Taittiriya Upanishad - Shikshavalli

ॐ

તૈત્તિરીય ઉપનિષદ્ - શીક્ષાવલ્લી

Upanishad Gujarati

(તૈ. આ. 7-1-1)

ૐ શ્રી ગુરુભ્યો નમઃ । હરિઃ ઓમ્ ॥

ૐ શ-ન્નો॑ મિ॒ત્રશ્શં-વઁરુ॑ણઃ । શ-ન્નો॑ ભવત્વર્ય॒મા । શ-ન્ન॒ ઇન્દ્રો॒ બૃહ॒સ્પતિઃ॑ । શ-ન્નો॒ વિષ્ણુ॑રુરુક્ર॒મઃ । નમો॒ બ્રહ્મ॑ણે । નમ॑સ્તે વાયો । ત્વમે॒વ પ્ર॒ત્યક્ષ॒-મ્બ્રહ્મા॑સિ । ત્વમે॒વ પ્ર॒ત્યક્ષ॒-મ્બ્રહ્મ॑ વદિષ્યામિ । ઋ॒તં-વઁ॑દિષ્યામિ । સ॒ત્યં-વઁ॑દિષ્યામિ । તન્મામ॑વતુ । તદ્વ॒ક્તાર॑મવતુ । અવ॑તુ॒ મામ્ । અવ॑તુ વ॒ક્તારમ્᳚ । ૐ શાન્તિ॒-શ્શાન્તિ॒-શ્શાન્તિઃ॑ ॥ 1 ॥

ઇતિ પ્રથમો-ઽનુવાકઃ ॥

શીક્ષાં-વ્યાઁ᳚ખ્યાસ્યા॒મઃ । વર્ણ॒સ્સ્વરઃ । માત્રા॒ બલમ્ । સામ॑ સન્તા॒નઃ । ઇત્યુક્તશ્શી᳚ક્ષાધ્યા॒યઃ ॥ 1 ॥

ઇતિ દ્વિતીયો-ઽનુવાકઃ ॥

સ॒હ નૌ॒ યશઃ । સ॒હ નૌ બ્ર॑હ્મવ॒ર્ચસમ્ । અથાતસ્સગ્ંહિતાયા ઉપનિષદં-વ્યાઁ᳚ખ્યાસ્યા॒મઃ । પઞ્ચસ્વધિક॑રણે॒ષુ । અધિલોકમધિજ્યૌતિષમધિવિદ્યમધિપ્રજ॑મધ્યા॒ત્મમ્ । તા મહાસગ્ંહિતા ઇ॑ત્યાચ॒ક્ષતે । અથા॑ધિલો॒કમ્ । પૃથિવી પૂ᳚ર્વરૂ॒પમ્ । દ્યૌરુત્ત॑રરૂ॒પમ્ । આકા॑શસ્સ॒ન્ધિઃ ॥ 1 ॥

વાયુ॑સ્સન્ધા॒નમ્ । ઇત્ય॑ધિલો॒કમ્ । અથા॑ધિજ્યૌ॒તિષમ્ । અગ્નિઃ પૂ᳚ર્વરૂ॒પમ્ । આદિત્ય ઉત્ત॑રરૂ॒પમ્ । આ॑પસ્સ॒ન્ધિઃ । વૈદ્યુત॑સ્સન્ધા॒નમ્ । ઇત્ય॑ધિજ્યૌ॒તિષમ્ । અથા॑ધિવિ॒દ્યમ્ । આચાર્યઃ પૂ᳚ર્વરૂ॒પમ્ ॥ 2 ॥

અન્તેવાસ્યુત્ત॑રરૂ॒પમ્ । વિ॑દ્યા સ॒ન્ધિઃ । પ્રવચનગ્ં॑ સન્ધા॒નમ્ । ઇત્ય॑ધિવિ॒દ્યમ્ । અથાધિ॒પ્રજમ્ । માતા પૂ᳚ર્વરૂ॒પમ્ । પિતોત્ત॑રરૂ॒પમ્ । પ્ર॑જા સ॒ન્ધિઃ । પ્રજનનગ્ં॑ સન્ધા॒નમ્ । ઇત્યધિ॒પ્રજમ્ ॥ 3 ॥

અથાધ્યા॒ત્મમ્ । અધરા હનુઃ પૂ᳚ર્વરૂ॒પમ્ । ઉત્તરા હનુરુત્ત॑રરૂ॒પમ્ । વાક્સ॒ન્ધિઃ । જિહ્વા॑ સન્ધા॒નમ્ । ઇત્યધ્યા॒ત્મમ્ । ઇતીમા મ॑હાસ॒ગ્ં॒હિતાઃ । ય એવમેતા મહાસગ્ંહિતા વ્યાખ્યા॑તા વે॒દ । સન્ધીયતે પ્રજ॑યા પ॒શુભિઃ । બ્રહ્મવર્ચસેનાન્નાદ્યેન સુવર્ગ્યેણ॑ લોકે॒ન ॥ 4 ॥

ઇતિ તૃતીયો-ઽનુવાકઃ ॥

યશ્છન્દ॑સામૃષ॒ભો વિ॒શ્વરૂ॑પઃ । છન્દો॒ભ્યો-ઽધ્ય॒મૃતા᳚થ્સ-મ્બ॒ભૂવ॑ । સ મેન્દ્રો॑ મે॒ધયા᳚ સ્પૃણોતુ । અ॒મૃત॑સ્ય દેવ॒ ધાર॑ણો ભૂયાસમ્ । શરી॑ર-મ્મે॒ વિચ॑ર્ષણમ્ । જિ॒હ્વા મે॒ મધુ॑મત્તમા । કર્ણા᳚ભ્યા-મ્ભૂરિ॒ વિશ્રુ॑વમ્ । બ્રહ્મ॑ણઃ કો॒શો॑-ઽસિ મે॒ધયા-ઽપિ॑હિતઃ । શ્રુ॒ત-મ્મે॑ ગોપાય । આ॒વહ॑ન્તી વિતન્વા॒ના ॥ 1 ॥

કુ॒ર્વા॒ણા ચીર॑મા॒ત્મનઃ॑ । વાસાગ્ં॑સિ॒ મમ॒ ગાવ॑શ્ચ । અ॒ન્ન॒પા॒ને ચ॑ સર્વ॒દા । તતો॑ મે॒ શ્રિય॒માવ॑હ । લો॒મ॒શા-મ્પ॒શુભિ॑સ્સ॒હ સ્વાહા᳚ । આમા॑ યન્તુ બ્રહ્મચા॒રિણ॒સ્સ્વાહા᳚ । વિમા॑-ઽઽયન્તુ બ્રહ્મચા॒રિણ॒સ્સ્વાહા᳚ । પ્રમા॑-ઽઽયન્તુ બ્રહ્મચા॒રિણ॒સ્સ્વાહા᳚ । દમા॑યન્તુ બ્રહ્મચા॒રિણ॒સ્સ્વાહા᳚ । શમા॑યન્તુ બ્રહ્મચા॒રિણ॒સ્સ્વાહા᳚ ॥ 2 ॥

યશો॒ જને॑-ઽસાનિ॒ સ્વાહા᳚ । શ્રેયા॒ન્વસ્ય॑સો-ઽસાનિ॒ સ્વાહા᳚ । ત-ન્ત્વા॑ ભગ॒ પ્રવિ॑શાનિ॒ સ્વાહા᳚ । સ મા॑ ભગ॒ પ્રવિ॑શ॒ સ્વાહા᳚ । તસ્મિન્᳚-થ્સ॒હસ્ર॑શાખે । નિભ॑ગા॒હ-ન્ત્વયિ॑ મૃજે॒ સ્વાહા᳚ । યથા-ઽઽપઃ॒ પ્રવ॑તા॒-ઽઽયન્તિ॑ । યથા॒ માસા॑ અહર્જ॒રમ્ । એ॒વ-મ્મા-મ્બ્ર॑હ્મચા॒રિણઃ॑ । ધાત॒રાય॑ન્તુ સ॒ર્વત॒સ્સ્વાહા᳚ । પ્ર॒તિ॒વે॒શો॑-ઽસિ॒ પ્રમા॑ભાહિ॒ પ્રમા॑પદ્યસ્વ ॥ 3 ॥

ઇતિ ચતુર્થો-ઽનુવાકઃ ॥

ભૂર્ભુવ॒સ્સુવ॒રિતિ॒ વા એ॒તાસ્તિ॒સ્રો વ્યાહૃ॑તયઃ । તાસા॑મુહસ્મૈ॒ તા-ઞ્ચ॑તુ॒ર્થીમ્ । માહા॑ચમસ્યઃ॒ પ્રવે॑દયતે । મહ॒ ઇતિ॑ । તદ્બ્રહ્મ॑ । સ આ॒ત્મા । અઙ્ગા᳚ન્ય॒ન્યા દે॒વતાઃ᳚ । ભૂરિતિ॒ વા અ॒યં-લોઁ॒કઃ । ભુવ॒ ઇત્ય॒ન્તરિ॑ક્ષમ્ । સુવ॒રિત્ય॒સૌ લો॒કઃ ॥ 1 ॥

મહ॒ ઇત્યા॑દિ॒ત્યઃ । આ॒દિ॒ત્યેન॒ વાવ સર્વે॑ લો॒કા મહી॑યન્તે । ભૂરિતિ॒ વા અ॒ગ્નિઃ । ભુવ॒ ઇતિ॑ વા॒યુઃ । સુવ॒રિત્યા॑દિ॒ત્યઃ । મહ॒ ઇતિ॑ ચ॒ન્દ્રમાઃ᳚ । ચ॒ન્દ્રમ॑સા॒ વાવ સર્વા॑ણિ॒ જ્યોતીગ્ં॑ષિ॒ મહી॑યન્તે । ભૂરિતિ॒ વા ઋચઃ॑ । ભુવ॒ ઇતિ॒ સામા॑નિ । સુવ॒રિતિ॒ યજૂગ્ં॑ષિ ॥ 2 ॥

મહ॒ ઇતિ॒ બ્રહ્મ॑ । બ્રહ્મ॑ણા॒ વાવ સર્વે॑ વે॒દા મહી॑યન્તે । ભૂરિતિ॒ વૈ પ્રા॒ણઃ । ભુવ॒ ઇત્ય॑પા॒નઃ । સુવ॒રિતિ॑ વ્યા॒નઃ । મહ॒ ઇત્યન્નમ્᳚ । અન્ને॑ન॒ વાવ સર્વે᳚ પ્રા॒ણા મહી॑યન્તે । તા વા એ॒તાશ્ચત॑સ્રશ્ચતુ॒ર્ધા । ચત॑સ્રશ્ચતસ્રો॒ વ્યાહૃ॑તયઃ । તા યો વેદ॑ । સ વે॑દ॒ બ્રહ્મ॑ । સર્વે᳚-ઽસ્મૈ દે॒વા બ॒લિમાવ॑હન્તિ ॥ 3 ॥

ઇતિ પઞ્ચમો-ઽનુવાકઃ ॥

સ ય એ॒ષો᳚-ઽન્તરહૃ॑દય આકા॒શઃ । તસ્મિ॑ન્ન॒ય-મ્પુરુ॑ષો મનો॒મયઃ॑ । અમૃ॑તો હિર॒ણ્મયઃ॑ । અન્ત॑રેણ॒ તાલુ॑કે । ય એ॒ષસ્તન॑ ઇવાવ॒લમ્બ॑તે । સે᳚ન્દ્રયો॒નિઃ । યત્રા॒સૌ કે॑શા॒ન્તો વિ॒વર્ત॑તે । વ્ય॒પોહ્ય॑ શીર્ષકપા॒લે । ભૂરિત્ય॒ગ્નૌ પ્રતિ॑તિષ્ઠતિ । ભુવ॒ ઇતિ॑ વા॒યૌ ॥ 1 ॥

સુવ॒રિત્યા॑દિ॒ત્યે । મહ॒ ઇતિ॒ બ્રહ્મ॑ણિ । આ॒પ્નોતિ॒ સ્વારા᳚જ્યમ્ । આ॒પ્નોતિ॒ મન॑સ॒સ્પતિમ્᳚ । વાક્પ॑તિ॒શ્ચક્ષુ॑ષ્પતિઃ । શ્રોત્ર॑પતિર્વિ॒જ્ઞાન॑પતિઃ । એ॒તત્તતો॑ ભવતિ । આ॒કા॒શશ॑રીર॒-મ્બ્રહ્મ॑ । સ॒ત્યાત્મ॑ પ્રા॒ણારા॑મ॒-મ્મન॑ આનન્દમ્ । શાન્તિ॑સમૃદ્ધમ॒મૃતમ્᳚ । ઇતિ॑ પ્રાચીન યો॒ગ્યોપા᳚સ્સ્વ ॥ 2 ॥

ઇતિ ષષ્ઠો-ઽનુવાકઃ ॥

પૃ॒થિ॒વ્ય॑ન્તરિ॑ક્ષ॒-ન્દ્યૌર્દિશો॑-ઽવાન્તરદિ॒શાઃ । અ॒ગ્નિર્વા॒યુરા॑દિ॒ત્યશ્ચ॒ન્દ્રમા॒ નક્ષ॑ત્રાણિ । આપ॒ ઓષ॑ધયો॒ વન॒સ્પત॑ય આકા॒શ આ॒ત્મા । ઇત્ય॑ધિભૂ॒તમ્ । અથાધ્યા॒ત્મમ્ । પ્રા॒ણો વ્યા॒નો॑-ઽપા॒ન ઉ॑દા॒નસ્સ॑મા॒નઃ । ચક્ષુ॒શ્શ્રોત્ર॒-મ્મનો॒ વાક્ત્વક્ । ચર્મ॑મા॒ગ્ં॒સગ્ગ્ સ્નાવાસ્થિ॑ મ॒જ્જા । એ॒તદ॑ધિવિ॒ધાય॒ ઋષિ॒રવો॑ચત્ । પાઙ્ક્તં॒-વાઁ ઇ॒દગ્ં સર્વમ્᳚ । પાઙ્ક્તે॑નૈ॒વ પાઙ્ક્તગ્ગ્॑ સ્પૃણો॒તીતિ॑ ॥ 1 ॥

ઇતિ સપ્તમો-ઽનુવાકઃ ॥

ઓમિતિ॒ બ્રહ્મ॑ । ઓમિતી॒દગ્ં સર્વમ્᳚ । ઓમિત્યે॒તદ॑નુકૃતિ હ સ્મ॒ વા અ॒પ્યો શ્રા॑વ॒યેત્યાશ્રા॑વયન્તિ । ઓમિતિ॒ સામા॑નિ ગાયન્તિ । ઓગ્ં શોમિતિ॑ શ॒સ્ત્રાણિ॑ શગ્ંસન્તિ । ઓમિત્ય॑ધ્વ॒ર્યુઃ પ્ર॑તિગ॒ર-મ્પ્રતિ॑ગૃણાતિ । ઓમિતિ॒ બ્રહ્મા॒ પ્રસૌ॑તિ । ઓમિત્ય॑ગ્નિહો॒ત્રમનુ॑જાનાતિ । ઓમિતિ॑ બ્રાહ્મ॒ણઃ પ્ર॑વ॒ક્ષ્યન્ના॑હ॒ બ્રહ્મોપા᳚પ્નવા॒નીતિ॑ । બ્રહ્મૈ॒વોપા᳚પ્નોતિ ॥ 1 ॥

ઇત્યષ્ટમો-ઽનુવાકઃ ॥

ઋત-ઞ્ચ સ્વાધ્યાયપ્રવ॑ચને॒ ચ । સત્ય-ઞ્ચ સ્વાધ્યાયપ્રવ॑ચને॒ ચ । તપશ્ચ સ્વાધ્યાયપ્રવ॑ચને॒ ચ । દમશ્ચ સ્વાધ્યાયપ્રવ॑ચને॒ ચ । શમશ્ચ સ્વાધ્યાયપ્રવ॑ચને॒ ચ । અગ્નયશ્ચ સ્વાધ્યાયપ્રવ॑ચને॒ ચ । અગ્નિહોત્ર-ઞ્ચ સ્વાધ્યાયપ્રવ॑ચને॒ ચ । અતિથયશ્ચ સ્વાધ્યાયપ્રવ॑ચને॒ ચ । માનુષ-ઞ્ચ સ્વાધ્યાયપ્રવ॑ચને॒ ચ । પ્રજા ચ સ્વાધ્યાયપ્રવ॑ચને॒ ચ । પ્રજનશ્ચ સ્વાધ્યાયપ્રવ॑ચને॒ ચ । પ્રજાતિશ્ચ સ્વાધ્યાયપ્રવ॑ચને॒ ચ । સત્યમિતિ સત્યવચા॑ રાથી॒તરઃ । તપ ઇતિ તપોનિત્યઃ પૌ॑રુશિ॒ષ્ટિઃ । સ્વાધ્યાયપ્રવચને એવેતિ નાકો॑ મૌદ્ગ॒લ્યઃ ।

તદ્ધિ તપ॑સ્તદ્ધિ॒ તપઃ ॥ 1 ॥

ઇતિ નવમો-ઽનુવાકઃ ॥

અ॒હં-વૃઁ॒ક્ષસ્ય॒ રેરિ॑વા । કી॒ર્તિઃ પૃ॒ષ્ઠ-ઙ્ગિ॒રેરિ॑વ । ઊ॒ર્ધ્વપ॑વિત્રો વા॒જિની॑વ સ્વ॒મૃત॑મસ્મિ । દ્રવિ॑ણ॒ગ્ં॒ સવ॑ર્ચસમ્ । સુમેધા અ॑મૃતો॒ક્ષિતઃ । ઇતિ ત્રિશઙ્કોર્વેદા॑નુવ॒ચનમ્ ॥ 1 ॥

ઇતિ દશમો-ઽનુવાકઃ ॥

વેદમનૂચ્યાચાર્યો-ઽન્તેવાસિનમ॑નુશા॒સ્તિ । સત્યં॒-વઁદ । ધર્મ॒-ઞ્ચર । સ્વાધ્યાયા᳚ન્મા પ્ર॒મદઃ । આચાર્યાય પ્રિય-ન્ધનમાહૃત્ય પ્રજાતન્તુ-મ્મા વ્ય॑વચ્છે॒ત્સીઃ । સત્યાન્ન પ્રમ॑દિત॒વ્યમ્ । ધર્માન્ન પ્રમ॑દિત॒વ્યમ્ । કુશલાન્ન પ્રમ॑દિત॒વ્યમ્ । ભૂત્યૈ ન પ્રમ॑દિત॒વ્યમ્ । સ્વાધ્યાયપ્રવચનાભ્યા-ન્ન પ્રમ॑દિત॒વ્યમ્ ॥ 1 ॥

દેવપિતૃકાર્યાભ્યા-ન્ન પ્રમ॑દિત॒વ્યમ્ । માતૃ॑દેવો॒ ભવ । પિતૃ॑દેવો॒ ભવ । આચાર્ય॑દેવો॒ ભવ । અતિથિ॑દેવો॒ ભવ । યાન્યનવદ્યાનિ॑ કર્મા॒ણિ । તાનિ સેવિ॑તવ્યા॒નિ । નો ઇ॑તરા॒ણિ । યાન્યસ્માકગ્ં સુચ॑રિતા॒નિ । તાનિ ત્વયો॑પાસ્યા॒નિ ॥ 2 ॥

નો ઇ॑તરા॒ણિ । યે કે ચારુમચ્છ્રેયાગ્ં॑સો બ્રા॒હ્મણાઃ । તેષા-ન્ત્વયા-ઽઽસને ન પ્રશ્વ॑સિત॒વ્યમ્ । શ્રદ્ધ॑યા દે॒યમ્ । અશ્રદ્ધ॑યા-ઽદે॒યમ્ । શ્રિ॑યા દે॒યમ્ । હ્રિ॑યા દે॒યમ્ । ભિ॑યા દે॒યમ્ । સંવિઁ॑દા દે॒યમ્ । અથ યદિ તે કર્મવિચિકિથ્સા વા વૃત્તવિચિકિ॑થ્સા વા॒ સ્યાત્ ॥ 3 ॥

યે તત્ર બ્રાહ્મણા᳚સ્સમ્મ॒ર્શિનઃ । યુક્તા॑ આયુ॒ક્તાઃ । અલૂક્ષા॑ ધર્મ॑કામા॒સ્સ્યુઃ । યથા તે॑ તત્ર॑ વર્તે॒રન્ન્ । તથા તત્ર॑ વર્તે॒થાઃ । અથાભ્યા᳚ખ્યા॒તેષુ । યે તત્ર બ્રાહ્મણા᳚સ્સમ્મ॒ર્શિનઃ । યુક્તા॑ આયુ॒ક્તાઃ । અલૂક્ષા॑ ધર્મકામા॒સ્સ્યુઃ । યથા તે॑ તેષુ॑ વર્તે॒રન્ન્ । તથા તેષુ॑ વર્તે॒થાઃ । એષ॑ આદે॒શઃ । એષ ઉ॑પદે॒શઃ । એષા વે॑દોપ॒નિષત્ । એતદ॑નુશા॒સનમ્ । એવમુપા॑સિત॒વ્યમ્ । એવમુ ચૈત॑દુપા॒સ્યમ્ ॥ 4 ॥

ઇત્યેકાદશ-ઽનુવાકઃ ॥

શ-ન્નો॑ મિ॒ત્રશ્શં-વઁરુ॑ણઃ । શ-ન્નો॑ ભવત્વર્ય॒મા । શ-ન્ન॒ ઇન્દ્રો॒ બૃહ॒સ્પતિઃ॑ । શ-ન્નો॒ વિષ્ણુ॑રુરુક્ર॒મઃ । નમો॒ બ્રહ્મ॑ણે । નમ॑સ્તે વાયો । ત્વમે॒વ પ્ર॒ત્યક્ષ॒-મ્બ્રહ્મા॑સિ । ત્વામે॒વ પ્ર॒ત્યક્ષ॒-મ્બ્રહ્માવા॑દિષમ્ । ઋ॒તમ॑વાદિષમ્ । સ॒ત્યમ॑વાદિષમ્ । તન્મામા॑વીત્ । તદ્વ॒ક્તાર॑માવીત્ । આવી॒ન્મામ્ । આવી᳚દ્વ॒ક્તારમ્᳚ । ૐ શાન્તિ॒-શ્શાન્તિ॒-શ્શાન્તિઃ॑ ॥ 1 ॥

ઇતિ દ્વાદશો-ઽનુવાકઃ ॥

॥ હરિઃ॑ ઓમ્ ॥

॥ શ્રી કૃષ્ણાર્પણમસ્તુ ॥

Roman (IAST) Transliteration

(tai. ā. 7-1-1)

oṃ śrī gurubhyo namaḥ | hariḥ om ||

oṃ śa-nno̭ mi॒traśśaṃ-va~rṷṇaḥ | śa-nno̭ bhavatvarya॒mā | śa-nna॒ indro॒ bṛha॒spatiḥ̭ | śa-nno॒ viṣṇṷrurukra॒maḥ | namo॒ brahma̭ṇe | nama̭ste vāyo | tvame॒va pra॒tyakṣa॒-mbrahmā̭si | tvame॒va pra॒tyakṣa॒-mbrahma̭ vadiṣyāmi | ṛ॒taṃ-va~̭diṣyāmi | sa॒tyaṃ-va~̭diṣyāmi | tanmāma̭vatu | tadva॒ktāra̭mavatu | ava̭tu॒ mām | ava̭tu va॒ktāram᳚ | oṃ śānti॒-śśānti॒-śśāntiḥ̭ || 1 ||

iti prathamo-'nuvākaḥ ||

śīkṣāṃ-vyā~᳚khyāsyā॒maḥ | varṇa॒ssvaraḥ | mātrā॒ balam | sāma̭ santā॒naḥ | ityuktaśśī᳚kṣādhyā॒yaḥ || 1 ||

iti dvitīyo-'nuvākaḥ ||

sa॒ha nau॒ yaśaḥ | sa॒ha nau bra̭hmava॒rcasam | athātassagṃhitāyā upaniṣadaṃ-vyā~᳚khyāsyā॒maḥ | pañcasvadhika̭raṇe॒ṣu | adhilokamadhijyautiṣamadhividyamadhipraja̭madhyā॒tmam | tā mahāsagṃhitā i̭tyāca॒kṣate | athā̭dhilo॒kam | pṛthivī pū᳚rvarū॒pam | dyaurutta̭rarū॒pam | ākā̭śassa॒ndhiḥ || 1 ||

vāyṷssandhā॒nam | itya̭dhilo॒kam | athā̭dhijyau॒tiṣam | agniḥ pū᳚rvarū॒pam | āditya utta̭rarū॒pam | ā̭passa॒ndhiḥ | vaidyuta̭ssandhā॒nam | itya̭dhijyau॒tiṣam | athā̭dhivi॒dyam | ācāryaḥ pū᳚rvarū॒pam || 2 ||

antevāsyutta̭rarū॒pam | vi̭dyā sa॒ndhiḥ | pravacanagṃ̭ sandhā॒nam | itya̭dhivi॒dyam | athādhi॒prajam | mātā pū᳚rvarū॒pam | pitotta̭rarū॒pam | pra̭jā sa॒ndhiḥ | prajananagṃ̭ sandhā॒nam | ityadhi॒prajam || 3 ||

athādhyā॒tmam | adharā hanuḥ pū᳚rvarū॒pam | uttarā hanurutta̭rarū॒pam | vāksa॒ndhiḥ | jihvā̭ sandhā॒nam | ityadhyā॒tmam | itīmā ma̭hāsa॒gṃ॒hitāḥ | ya evametā mahāsagṃhitā vyākhyā̭tā ve॒da | sandhīyate praja̭yā pa॒śubhiḥ | brahmavarcasenānnādyena suvargyeṇa̭ loke॒na || 4 ||

iti tṛtīyo-'nuvākaḥ ||

yaśchanda̭sāmṛṣa॒bho vi॒śvarṷ̄paḥ | chando॒bhyo-'dhya॒mṛtā᳚thsa-mba॒bhūva̭ | sa mendro̭ me॒dhayā᳚ spṛṇotu | a॒mṛta̭sya deva॒ dhāra̭ṇo bhūyāsam | śarī̭ra-mme॒ vica̭rṣaṇam | ji॒hvā me॒ madhṷmattamā | karṇā᳚bhyā-mbhūri॒ viśrṷvam | brahma̭ṇaḥ ko॒śo̭-'si me॒dhayā-'pi̭hitaḥ | śru॒ta-mmḙ gopāya | ā॒vaha̭ntī vitanvā॒nā || 1 ||

ku॒rvā॒ṇā cīra̭mā॒tmanaḥ̭ | vāsāgṃ̭si॒ mama॒ gāva̭śca | a॒nna॒pā॒ne ca̭ sarva॒dā | tato̭ me॒ śriya॒māva̭ha | lo॒ma॒śā-mpa॒śubhi̭ssa॒ha svāhā᳚ | āmā̭ yantu brahmacā॒riṇa॒ssvāhā᳚ | vimā̭-''yantu brahmacā॒riṇa॒ssvāhā᳚ | pramā̭-''yantu brahmacā॒riṇa॒ssvāhā᳚ | damā̭yantu brahmacā॒riṇa॒ssvāhā᳚ | śamā̭yantu brahmacā॒riṇa॒ssvāhā᳚ || 2 ||

yaśo॒ janḙ-'sāni॒ svāhā᳚ | śreyā॒nvasya̭so-'sāni॒ svāhā᳚ | ta-ntvā̭ bhaga॒ pravi̭śāni॒ svāhā᳚ | sa mā̭ bhaga॒ pravi̭śa॒ svāhā᳚ | tasmin᳚-thsa॒hasra̭śākhe | nibha̭gā॒ha-ntvayi̭ mṛje॒ svāhā᳚ | yathā-''paḥ॒ prava̭tā॒-''yanti̭ | yathā॒ māsā̭ aharja॒ram | e॒va-mmā-mbra̭hmacā॒riṇaḥ̭ | dhāta॒rāya̭ntu sa॒rvata॒ssvāhā᳚ | pra॒ti॒ve॒śo̭-'si॒ pramā̭bhāhi॒ pramā̭padyasva || 3 ||

iti caturtho-'nuvākaḥ ||

bhūrbhuva॒ssuva॒riti॒ vā e॒tāsti॒sro vyāhṛ̭tayaḥ | tāsā̭muhasmai॒ tā-ñca̭tu॒rthīm | māhā̭camasyaḥ॒ pravḙdayate | maha॒ iti̭ | tadbrahma̭ | sa ā॒tmā | aṅgā᳚nya॒nyā de॒vatāḥ᳚ | bhūriti॒ vā a॒yaṃ-lo~॒kaḥ | bhuva॒ itya॒ntari̭kṣam | suva॒ritya॒sau lo॒kaḥ || 1 ||

maha॒ ityā̭di॒tyaḥ | ā॒di॒tyena॒ vāva sarvḙ lo॒kā mahī̭yante | bhūriti॒ vā a॒gniḥ | bhuva॒ iti̭ vā॒yuḥ | suva॒rityā̭di॒tyaḥ | maha॒ iti̭ ca॒ndramāḥ᳚ | ca॒ndrama̭sā॒ vāva sarvā̭ṇi॒ jyotīgṃ̭ṣi॒ mahī̭yante | bhūriti॒ vā ṛcaḥ̭ | bhuva॒ iti॒ sāmā̭ni | suva॒riti॒ yajūgṃ̭ṣi || 2 ||

maha॒ iti॒ brahma̭ | brahma̭ṇā॒ vāva sarvḙ ve॒dā mahī̭yante | bhūriti॒ vai prā॒ṇaḥ | bhuva॒ itya̭pā॒naḥ | suva॒riti̭ vyā॒naḥ | maha॒ ityannam᳚ | annḙna॒ vāva sarve᳚ prā॒ṇā mahī̭yante | tā vā e॒tāścata̭sraścatu॒rdhā | cata̭sraścatasro॒ vyāhṛ̭tayaḥ | tā yo veda̭ | sa vḙda॒ brahma̭ | sarve᳚-'smai de॒vā ba॒limāva̭hanti || 3 ||

iti pañcamo-'nuvākaḥ ||

sa ya e॒ṣo᳚-'ntarahṛ̭daya ākā॒śaḥ | tasmi̭nna॒ya-mpurṷṣo mano॒mayaḥ̭ | amṛ̭to hira॒ṇmayaḥ̭ | anta̭reṇa॒ tālṷke | ya e॒ṣastana̭ ivāva॒lamba̭te | se᳚ndrayo॒niḥ | yatrā॒sau kḙśā॒nto vi॒varta̭te | vya॒pohya̭ śīrṣakapā॒le | bhūritya॒gnau prati̭tiṣṭhati | bhuva॒ iti̭ vā॒yau || 1 ||

suva॒rityā̭di॒tye | maha॒ iti॒ brahma̭ṇi | ā॒pnoti॒ svārā᳚jyam | ā॒pnoti॒ mana̭sa॒spatim᳚ | vākpa̭ti॒ścakṣṷṣpatiḥ | śrotra̭patirvi॒jñāna̭patiḥ | e॒tattato̭ bhavati | ā॒kā॒śaśa̭rīra॒-mbrahma̭ | sa॒tyātma̭ prā॒ṇārā̭ma॒-mmana̭ ānandam | śānti̭samṛddhama॒mṛtam᳚ | iti̭ prācīna yo॒gyopā᳚ssva || 2 ||

iti ṣaṣṭho-'nuvākaḥ ||

pṛ॒thi॒vya̭ntari̭kṣa॒-ndyaurdiśo̭-'vāntaradi॒śāḥ | a॒gnirvā॒yurā̭di॒tyaśca॒ndramā॒ nakṣa̭trāṇi | āpa॒ oṣa̭dhayo॒ vana॒spata̭ya ākā॒śa ā॒tmā | itya̭dhibhū॒tam | athādhyā॒tmam | prā॒ṇo vyā॒no̭-'pā॒na ṷdā॒nassa̭mā॒naḥ | cakṣu॒śśrotra॒-mmano॒ vāktvak | carma̭mā॒gṃ॒sagg snāvāsthi̭ ma॒jjā | e॒tada̭dhivi॒dhāya॒ ṛṣi॒ravo̭cat | pāṅktaṃ॒-vā~ i॒dagṃ sarvam᳚ | pāṅktḙnai॒va pāṅktagg̭ spṛṇo॒tīti̭ || 1 ||

iti saptamo-'nuvākaḥ ||

omiti॒ brahma̭ | omitī॒dagṃ sarvam᳚ | omitye॒tada̭nukṛti ha sma॒ vā a॒pyo śrā̭va॒yetyāśrā̭vayanti | omiti॒ sāmā̭ni gāyanti | ogṃ śomiti̭ śa॒strāṇi̭ śagṃsanti | omitya̭dhva॒ryuḥ pra̭tiga॒ra-mprati̭gṛṇāti | omiti॒ brahmā॒ prasaṷti | omitya̭gniho॒tramanṷjānāti | omiti̭ brāhma॒ṇaḥ pra̭va॒kṣyannā̭ha॒ brahmopā᳚pnavā॒nīti̭ | brahmai॒vopā᳚pnoti || 1 ||

ityaṣṭamo-'nuvākaḥ ||

taddhi tapa̭staddhi॒ tapaḥ || 1 ||

iti navamo-'nuvākaḥ ||

a॒haṃ-vṛ~॒kṣasya॒ reri̭vā | kī॒rtiḥ pṛ॒ṣṭha-ṅgi॒reri̭va | ū॒rdhvapa̭vitro vā॒jinī̭va sva॒mṛta̭masmi | dravi̭ṇa॒gṃ॒ sava̭rcasam | sumedhā a̭mṛto॒kṣitaḥ | iti triśaṅkorvedā̭nuva॒canam || 1 ||

iti daśamo-'nuvākaḥ ||

vedamanūcyācāryo-'ntevāsinama̭nuśā॒sti | satyaṃ॒-va~da | dharma॒-ñcara | svādhyāyā᳚nmā pra॒madaḥ | ācāryāya priya-ndhanamāhṛtya prajātantu-mmā vya̭vacche॒tsīḥ | satyānna prama̭dita॒vyam | dharmānna prama̭dita॒vyam | kuśalānna prama̭dita॒vyam | bhūtyai na prama̭dita॒vyam | svādhyāyapravacanābhyā-nna prama̭dita॒vyam || 1 ||

devapitṛkāryābhyā-nna prama̭dita॒vyam | mātṛ̭devo॒ bhava | pitṛ̭devo॒ bhava | ācārya̭devo॒ bhava | atithi̭devo॒ bhava | yānyanavadyāni̭ karmā॒ṇi | tāni sevi̭tavyā॒ni | no i̭tarā॒ṇi | yānyasmākagṃ suca̭ritā॒ni | tāni tvayo̭pāsyā॒ni || 2 ||

no i̭tarā॒ṇi | ye ke cārumacchreyāgṃ̭so brā॒hmaṇāḥ | teṣā-ntvayā-''sane na praśva̭sita॒vyam | śraddha̭yā de॒yam | aśraddha̭yā-'de॒yam | śri̭yā de॒yam | hri̭yā de॒yam | bhi̭yā de॒yam | saṃvi~̭dā de॒yam | atha yadi te karmavicikithsā vā vṛttaviciki̭thsā vā॒ syāt || 3 ||

ye tatra brāhmaṇā᳚ssamma॒rśinaḥ | yuktā̭ āyu॒ktāḥ | alūkṣā̭ dharma̭kāmā॒ssyuḥ | yathā tḙ tatra̭ varte॒rann | tathā tatra̭ varte॒thāḥ | athābhyā᳚khyā॒teṣu | ye tatra brāhmaṇā᳚ssamma॒rśinaḥ | yuktā̭ āyu॒ktāḥ | alūkṣā̭ dharmakāmā॒ssyuḥ | yathā tḙ teṣṷ varte॒rann | tathā teṣṷ varte॒thāḥ | eṣa̭ āde॒śaḥ | eṣa ṷpade॒śaḥ | eṣā vḙdopa॒niṣat | etada̭nuśā॒sanam | evamupā̭sita॒vyam | evamu caita̭dupā॒syam || 4 ||

ityekādaśa-'nuvākaḥ ||

śa-nno̭ mi॒traśśaṃ-va~rṷṇaḥ | śa-nno̭ bhavatvarya॒mā | śa-nna॒ indro॒ bṛha॒spatiḥ̭ | śa-nno॒ viṣṇṷrurukra॒maḥ | namo॒ brahma̭ṇe | nama̭ste vāyo | tvame॒va pra॒tyakṣa॒-mbrahmā̭si | tvāme॒va pra॒tyakṣa॒-mbrahmāvā̭diṣam | ṛ॒tama̭vādiṣam | sa॒tyama̭vādiṣam | tanmāmā̭vīt | tadva॒ktāra̭māvīt | āvī॒nmām | āvī᳚dva॒ktāram᳚ | oṃ śānti॒-śśānti॒-śśāntiḥ̭ || 1 ||

iti dvādaśo-'nuvākaḥ ||

|| hariḥ̭ om ||

|| śrī kṛṣṇārpaṇamastu ||