Shivasankalpopanishat (shiva Sankalpamastu)

ॐ

શિવસઙ્કલ્પોપનિષત્ (શિવ સઙ્કલ્પમસ્તુ)

Shiva Upanishad Vedic Gujarati

યેનેદં ભૂતં ભુવનં ભવિષ્યત્ પરિગૃહીતમમૃતેન સર્વમ્ ।

યેન યજ્ઞસ્તાયતે સપ્તહોતા તન્મે મનઃ શિવસઙ્કલ્પમસ્તુ ॥ 1॥

યેન કર્માણિ પ્રચરન્તિ ધીરા યતો વાચા મનસા ચારુ યન્તિ ।

યત્સમ્મિતમનુ સંયન્તિ પ્રાણિનસ્તન્મે મનઃ શિવસઙ્કલ્પમસ્તુ ॥ 2॥

યેન કર્માણ્યપસો મનીષિણો યજ્ઞે કૃણ્વન્તિ વિદથેષુ ધીરાઃ ।

યદપૂર્વં યક્ષમન્તઃ પ્રજાનાં તન્મે મનઃ શિવસઙ્કલ્પમસ્તુ ॥ 3॥

યત્પ્રજ્ઞાનમુત ચેતો ધૃતિશ્ચ યજ્જ્યોતિરન્તરમૃતં પ્રજાસુ ।

યસ્માન્ન ઋતે કિઞ્ચન કર્મ ક્રિયતે તન્મે મનઃ શિવસઙ્કલ્પમસ્તુ ॥ 4॥

સુષારથિરશ્વાનિવ યન્મનુષ્યાન્નેનીયતેઽભીશુભિર્વાજિન ઇવ ।

હૃત્પ્રતિષ્ઠં યદજિરં જવિષ્ઠં તન્મે મનઃ શિવસઙ્કલ્પમસ્તુ ॥ 5॥

યસ્મિન્નૃચઃ સામ યજૂષિ યસ્મિન્ પ્રતિષ્ઠિતા રથનાભાવિવારાઃ ।

યસ્મિંશ્ચિત્તં સર્વમોતં પ્રજાનાં તન્મે મનઃ શિવસઙ્કલ્પમસ્તુ ॥ 6॥

યદત્ર ષષ્ઠં ત્રિશતં સુવીરં યજ્ઞસ્ય ગુહ્યં નવનાવમાય્યં (?) ।

દશ પઞ્ચ ત્રિંશતં યત્પરં ચ તન્મે મનઃ શિવસઙ્કલ્પમસ્તુ ॥ 7॥

યજ્જાગ્રતો દૂરમુદૈતિ દૈવં તદુ સુપ્તસ્ય તથૈવૈતિ ।

દૂરઙ્ગમં જ્યોતિષાં જ્યોતિરેકં તન્મે મનઃ શિવસઙ્કલ્પમસ્તુ ॥ 8॥

યેન દ્યૌઃ પૃથિવી ચાન્તરિક્ષં ચ યે પર્વતાઃ પ્રદિશો દિશશ્ચ ।

યેનેદં જગદ્વ્યાપ્તં પ્રજાનાં તન્મે મનઃ શિવસઙ્કલ્પમસ્તુ ॥ 9॥

યેનેદં વિશ્વં જગતો બભૂવ યે દેવા અપિ મહતો જાતવેદાઃ ।

તદેવાગ્નિસ્તમસો જ્યોતિરેકં તન્મે મનઃ શિવસઙ્કલ્પમસ્તુ ॥ 10॥

યે મનો હૃદયં યે ચ દેવા યે દિવ્યા આપો યે સૂર્યરશ્મિઃ ।

તે શ્રોત્રે ચક્ષુષી સઞ્ચરન્તં તન્મે મનઃ શિવસઙ્કલ્પમસ્તુ ॥ 11॥

અચિન્ત્યં ચાપ્રમેયં ચ વ્યક્તાવ્યક્તપરં ચ યત ।

સૂક્ષ્માત્સૂક્ષ્મતરં જ્ઞેયં તન્મે મનઃ શિવસઙ્કલ્પમસ્તુ ॥ 12॥

એકા ચ દશ શતં ચ સહસ્રં ચાયુતં ચ

નિયુતં ચ પ્રયુતં ચાર્બુદં ચ ન્યર્બુદં ચ ।

સમુદ્રશ્ચ મધ્યં ચાન્તશ્ચ પરાર્ધશ્ચ

તન્મે મનઃ શિવસઙ્કલ્પમસ્તુ ॥ 13॥

યે પઞ્ચ પઞ્ચદશ શતં સહસ્રમયુતં ન્યર્બુદં ચ ।

તેઽગ્નિચિત્યેષ્ટકાસ્તં શરીરં તન્મે મનઃ શિવસઙ્કલ્પમસ્તુ ॥ 14॥

વેદાહમેતં પુરુષં મહાન્તમાદિત્યવર્ણં તમસઃ પરસ્તાત્ ।

યસ્ય યોનિં પરિપશ્યન્તિ ધીરાસ્તન્મે મનઃ શિવસઙ્કલ્પમસ્તુ ॥

યસ્યેદં ધીરાઃ પુનન્તિ કવયો બ્રહ્માણમેતં ત્વા વૃણુત ઇન્દુમ્ ।

સ્થાવરં જઙ્ગમં દ્યૌરાકાશં તન્મે મનઃ શિવસઙ્કલ્પમસ્તુ ॥ 16॥

પરાત્ પરતરં ચૈવ યત્પરાચ્ચૈવ યત્પરમ્ ।

યત્પરાત્ પરતો જ્ઞેયં તન્મે મનઃ શિવસઙ્કલ્પમસ્તુ ॥ 17॥

પરાત્ પરતરો બ્રહ્મા તત્પરાત્ પરતો હરિઃ ।

તત્પરાત્ પરતોઽધીશસ્તન્મે મનઃ શિવસઙ્કલ્પમસ્તુ ॥ 18॥

યા વેદાદિષુ ગાયત્રી સર્વવ્યાપી મહેશ્વરી ।

ઋગ્યજુસ્સામાથર્વૈશ્ચ તન્મે મનઃ શિવસઙ્કલ્પમસ્તુ ॥ 19॥

યો વૈ દેવં મહાદેવં પ્રણવં પુરુષોત્તમમ્ ।

યઃ સર્વે સર્વવેદૈશ્ચ તન્મે મનઃ શિવસઙ્કલ્પમસ્તુ ॥ 20॥

પ્રયતઃ પ્રણવોઙ્કારં પ્રણવં પુરુષોત્તમમ્ ।

ઓઙ્કારં પ્રણવાત્માનં તન્મે મનઃ શિવસઙ્કલ્પમસ્તુ ॥ 21॥

યોઽસૌ સર્વેષુ વેદેષુ પઠ્યતે હ્યજ ઇશ્વરઃ ।

અકાયો નિર્ગુણો હ્યાત્મા તન્મે મનઃ શિવસઙ્કલ્પમસ્તુ ॥ 22॥

ગોભિર્જુષ્ટં ધનેન હ્યાયુષા ચ બલેન ચ ।

પ્રજયા પશુભિઃ પુષ્કરાક્ષં તન્મે મનઃ શિવસઙ્કલ્પમસ્તુ ॥ 23॥

ત્રિયમ્બકં યજામહે સુગન્ધિં પુષ્ટિવર્ધનમ્ ।

ઉર્વારુકમિવ બન્ધનાન્મૃત્યોર્મુક્ષીય

માઽમૃતાત્તન્મે મનઃ શિવસઙ્કલ્પમસ્તુ ॥ 24॥

કૈલાસશિખરે રમ્યે શઙ્કરસ્ય શિવાલયે ।

દેવતાસ્તત્ર મોદન્તે તન્મે મનઃ શિવસઙ્કલ્પમસ્તુ ॥ 25॥

વિશ્વતશ્ચક્ષુરુત વિશ્વતોમુખો વિશ્વતોહસ્ત ઉત વિશ્વતસ્પાત્ ।

સમ્બાહુભ્યાં નમતિ સમ્પતત્રૈર્દ્યાવાપૃથિવી

જનયન્ દેવ એકસ્તન્મે મનઃ શિવસઙ્કલ્પમસ્તુ ॥ 26॥

ચતુરો વેદાનધીયીત સર્વશાસ્યમયં વિદુઃ ।

ઇતિહાસપુરાણાનાં તન્મે મન શિવસઙ્કન્લ્પમસ્તુ ॥ 27॥

મા નો મહાન્તમુત મા નો અર્ભકં મા ન ઉક્ષન્તમુત મા ન ઉક્ષિતમ્ ।

મા નો વધીઃ પિતરં મોત માતરં પ્રિયા મા નઃ

તનુવો રુદ્ર રીરિષસ્તન્મે મનઃ શિવસઙ્કલ્પમસ્તુ ॥ 28॥

મા નસ્તોકે તનયે મા ન આયુષિ મા નો ગોષુ મા નો અશ્વેષુ રીરિષઃ ।

વીરાન્મા નો રુદ્ર ભામિતો વધીર્હવિષ્મન્તઃ

નમસા વિધેમ તે તન્મે મનઃ શિવસઙ્કલ્પમસ્તુ ॥ 29॥

ઋતં સત્યં પરં બ્રહ્મ પુરુષં કૃષ્ણપિઙ્ગલમ્ ।

ઊર્ધ્વરેતં વિરૂપાક્ષં વિશ્વરૂપાય વૈ નમો નમઃ

તન્મે મનઃ શિવસઙ્કલ્પમસ્તુ ॥ 30॥

કદ્રુદ્રાય પ્રચેતસે મીઢુષ્ટમાય તવ્યસે ।

વોચેમ શન્તમં હૃદે । સર્વો હ્યેષ રુદ્રસ્તસ્મૈ રુદ્રાય

નમો અસ્તુ તન્મે મનઃ શિવસઙ્કલ્પમસ્તુ ॥ 31॥

બ્રહ્મ જજ્ઞાનં પ્રથમં પુરસ્તાત્ વિ સીમતઃ સુરુચો વેન આવઃ ।

સ બુધ્નિયા ઉપમા અસ્ય વિષ્ઠાઃ સતશ્ચ યોનિં

અસતશ્ચ વિવસ્તન્મે મનઃ શિવસઙ્કલ્પમસ્તુ ॥ 32॥

યઃ પ્રાણતો નિમિષતો મહિત્વૈક ઇદ્રાજા જગતો બભૂવ ।

ય ઈશે અસ્ય દ્વિપદશ્ચતુષ્પદઃ કસ્મૈ દેવાય

હવિષા વિધેમ તન્મે મનઃ શિવસઙ્કલ્પમસ્તુ ॥ 33॥

ય આત્મદા બલદા યસ્ય વિશ્વે ઉપાસતે પ્રશિષં યસ્ય દેવાઃ ।

યસ્ય છાયાઽમૃતં યસ્ય મૃત્યુઃ કસ્મૈ દેવાય

હવિષા વિધેમ તન્મે મનઃ શિવસઙ્કલ્પમસ્તુ ॥ 34॥

યો રુદ્રો અગ્નૌ યો અપ્સુ ય ઓષધીષુ યો રુદ્રો વિશ્વા ભુવનાઽઽવિવેશ ।

તસ્મૈ રુદ્રાય નમો અસ્તુ તન્મે મનઃ શિવસઙ્કલ્પમસ્તુ ॥ 35॥

ગન્ધદ્વારાં દુરાધર્ષાં નિત્યપુષ્ટાં કરીષિણીમ્ ।

ઈશ્વરીં સર્વભૂતાનાં તામિહોપહ્વયે શ્રિયં

તન્મે મનઃ શિવસઙ્કલ્પમસ્તુ ॥ 36॥

ય ઇદં શિવસઙ્કલ્પં સદા ધ્યાયન્તિ બ્રાહ્મણાઃ ।

તે પરં મોક્ષં ગમિષ્યન્તિ તન્મે મનઃ શિવસઙ્કલ્પમસ્તુ ॥ 37॥

ઇતિ શિવસઙ્કલ્પમન્ત્રાઃ સમાપ્તાઃ ।

(શૈવ-ઉપનિષદઃ)

ઇતિ શિવસઙ્કલ્પોપનિષત્ સમાપ્ત ।

Roman (IAST) Transliteration

yenedaṃ bhūtaṃ bhuvanaṃ bhaviṣyat parigṛhītamamṛtena sarvam |

yena yajñastāyate saptahotā tanme manaḥ śivasaṅkalpamastu || 1||

yena karmāṇi pracaranti dhīrā yato vācā manasā cāru yanti |

yatsammitamanu saṃyanti prāṇinastanme manaḥ śivasaṅkalpamastu || 2||

yena karmāṇyapaso manīṣiṇo yajñe kṛṇvanti vidatheṣu dhīrāḥ |

yadapūrvaṃ yakṣamantaḥ prajānāṃ tanme manaḥ śivasaṅkalpamastu || 3||

yatprajñānamuta ceto dhṛtiśca yajjyotirantaramṛtaṃ prajāsu |

yasmānna ṛte kiñcana karma kriyate tanme manaḥ śivasaṅkalpamastu || 4||

suṣārathiraśvāniva yanmanuṣyānnenīyate'bhīśubhirvājina iva |

hṛtpratiṣṭhaṃ yadajiraṃ javiṣṭhaṃ tanme manaḥ śivasaṅkalpamastu || 5||

yasminnṛcaḥ sāma yajūṣi yasmin pratiṣṭhitā rathanābhāvivārāḥ |

yasmiṃścittaṃ sarvamotaṃ prajānāṃ tanme manaḥ śivasaṅkalpamastu || 6||

yadatra ṣaṣṭhaṃ triśataṃ suvīraṃ yajñasya guhyaṃ navanāvamāyyaṃ (?) |

daśa pañca triṃśataṃ yatparaṃ ca tanme manaḥ śivasaṅkalpamastu || 7||

yajjāgrato dūramudaiti daivaṃ tadu suptasya tathaivaiti |

dūraṅgamaṃ jyotiṣāṃ jyotirekaṃ tanme manaḥ śivasaṅkalpamastu || 8||

yena dyauḥ pṛthivī cāntarikṣaṃ ca ye parvatāḥ pradiśo diśaśca |

yenedaṃ jagadvyāptaṃ prajānāṃ tanme manaḥ śivasaṅkalpamastu || 9||

yenedaṃ viśvaṃ jagato babhūva ye devā api mahato jātavedāḥ |

tadevāgnistamaso jyotirekaṃ tanme manaḥ śivasaṅkalpamastu || 10||

ye mano hṛdayaṃ ye ca devā ye divyā āpo ye sūryaraśmiḥ |

te śrotre cakṣuṣī sañcarantaṃ tanme manaḥ śivasaṅkalpamastu || 11||

acintyaṃ cāprameyaṃ ca vyaktāvyaktaparaṃ ca yata |

sūkṣmātsūkṣmataraṃ jñeyaṃ tanme manaḥ śivasaṅkalpamastu || 12||

ekā ca daśa śataṃ ca sahasraṃ cāyutaṃ ca

niyutaṃ ca prayutaṃ cārbudaṃ ca nyarbudaṃ ca |

samudraśca madhyaṃ cāntaśca parārdhaśca

tanme manaḥ śivasaṅkalpamastu || 13||

ye pañca pañcadaśa śataṃ sahasramayutaṃ nyarbudaṃ ca |

te'gnicityeṣṭakāstaṃ śarīraṃ tanme manaḥ śivasaṅkalpamastu || 14||

vedāhametaṃ puruṣaṃ mahāntamādityavarṇaṃ tamasaḥ parastāt |

yasya yoniṃ paripaśyanti dhīrāstanme manaḥ śivasaṅkalpamastu ||

yasyedaṃ dhīrāḥ punanti kavayo brahmāṇametaṃ tvā vṛṇuta indum |

sthāvaraṃ jaṅgamaṃ dyaurākāśaṃ tanme manaḥ śivasaṅkalpamastu || 16||

parāt parataraṃ caiva yatparāccaiva yatparam |

yatparāt parato jñeyaṃ tanme manaḥ śivasaṅkalpamastu || 17||

parāt parataro brahmā tatparāt parato hariḥ |

tatparāt parato'dhīśastanme manaḥ śivasaṅkalpamastu || 18||

yā vedādiṣu gāyatrī sarvavyāpī maheśvarī |

ṛgyajussāmātharvaiśca tanme manaḥ śivasaṅkalpamastu || 19||

yo vai devaṃ mahādevaṃ praṇavaṃ puruṣottamam |

yaḥ sarve sarvavedaiśca tanme manaḥ śivasaṅkalpamastu || 20||

prayataḥ praṇavoṅkāraṃ praṇavaṃ puruṣottamam |

oṅkāraṃ praṇavātmānaṃ tanme manaḥ śivasaṅkalpamastu || 21||

yo'sau sarveṣu vedeṣu paṭhyate hyaja iśvaraḥ |

akāyo nirguṇo hyātmā tanme manaḥ śivasaṅkalpamastu || 22||

gobhirjuṣṭaṃ dhanena hyāyuṣā ca balena ca |

prajayā paśubhiḥ puṣkarākṣaṃ tanme manaḥ śivasaṅkalpamastu || 23||

triyambakaṃ yajāmahe sugandhiṃ puṣṭivardhanam |

urvārukamiva bandhanānmṛtyormukṣīya

mā'mṛtāttanme manaḥ śivasaṅkalpamastu || 24||

kailāsaśikhare ramye śaṅkarasya śivālaye |

devatāstatra modante tanme manaḥ śivasaṅkalpamastu || 25||

viśvataścakṣuruta viśvatomukho viśvatohasta uta viśvataspāt |

sambāhubhyāṃ namati sampatatrairdyāvāpṛthivī

janayan deva ekastanme manaḥ śivasaṅkalpamastu || 26||

caturo vedānadhīyīta sarvaśāsyamayaṃ viduḥ |

itihāsapurāṇānāṃ tanme mana śivasaṅkanlpamastu || 27||

mā no mahāntamuta mā no arbhakaṃ mā na ukṣantamuta mā na ukṣitam |

mā no vadhīḥ pitaraṃ mota mātaraṃ priyā mā naḥ

tanuvo rudra rīriṣastanme manaḥ śivasaṅkalpamastu || 28||

mā nastoke tanaye mā na āyuṣi mā no goṣu mā no aśveṣu rīriṣaḥ |

vīrānmā no rudra bhāmito vadhīrhaviṣmantaḥ

namasā vidhema te tanme manaḥ śivasaṅkalpamastu || 29||

ṛtaṃ satyaṃ paraṃ brahma puruṣaṃ kṛṣṇapiṅgalam |

ūrdhvaretaṃ virūpākṣaṃ viśvarūpāya vai namo namaḥ

tanme manaḥ śivasaṅkalpamastu || 30||

kadrudrāya pracetase mīḍhuṣṭamāya tavyase |

vocema śantamaṃ hṛde | sarvo hyeṣa rudrastasmai rudrāya

namo astu tanme manaḥ śivasaṅkalpamastu || 31||

brahma jajñānaṃ prathamaṃ purastāt vi sīmataḥ suruco vena āvaḥ |

sa budhniyā upamā asya viṣṭhāḥ sataśca yoniṃ

asataśca vivastanme manaḥ śivasaṅkalpamastu || 32||

yaḥ prāṇato nimiṣato mahitvaika idrājā jagato babhūva |

ya īśe asya dvipadaścatuṣpadaḥ kasmai devāya

haviṣā vidhema tanme manaḥ śivasaṅkalpamastu || 33||

ya ātmadā baladā yasya viśve upāsate praśiṣaṃ yasya devāḥ |

yasya chāyā'mṛtaṃ yasya mṛtyuḥ kasmai devāya

haviṣā vidhema tanme manaḥ śivasaṅkalpamastu || 34||

yo rudro agnau yo apsu ya oṣadhīṣu yo rudro viśvā bhuvanā''viveśa |

tasmai rudrāya namo astu tanme manaḥ śivasaṅkalpamastu || 35||

gandhadvārāṃ durādharṣāṃ nityapuṣṭāṃ karīṣiṇīm |

īśvarīṃ sarvabhūtānāṃ tāmihopahvaye śriyaṃ

tanme manaḥ śivasaṅkalpamastu || 36||

ya idaṃ śivasaṅkalpaṃ sadā dhyāyanti brāhmaṇāḥ |

te paraṃ mokṣaṃ gamiṣyanti tanme manaḥ śivasaṅkalpamastu || 37||

iti śivasaṅkalpamantrāḥ samāptāḥ |

(śaiva-upaniṣadaḥ)

iti śivasaṅkalpopaniṣat samāpta |