Shrimadbhagavadgita Mulam - Panchamo'dhyayah

ॐ

શ્રીમદ્ભગવદ્ગીતા મૂલમ્ - પઞ્ચમોઽધ્યાયઃ

Gita Vyasa Gujarati

ૐ શ્રી પરમાત્મને નમઃ

અથ પઞ્ચમોઽધ્યાયઃ ।

કર્મસન્ન્યાસયોગઃ

અર્જુન ઉવાચ

સન્ન્યાસં કર્મણાં કૃષ્ણ પુનર્યોગં ચ શંસસિ ।

યચ્છ્રેય એતયોરેકં તન્મે બ્રૂહિ સુનિશ્ચિતમ્ ॥ 1 ॥

શ્રીભગવાનુવાચ

સન્ન્યાસઃ કર્મયોગશ્ચ નિઃશ્રેયસકરાવુભૌ ।

તયોસ્તુ કર્મસન્ન્યાસાત્કર્મયોગો વિશિષ્યતે ॥ 2 ॥

જ્ઞેયઃ સ નિત્યસન્ન્યાસી યો ન દ્વેષ્ટિ ન કાઙ્ક્ષતિ ।

નિર્દ્વન્દ્વો હિ મહાબાહો સુખં બન્ધાત્પ્રમુચ્યતે ॥ 3 ॥

સાઙ્ખ્યયોગૌ પૃથગ્બાલાઃ પ્રવદન્તિ ન પણ્ડિતાઃ ।

એકમપ્યાસ્થિતઃ સમ્યગુભયોર્વિન્દતે ફલમ્ ॥ 4 ॥

યત્સાઙ્ખ્યૈઃ પ્રાપ્યતે સ્થાનં તદ્યોગૈરપિ ગમ્યતે ।

એકં સાઙ્ખ્યં ચ યોગં ચ યઃ પશ્યતિ સ પશ્યતિ ॥ 5 ॥

સન્ન્યાસસ્તુ મહાબાહો દુઃખમાપ્તુમયોગતઃ ।

યોગયુક્તો મુનિર્બ્રહ્મ નચિરેણાધિગચ્છતિ ॥ 6 ॥

યોગયુક્તો વિશુદ્ધાત્મા વિજિતાત્મા જિતેન્દ્રિયઃ ।

સર્વભૂતાત્મભૂતાત્મા કુર્વન્નપિ ન લિપ્યતે ॥ 7 ॥

નૈવ કિઞ્ચિત્કરોમીતિ યુક્તો મન્યેત તત્ત્વવિત્ ।

પશ્યઞ્શૃણ્વન્સ્પૃશઞ્જિઘ્રન્નશ્નન્ગચ્છન્સ્વપઞ્શ્વસન્ ॥ 8 ॥

પ્રલપન્વિસૃજન્ગૃહ્ણન્નુન્મિષન્નિમિષન્નપિ ।

ઇન્દ્રિયાણીન્દ્રિયાર્થેષુ વર્તન્ત ઇતિ ધારયન્ ॥ 9 ॥

બ્રહ્મણ્યાધાય કર્માણિ સઙ્ગં ત્યક્ત્વા કરોતિ યઃ ।

લિપ્યતે ન સ પાપેન પદ્મપત્રમિવામ્ભસા ॥ 10 ॥

કાયેન મનસા બુદ્ધ્યા કેવલૈરિન્દ્રિયૈરપિ ।

યોગિનઃ કર્મ કુર્વન્તિ સઙ્ગં ત્યક્ત્વાત્મશુદ્ધયે ॥ 11 ॥

યુક્તઃ કર્મફલં ત્યક્ત્વા શાન્તિમાપ્નોતિ નૈષ્ઠિકીમ્ ।

અયુક્તઃ કામકારેણ ફલે સક્તો નિબધ્યતે ॥ 12 ॥

સર્વકર્માણિ મનસા સન્ન્યસ્યાસ્તે સુખં વશી ।

નવદ્વારે પુરે દેહી નૈવ કુર્વન્ન કારયન્ ॥ 13 ॥

ન કર્તૃત્વં ન કર્માણિ લોકસ્ય સૃજતિ પ્રભુઃ ।

ન કર્મફલસંયોગં સ્વભાવસ્તુ પ્રવર્તતે ॥ 14 ॥

નાદત્તે કસ્યચિત્પાપં ન ચૈવ સુકૃતં વિભુઃ ।

અજ્ઞાનેનાવૃતં જ્ઞાનં તેન મુહ્યન્તિ જન્તવઃ ॥ 15 ॥

જ્ઞાનેન તુ તદજ્ઞાનં યેષાં નાશિતમાત્મનઃ ।

તેષામાદિત્યવજ્જ્ઞાનં પ્રકાશયતિ તત્પરમ્ ॥ 16 ॥

તદ્બુદ્ધયસ્તદાત્માનસ્તન્નિષ્ઠાસ્તત્પરાયણાઃ ।

ગચ્છન્ત્યપુનરાવૃત્તિં જ્ઞાનનિર્ધૂતકલ્મષાઃ ॥ 17 ॥

વિદ્યાવિનયસમ્પન્ને બ્રાહ્મણે ગવિ હસ્તિનિ ।

શુનિ ચૈવ શ્વપાકે ચ પણ્ડિતાઃ સમદર્શિનઃ ॥ 18 ॥

ઇહૈવ તૈર્જિતઃ સર્ગો યેષાં સામ્યે સ્થિતં મનઃ ।

નિર્દોષં હિ સમં બ્રહ્મ તસ્માદ્બ્રહ્મણિ તે સ્થિતાઃ ॥ 19 ॥

ન પ્રહૃષ્યેત્પ્રિયં પ્રાપ્ય નોદ્વિજેત્પ્રાપ્ય ચાપ્રિયમ્ ।

સ્થિરબુદ્ધિરસમ્મૂઢો બ્રહ્મવિદ્બ્રહ્મણિ સ્થિતઃ ॥ 20 ॥

બાહ્યસ્પર્શેષ્વસક્તાત્મા વિન્દત્યાત્મનિ યત્સુખમ્ ।

સ બ્રહ્મયોગયુક્તાત્મા સુખમક્ષયમશ્નુતે ॥ 21 ॥

યે હિ સંસ્પર્શજા ભોગા દુઃખયોનય એવ તે ।

આદ્યન્તવન્તઃ કૌન્તેય ન તેષુ રમતે બુધઃ ॥ 22 ॥

શક્નોતીહૈવ યઃ સોઢું પ્રાક્શરીરવિમોક્ષણાત્ ।

કામક્રોધોદ્ભવં વેગં સ યુક્તઃ સ સુખી નરઃ ॥ 23 ॥

યોઽન્તઃસુખોઽન્તરારામસ્તથાન્તર્જ્યોતિરેવ યઃ ।

સ યોગી બ્રહ્મનિર્વાણં બ્રહ્મભૂતોઽધિગચ્છતિ ॥ 24 ॥

લભન્તે બ્રહ્મનિર્વાણમૃષયઃ ક્ષીણકલ્મષાઃ ।

છિન્નદ્વૈધા યતાત્માનઃ સર્વભૂતહિતે રતાઃ ॥ 25 ॥

કામક્રોધવિયુક્તાનાં યતીનાં યતચેતસામ્ ।

અભિતો બ્રહ્મનિર્વાણં વર્તતે વિદિતાત્મનામ્ ॥ 26 ॥

સ્પર્શાન્કૃત્વા બહિર્બાહ્યાંશ્ચક્ષુશ્ચૈવાન્તરે ભ્રુવોઃ ।

પ્રાણાપાનૌ સમૌ કૃત્વા નાસાભ્યન્તરચારિણૌ ॥ 27 ॥

યતેન્દ્રિયમનોબુદ્ધિર્મુનિર્મોક્ષપરાયણઃ ।

વિગતેચ્છાભયક્રોધો યઃ સદા મુક્ત એવ સઃ ॥ 28 ॥

ભોક્તારં યજ્ઞતપસાં સર્વલોકમહેશ્વરમ્ ।

સુહૃદં સર્વભૂતાનાં જ્ઞાત્વા માં શાન્તિમૃચ્છતિ ॥ 29 ॥

ૐ તત્સદિતિ શ્રીમદ્ભગવદ્ગીતાસૂપનિષત્સુ બ્રહ્મવિદ્યાયાં યોગશાસ્ત્રે

શ્રીકૃષ્ણાર્જુનસંવાદે કર્મસન્ન્યાસયોગો નામ પઞ્ચમોઽધ્યાયઃ ॥5 ॥

Roman (IAST) Transliteration

oṃ śrī paramātmane namaḥ

atha pañcamo'dhyāyaḥ |

karmasannyāsayogaḥ

arjuna uvāca

sannyāsaṃ karmaṇāṃ kṛṣṇa punaryogaṃ ca śaṃsasi |

yacchreya etayorekaṃ tanme brūhi suniścitam || 1 ||

śrībhagavānuvāca

sannyāsaḥ karmayogaśca niḥśreyasakarāvubhau |

tayostu karmasannyāsātkarmayogo viśiṣyate || 2 ||

jñeyaḥ sa nityasannyāsī yo na dveṣṭi na kāṅkṣati |

nirdvandvo hi mahābāho sukhaṃ bandhātpramucyate || 3 ||

sāṅkhyayogau pṛthagbālāḥ pravadanti na paṇḍitāḥ |

ekamapyāsthitaḥ samyagubhayorvindate phalam || 4 ||

yatsāṅkhyaiḥ prāpyate sthānaṃ tadyogairapi gamyate |

ekaṃ sāṅkhyaṃ ca yogaṃ ca yaḥ paśyati sa paśyati || 5 ||

sannyāsastu mahābāho duḥkhamāptumayogataḥ |

yogayukto munirbrahma nacireṇādhigacchati || 6 ||

yogayukto viśuddhātmā vijitātmā jitendriyaḥ |

sarvabhūtātmabhūtātmā kurvannapi na lipyate || 7 ||

naiva kiñcitkaromīti yukto manyeta tattvavit |

paśyañśṛṇvanspṛśañjighrannaśnangacchansvapañśvasan || 8 ||

pralapanvisṛjangṛhṇannunmiṣannimiṣannapi |

indriyāṇīndriyārtheṣu vartanta iti dhārayan || 9 ||

brahmaṇyādhāya karmāṇi saṅgaṃ tyaktvā karoti yaḥ |

lipyate na sa pāpena padmapatramivāmbhasā || 10 ||

kāyena manasā buddhyā kevalairindriyairapi |

yoginaḥ karma kurvanti saṅgaṃ tyaktvātmaśuddhaye || 11 ||

yuktaḥ karmaphalaṃ tyaktvā śāntimāpnoti naiṣṭhikīm |

ayuktaḥ kāmakāreṇa phale sakto nibadhyate || 12 ||

sarvakarmāṇi manasā sannyasyāste sukhaṃ vaśī |

navadvāre pure dehī naiva kurvanna kārayan || 13 ||

na kartṛtvaṃ na karmāṇi lokasya sṛjati prabhuḥ |

na karmaphalasaṃyogaṃ svabhāvastu pravartate || 14 ||

nādatte kasyacitpāpaṃ na caiva sukṛtaṃ vibhuḥ |

ajñānenāvṛtaṃ jñānaṃ tena muhyanti jantavaḥ || 15 ||

jñānena tu tadajñānaṃ yeṣāṃ nāśitamātmanaḥ |

teṣāmādityavajjñānaṃ prakāśayati tatparam || 16 ||

tadbuddhayastadātmānastanniṣṭhāstatparāyaṇāḥ |

gacchantyapunarāvṛttiṃ jñānanirdhūtakalmaṣāḥ || 17 ||

vidyāvinayasampanne brāhmaṇe gavi hastini |

śuni caiva śvapāke ca paṇḍitāḥ samadarśinaḥ || 18 ||

ihaiva tairjitaḥ sargo yeṣāṃ sāmye sthitaṃ manaḥ |

nirdoṣaṃ hi samaṃ brahma tasmādbrahmaṇi te sthitāḥ || 19 ||

na prahṛṣyetpriyaṃ prāpya nodvijetprāpya cāpriyam |

sthirabuddhirasammūḍho brahmavidbrahmaṇi sthitaḥ || 20 ||

bāhyasparśeṣvasaktātmā vindatyātmani yatsukham |

sa brahmayogayuktātmā sukhamakṣayamaśnute || 21 ||

ye hi saṃsparśajā bhogā duḥkhayonaya eva te |

ādyantavantaḥ kaunteya na teṣu ramate budhaḥ || 22 ||

śaknotīhaiva yaḥ soḍhuṃ prākśarīravimokṣaṇāt |

kāmakrodhodbhavaṃ vegaṃ sa yuktaḥ sa sukhī naraḥ || 23 ||

yo'ntaḥsukho'ntarārāmastathāntarjyotireva yaḥ |

sa yogī brahmanirvāṇaṃ brahmabhūto'dhigacchati || 24 ||

labhante brahmanirvāṇamṛṣayaḥ kṣīṇakalmaṣāḥ |

chinnadvaidhā yatātmānaḥ sarvabhūtahite ratāḥ || 25 ||

kāmakrodhaviyuktānāṃ yatīnāṃ yatacetasām |

abhito brahmanirvāṇaṃ vartate viditātmanām || 26 ||

sparśānkṛtvā bahirbāhyāṃścakṣuścaivāntare bhruvoḥ |

prāṇāpānau samau kṛtvā nāsābhyantaracāriṇau || 27 ||

yatendriyamanobuddhirmunirmokṣaparāyaṇaḥ |

vigatecchābhayakrodho yaḥ sadā mukta eva saḥ || 28 ||

bhoktāraṃ yajñatapasāṃ sarvalokamaheśvaram |

suhṛdaṃ sarvabhūtānāṃ jñātvā māṃ śāntimṛcchati || 29 ||

oṃ tatsaditi śrīmadbhagavadgītāsūpaniṣatsu brahmavidyāyāṃ yogaśāstre

śrīkṛṣṇārjunasaṃvāde karmasannyāsayogo nāma pañcamo'dhyāyaḥ ||5 ||