિઃ વસિષ્ઠઃ નારદ આદયઃ ॥ 12॥

ક્રીડન્તઃ તાન્ ઉપવ્રજ્ય કુમારાઃ યદુનન્દનાઃ ।

ઉપસઙ્ગૃહ્ય પપ્રચ્છુઃ અવિનીતા વિનીતવત્ ॥ 13॥

તે વેષયિત્વા સ્ત્રીવેષૈઃ સામ્બં જામ્બવતીસુતમ્ ।

એષા પૃચ્છતિ વઃ વિપ્રાઃ અન્તર્વત્ ન્યસિત ઈક્ષણા ॥ 14॥

પ્રષ્ટું વિલજ્જતિ સાક્ષાત્ પ્રબ્રૂત અમોઘદર્શનાઃ ।

પ્રસોષ્યન્તિ પુત્રકામા કિંસ્વિત્ સઞ્જનયિષ્યતિ ॥ 15॥

એવં પ્રલબ્ધ્વા મુનયઃ તાન્ ઊચુઃ કુપિતા નૃપ ।

જનયિષ્યતિ વઃ મન્દાઃ મુસલં કુલનાશનમ્ ॥ 16॥

તત્ શ‍ઋત્વા તે અતિસન્ત્રસ્તાઃ વિમુચ્ય સહસોદરમ્ ।

સામ્બસ્ય દદૃશુઃ તસ્મિન્ મુસલં ખલુ અયસ્મયમ્ ॥ 17॥

કિં કૃતં મન્દભાગ્યૈઃ કિં વદિષ્યન્તિ નઃ જનાઃ ।

ઇતિ વિહ્વલિતાઃ ગેહાન્ આદાય મુસલં યયુઃ ॥ 18॥

તત્ ચ ઉપનીય સદસિ પરિમ્લાનમુખશ્રિયઃ ।

રાજ્ઞઃ આવેદયાન્ ચક્રુઃ સર્વયાદવસન્નિધૌ ॥ 19॥

શ્રુત્વા અમોઘં વિપ્રશાપં દૃષ્ટ્વા ચ મુસલં નૃપ ।

વિસ્મિતાઃ ભયસન્ત્રસ્તાઃ બભૂવુઃ દ્વારકૌકસઃ ॥ 20॥

તત્ ચૂર્ણયિત્વા મુસલં યદુરાજઃ સઃ આહુકઃ ।

સમુદ્રસલિલે પ્રાસ્યત્ લોહં ચ અસ્ય અવશેષિતમ્ ॥ 21॥

કશ્ચિત્ મત્સ્યઃ અગ્રસીત્ લોહં ચૂર્ણાનિ તરલૈઃ તતઃ ।

ઉહ્યમાનાનિ વેલાયાં લગ્નાનિ આસન્ કિલ ઐરિકાઃ ॥ 22॥

મત્સ્યઃ ગૃહીતઃ મત્સ્યઘ્નૈઃ જાલેન અન્યૈઃ સહ અર્ણવે ।

તસ્ય ઉદરગતં લોહં સઃ શલ્યે લુબ્ધકઃ અકરોત્ ॥ 23॥

ભગવાન્ જ્ઞાતસર્વાર્થઃ ઈશ્વરઃ અપિ તદન્યથા ।

કર્તું ન ઐચ્છત્ વિપ્રશાપં કાલરૂપી અન્વમોદત ॥ 24॥

ઇતિ શ્રીમદ્ભાગવતે મહાપુરાણે પારમહંસ્યાં

સંહિતાયામેકાદશસ્કન્ધે વિપ્રશાપો નામ પ્રથમોઽધ્યાયઃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīrādhākṛṣṇābhyāṃ namaḥ |

śrīmadbhāgavatapurāṇam |

ekādaśaḥ skandhaḥ | uddhava gītā |

atha prathamo'dhyāyaḥ |

śrībādarāyaṇiḥ uvāca |

kṛtvā daityavadhaṃ kṛṣṇaḥ saramaḥ yadubhiḥ vṛtaḥ |

bhuvaḥ avatāravat bhāraṃ javiṣṭhan janayan kalim || 1||

ye kopitāḥ subahu pāṇḍusutāḥ sapatnaiḥ

durdyūtahelanakacagrahaṇa ādibhiḥ tān |

kṛtvā nimittaṃ itara itarataḥ sametān

hatvā nṛpān niraharat kṣitibhāraṃ īśaḥ || 2||

bhūbhārarājapṛtanā yadubhiḥ nirasya

guptaiḥ svabāhubhiḥ acintayat aprameyaḥ |

manye avaneḥ nanu gataḥ api agataṃ hi bhāram

yat yādavaṃ kulaṃ aho hi aviṣahyaṃ āste || 3||

na eva anyataḥ paribhavaḥ asya bhavet kathañcit

mat saṃśrayasya vibhava unnahan asya nityam |

antaḥkaliṃ yadukulasya vidhhāya veṇuḥ

tambasya vahniṃ iva śāntiṃ upaimi dhāma || 4||

evaṃ vyavasitaḥ rājan satyasaṅkalpaḥ īśvaraḥ |

śāpavyājena viprāṇāṃ sañjahve svakulaṃ vibhuḥ || 5||

svamūrtyā lokalāvaṇyanirmuktyā locanaṃ nṛṇām |

gīrbhiḥ tāḥ smaratāṃ cittaṃ padaiḥ tān īkṣatāṃ kriyā || 6||

ācchidya kīrtiṃ suślokāṃ vitatya hi añjasā nu kau |

tamaḥ anayā tariṣyanti iti agāt svaṃ padaṃ īśvaraḥ || 7||

rājā uvāca |

brahmaṇyānāṃ vadānyānāṃ nityaṃ vṛddhaupasevinām |

vipraśāpaḥ kathaṃ abhūt vṛṣṇīnāṃ kṛṣṇacetasām || 8||

yat nimittaḥ saḥ vai śāpaḥ yādṛśaḥ dvijasattama |

kathaṃ ekātmanāṃ bhedaḥ etat sarvaṃ vadasva me || 9||

śrīśukaḥ uvāca |

bibhrat vapuḥ sakalasundarasanniveśam

karmācaran bhuvi sumaṅgalaṃ āptakāmaḥ |

āsthāya dhāma ramamāṇaḥ udārakīrtiḥ

saṃhartuṃ aicchata kulaṃ sthitakṛtyaśeṣaḥ || 10||

karmāṇi puṇyanivahāni sumaṅgalāni

gāyat jagat kalimalāpaharāṇi kṛtvā |

kāla ātmanā nivasatā yadudevagehe

piṇḍārakaṃ samagaman munayaḥ nisṛṣṭāḥ || 11||

viśvāmitraḥ asitaḥ kaṇvaḥ durvāsāḥ bhṛguḥ aṅgirāḥ |

kaśyapaḥ vāmadevaḥ atriḥ vasiṣṭhaḥ nārada ādayaḥ || 12||

krīḍantaḥ tān upavrajya kumārāḥ yadunandanāḥ |

upasaṅgṛhya papracchuḥ avinītā vinītavat || 13||

te veṣayitvā strīveṣaiḥ sāmbaṃ jāmbavatīsutam |

eṣā pṛcchati vaḥ viprāḥ antarvat nyasita īkṣaṇā || 14||

praṣṭuṃ vilajjati sākṣāt prabrūta amoghadarśanāḥ |

prasoṣyanti putrakāmā kiṃsvit sañjanayiṣyati || 15||

evaṃ pralabdhvā munayaḥ tān ūcuḥ kupitā nṛpa |

janayiṣyati vaḥ mandāḥ musalaṃ kulanāśanam || 16||

tat śa‍ṛtvā te atisantrastāḥ vimucya sahasodaram |

sāmbasya dadṛśuḥ tasmin musalaṃ khalu ayasmayam || 17||

kiṃ kṛtaṃ mandabhāgyaiḥ kiṃ vadiṣyanti naḥ janāḥ |

iti vihvalitāḥ gehān ādāya musalaṃ yayuḥ || 18||

tat ca upanīya sadasi parimlānamukhaśriyaḥ |

rājñaḥ āvedayān cakruḥ sarvayādavasannidhau || 19||

śrutvā amoghaṃ vipraśāpaṃ dṛṣṭvā ca musalaṃ nṛpa |

vismitāḥ bhayasantrastāḥ babhūvuḥ dvārakaukasaḥ || 20||

tat cūrṇayitvā musalaṃ yadurājaḥ saḥ āhukaḥ |

samudrasalile prāsyat lohaṃ ca asya avaśeṣitam || 21||

kaścit matsyaḥ agrasīt lohaṃ cūrṇāni taralaiḥ tataḥ |

uhyamānāni velāyāṃ lagnāni āsan kila airikāḥ || 22||

matsyaḥ gṛhītaḥ matsyaghnaiḥ jālena anyaiḥ saha arṇave |

tasya udaragataṃ lohaṃ saḥ śalye lubdhakaḥ akarot || 23||

bhagavān jñātasarvārthaḥ īśvaraḥ api tadanyathā |

kartuṃ na aicchat vipraśāpaṃ kālarūpī anvamodata || 24||

iti śrīmadbhāgavate mahāpurāṇe pāramahaṃsyāṃ

saṃhitāyāmekādaśaskandhe vipraśāpo nāma prathamo'dhyāyaḥ ||