1.2 - Gavamayanabrahmanam - Krishna Yajurveda Taittiriya Brahmana Pathah - Uddhanyamana-masya

ॐ

1.2 - ગવામયનબ્રાહ્મણં - કૃષ્ણ યજુર્વેદ તૈત્તિરીય બ્રાહ્મણ પાઠઃ - ઉદ્ધન્યમાન-મસ્યા

Krishna Gujarati

કૃષ્ણ યજુર્વેદીય તૈત્તિરીય બ્રાહ્મણે પ્રથમાષ્ટકે દ્વિતીયઃ પ્રપાઠકઃ - ગવામયનબ્રાહ્મણં

ઓ-ન્નમઃ પરમાત્મને, શ્રી મહાગણપતયે નમઃ,

શ્રી ગુરુભ્યો નમઃ । હ॒રિઃ॒ ઓમ્ ॥

અનુવાકં 1 - આધાનમન્ત્રાઃ પૂર્વપ્રપાઠકશેષભૂતાઃ

ઉ॒દ્ધ॒ન્યમા॑ન-મ॒સ્યા અ॑મે॒દ્ધ્યમ્ । અપ॑ પા॒પ્માનં॒-યઁજ॑માનસ્ય હન્તુ । શિ॒વા નઃ॑ સન્તુ પ્ર॒દિશ॒શ્ચત॑સ્રઃ । શ-ન્નો॑ મા॒તા પૃ॑થિ॒વી તોક॑સાતા ॥ શ-ન્નો॑ દે॒વીર॒ભિષ્ટ॑યે । આપો॑ ભવન્તુ પી॒તયે᳚ । શં-યોઁર॒ભિ સ્ર॑વન્તુ નઃ ॥ વૈ॒શ્વા॒ન॒રસ્ય॑ રૂ॒પમ્ । પૃ॒થિ॒વ્યા-મ્પ॑રિ॒સ્રસા᳚ । સ્યો॒ન-માવિ॑શન્તુ નઃ ॥ 1 ॥

યદિ॒દ-ન્દિ॒વો યદ॒દઃ પૃ॑થિ॒વ્યાઃ । સ॒જ॒ઞ્જ્ઞા॒ને રોદ॑સી સમ્બભૂ॒વતુઃ॑ । ઊષા᳚ન્ કૃ॒ષ્ણમ॑વતુ કૃ॒ષ્ણમૂષાઃ᳚ । ઇ॒હોભયો᳚-ર્ય॒જ્ઞિય॒-માગ॑મિષ્ઠાઃ ॥ ઊ॒તીઃ કુ॑ર્વા॒ણો ય-ત્પૃ॑થિ॒વીમચ॑રઃ । ગુ॒હા॒કાર॑-માખુરૂ॒પ-મ્પ્ર॒તીત્ય॑ । ત-ત્તે॒ ન્ય॑ક્તમિ॒હ સ॒ભંર॑ન્તઃ । શ॒ત-ઞ્જી॑વેમ શ॒રદ॒-સ્સવી॑રાઃ ॥ ઊર્જ॑-મ્પૃથિ॒વ્યા રસ॑-મા॒ભર॑ન્તઃ । શ॒ત-ઞ્જી॑વેમ શ॒રદઃ॑ પુરૂ॒ચીઃ ॥ 2 ॥

વ॒મ્રીભિ॒-રનુ॑વિત્ત॒-ઙ્ગુહા॑સુ । શ્રોત્ર॑-ન્ત ઉ॒ર્વ્યબ॑ધિરા ભવામઃ ॥ પ્ર॒જાપ॑તિ સૃષ્ટાના-મ્પ્ર॒જાના᳚મ્ । ક્ષુ॒ધોપ॑હત્યૈ સુવિ॒ત-ન્નો॑ અસ્તુ । ઉપ॒પ્રભિ॑ન્ન॒મિષ॒-મૂર્જ॑-મ્પ્ર॒જાભ્યઃ॑ । સૂદ॑-ઙ્ગૃ॒હેભ્યો॒ રસ॒માભ॑રામિ ॥ યસ્ય॑ રૂ॒પ-મ્બિભ્ર॑દિ॒મા-મવિ॑ન્દત્ । ગુહા॒ પ્રવિ॑ષ્ટાગ્ં સરિ॒રસ્ય॒ મદ્ધ્યે᳚ । તસ્યે॒દં-વિઁહ॑ત-મા॒ભર॑ન્તઃ । અછ॑મ્બટ્કારમ॒સ્યાં-વિઁ॑ધેમ ॥ 3 ॥

ય-ત્પ॒ર્યપ॑શ્ય-થ્સરિ॒રસ્ય॒ મદ્ધ્યે᳚ । ઉ॒ર્વીમપ॑શ્ય॒-જ્જગ॑તઃ પ્રતિ॒ષ્ઠામ્ । ત-ત્પુષ્ક॑રસ્યા॒યત॑ના॒દ્ધિ જા॒તમ્ । પ॒ર્ણ-મ્પૃ॑થિ॒વ્યાઃ પ્રથ॑નગ્ં હરામિ ॥ યાભિ॒રદૃગ્ં॑હ॒જ્જગ॑તઃ પ્રતિ॒ષ્ઠામ્ । ઉ॒ર્વીમિ॒માં-વિઁ॑શ્વજ॒નસ્ય॑ ભ॒ર્ત્રીમ્ । તા નઃ॑ શિ॒વા-શ્શર્ક॑રા-સ્સન્તુ॒ સર્વાઃ᳚ ॥ અ॒ગ્ને રેત॑શ્ચ॒ન્દ્રગ્ં હિર॑ણ્યમ્ । અ॒દ્ભ્ય-સ્સમ્ભૂ॑ત-મ॒મૃત॑-મ્પ્ર॒જાસુ॑ । ત-થ્સ॒ભંર॑ન્નુત્તર॒તો નિ॒ધાય॑ ॥ 4 ॥

અ॒તિ॒ પ્ર॒યચ્છ॒-ન્દુરિ॑તિ-ન્તરેયમ્ ॥ અશ્વો॑ રૂ॒પ-ઙ્કૃ॒ત્વા યદ॑શ્વ॒ત્થે ઽતિ॑ષ્ઠઃ । સં॒વઁ॒થ્સ॒ર-ન્દે॒વેભ્યો॑ નિ॒લાય॑ । તત્તે॒ ન્ય॑ક્તમિ॒હ સ॒ભંર॑ન્તઃ । શ॒ત-ઞ્જી॑વેમ શ॒રદ॒-સ્સવી॑રાઃ ॥ ઊ॒ર્જઃ પૃ॑થિ॒વ્યા અદ્ધ્યુત્થિ॑તો-ઽસિ । વન॑સ્પતે શ॒તવ॑લ્શો॒ વિરો॑હ । ત્વયા॑ વ॒યમિષ॒મૂર્જ॒-મ્મદ॑ન્તઃ । રા॒યસ્પોષે॑ણ॒ સમિ॒ષા મ॑દેમ ॥ ગા॒ય॒ત્રિ॒યા હ્રિ॒યમા॑ણસ્ય॒ યત્તે᳚ ॥ 5 ॥

પ॒ર્ણમપ॑ત-ત્તૃ॒તીય॑સ્યૈ દિ॒વો-ઽધિ॑ । સો॑-ઽય-મ્પ॒ર્ણ-સ્સો॑મપ॒ર્ણાદ્ધિ જા॒તઃ । તતો॑ હરામિ સોમપી॒થસ્યાવ॑-રુદ્ધ્યૈ । દે॒વાના᳚-મ્બ્રહ્મવા॒દં-વઁદ॑તાં॒-યઁત્ । ઉ॒પાશૃ॑ણો-સ્સુ॒શ્રવા॒ વૈ શ્રુ॒તો॑-ઽસિ । તતો॒ મામાવિ॑શતુ બ્રહ્મવર્ચ॒સમ્ । ત-થ્સ॒ભંર॒ગ્ગ્॒ સ્તદવ॑રુન્ધીય સા॒ક્ષાત્ ॥ યયા॑ તે સૃ॒ષ્ટસ્યા॒ગ્નેઃ । હે॒તિમશ॑મય-ત્પ્ર॒જાપ॑તિઃ । તામિ॒મામ પ્ર॑દાહાય ॥ 6 ॥

શ॒મીગ્ં શાન્ત્યૈ॑ હરામ્ય॒હમ્ ॥ યત્તે॑ સૃ॒ષ્ટસ્ય॑ ય॒તઃ । વિક॑ઙ્કત॒-મ્ભા આ᳚ર્છજ્જાતવેદઃ । તયા॑ ભા॒સા સમ્મિ॑તઃ । ઉ॒રુ-ન્નો॑ લો॒કમનુ॒ પ્રભા॑હિ ॥ યત્તે॑ તા॒ન્તસ્ય॒ હૃદ॑ય॒માચ્છિ॑ન્દન્ જાતવેદઃ । મ॒રુતો॒-ઽદ્ભિસ્ત॑મયિ॒ત્વા । એ॒તત્તે॒ તદ॑શ॒ને-સ્સમ્ભ॑રામિ । સાત્મા॑ અગ્ને॒ સહૃ॑દયો ભવે॒હ ॥ ચિત્રિ॑યાદશ્વ॒ત્થા-થ્સમ્ભૃ॑તા બૃહ॒ત્યઃ॑ ॥ 7 ॥

શરી॑રમ॒ભિ સગ્ગ્ સ્કૃ॑તા-સ્સ્થ । પ્ર॒જાપ॑તિના યજ્ઞમુ॒ખેન॒ સમ્મિ॑તાઃ । તિ॒સ્રસ્ ત્રિ॒વૃદ્ભિ॑-ર્મિથુ॒નાઃ પ્રજા᳚ત્યૈ ॥ અ॒શ્વ॒ત્થા-દ્ધ॑વ્યવા॒હા-દ્ધિ જા॒તામ્ । અ॒ગ્ને સ્ત॒નૂં-યઁ॒જ્ઞિયા॒ગ્ં॒ સમ્ભ॑રામિ । શા॒ન્તયો॑નિગ્ં શમીગ॒ર્ભમ્ । અ॒ગ્નયે॒ પ્રજ॑નયિ॒તવે᳚ ॥ યો અ॑શ્વ॒ત્થ-શ્શ॑મીગ॒ર્ભઃ । આ॒રુ॒રોહ॒ ત્વે સચા᳚ । ત-ન્તે॑ હરામિ॒ બ્રહ્મ॑ણા ॥ 8 ॥

ય॒જ્ઞિયૈઃ᳚ કે॒તુભિઃ॑ સ॒હ ॥ ય-ન્ત્વા॑ સ॒મભ॑રન્-જાતવેદઃ । ય॒થા॒ શ॒રી॒ર-મ્ભૂ॒તેષુ॒ ન્ય॑ક્તમ્ । સ સમ્ભૃ॑ત-સ્સીદ શિ॒વઃ પ્ર॒જાભ્યઃ॑ । ઉ॒રુ-ન્નો॑ લો॒કમનુ॑નેષિ વિ॒દ્વાન્ ॥ પ્ર વે॒ધસે॑ ક॒વયે॒ મેદ્ધ્યા॑ય । વચો॑ વ॒ન્દારુ॑ વૃષ॒ભાય॒ વૃષ્ણે᳚ । યતો॑ ભ॒યમભ॑ય॒-ન્તન્નો॑ અસ્તુ । અવ॑ દે॒વાન્. ય॑જે॒ હેડ્યાન્॑ ॥ સ॒મિધા॒-ઽગ્નિ-ન્દુ॑વસ્યત ॥ 9 ॥

ઘૃ॒તૈ-ર્બો॑ધય॒તાતિ॑થિમ્ । આ-ઽસ્મિ॑ન્. હ॒વ્યા જુ॑હોતન ॥ ઉપ॑ ત્વા-ઽગ્ને હ॒વિષ્મ॑તીઃ । ઘૃ॒તાચી᳚ર્યન્તુ હર્યત । જુ॒ષસ્વ॑ સ॒મિધો॒ મમ॑ ॥ ત-ન્ત્વા॑ સ॒મિદ્ભિ॑રઙ્ગિરઃ । ઘૃ॒તેન॑ વર્ધયામસિ । બૃ॒હચ્છો॑ચા યવિષ્ઠ્ય ॥ સ॒મિ॒દ્ધ્યમા॑નઃ પ્રથ॒મો નુ ધર્મઃ॑ । સમ॒ક્તુભિ॑રજ્યતે વિ॒શ્વવા॑રઃ ॥ 10 ॥

શો॒ચિષ્કે॑શો ઘૃ॒તનિ॑ર્ણિક્-પાવ॒કઃ । સુ॒ય॒જ્ઞો અ॒ગ્નિ-ર્ય॒જથા॑ય દે॒વાન્ ॥ ઘૃ॒તપ્ર॑તીકો ઘૃ॒તયો॑નિર॒ગ્નિઃ । ઘૃ॒તૈ-સ્સમિ॑દ્ધો ઘૃ॒તમ॒સ્યાન્ન᳚મ્ । ઘૃ॒ત॒પ્રુષ॑સ્ત્વા સ॒રિતો॑ વહન્તિ । ઘૃ॒ત-મ્પિબન્᳚-થ્સુ॒યજા॑ યક્ષિ દે॒વાન્ ॥ આ॒યુ॒ર્દા અ॑ગ્ને હ॒વિષો॑ જુષા॒ણઃ । ઘૃ॒ત પ્ર॑તીકો ઘૃ॒તયો॑નિરેધિ । ઘૃ॒ત-મ્પી॒ત્વા મધુ॒ચારુ॒ ગવ્ય᳚મ્ । પિ॒તેવ॑ પુ॒ત્રમ॒ભિ ર॑ક્ષતાદિ॒મમ્ ॥ 11 ॥

ત્વામ॑ગ્ને સમિધા॒નં-યઁ॑વિષ્ઠ । દે॒વા દૂ॒ત-ઞ્ચ॑ક્રિરે હવ્ય॒વાહ᳚મ્ । ઉ॒રુ॒જ્રય॑સ-ઙ્ઘૃ॒તયો॑નિ॒-માહુ॑તમ્ । ત્વે॒ષ-ઞ્ચક્ષુ॑ર્દધિરે ચોદ॒યન્વ॑તિ ॥ ત્વામ॑ગ્ને પ્ર॒દિવ॒ આહુ॑ત-ઙ્ઘૃ॒તેન॑ । સુ॒મ્ના॒યવઃ॑ સુષ॒મિધા॒ સમી॑ધિરે । સ વા॑વૃધા॒ન ઓષ॑ધીભિરુક્ષિ॒તઃ । ઉ॒રુજ્રયાગ્ં॑સિ॒ પાર્થિ॑વા॒ વિતિ॑ષ્ઠસે ॥ ઘૃ॒ત પ્ર॑તીકં-વઁ ઋ॒તસ્ય॑ ધૂ॒ર્॒ષદ᳚મ્ (ધૂર્॒ષદ᳚મ્) । અ॒ગ્નિ-મ્મિ॒ત્રન્ન સ॑મિધા॒ન ઋ॑ઞ્જતે ॥ 12 ॥

ઇન્ધા॑નો અ॒ક્રો વિ॒દથે॑ષુ॒ દીદ્ય॑ત્ । શુ॒ક્રવ॑ર્ણા॒મુદુ॑ નો યગ્ંસતે॒ ધિય᳚મ્ ॥ પ્ર॒જા અ॑ગ્ને॒ સંવાઁ॑સય । આશા᳚શ્ચ પ॒શુભિઃ॑ સ॒હ । રા॒ષ્ટ્રાણ્ય॑સ્મા॒ આધે॑હિ । યાન્યાસ᳚ન્-થ્સવિ॒તુ-સ્સ॒વે ॥ મ॒હી વિ॒શ્પત્ની॒ સદ॑ને ઋ॒તસ્ય॑ । અ॒ર્વાચી॒ એત॑-ન્ધરુણે રયી॒ણામ્ । અ॒ન્તર્વ॑ત્ની॒ જન્ય॑-ઞ્જા॒તવે॑દસમ્ । અ॒દ્ધ્વ॒રાણા᳚-ઞ્જનયથઃ પુરો॒ગામ્ ॥ 13 ॥

આરો॑હત-ન્દ॒શત॒ગ્ં॒ શક્વ॑રી॒-ર્મમ॑ । ઋ॒તેના᳚ગ્ન॒ આયુ॑ષા॒ વર્ચ॑સા સ॒હ । જ્યોગ્ જીવ॑ન્ત॒ ઉત્ત॑રામુત્તરા॒ગ્ં॒ સમા᳚મ્ । દર્શ॑મ॒હ-મ્પૂ॒ર્ણમા॑સં-યઁ॒જ્ઞં-યઁથા॒ યજૈ᳚ ॥ ઋત્વિ॑યવતી સ્થો અ॒ગ્નિરે॑તસૌ । ગર્ભ॑-ન્દધાથા॒-ન્તે વા॑મ॒હ-ન્દ॑દે । ત-થ્સ॒ત્યં-યઁ-દ્વી॒ર-મ્બિ॑ભૃથઃ । વી॒ર-ઞ્જ॑નયિ॒ષ્યથઃ॑ । તે મ-ત્પ્રા॒તઃ પ્રજ॑નિષ્યેથે । તે મા॒ પ્રજા॑તે॒ પ્રજ॑નયિ॒ષ્યથઃ॑ ॥ 14 ॥

પ્ર॒જયા॑ પ॒શુભિ॑-ર્બ્રહ્મવર્ચ॒સેન॑ સુવ॒ર્ગે લો॒કે ॥ અનૃ॑તા-થ્સ॒ત્યમુપૈ॑મિ । મા॒નુ॒ષા-દ્દૈવ્ય॒-મુપૈ॑મિ । દૈવીં॒-વાઁચં॑-યઁચ્છામિ ॥ શલ્કૈ॑ર॒ગ્નિમિ॑ન્ધા॒નઃ । ઉ॒ભૌ લો॒કૌ સ॑નેમ॒હમ્ । ઉ॒ભયો᳚-ર્લો॒કયોર્॑. ઋ॒દ્ધ્વા । અતિ॑ મૃ॒ત્યુ-ન્ત॑રામ્ય॒હમ્ ॥ જાત॑વેદો॒ ભુવ॑નસ્ય॒ રેતઃ॑ । ઇ॒હ સિ॑ઞ્ચ॒ તપ॑સો॒ યજ્જ॑નિ॒ષ્યતે᳚ ॥ 15 ॥

અ॒ગ્નિમ॑શ્વ॒ત્થાદધિ॑ હવ્ય॒વાહ᳚મ્ । શ॒મી॒ગ॒ર્ભા-જ્જ॒નય॒ન॒.યો મ॑યો॒ ભૂઃ ॥ અ॒ય-ન્તે॒ યોનિ॑ર્-ઋ॒ત્વિયઃ॑ । યતો॑ જા॒તો અરો॑ચથાઃ । ત-ઞ્જા॒નન્ન॑ગ્ન॒ આરો॑હ । અથા॑ નો વર્ધયા ર॒યિમ્ ॥ અપે॑ત॒ વીત॒ વિ ચ॑ સર્પ॒તાતઃ॑ । યે-ઽત્ર॒ સ્થ પુ॑રા॒ણા યે ચ॒ નૂત॑નાઃ । અદા॑દિ॒દં-યઁ॒મો॑-ઽવ॒સાન॑-મ્પૃથિ॒વ્યાઃ । અક્ર॑ન્નિ॒મ-મ્પિ॒તરો॑ લો॒કમ॑સ્મૈ ॥ 16 ॥

અ॒ગ્નેર્ભસ્મા᳚સ્ય॒ગ્નેઃ પુરી॑ષમસિ ॥ સ॒જ્ઞાન્ન॑મસિ કામ॒ધર॑ણમ્ । મયિ॑ તે કામ॒ધર॑ણ-મ્ભૂયાત્ ॥ સં-વઃ॑ ઁસૃજામિ॒ હૃદ॑યાનિ । સગ્ં સૃ॑ષ્ટ॒-મ્મનો॑ અસ્તુ વઃ । સગ્ં સૃ॑ષ્ટઃ પ્રા॒ણો અ॑સ્તુ વઃ ॥ સં-યાઁ વઃ॑ પ્રિ॒યાસ્ત॒નુવઃ॑ । સમ્પ્રિ॒યા હૃદ॑યાનિ વઃ । આ॒ત્મા વો॑ અસ્તુ॒ સમ્પ્રિ॑યઃ । સમ્પ્રિ॑યા-સ્ત॒નુવો॒ મમ॑ ॥ 17 ॥

કલ્પે॑તા॒-ન્દ્યાવા॑પૃથિ॒વી । કલ્પ॑ન્તા॒માપ॒ ઓષ॑ધીઃ । કલ્પ॑ન્તામ॒ગ્નયઃ॒ પૃથ॑ક્ । મમ॒ જ્યૈષ્ઠ્યા॑ય॒ સવ્ર॑તાઃ ॥ યે᳚-ઽગ્નય॒-સ્સમ॑નસઃ । અ॒ન્ત॒રા દ્યાવા॑પૃથિ॒વી । વાસ॑ન્તિકાવૃ॒તૂ અ॒ભિ કલ્પ॑માનાઃ । ઇન્દ્ર॑મિવ દે॒વા અ॒ભિ સંવિઁ॑શન્તુ ॥ દિ॒વસ્ત્વા॑ વી॒ર્યે॑ણ । પૃ॒થિ॒વ્યૈ-મ॑હિ॒મ્ના ॥ 18 ॥

અ॒ન્તરિ॑ક્ષસ્ય॒ પોષે॑ણ । સ॒ર્વપ॑શુ॒-માદ॑ધે ॥ અજી॑જન-ન્ન॒મૃત॒-મ્મર્ત્યા॑સઃ । અ॒સ્રે॒માણ॑-ન્ત॒રણિં॑-વીઁ॒ડુજ॑મ્ભમ્ । દશ॒ સ્વસા॑રો અ॒ગ્રુવઃ॑ સમી॒ચીઃ । પુમાગ્ં॑સ-ઞ્જા॒તમ॒ભિ સગ્ંર॑ભન્તામ્ ॥ પ્ર॒જાપ॑તેસ્ત્વા પ્રા॒ણેનાભિ॒ પ્રાણિ॑મિ । પૂ॒ષ્ણઃ પોષે॑ણ॒ મહ્ય᳚મ્ । દી॒ર્ઘા॒યુ॒ત્વાય॑ શ॒તશા॑રદાય । શ॒તગ્ં શ॒રદ્ભ્ય॒ આયુ॑ષે॒ વર્ચ॑સે ॥ 19 ॥

જી॒વાત્વૈ પુણ્યા॑ય ॥ અ॒હ-ન્ત્વદ॑સ્મિ॒ મદ॑સિ॒ ત્વમે॒તત્ । મમા॑સિ॒ યોનિ॒સ્તવ॒ યોનિ॑રસ્મિ । મમૈ॒વ સન્વહ॑ હ॒વ્યાન્ય॑ગ્ને । પુ॒ત્રઃ પિ॒ત્રે લો॑ક॒કૃ-જ્જા॑તવેદઃ ॥ પ્રા॒ણે ત્વા॒ ઽમૃત॒માદ॑ધામિ । અ॒ન્ના॒દમ॒ન્નાદ્યા॑ય । ગો॒પ્તાર॒-ઙ્ગુપ્ત્યૈ᳚ ॥ સુ॒ગા॒ર્॒હ॒પ॒ત્યો વિ॒દહ॒ન્નરા॑તીઃ । ઉ॒ષસ॒-શ્શ્રેય॑સી-શ્શ્રેયસી॒-ર્દધ॑ત્ ॥ 20 ॥

અગ્ને॑ સ॒પત્નાગ્ં॑ અપ॒ બાધ॑માનઃ । રા॒યસ્પોષ॒-મિષ॒મૂર્જ॑-મ॒સ્માસુ॑ ધેહિ ॥ ઇ॒મા ઉ॒ મામુપ॑તિષ્ઠન્તુ॒ રાયઃ॑ । આ॒ભિઃ પ્ર॒જાભિ॑રિ॒હ સં-વઁ॑સેય । ઇ॒હો ઇડા॑ તિષ્ઠતુ વિશ્વરૂ॒પી । મદ્ધ્યે॒ વસો᳚-ર્દીદિહિ જાતવેદઃ ॥ ઓજ॑સે॒ બલા॑ય॒ ત્વોદ્ય॑ચ્છે । વૃષ॑ણે॒ શુષ્મા॒યાયુ॑ષે॒ વર્ચ॑સે । સ॒પ॒ત્ન॒તૂર॑સિ વૃત્ર॒તૂઃ । યસ્તે॑ દે॒વેષુ॑ મહિ॒મા સુ॑વ॒ર્ગઃ ॥ 21 ॥

યસ્ત॑ આ॒ત્મા પ॒શુષુ॒ પ્રવિ॑ષ્ટઃ । પુષ્ટિ॒ર્યા તે॑ મનુ॒ષ્યે॑ષુ પપ્ર॒થે । તયા॑ નો અગ્ને જુ॒ષમા॑ણ॒ એહિ॑ ॥ દિ॒વઃ પૃ॑થિ॒વ્યાઃ પર્ય॒ન્તરિ॑ક્ષાત્ । વાતા᳚-ત્પ॒શુભ્યો॒ અદ્ધ્યોષ॑ધીભ્યઃ । યત્ર॑યત્ર જાતવેદ-સ્સ-મ્બ॒ભૂથ॑ । તતો॑ નો અગ્ને જુ॒ષમા॑ણ॒ એહિ॑ ॥ પ્રાચી॒મનુ॑ પ્ર॒દિશ॒-મ્પ્રેહિ॑ વિ॒દ્વાન્ । અ॒ગ્નેર॑ગ્ને પુ॒રો અ॑ગ્નિ-ર્ભવે॒હ । વિશ્વા॒ આશા॒ દીદ્યા॑નો॒ વિ ભા॑હિ ॥ 22 ॥

ઊર્જ॑-ન્નો ધેહિ દ્વિ॒પદે॒ ચતુ॑ષ્પદે ॥ અન્વ॒ગ્નિરુ॒ષસા॒-મગ્ર॑-મખ્યત્ । અન્વહા॑નિ પ્રથ॒મો જા॒તવે॑દાઃ । અનુ॒ સૂર્ય॑સ્ય પુરુ॒ત્રા ચ॑ ર॒શ્મીન્ । અનુ॒ દ્યાવા॑પૃથિ॒વી આત॑તાન ॥ વિક્ર॑મસ્વ મ॒હાગ્ં અ॑સિ । વે॒દિ॒ષ-ન્માનુ॑ષેભ્યઃ । ત્રિ॒ષુ લો॒કેષુ॑ જાગૃહિ ॥ યદિ॒દ-ન્દિ॒વો યદ॒દઃ પૃ॑થિ॒વ્યાઃ । સં॒-વિઁ॒દા॒ને રોદ॑સી સ-મ્બભૂ॒વતુઃ॑ ॥ 23 ॥

તયોઃ᳚ પૃ॒ષ્ઠે સી॑દતુ જા॒તવે॑દાઃ । શ॒ભૂંઃ પ્ર॒જાભ્ય॑-સ્ત॒નુવે᳚ સ્યો॒નઃ ॥ પ્રા॒ણ-ન્ત્વા॒-ઽમૃત॒ આદ॑ધામિ । અ॒ન્ના॒દમ॒ન્નાદ્યા॑ય । ગો॒પ્તાર॒-ઙ્ગુપ્ત્યૈ᳚ । યત્તે॑ શુક્ર શુ॒ક્રં-વઁર્ચઃ॑ શુ॒ક્રા ત॒નૂઃ । શુ॒ક્ર-ઞ્જ્યોતિ॒-રજ॑સ્રમ્ । તેન॑ મે દીદિહિ॒ તેન॒ ત્વા-ઽઽદ॑ધે । અ॒ગ્નિના᳚-ઽઽગ્ને॒ બ્રહ્મ॑ણા । આ॒ન॒શે વ્યા॑નશે॒ સર્વ॒માયુ॒-ર્વ્યા॑નશે ॥ 24 ॥

નર્ય॑ પ્ર॒જા-મ્મે॑ ગોપાય । અ॒મૃ॒ત॒ત્વાય॑ જી॒વસે᳚ । જા॒તા-ઞ્જ॑નિ॒ષ્યમા॑ણા-ઞ્ચ । અ॒મૃતે॑ સ॒ત્યે પ્રતિ॑ષ્ઠિતામ્ ॥ અથ॑ર્વ પિ॒તુ-મ્મે॑ ગોપાય । રસ॒મન્ન॑મિ॒હાયુ॑ષે । અદ॑બ્ધા॒યો-ઽશી॑તતનો । અવિ॑ષ-ન્નઃ પિ॒તુ-ઙ્કૃ॑ણુ ॥ શગ્ગ્સ્ય॑ પ॒શૂ-ન્મે॑ ગોપાય । દ્વિ॒પાદો॒ યે ચતુ॑ષ્પદઃ ॥ 25 ॥

અ॒ષ્ટાશ॑ફાશ્ચ॒ ય ઇ॒હાગ્ને᳚ । યે ચૈક॑શફા આશુ॒ગાઃ ॥ સપ્ર॑થ સ॒ભા-મ્મે॑ ગોપાય । યે ચ॒ સભ્યા᳚-સ્સભા॒સદઃ॑ । તાનિ॑ન્દ્રિ॒યાવ॑તઃ કુરુ । સર્વ॒માયુ॒-રુપા॑સતામ્ ॥ અહે॑બુદ્ધ્નિય॒ મન્ત્ર॑-મ્મે ગોપાય । યમૃષ॑યસ્ત્રૈવિ॒દા વિ॒દુઃ । ઋચ॒-સ્સામા॑નિ॒ યજૂગ્ં॑ષિ । સા હિ શ્રીર॒મૃતા॑ સ॒તામ્ ॥ 26 ॥

ચતુઃ॑ શિખણ્ડા યુવ॒તિ-સ્સુ॒પેશાઃ᳚ । ઘૃ॒તપ્ર॑તીકા॒ ભુવ॑નસ્ય॒ મદ્ધ્યે᳚ । મ॒ર્મૃ॒જ્યમા॑ના મહ॒તે સૌભ॑ગાય । મહ્ય॑-ન્ધુક્ષ્વ॒ યજ॑માનાય॒ કામાન્॑ ॥ ઇ॒હૈવ સન્તત્ર॑ સ॒તો વો॑ અગ્નયઃ । પ્રા॒ણેન॑ વા॒ચા મન॑સા બિભર્મિ । તિ॒રો મા॒ સન્ત॒માયુ॒ર્મા પ્રહા॑સીત્ । જ્યોતિ॑ષા વો વૈશ્વાન॒રે-ણોપ॑તિષ્ઠે ॥ પ॒ઞ્ચ॒ધા-ઽગ્નીન્-વ્ય॑ક્રામત્ । વિ॒રાટ્-થ્સૃ॒ષ્ટા પ્ર॒જાપ॑તેઃ । ઊ॒ર્ધ્વા-ઽઽરો॑હ-દ્રોહિ॒ણી । યોનિ॑ર॒ગ્નેઃ પ્રતિ॑ષ્ઠિતિઃ ॥ 27 ॥

(વિ॒શ॒ન્તુ॒ નઃ॒ - પુ॒રુ॒ચી--ર્ વિ॑ધેમ - નિ॒ધાય॒ - ય-ત્તે - ઽપ્ર॑દાહાય - બૃહ॒ત્યો᳚ - બ્રહ્મ॑ણા - દુવસ્યત - વિ॒શ્વવા॑ર - ઇ॒મ - મૃ॑ઞ્જતે - પુરો॒ગાં - પ્રજ॑નયિ॒ષ્યથો॑ - જનિ॒ષ્યતે᳚-ઽ - સ્મૈ॒ - મમ॑ - મહિ॒મ્ના - વર્ચ॑સે॒ - દધ॑થ્ - સુવ॒ર્ગા - ભા॑હિ - સમ્બભૂ॒વતુ॒ - રાયુ॒-ર્વ્યા॑નશે॒ - ચતુ॑ષ્પદઃ - સ॒તાં - પ્ર॒જાપ॑તે॒-ર્દ્વે ચ॑) (અ. 1)

અનુવાકં 2 - વિષૂવન્નામક-મ્મુખ્યમહ, તદુભયપાર્શ્વવર્તીનિ ચત્વાર્યહાનિ ચોચ્યન્તે

નવૈ॒તાન્યહા॑નિ ભવન્તિ । નવ॒ વૈ સુ॑વ॒ર્ગા લો॒કાઃ । યદે॒તાન્યહા᳚-ન્યુપ॒યન્તિ॑ । ન॒વસ્વે॒વ ત-થ્સુ॑વ॒ર્ગેષુ॑ લો॒કેષુ॑ સ॒ત્રિણઃ॑ પ્રતિ॒તિષ્ઠ॑ન્તો યન્તિ ॥ અ॒ગ્નિ॒ષ્ટો॒માઃ પરઃ॑ સામાનઃ કા॒ર્યા॑ ઇત્યા॑હુઃ । અ॒ગ્નિ॒ષ્ટો॒મસ॑મિન્ત-સ્સુવ॒ર્ગો લો॒ક ઇતિ॑ । દ્વાદ॑શા-ગ્નિષ્ટો॒મસ્ય॑ સ્તો॒ત્રાણિ॑ । દ્વાદ॑શ॒ માસા᳚-સ્સંવઁથ્સ॒રઃ ॥ ત-ત્તન્ન સૂર્ક્ષ્ય᳚મ્ । ઉ॒ક્થ્યા॑ એ॒વ સ॑પ્તદ॒શાઃ પરઃ॑ સામાનઃ કા॒ર્યાઃ᳚ ॥ 28 ॥

પ॒શવો॒ વા ઉ॒ક્થાનિ॑ । પ॒શૂ॒નામવ॑-રુદ્ધ્યૈ ॥ વિ॒શ્વ॒જિ॒દ॒ભિ॒જિતા॑-વગ્નિષ્ટો॒મૌ ॥ ઉ॒ક્થ્યા᳚-સ્સપ્તદ॒શાઃ પરઃ॑ સામાનઃ । તે સગ્ગ્સ્તુ॑તા વિ॒રાજ॑મ॒ભિ સમ્પ॑દ્યન્તે । દ્વે ચર્ચા॒વતિ॑ રિચ્યેતે । એક॑યા॒ ગૌરતિ॑રિક્તઃ । એક॒યા-ઽઽયુ॑રૂ॒નઃ । સુ॒વ॒ર્ગો વૈ લો॒કો જ્યોતિઃ॑ । ઊર્ગ્ વિ॒રાટ્ ॥ 29 ॥

સુ॒વ॒ર્ગમે॒વ તેન॑ લો॒કમ॒ભિ જ॑યન્તિ ॥ ય-ત્પર॒ગ્ં॒ રાથ॑ન્તરમ્ । ત-ત્પ્ર॑થ॒મે-ઽહ॑ન્-કા॒ર્ય᳚મ્ । બૃ॒હ-દ્દ્વિ॒તીયે᳚ । વૈ॒રૂ॒પ-ન્તૃ॒તીયે᳚ । વૈ॒રા॒જ-ઞ્ચ॑તુ॒ર્થે । શા॒ક્વ॒ર-મ્પ॑ઞ્ચ॒મે । રૈ॒વ॒તગ્ં ષ॒ષ્ઠે । તદુ॑ પૃ॒ષ્ઠેભ્યો॒ નય॑ન્તિ ॥ સ॒તન્ન॑ય એ॒તે ગ્રહા॑ ગૃહ્યન્તે ॥ 30 ॥

અ॒તિ॒ગ્રા॒હ્યાઃ᳚ પરઃ॑ સામસુ । ઇ॒માને॒વૈતૈ-ર્લો॒કાન્-થ્સન્ત॑ન્વન્તિ ॥ મિ॒થુ॒ના એ॒તે ગ્રહા॑ ગૃહ્યન્તે । અ॒તિ॒ગ્રા॒હ્યાઃ᳚ પરઃ॑ સામસુ । મિ॒થુ॒નમે॒વ તૈ-ર્યજ॑માના॒ અવ॑રુન્ધતે ॥ બૃ॒હ-ત્પૃ॒ષ્ઠ-મ્ભ॑વતિ । બૃ॒હ-દ્વૈ સુ॑વ॒ર્ગો લો॒કઃ । બૃ॒હ॒તૈવ સુ॑વ॒ર્ગં-લોઁ॒કં-યઁ॑ન્તિ ॥ ત્ર॒ય॒સ્ત્રિ॒ગ્ં॒શિ નામ॒ સામ॑ । માદ્ધ્ય॑ન્દિને॒ પવ॑માને ભવતિ ॥ 31 ॥

ત્રય॑સ્ત્રિગ્ંશ॒દ્વૈ દે॒વતાઃ᳚ । દે॒વતા॑ એ॒વાવ॑રુન્ધતે ॥ યે વા ઇ॒તઃ પરા᳚ઞ્ચગ્ં સંવઁથ્સ॒ર-મુ॑પ॒ યન્તિ॑ । ન હૈ॑ન॒-ન્તે સ્વ॒સ્તિ સમ॑શ્ઞુવતે । અથ॒ યે॑-ઽમુતો॒-ઽર્વાઞ્ચ॑મુપ॒ યન્તિ॑ । તે હૈ॑નગ્ગ્ સ્વ॒સ્તિ સમ॑શ્ઞુવતે । એ॒તદ્વા અ॒મુતો॒-ઽર્વાઞ્ચ॒મુપ॑ યન્તિ । યદે॒વમ્ । યો હ॒ ખલુ॒ વાવ પ્ર॒જાપ॑તિઃ । સ ઉ॑ વે॒વેન્દ્રઃ॑ । તદુ॑ દે॒વેભ્યો॒ નય॑ન્તિ ॥ 32 ॥

(કા॒ર્યા॑-વિ॒રાડ્ - ગૃ॑હ્યન્તે॒ - પવ॑માને ભવ॒તી - ન્દ્ર॒ એકં॑ ચ) (અ. 2)

અનુવાકં 3 - વિષુવદ્દિને-ઽતિગ્રાહ્યવિશેષાઃ

સન્ત॑તિ॒ર્વા એ॒તે ગ્રહાઃ᳚ । ય-ત્પરઃ॑ સામાનઃ । વિ॒ષૂ॒વાન્-દિ॑વાકી॒ર્ત્ય᳚મ્ । યથા॒ શાલા॑યૈ॒ પક્ષ॑સી । એ॒વગ્ં સં॑વઁથ્સ॒રસ્ય॒ પક્ષ॑સી । યદે॒તેન ગૃ॒હ્યેરન્ન્॑ । વિષૂ॑ચી સંવઁથ્સ॒રસ્ય॒ પક્ષ॑સી॒ વ્યવ॑સ્રગ્ં સેયાતામ્ । આર્તિ॒માર્ચ્છે॑યુઃ । યદે॒તે ગૃ॒હ્યન્તે᳚ । યથા॒ શાલા॑યૈ॒ પક્ષ॑સી મદ્ધ્ય॒મંવઁ॒ગ્ં॒શમ॒ભિ સ॑મા॒યચ્છ॑તિ ॥ 33 ॥

એ॒વગ્ં સં॑વઁથ્સ॒રસ્ય॒ પક્ષ॑સી દિવાકી॒ર્ત્ય॑મ॒ભિ સન્ત॑ન્વન્તિ । નાર્તિ॒માર્ચ્છ॑ન્તિ ॥ એ॒ક॒વિ॒ગ્ં॒શ-મહ॑ર્ભવતિ । શુ॒ક્રાગ્રા॒ ગ્રહા॑ ગૃહ્યન્તે । પ્રત્યુત્ત॑બ્ધ્યૈ સય॒ત્વાય॑ ॥ સૌ॒ર્ય॑ એ॒તદહઃ॑ પ॒શુરાલ॑ભ્યતે । સૌ॒ર્યો॑-ઽતિગ્રા॒હ્યો॑ ગૃહ્યતે । અહ॑રે॒વ રૂ॒પેણ॒ સમ॑ર્ધયન્તિ । અથો॒ અહ્ન॑ એ॒વૈષ બ॒લિર્-હ્રિ॑યતે ॥ સ॒પ્તૈ-તદહ॑રતિ-ગ્રા॒હ્યા॑ ગૃહ્યન્તે ॥ 34 ॥

સ॒પ્ત વૈ શી॑ર્ષ॒ણ્યાઃ᳚ પ્રા॒ણાઃ । અ॒સાવા॑દિ॒ત્ય-શ્શિરઃ॑ પ્ર॒જાના᳚મ્ । શી॒ર્॒ષન્ને॒વ પ્ર॒જાના᳚-મ્પ્રા॒ણા-ન્દ॑ધાતિ । તસ્મા᳚થ્સ॒પ્ત શી॒ર્॒ષ-ન્પ્રા॒ણાઃ ॥ ઇન્દ્રો॑ વૃ॒ત્રગ્ં હ॒ત્વા । અસુ॑રા-ન્પરા॒ભાવ્ય॑ । સ ઇ॒માઁલ્લો॒કા-ન॒ભ્ય॑જયત્ । તસ્યા॒સૌ લો॒કો-ઽન॑ભિજિત આસીત્ । તં-વિઁ॒શ્વક॑ર્મા ભૂ॒ત્વા-ઽભ્ય॑જયત્ । ય-દ્વૈ᳚શ્વકર્મ॒ણો ગૃ॒હ્યતે᳚ ॥ 35 ॥

સુ॒વ॒ર્ગસ્ય॑ લો॒કસ્યા॒-ભિજિ॑ત્યૈ ॥ પ્ર વા એ॒તે᳚-ઽસ્મા-લ્લો॒કા-ચ્ચ્ય॑વન્તે । યે વૈ᳚શ્વકર્મ॒ણ-ઙ્ગૃ॒હ્ણતે᳚ । આ॒દિ॒ત્યશ્શ્વો ગૃ॑હ્યતે । ઇ॒યં-વાઁ અદિ॑તિઃ । અ॒સ્યામે॒વ પ્રતિ॑તિષ્ઠન્તિ ॥ અ॒ન્યો᳚ન્યો ગૃહ્યેતે । વિશ્વા᳚ન્યે॒વાન્યેન॒ કર્મા॑ણિ કુર્વા॒ણા ય॑ન્તિ । અ॒સ્યામ॒ન્યેન॒ પ્રતિ॑ તિષ્ઠન્તિ ॥ તાવા-ઽપ॑રા॒ર્ધા-થ્સં॑વઁથ્સ॒રસ્યા॒-ન્યો᳚ન્યો ગૃહ્યેતે ॥ તાવુ॒ભૌ સ॒હ મ॑હાવ્ર॒તે ગૃ॑હ્યેતે । ય॒જ્ઞસ્યૈ॒વાન્ત॑-ઙ્ગ॒ત્વા । ઉ॒ભયો᳚-ર્લો॒કયોઃ॒ પ્રતિ॑ તિષ્ઠન્તિ ॥ અ॒ર્ક્ય॑મુ॒ક્થ-મ્ભ॑વતિ ।

અ॒ન્નાદ્ય॒સ્યા-વ॑રુદ્ધ્યૈ ॥ 36 ॥

(સ॒મા॒યચ્છ॑ - ત્યતિગ્રા॒હ્યા॑ ગૃહ્યન્તે - ગૃ॒હ્યતે॑ - સંવઁથ્સ॒રસ્થા॒ન્યો᳚ન્યો ગૃહ્યેતે॒ પઞ્ચ॑ ચ ) (અ. 3)

અનુવાકં 4 - તસ્મિન્નેવ દિને દિવાકીર્ત્યનામાનિ સામાનિ

એ॒ક॒વિ॒ગ્ં॒શ એ॒ષ ભ॑વતિ । એ॒તેન॒ વૈ દે॒વા એ॑કવિ॒ગ્ં॒શેન॑ । આ॒દિ॒ત્યમિ॒ત ઉ॑ત્ત॒મગ્ં સુ॑વ॒ર્ગં-લોઁ॒ક-મારો॑હયન્ન્ । સ વા એ॒ષ ઇ॒ત એ॑કવિ॒ગ્ં॒શઃ । તસ્ય॒ દશા॒વસ્તા॒દહા॑નિ । દશ॑ પ॒રસ્તા᳚ત્ । સ વા એ॒ષ વિ॒રાજ્યુ॑ભ॒યતઃ॒ પ્રતિ॑ષ્ઠિતઃ । વિ॒રાજિ॒ હિ વા એ॒ષ ઉ॑ભ॒યતઃ॒ પ્રતિ॑ષ્ઠિતઃ । તસ્મા॑દન્ત॒રેમૌ લો॒કૌ યન્ન્ । સર્વે॑ષુ સુવ॒ર્ગેષુ॑ લો॒કે-ષ્વ॑ભિ॒તપ॑ન્નેતિ ॥ 37 ॥

દે॒વા વા આ॑દિ॒ત્યસ્ય॑ સુવ॒ર્ગસ્ય॑ લો॒કસ્ય॑ । પરા॑ચો-ઽતિપા॒દાદ॑બિભયુઃ । ત-ઞ્છન્દો॑ભિરદૃગ્ં હ॒ન્ધૃત્યૈ᳚ । દે॒વા વા આ॑દિ॒ત્યસ્ય॑ સુવ॒ર્ગસ્ય॑ લો॒કસ્ય॑ । અવા॑ચો-ઽવપા॒દાદ॑બિભયુઃ । ત-મ્પ॒ઞ્ચભી॑ ર॒શ્મિભિ॒-રુદ॑વયન્ન્ । તસ્મા॑દેકવિ॒ગ્ં॒શે ઽહ॒-ન્પઞ્ચ॑ દિવાકી॒ર્ત્યા॑નિ ક્રિયન્તે । ર॒શ્મયો॒ વૈ દિ॑વાકી॒ર્ત્યા॑નિ ॥ યે ગા॑ય॒ત્રે । તે ગા॑ય॒ત્રીષૂત્ત॑રયોઃ॒ પવ॑માનયોઃ ॥ 38 ॥

મ॒હાદિ॑વાકીર્ત્ય॒ગ્ં॒ હોતુઃ॑ પૃ॒ષ્ઠમ્ । વિ॒ક॒ર્ણ-મ્બ્ર॑હ્મસા॒મમ્ । ભા॒સો᳚-ઽગ્નિષ્ટો॒મઃ ॥ અથૈ॒તાનિ॒ પરા॑ણિ । પરૈ॒ર્વૈ દે॒વા આ॑દિ॒ત્યગ્ં સુ॑વ॒ર્ગં-લોઁ॒કમ॑પારયન્ન્ । યદપા॑રયન્ન્ । ત-ત્પરા॑ણા-મ્પર॒ત્વમ્ । પા॒રય॑ન્ત્યેન॒-મ્પરા॑ણિ । ય એ॒વં-વેઁદ॑ । અથૈ॒તાનિ॒ સ્પરા॑ણિ । સ્પરૈ॒ર્વૈ દે॒વા આ॑દિ॒ત્યગ્ં સુ॑વ॒ર્ગં-લોઁ॒કમ॑સ્પારયન્ન્ । યદસ્પા॑રયન્ન્ । ત-થ્સ્પરા॑ણાગ્ સ્પર॒ત્વમ્ । સ્પા॒રય॑ન્ત્યેન॒ગ્ગ્॒ સ્પરા॑ણિ । ય એ॒વં-વેઁદ॑ ॥ 39 ॥

(એ॒તિ॒-પવ॑માનયોઃ॒-સ્પરા॑ણી॒ પઞ્ચ॑ ચ) (અ. 4)

અનુવાકં 5 - પશવઃ વૈષ્ણવાદ્યા નવ

અપ્ર॑તિષ્ઠાં॒-વાઁ એ॒તે ગ॑ચ્છન્તિ । યેષાગ્ં॑ સંવઁથ્સ॒રે-ઽના॒પ્તે-ઽથ॑ । એ॒કા॒દ॒શિન્યા॒પ્યતે᳚ ॥ વૈ॒ષ્ણ॒વં-વાઁ॑મ॒ન-માલ॑ભન્તે । ય॒જ્ઞો વૈ વિષ્ણુઃ॑ । ય॒જ્ઞમે॒વાલ॑ભન્તે॒ પ્રતિ॑ષ્ઠિત્યૈ । ઐ॒ન્દ્રા॒ગ્ન-માલ॑ભન્તે । ઇ॒ન્દ્રા॒ગ્ની વૈ દે॒વાના॒-મયા॑તયામાનૌ । યે એ॒વ દે॒વતે॒ અયા॑તયામ્ની । તે એ॒વાલ॑ભન્તે ॥ 40 ॥

વૈ॒શ્વ॒દે॒વ-માલ॑ભન્તે । દે॒વતા॑ એ॒વાવ॑-રુન્ધતે । દ્યા॒વા॒પૃ॒થિ॒વ્યા᳚-ન્ધે॒નુ-માલ॑ભન્તે । દ્યાવા॑પૃથિ॒વ્યોરે॒વ પ્રતિ॑ તિષ્ઠન્તિ । વા॒ય॒વ્યં॑-વઁ॒થ્સમાલ॑ભન્તે । વા॒યુરે॒વૈભ્યો॑ યથા-ઽઽયત॒ના-દ્દે॒વતા॒ અવ॑રુન્ધે । આ॒દિ॒ત્યામવિં॑-વઁ॒શા-માલ॑ભન્તે । ઇ॒યં-વાઁ અદિ॑તિઃ । અ॒સ્યામે॒વ પ્રતિ॑ તિષ્ઠન્તિ । મૈ॒ત્રા॒વ॒રુ॒ણી-માલ॑ભન્તે ॥ 41 ॥

મિ॒ત્રેણૈ॒વ ય॒જ્ઞસ્ય॒ સ્વિ॑ષ્ટગ્ં શમયન્તિ । વરુ॑ણેન॒ દુરિ॑ષ્ટમ્ । પ્રા॒જા॒પ॒ત્ય-ન્તૂ॑પ॒ર-મ્મ॑હાવ્ર॒ત આલ॑ભન્તે । પ્રા॒જા॒પ॒ત્યો॑-ઽતિગ્રા॒હ્યો॑ ગૃહ્યતે । અહ॑રે॒વ રૂ॒પેણ॒ સમ॑ર્ધયન્તિ । અથો॒ અહ્ન॑ એ॒વૈષ બ॒લિર્-હ્રિ॑યતે । આ॒ગ્ને॒યમાલ॑ભન્તે॒ પ્રતિ॒ પ્રજ્ઞા᳚ત્યૈ ॥ અ॒જ॒પે॒ત્વાન્. વા એ॒તે પૂર્વૈ॒ર્માસૈ॒ર-વ॑રુન્ધતે । યદે॒તે ગ॒વ્યાઃ પ॒શવ॑ આલ॒ભ્યન્તે᳚ । ઉ॒ભયે॑ષા-મ્પશૂ॒ના-મવ॑રુદ્ધ્યૈ ॥ 42 ॥

યદતિ॑રિક્તા-મેકાદ॒શિની॑-મા॒લભે॑રન્ન્ । અપ્રિ॑ય॒-મ્ભ્રાતૃ॑વ્ય-મ॒ભ્યતિ॑રિચ્યેત । ય-દ્દ્વૌદ્વૌ॑ પ॒શૂ સ॒મસ્યે॑યુઃ । કની॑ય॒ આયુઃ॑ કુર્વીરન્ન્ । યદે॒તે બ્રાહ્મ॑ણવન્તઃ પ॒શવ॑ આલ॒ભ્યન્તે᳚ । નાપ્રિ॑ય॒-મ્ભ્રાતૃ॑વ્ય-મ॒ભ્ય॑તિ॒રિચ્ય॑તે । ન કની॑ય॒ આયુઃ॑ કુર્વતે ॥ 43 ॥

(તે-એ॒વાલ॑ભન્તે-મૈત્રાવરુ॒ણીમાલ॑ભ॒ન્તે-ઽવ॑રુદ્ધ્યૈ-+સ॒પ્ત ચ॑) (અ. 5)

અનુવાકં 6 - મહાવ્રતમ્

પ્ર॒જાપ॑તિઃ પ્ર॒જા-સ્સૃ॒ષ્ટ્વા વૃ॒ત્તો॑-ઽશયત્ । ત-ન્દે॒વા ભૂ॒તાના॒ગ્ં॒ રસ॒-ન્તેજઃ॑ સ॒ભૃન્ત્ય॑ । તેનૈ॑નમભિષજ્યન્ન્ । મ॒હાન॑વવ॒ર્તીતિ॑ । ત-ન્મ॑હાવ્ર॒તસ્ય॑ મહાવ્રત॒ત્વમ્ । મ॒હ-દ્વ્ર॒તમિતિ॑ । ત-ન્મ॑હાવ્ર॒તસ્ય॑ મહાવ્રત॒ત્વમ્ । મ॒હ॒તો વ્ર॒તમિતિ॑ । ત-ન્મ॑હાવ્ર॒તસ્ય॑ મહાવ્રત॒ત્વમ્ ॥ પ॒ઞ્ચ॒વિ॒ગ્ં॒શ-સ્સ્તોમો॑ ભવતિ ॥ 44 ॥

ચતુ॑ર્વિગ્ંશ-ત્યર્ધમાસ-સ્સંવઁથ્સ॒રઃ । ય-દ્વા એ॒તસ્મિન્᳚-થ્સંવઁથ્સ॒રે ઽધિ॒પ્રાજા॑યત । તદન્ન॑-મ્પઞ્ચવિ॒ગ્ં॒શ-મ॑ભવત્ ॥ મ॒દ્ધ્ય॒તઃ ક્રિ॑યતે । મ॒દ્ધ્ય॒તો હ્યન્ન॑મશિ॒ત-ન્ધિ॒નોતિ॑ । અથો॑ મદ્ધ્ય॒ત એ॒વ પ્ર॒જાના॒મૂર્ગ્ધી॑યતે ॥ અથ॒ યદ્વા ઇ॒દમ॑ન્ત॒તઃ ક્રિ॒યતે᳚ । તસ્મા॑દુદ॒ન્તે પ્ર॒જા-સ્સમે॑ધન્તે । અ॒ન્ત॒તઃ ક્રિ॑યતે પ્ર॒જન॑નાયૈ॒વ ॥ ત્રિ॒વૃચ્છિરો॑ ભવતિ ॥ 45 ॥

ત્રે॒ધા॒ વિ॒હિ॒તગ્ં હિ શિરઃ॑ । લોમ॑ છ॒વીરસ્થિ॑ ॥ પરા॑ચા સ્તુવન્તિ । તસ્મા॒-ત્ત-થ્સ॒દૃગે॒વ । ન મેદ્ય॒તો-ઽનુ॑ મેદ્યતિ । ન કૃશ્ય॒તો-ઽનુ॑ કૃશ્યતિ ॥ પ॒ઞ્ચ॒દ॒શો᳚-ઽન્યઃ પ॒ક્ષો ભ॑વતિ । સ॒પ્ત॒દ॒શો᳚-ઽન્યઃ । તસ્મા॒-દ્વયાગ્॑સ્ય-ન્યત॒રમ॒ર્ધમ॒ભિ પ॒ર્યાવ॑ર્તન્તે । અ॒ન્ય॒ત॒રતો॒ હિ ત-દ્ગરી॑યઃ ક્રિ॒યતે᳚ ॥ 46 ॥

પ॒ઞ્ચ॒વિ॒ગ્ં॒શ આ॒ત્મા ભ॑વતિ । તસ્મા᳚-ન્મદ્ધ્ય॒તઃ પ॒શવો॒ વરિ॑ષ્ઠાઃ ॥ એ॒ક॒વિ॒ગ્ં॒શ-મ્પુચ્છ᳚મ્ । દ્વિ॒પદા॑સુ સ્તુવન્તિ॒ પ્રતિ॑ષ્ઠિત્યૈ ॥ સર્વે॑ણ સ॒હ સ્તુ॑વન્તિ । સર્વે॑ણ॒ હ્યા᳚ત્મના᳚-ઽઽત્મ॒ન્વી । સ॒હોત્પત॑ન્તિ ॥ એકૈ॑કા॒-મુચ્છિગ્ં॑ષન્તિ । આ॒ત્મન્ન્. હ્યઙ્ગા॑નિ બ॒દ્ધાનિ॑ ॥ ન વા એ॒તેન॒ સર્વઃ॒ પુરુ॑ષઃ ॥ 47 ॥

યદિ॒ત ઇ॑તો॒ લોમા॑નિ દ॒તો ન॒ખાન્ । પ॒રિ॒માદઃ॑ ક્રિયન્તે । તાન્યે॒વ તેન॒ પ્રત્યુ॑પ્યન્તે ॥ ઔદુ॑મ્બર॒સ્તલ્પો॑ ભવતિ । ઊર્ગ્વા અન્ન॑મુદુ॒મ્બરઃ॑ । ઊ॒ર્જ એ॒વાન્નાદ્ય॒સ્યા-વ॑રુદ્ધ્યૈ ॥ યસ્ય॑ તલ્પ॒સદ્ય॒-મન॑ભિજિત॒ગ્ગ્॒ સ્યાત્ । સ દે॒વાના॒ગ્ં॒ સામ્ય॑ક્ષે । ત॒લ્પ॒સદ્ય॑-મ॒ભિજ॑યા॒નીતિ॒ તલ્પ॑મા॒-રુહ્યો-દ્ગા॑યેત્ । ત॒લ્પ॒સદ્ય॑-મે॒વાભિજ॑યતિ ॥ 48 ॥

યસ્ય॑ તલ્પ॒સદ્ય॑-મ॒ભિજિ॑ત॒ગ્ગ્॒ સ્યાત્ । સ દે॒વાના॒ગ્ં॒ સામ્ય॑ક્ષે । ત॒લ્પ॒સદ્ય॒-મ્મા પરા॑જે॒ષીતિ॒ તલ્પ॑-મા॒રુહ્યો-દ્ગા॑યેત્ । ન ત॑લ્પ॒સદ્ય॒-મ્પરા॑જયતે ॥ પ્લે॒ઙ્ખે શગ્ં॑સતિ । મહો॒ વૈ પ્લે॒ઙ્ખઃ । મહ॑સ એ॒વાન્નાદ્ય॒સ્યા-વ॑રુદ્ધ્યૈ ॥ દે॒વા॒સુ॒રા-સ્સંયઁ॑ત્તા આસન્ન્ । ત આ॑દિ॒ત્યે વ્યાય॑ચ્છન્ત । ત-ન્દે॒વા-સ્સમ॑જયન્ન્ ॥ 49 ॥

બ્રા॒હ્મ॒ણશ્ચ॑ શૂ॒દ્રશ્ચ॑ ચર્મક॒ર્તે વ્યાય॑ચ્છેતે । દૈવ્યો॒ વૈ વર્ણો᳚ બ્રાહ્મ॒ણઃ । અ॒સ॒ર્યઃ॑ શૂ॒દ્રઃ । ઇ॒મે॑-ઽરા-થ્સુરિ॒મે સુ॑ભૂ॒ત-મ॑ક્ર॒-ન્નિત્ય॑ન્યત॒રો બ્રૂ॑યાત્ । ઇ॒મ ઉ॑દ્વાસીકા॒રિણ॑ ઇ॒મે દુ॑ર્ભૂ॒ત-મ॑ક્ર॒ન્નિત્ય॑ન્યત॒રઃ । યદે॒વૈષાગ્ં॑ સુકૃ॒તં-યાઁ રાદ્ધિઃ॑ । તદ॑ન્યત॒રો॑-ઽભિશ્રી॑ણાતિ । યદે॒વૈષા᳚-ન્દુષ્કૃ॒તં-યાઁ-ઽરા᳚દ્ધિઃ । તદ॑ન્યત॒રો-ઽપ॑હન્તિ । બ્રા॒હ્મ॒ણ-સ્સ-ઞ્જ॑યતિ । અ॒મુમે॒વાદિ॒ત્ય-મ્ભ્રાતૃ॑વ્યસ્ય॒ સંવિઁ॑ન્દન્તે ॥ 50 ॥

(ભ॒વ॒તિ॒ - ભ॒વ॒તિ॒ - ક્રિ॒યતે॒ - પુરુ॑ષો - જયત્ય - જય - ઞ્જય॒ત્યેક॑-ઞ્ચ) (અ. 6)

(ઉ॒દ્ધ્ય॒ન્યમા॑નં॒ - નવૈ॒તાનિ॒ - સન્ત॑તિ - રેકવિ॒ગ્ં॒શ એ॒ષો - ઽપ્ર॑તિષ્ઠાં - પ્ર॒જાપ॑તિ-ર્વૃ॒ત્ત-ષ્ષટ્ )

(ઉ॒દ્ધ॒ન્યમા॑નગ્ં - શો॒ચિષ્કે॒શો - ઽગ્ને॑ સ॒પત્ના॑ - નતિગ્રા॒હ્યા॑ - વૈશ્વદે॒વમાલ॑ભન્તે પઞ્ચા॒શત્ )

(ઉ॒દ્ધ॒ન્યમા॑ન॒ગ્ં॒ - સંવિઁ॑ન્દન્તે )

॥ હરિઃ॑ ઓમ્ ॥

॥ કૃષ્ણ યજુર્વેદીય તૈત્તિરીય બ્રાહ્મણે પ્રથમાષ્ટકે દ્વિદીયઃ પ્રપાઠક-સ્સમાપ્તઃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya brāhmaṇe prathamāṣṭake dvitīyaḥ prapāṭhakaḥ - gavāmayanabrāhmaṇaṃ

o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,

śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||

anuvākaṃ 1 - ādhānamantrāḥ pūrvaprapāṭhakaśeṣabhūtāḥ

u॒ddha॒nyamā̭na-ma॒syā a̭me॒ddhyam | apa̭ pā॒pmānaṃ॒-ya~ja̭mānasya hantu | śi॒vā naḥ̭ santu pra॒diśa॒ścata̭sraḥ | śa-nno̭ mā॒tā pṛ̭thi॒vī toka̭sātā || śa-nno̭ de॒vīra॒bhiṣṭa̭ye | āpo̭ bhavantu pī॒taye᳚ | śaṃ-yo~ra॒bhi sra̭vantu naḥ || vai॒śvā॒na॒rasya̭ rū॒pam | pṛ॒thi॒vyā-mpa̭ri॒srasā᳚ | syo॒na-māvi̭śantu naḥ || 1 ||

yadi॒da-ndi॒vo yada॒daḥ pṛ̭thi॒vyāḥ | sa॒ja॒ñjñā॒ne roda̭sī sambabhū॒vatuḥ̭ | ūṣā᳚n kṛ॒ṣṇama̭vatu kṛ॒ṣṇamūṣāḥ᳚ | i॒hobhayo᳚-rya॒jñiya॒-māga̭miṣṭhāḥ || ū॒tīḥ kṷrvā॒ṇo ya-tpṛ̭thi॒vīmaca̭raḥ | gu॒hā॒kāra̭-mākhurū॒pa-mpra॒tītya̭ | ta-tte॒ nya̭ktami॒ha sa॒bhaṃra̭ntaḥ | śa॒ta-ñjī̭vema śa॒rada॒-ssavī̭rāḥ || ūrja̭-mpṛthi॒vyā rasa̭-mā॒bhara̭ntaḥ | śa॒ta-ñjī̭vema śa॒radaḥ̭ purū॒cīḥ || 2 ||

va॒mrībhi॒-ranṷvitta॒-ṅguhā̭su | śrotra̭-nta u॒rvyaba̭dhirā bhavāmaḥ || pra॒jāpa̭ti sṛṣṭānā-mpra॒jānā᳚m | kṣu॒dhopa̭hatyai suvi॒ta-nno̭ astu | upa॒prabhi̭nna॒miṣa॒-mūrja̭-mpra॒jābhyaḥ̭ | sūda̭-ṅgṛ॒hebhyo॒ rasa॒mābha̭rāmi || yasya̭ rū॒pa-mbibhra̭di॒mā-mavi̭ndat | guhā॒ pravi̭ṣṭāgṃ sari॒rasya॒ maddhye᳚ | tasye॒daṃ-vi~ha̭ta-mā॒bhara̭ntaḥ | acha̭mbaṭkārama॒syāṃ-vi~̭dhema || 3 ||

ya-tpa॒ryapa̭śya-thsari॒rasya॒ maddhye᳚ | u॒rvīmapa̭śya॒-jjaga̭taḥ prati॒ṣṭhām | ta-tpuṣka̭rasyā॒yata̭nā॒ddhi jā॒tam | pa॒rṇa-mpṛ̭thi॒vyāḥ pratha̭nagṃ harāmi || yābhi॒radṛgṃ̭ha॒jjaga̭taḥ prati॒ṣṭhām | u॒rvīmi॒māṃ-vi~̭śvaja॒nasya̭ bha॒rtrīm | tā naḥ̭ śi॒vā-śśarka̭rā-ssantu॒ sarvāḥ᳚ || a॒gne reta̭śca॒ndragṃ hira̭ṇyam | a॒dbhya-ssambhṷ̄ta-ma॒mṛta̭-mpra॒jāsṷ | ta-thsa॒bhaṃra̭nnuttara॒to ni॒dhāya̭ || 4 ||

a॒ti॒ pra॒yaccha॒-nduri̭ti-ntareyam || aśvo̭ rū॒pa-ṅkṛ॒tvā yada̭śva॒tthe 'ti̭ṣṭhaḥ | saṃ॒va~॒thsa॒ra-nde॒vebhyo̭ ni॒lāya̭ | tatte॒ nya̭ktami॒ha sa॒bhaṃra̭ntaḥ | śa॒ta-ñjī̭vema śa॒rada॒-ssavī̭rāḥ || ū॒rjaḥ pṛ̭thi॒vyā addhyutthi̭to-'si | vana̭spate śa॒tava̭lśo॒ viro̭ha | tvayā̭ va॒yamiṣa॒mūrja॒-mmada̭ntaḥ | rā॒yaspoṣḙṇa॒ sami॒ṣā ma̭dema || gā॒ya॒tri॒yā hri॒yamā̭ṇasya॒ yatte᳚ || 5 ||

pa॒rṇamapa̭ta-ttṛ॒tīya̭syai di॒vo-'dhi̭ | so̭-'ya-mpa॒rṇa-sso̭mapa॒rṇāddhi jā॒taḥ | tato̭ harāmi somapī॒thasyāva̭-ruddhyai | de॒vānā᳚-mbrahmavā॒daṃ-va~da̭tāṃ॒-ya~t | u॒pāśṛ̭ṇo-ssu॒śravā॒ vai śru॒to̭-'si | tato॒ māmāvi̭śatu brahmavarca॒sam | ta-thsa॒bhaṃra॒gg॒ stadava̭rundhīya sā॒kṣāt || yayā̭ te sṛ॒ṣṭasyā॒gneḥ | he॒timaśa̭maya-tpra॒jāpa̭tiḥ | tāmi॒māma pra̭dāhāya || 6 ||

śa॒mīgṃ śāntyai̭ harāmya॒ham || yattḙ sṛ॒ṣṭasya̭ ya॒taḥ | vika̭ṅkata॒-mbhā ā᳚rchajjātavedaḥ | tayā̭ bhā॒sā sammi̭taḥ | u॒ru-nno̭ lo॒kamanu॒ prabhā̭hi || yattḙ tā॒ntasya॒ hṛda̭ya॒mācchi̭ndan jātavedaḥ | ma॒ruto॒-'dbhista̭mayi॒tvā | e॒tatte॒ tada̭śa॒ne-ssambha̭rāmi | sātmā̭ agne॒ sahṛ̭dayo bhave॒ha || citri̭yādaśva॒tthā-thsambhṛ̭tā bṛha॒tyaḥ̭ || 7 ||

śarī̭rama॒bhi sagg skṛ̭tā-sstha | pra॒jāpa̭tinā yajñamu॒khena॒ sammi̭tāḥ | ti॒sras tri॒vṛdbhi̭-rmithu॒nāḥ prajā᳚tyai || a॒śva॒tthā-ddha̭vyavā॒hā-ddhi jā॒tām | a॒gne sta॒nūṃ-ya~॒jñiyā॒gṃ॒ sambha̭rāmi | śā॒ntayo̭nigṃ śamīga॒rbham | a॒gnaye॒ praja̭nayi॒tave᳚ || yo a̭śva॒ttha-śśa̭mīga॒rbhaḥ | ā॒ru॒roha॒ tve sacā᳚ | ta-ntḙ harāmi॒ brahma̭ṇā || 8 ||

ya॒jñiyaiḥ᳚ ke॒tubhiḥ̭ sa॒ha || ya-ntvā̭ sa॒mabha̭ran-jātavedaḥ | ya॒thā॒ śa॒rī॒ra-mbhū॒teṣu॒ nya̭ktam | sa sambhṛ̭ta-ssīda śi॒vaḥ pra॒jābhyaḥ̭ | u॒ru-nno̭ lo॒kamanṷneṣi vi॒dvān || pra ve॒dhasḙ ka॒vaye॒ meddhyā̭ya | vaco̭ va॒ndārṷ vṛṣa॒bhāya॒ vṛṣṇe᳚ | yato̭ bha॒yamabha̭ya॒-ntanno̭ astu | ava̭ de॒vān. ya̭je॒ heḍyāṋ || sa॒midhā॒-'gni-ndṷvasyata || 9 ||

ghṛ॒tai-rbo̭dhaya॒tāti̭thim | ā-'smi̭n. ha॒vyā jṷhotana || upa̭ tvā-'gne ha॒viṣma̭tīḥ | ghṛ॒tācī᳚ryantu haryata | ju॒ṣasva̭ sa॒midho॒ mama̭ || ta-ntvā̭ sa॒midbhi̭raṅgiraḥ | ghṛ॒tena̭ vardhayāmasi | bṛ॒haccho̭cā yaviṣṭhya || sa॒mi॒ddhyamā̭naḥ pratha॒mo nu dharmaḥ̭ | sama॒ktubhi̭rajyate vi॒śvavā̭raḥ || 10 ||

śo॒ciṣkḙśo ghṛ॒tani̭rṇik-pāva॒kaḥ | su॒ya॒jño a॒gni-rya॒jathā̭ya de॒vān || ghṛ॒tapra̭tīko ghṛ॒tayo̭nira॒gniḥ | ghṛ॒tai-ssami̭ddho ghṛ॒tama॒syānna᳚m | ghṛ॒ta॒pruṣa̭stvā sa॒rito̭ vahanti | ghṛ॒ta-mpiban᳚-thsu॒yajā̭ yakṣi de॒vān || ā॒yu॒rdā a̭gne ha॒viṣo̭ juṣā॒ṇaḥ | ghṛ॒ta pra̭tīko ghṛ॒tayo̭niredhi | ghṛ॒ta-mpī॒tvā madhu॒cāru॒ gavya᳚m | pi॒teva̭ pu॒trama॒bhi ra̭kṣatādi॒mam || 11 ||

tvāma̭gne samidhā॒naṃ-ya~̭viṣṭha | de॒vā dū॒ta-ñca̭krire havya॒vāha᳚m | u॒ru॒jraya̭sa-ṅghṛ॒tayo̭ni॒-māhṷtam | tve॒ṣa-ñcakṣṷrdadhire coda॒yanva̭ti || tvāma̭gne pra॒diva॒ āhṷta-ṅghṛ॒tena̭ | su॒mnā॒yavaḥ̭ suṣa॒midhā॒ samī̭dhire | sa vā̭vṛdhā॒na oṣa̭dhībhirukṣi॒taḥ | u॒rujrayāgṃ̭si॒ pārthi̭vā॒ viti̭ṣṭhase || ghṛ॒ta pra̭tīkaṃ-va~ ṛ॒tasya̭ dhū॒r॒ṣada᳚m (dhūr॒ṣada᳚m) | a॒gni-mmi॒tranna sa̭midhā॒na ṛ̭ñjate || 12 ||

indhā̭no a॒kro vi॒dathḙṣu॒ dīdya̭t | śu॒krava̭rṇā॒mudṷ no yagṃsate॒ dhiya᳚m || pra॒jā a̭gne॒ saṃvā~̭saya | āśā᳚śca pa॒śubhiḥ̭ sa॒ha | rā॒ṣṭrāṇya̭smā॒ ādhḙhi | yānyāsa᳚n-thsavi॒tu-ssa॒ve || ma॒hī vi॒śpatnī॒ sada̭ne ṛ॒tasya̭ | a॒rvācī॒ eta̭-ndharuṇe rayī॒ṇām | a॒ntarva̭tnī॒ janya̭-ñjā॒tavḙdasam | a॒ddhva॒rāṇā᳚-ñjanayathaḥ puro॒gām || 13 ||

āro̭hata-nda॒śata॒gṃ॒ śakva̭rī॒-rmama̭ | ṛ॒tenā᳚gna॒ āyṷṣā॒ varca̭sā sa॒ha | jyog jīva̭nta॒ utta̭rāmuttarā॒gṃ॒ samā᳚m | darśa̭ma॒ha-mpū॒rṇamā̭saṃ-ya~॒jñaṃ-ya~thā॒ yajai᳚ || ṛtvi̭yavatī stho a॒gnirḙtasau | garbha̭-ndadhāthā॒-nte vā̭ma॒ha-nda̭de | ta-thsa॒tyaṃ-ya~-dvī॒ra-mbi̭bhṛthaḥ | vī॒ra-ñja̭nayi॒ṣyathaḥ̭ | te ma-tprā॒taḥ praja̭niṣyethe | te mā॒ prajā̭te॒ praja̭nayi॒ṣyathaḥ̭ || 14 ||

pra॒jayā̭ pa॒śubhi̭-rbrahmavarca॒sena̭ suva॒rge lo॒ke || anṛ̭tā-thsa॒tyamupai̭mi | mā॒nu॒ṣā-ddaivya॒-mupai̭mi | daivīṃ॒-vā~caṃ̭-ya~cchāmi || śalkai̭ra॒gnimi̭ndhā॒naḥ | u॒bhau lo॒kau sa̭nema॒ham | u॒bhayo᳚-rlo॒kayor̭. ṛ॒ddhvā | ati̭ mṛ॒tyu-nta̭rāmya॒ham || jāta̭vedo॒ bhuva̭nasya॒ retaḥ̭ | i॒ha si̭ñca॒ tapa̭so॒ yajja̭ni॒ṣyate᳚ || 15 ||

a॒gnima̭śva॒tthādadhi̭ havya॒vāha᳚m | śa॒mī॒ga॒rbhā-jja॒naya॒na॒.yo ma̭yo॒ bhūḥ || a॒ya-nte॒ yoni̭r-ṛ॒tviyaḥ̭ | yato̭ jā॒to aro̭cathāḥ | ta-ñjā॒nanna̭gna॒ āro̭ha | athā̭ no vardhayā ra॒yim || apḙta॒ vīta॒ vi ca̭ sarpa॒tātaḥ̭ | ye-'tra॒ stha pṷrā॒ṇā ye ca॒ nūta̭nāḥ | adā̭di॒daṃ-ya~॒mo̭-'va॒sāna̭-mpṛthi॒vyāḥ | akra̭nni॒ma-mpi॒taro̭ lo॒kama̭smai || 16 ||

a॒gnerbhasmā᳚sya॒gneḥ purī̭ṣamasi || sa॒jñānna̭masi kāma॒dhara̭ṇam | mayi̭ te kāma॒dhara̭ṇa-mbhūyāt || saṃ-vaḥ̭ ~sṛjāmi॒ hṛda̭yāni | sagṃ sṛ̭ṣṭa॒-mmano̭ astu vaḥ | sagṃ sṛ̭ṣṭaḥ prā॒ṇo a̭stu vaḥ || saṃ-yā~ vaḥ̭ pri॒yāsta॒nuvaḥ̭ | sampri॒yā hṛda̭yāni vaḥ | ā॒tmā vo̭ astu॒ sampri̭yaḥ | sampri̭yā-sta॒nuvo॒ mama̭ || 17 ||

kalpḙtā॒-ndyāvā̭pṛthi॒vī | kalpa̭ntā॒māpa॒ oṣa̭dhīḥ | kalpa̭ntāma॒gnayaḥ॒ pṛtha̭k | mama॒ jyaiṣṭhyā̭ya॒ savra̭tāḥ || ye᳚-'gnaya॒-ssama̭nasaḥ | a॒nta॒rā dyāvā̭pṛthi॒vī | vāsa̭ntikāvṛ॒tū a॒bhi kalpa̭mānāḥ | indra̭miva de॒vā a॒bhi saṃvi~̭śantu || di॒vastvā̭ vī॒ryḙṇa | pṛ॒thi॒vyai-ma̭hi॒mnā || 18 ||

a॒ntari̭kṣasya॒ poṣḙṇa | sa॒rvapa̭śu॒-māda̭dhe || ajī̭jana-nna॒mṛta॒-mmartyā̭saḥ | a॒sre॒māṇa̭-nta॒raṇiṃ̭-vī~॒ḍuja̭mbham | daśa॒ svasā̭ro a॒gruvaḥ̭ samī॒cīḥ | pumāgṃ̭sa-ñjā॒tama॒bhi sagṃra̭bhantām || pra॒jāpa̭testvā prā॒ṇenābhi॒ prāṇi̭mi | pū॒ṣṇaḥ poṣḙṇa॒ mahya᳚m | dī॒rghā॒yu॒tvāya̭ śa॒taśā̭radāya | śa॒tagṃ śa॒radbhya॒ āyṷṣe॒ varca̭se || 19 ||

jī॒vātvai puṇyā̭ya || a॒ha-ntvada̭smi॒ mada̭si॒ tvame॒tat | mamā̭si॒ yoni॒stava॒ yoni̭rasmi | mamai॒va sanvaha̭ ha॒vyānya̭gne | pu॒traḥ pi॒tre lo̭ka॒kṛ-jjā̭tavedaḥ || prā॒ṇe tvā॒ 'mṛta॒māda̭dhāmi | a॒nnā॒dama॒nnādyā̭ya | go॒ptāra॒-ṅguptyai᳚ || su॒gā॒r॒ha॒pa॒tyo vi॒daha॒nnarā̭tīḥ | u॒ṣasa॒-śśreya̭sī-śśreyasī॒-rdadha̭t || 20 ||

agnḙ sa॒patnāgṃ̭ apa॒ bādha̭mānaḥ | rā॒yaspoṣa॒-miṣa॒mūrja̭-ma॒smāsṷ dhehi || i॒mā u॒ māmupa̭tiṣṭhantu॒ rāyaḥ̭ | ā॒bhiḥ pra॒jābhi̭ri॒ha saṃ-va~̭seya | i॒ho iḍā̭ tiṣṭhatu viśvarū॒pī | maddhye॒ vaso᳚-rdīdihi jātavedaḥ || oja̭se॒ balā̭ya॒ tvodya̭cche | vṛṣa̭ṇe॒ śuṣmā॒yāyṷṣe॒ varca̭se | sa॒pa॒tna॒tūra̭si vṛtra॒tūḥ | yastḙ de॒veṣṷ mahi॒mā sṷva॒rgaḥ || 21 ||

yasta̭ ā॒tmā pa॒śuṣu॒ pravi̭ṣṭaḥ | puṣṭi॒ryā tḙ manu॒ṣyḙṣu papra॒the | tayā̭ no agne ju॒ṣamā̭ṇa॒ ehi̭ || di॒vaḥ pṛ̭thi॒vyāḥ parya॒ntari̭kṣāt | vātā᳚-tpa॒śubhyo॒ addhyoṣa̭dhībhyaḥ | yatra̭yatra jātaveda-ssa-mba॒bhūtha̭ | tato̭ no agne ju॒ṣamā̭ṇa॒ ehi̭ || prācī॒manṷ pra॒diśa॒-mprehi̭ vi॒dvān | a॒gnera̭gne pu॒ro a̭gni-rbhave॒ha | viśvā॒ āśā॒ dīdyā̭no॒ vi bhā̭hi || 22 ||

ūrja̭-nno dhehi dvi॒pade॒ catṷṣpade || anva॒gniru॒ṣasā॒-magra̭-makhyat | anvahā̭ni pratha॒mo jā॒tavḙdāḥ | anu॒ sūrya̭sya puru॒trā ca̭ ra॒śmīn | anu॒ dyāvā̭pṛthi॒vī āta̭tāna || vikra̭masva ma॒hāgṃ a̭si | ve॒di॒ṣa-nmānṷṣebhyaḥ | tri॒ṣu lo॒keṣṷ jāgṛhi || yadi॒da-ndi॒vo yada॒daḥ pṛ̭thi॒vyāḥ | saṃ॒-vi~॒dā॒ne roda̭sī sa-mbabhū॒vatuḥ̭ || 23 ||

tayoḥ᳚ pṛ॒ṣṭhe sī̭datu jā॒tavḙdāḥ | śa॒bhūṃḥ pra॒jābhya̭-sta॒nuve᳚ syo॒naḥ || prā॒ṇa-ntvā॒-'mṛta॒ āda̭dhāmi | a॒nnā॒dama॒nnādyā̭ya | go॒ptāra॒-ṅguptyai᳚ | yattḙ śukra śu॒kraṃ-va~rcaḥ̭ śu॒krā ta॒nūḥ | śu॒kra-ñjyoti॒-raja̭sram | tena̭ me dīdihi॒ tena॒ tvā-''da̭dhe | a॒gninā᳚-''gne॒ brahma̭ṇā | ā॒na॒śe vyā̭naśe॒ sarva॒māyu॒-rvyā̭naśe || 24 ||

narya̭ pra॒jā-mmḙ gopāya | a॒mṛ॒ta॒tvāya̭ jī॒vase᳚ | jā॒tā-ñja̭ni॒ṣyamā̭ṇā-ñca | a॒mṛtḙ sa॒tye prati̭ṣṭhitām || atha̭rva pi॒tu-mmḙ gopāya | rasa॒manna̭mi॒hāyṷṣe | ada̭bdhā॒yo-'śī̭tatano | avi̭ṣa-nnaḥ pi॒tu-ṅkṛ̭ṇu || śaggsya̭ pa॒śū-nmḙ gopāya | dvi॒pādo॒ ye catṷṣpadaḥ || 25 ||

a॒ṣṭāśa̭phāśca॒ ya i॒hāgne᳚ | ye caika̭śaphā āśu॒gāḥ || sapra̭tha sa॒bhā-mmḙ gopāya | ye ca॒ sabhyā᳚-ssabhā॒sadaḥ̭ | tāni̭ndri॒yāva̭taḥ kuru | sarva॒māyu॒-rupā̭satām || ahḙbuddhniya॒ mantra̭-mme gopāya | yamṛṣa̭yastraivi॒dā vi॒duḥ | ṛca॒-ssāmā̭ni॒ yajūgṃ̭ṣi | sā hi śrīra॒mṛtā̭ sa॒tām || 26 ||

catuḥ̭ śikhaṇḍā yuva॒ti-ssu॒peśāḥ᳚ | ghṛ॒tapra̭tīkā॒ bhuva̭nasya॒ maddhye᳚ | ma॒rmṛ॒jyamā̭nā maha॒te saubha̭gāya | mahya̭-ndhukṣva॒ yaja̭mānāya॒ kāmāṋ || i॒haiva santatra̭ sa॒to vo̭ agnayaḥ | prā॒ṇena̭ vā॒cā mana̭sā bibharmi | ti॒ro mā॒ santa॒māyu॒rmā prahā̭sīt | jyoti̭ṣā vo vaiśvāna॒re-ṇopa̭tiṣṭhe || pa॒ñca॒dhā-'gnīn-vya̭krāmat | vi॒rāṭ-thsṛ॒ṣṭā pra॒jāpa̭teḥ | ū॒rdhvā-''ro̭ha-drohi॒ṇī | yoni̭ra॒gneḥ prati̭ṣṭhitiḥ || 27 ||

(vi॒śa॒ntu॒ naḥ॒ - pu॒ru॒cī--r vi̭dhema - ni॒dhāya॒ - ya-tte - 'pra̭dāhāya - bṛha॒tyo᳚ - brahma̭ṇā - duvasyata - vi॒śvavā̭ra - i॒ma - mṛ̭ñjate - puro॒gāṃ - praja̭nayi॒ṣyatho̭ - jani॒ṣyate᳚-' - smai॒ - mama̭ - mahi॒mnā - varca̭se॒ - dadha̭th - suva॒rgā - bhā̭hi - sambabhū॒vatu॒ - rāyu॒-rvyā̭naśe॒ - catṷṣpadaḥ - sa॒tāṃ - pra॒jāpa̭te॒-rdve ca̭) (a. 1)

anuvākaṃ 2 - viṣūvannāmaka-mmukhyamaha, tadubhayapārśvavartīni catvāryahāni cocyante

navai॒tānyahā̭ni bhavanti | nava॒ vai sṷva॒rgā lo॒kāḥ | yade॒tānyahā᳚-nyupa॒yanti̭ | na॒vasve॒va ta-thsṷva॒rgeṣṷ lo॒keṣṷ sa॒triṇaḥ̭ prati॒tiṣṭha̭nto yanti || a॒gni॒ṣṭo॒māḥ paraḥ̭ sāmānaḥ kā॒ryā̭ ityā̭huḥ | a॒gni॒ṣṭo॒masa̭minta-ssuva॒rgo lo॒ka iti̭ | dvāda̭śā-gniṣṭo॒masya̭ sto॒trāṇi̭ | dvāda̭śa॒ māsā᳚-ssaṃva~thsa॒raḥ || ta-ttanna sūrkṣya᳚m | u॒kthyā̭ e॒va sa̭ptada॒śāḥ paraḥ̭ sāmānaḥ kā॒ryāḥ᳚ || 28 ||

pa॒śavo॒ vā u॒kthāni̭ | pa॒śū॒nāmava̭-ruddhyai || vi॒śva॒ji॒da॒bhi॒jitā̭-vagniṣṭo॒mau || u॒kthyā᳚-ssaptada॒śāḥ paraḥ̭ sāmānaḥ | te saggstṷtā vi॒rāja̭ma॒bhi sampa̭dyante | dve carcā॒vati̭ ricyete | eka̭yā॒ gaurati̭riktaḥ | eka॒yā-''yṷrū॒naḥ | su॒va॒rgo vai lo॒ko jyotiḥ̭ | ūrg vi॒rāṭ || 29 ||

su॒va॒rgame॒va tena̭ lo॒kama॒bhi ja̭yanti || ya-tpara॒gṃ॒ rātha̭ntaram | ta-tpra̭tha॒me-'ha̭n-kā॒rya᳚m | bṛ॒ha-ddvi॒tīye᳚ | vai॒rū॒pa-ntṛ॒tīye᳚ | vai॒rā॒ja-ñca̭tu॒rthe | śā॒kva॒ra-mpa̭ñca॒me | rai॒va॒tagṃ ṣa॒ṣṭhe | tadṷ pṛ॒ṣṭhebhyo॒ naya̭nti || sa॒tanna̭ya e॒te grahā̭ gṛhyante || 30 ||

a॒ti॒grā॒hyāḥ᳚ paraḥ̭ sāmasu | i॒māne॒vaitai-rlo॒kān-thsanta̭nvanti || mi॒thu॒nā e॒te grahā̭ gṛhyante | a॒ti॒grā॒hyāḥ᳚ paraḥ̭ sāmasu | mi॒thu॒name॒va tai-ryaja̭mānā॒ ava̭rundhate || bṛ॒ha-tpṛ॒ṣṭha-mbha̭vati | bṛ॒ha-dvai sṷva॒rgo lo॒kaḥ | bṛ॒ha॒taiva sṷva॒rgaṃ-lo~॒kaṃ-ya~̭nti || tra॒ya॒stri॒gṃ॒śi nāma॒ sāma̭ | māddhya̭ndine॒ pava̭māne bhavati || 31 ||

traya̭strigṃśa॒dvai de॒vatāḥ᳚ | de॒vatā̭ e॒vāva̭rundhate || ye vā i॒taḥ parā᳚ñcagṃ saṃva~thsa॒ra-mṷpa॒ yanti̭ | na hai̭na॒-nte sva॒sti sama̭śñuvate | atha॒ yḙ-'muto॒-'rvāñca̭mupa॒ yanti̭ | te hai̭nagg sva॒sti sama̭śñuvate | e॒tadvā a॒muto॒-'rvāñca॒mupa̭ yanti | yade॒vam | yo ha॒ khalu॒ vāva pra॒jāpa̭tiḥ | sa ṷ ve॒vendraḥ̭ | tadṷ de॒vebhyo॒ naya̭nti || 32 ||

(kā॒ryā̭-vi॒rāḍ - gṛ̭hyante॒ - pava̭māne bhava॒tī - ndra॒ ekaṃ̭ ca) (a. 2)

anuvākaṃ 3 - viṣuvaddine-'tigrāhyaviśeṣāḥ

santa̭ti॒rvā e॒te grahāḥ᳚ | ya-tparaḥ̭ sāmānaḥ | vi॒ṣū॒vān-di̭vākī॒rtya᳚m | yathā॒ śālā̭yai॒ pakṣa̭sī | e॒vagṃ saṃ̭va~thsa॒rasya॒ pakṣa̭sī | yade॒tena gṛ॒hyeranṋ | viṣṷ̄cī saṃva~thsa॒rasya॒ pakṣa̭sī॒ vyava̭sragṃ seyātām | ārti॒mārcchḙyuḥ | yade॒te gṛ॒hyante᳚ | yathā॒ śālā̭yai॒ pakṣa̭sī maddhya॒maṃva~॒gṃ॒śama॒bhi sa̭mā॒yaccha̭ti || 33 ||

e॒vagṃ saṃ̭va~thsa॒rasya॒ pakṣa̭sī divākī॒rtya̭ma॒bhi santa̭nvanti | nārti॒mārccha̭nti || e॒ka॒vi॒gṃ॒śa-maha̭rbhavati | śu॒krāgrā॒ grahā̭ gṛhyante | pratyutta̭bdhyai saya॒tvāya̭ || sau॒rya̭ e॒tadahaḥ̭ pa॒śurāla̭bhyate | sau॒ryo̭-'tigrā॒hyo̭ gṛhyate | aha̭re॒va rū॒peṇa॒ sama̭rdhayanti | atho॒ ahna̭ e॒vaiṣa ba॒lir-hri̭yate || sa॒ptai-tadaha̭rati-grā॒hyā̭ gṛhyante || 34 ||

sa॒pta vai śī̭rṣa॒ṇyāḥ᳚ prā॒ṇāḥ | a॒sāvā̭di॒tya-śśiraḥ̭ pra॒jānā᳚m | śī॒r॒ṣanne॒va pra॒jānā᳚-mprā॒ṇā-nda̭dhāti | tasmā᳚thsa॒pta śī॒r॒ṣa-nprā॒ṇāḥ || indro̭ vṛ॒tragṃ ha॒tvā | asṷrā-nparā॒bhāvya̭ | sa i॒mā~llo॒kā-na॒bhya̭jayat | tasyā॒sau lo॒ko-'na̭bhijita āsīt | taṃ-vi~॒śvaka̭rmā bhū॒tvā-'bhya̭jayat | ya-dvai᳚śvakarma॒ṇo gṛ॒hyate᳚ || 35 ||

su॒va॒rgasya̭ lo॒kasyā॒-bhiji̭tyai || pra vā e॒te᳚-'smā-llo॒kā-ccya̭vante | ye vai᳚śvakarma॒ṇa-ṅgṛ॒hṇate᳚ | ā॒di॒tyaśśvo gṛ̭hyate | i॒yaṃ-vā~ adi̭tiḥ | a॒syāme॒va prati̭tiṣṭhanti || a॒nyo᳚nyo gṛhyete | viśvā᳚nye॒vānyena॒ karmā̭ṇi kurvā॒ṇā ya̭nti | a॒syāma॒nyena॒ prati̭ tiṣṭhanti || tāvā-'pa̭rā॒rdhā-thsaṃ̭va~thsa॒rasyā॒-nyo᳚nyo gṛhyete || tāvu॒bhau sa॒ha ma̭hāvra॒te gṛ̭hyete | ya॒jñasyai॒vānta̭-ṅga॒tvā | u॒bhayo᳚-rlo॒kayoḥ॒ prati̭ tiṣṭhanti || a॒rkya̭mu॒ktha-mbha̭vati |

a॒nnādya॒syā-va̭ruddhyai || 36 ||

(sa॒mā॒yaccha̭ - tyatigrā॒hyā̭ gṛhyante - gṛ॒hyatḙ - saṃva~thsa॒rasthā॒nyo᳚nyo gṛhyete॒ pañca̭ ca ) (a. 3)

anuvākaṃ 4 - tasminneva dine divākīrtyanāmāni sāmāni

e॒ka॒vi॒gṃ॒śa e॒ṣa bha̭vati | e॒tena॒ vai de॒vā ḙkavi॒gṃ॒śena̭ | ā॒di॒tyami॒ta ṷtta॒magṃ sṷva॒rgaṃ-lo~॒ka-māro̭hayann | sa vā e॒ṣa i॒ta ḙkavi॒gṃ॒śaḥ | tasya॒ daśā॒vastā॒dahā̭ni | daśa̭ pa॒rastā᳚t | sa vā e॒ṣa vi॒rājyṷbha॒yataḥ॒ prati̭ṣṭhitaḥ | vi॒rāji॒ hi vā e॒ṣa ṷbha॒yataḥ॒ prati̭ṣṭhitaḥ | tasmā̭danta॒remau lo॒kau yann | sarvḙṣu suva॒rgeṣṷ lo॒ke-ṣva̭bhi॒tapa̭nneti || 37 ||

de॒vā vā ā̭di॒tyasya̭ suva॒rgasya̭ lo॒kasya̭ | parā̭co-'tipā॒dāda̭bibhayuḥ | ta-ñchando̭bhiradṛgṃ ha॒ndhṛtyai᳚ | de॒vā vā ā̭di॒tyasya̭ suva॒rgasya̭ lo॒kasya̭ | avā̭co-'vapā॒dāda̭bibhayuḥ | ta-mpa॒ñcabhī̭ ra॒śmibhi॒-ruda̭vayann | tasmā̭dekavi॒gṃ॒śe 'ha॒-npañca̭ divākī॒rtyā̭ni kriyante | ra॒śmayo॒ vai di̭vākī॒rtyā̭ni || ye gā̭ya॒tre | te gā̭ya॒trīṣūtta̭rayoḥ॒ pava̭mānayoḥ || 38 ||

ma॒hādi̭vākīrtya॒gṃ॒ hotuḥ̭ pṛ॒ṣṭham | vi॒ka॒rṇa-mbra̭hmasā॒mam | bhā॒so᳚-'gniṣṭo॒maḥ || athai॒tāni॒ parā̭ṇi | parai॒rvai de॒vā ā̭di॒tyagṃ sṷva॒rgaṃ-lo~॒kama̭pārayann | yadapā̭rayann | ta-tparā̭ṇā-mpara॒tvam | pā॒raya̭ntyena॒-mparā̭ṇi | ya e॒vaṃ-ve~da̭ | athai॒tāni॒ sparā̭ṇi | sparai॒rvai de॒vā ā̭di॒tyagṃ sṷva॒rgaṃ-lo~॒kama̭spārayann | yadaspā̭rayann | ta-thsparā̭ṇāg spara॒tvam | spā॒raya̭ntyena॒gg॒ sparā̭ṇi | ya e॒vaṃ-ve~da̭ || 39 ||

(e॒ti॒-pava̭mānayoḥ॒-sparā̭ṇī॒ pañca̭ ca) (a. 4)

anuvākaṃ 5 - paśavaḥ vaiṣṇavādyā nava

apra̭tiṣṭhāṃ॒-vā~ e॒te ga̭cchanti | yeṣāgṃ̭ saṃva~thsa॒re-'nā॒pte-'tha̭ | e॒kā॒da॒śinyā॒pyate᳚ || vai॒ṣṇa॒vaṃ-vā~̭ma॒na-māla̭bhante | ya॒jño vai viṣṇuḥ̭ | ya॒jñame॒vāla̭bhante॒ prati̭ṣṭhityai | ai॒ndrā॒gna-māla̭bhante | i॒ndrā॒gnī vai de॒vānā॒-mayā̭tayāmānau | ye e॒va de॒vate॒ ayā̭tayāmnī | te e॒vāla̭bhante || 40 ||

vai॒śva॒de॒va-māla̭bhante | de॒vatā̭ e॒vāva̭-rundhate | dyā॒vā॒pṛ॒thi॒vyā᳚-ndhe॒nu-māla̭bhante | dyāvā̭pṛthi॒vyore॒va prati̭ tiṣṭhanti | vā॒ya॒vyaṃ̭-va~॒thsamāla̭bhante | vā॒yure॒vaibhyo̭ yathā-''yata॒nā-dde॒vatā॒ ava̭rundhe | ā॒di॒tyāmaviṃ̭-va~॒śā-māla̭bhante | i॒yaṃ-vā~ adi̭tiḥ | a॒syāme॒va prati̭ tiṣṭhanti | mai॒trā॒va॒ru॒ṇī-māla̭bhante || 41 ||

mi॒treṇai॒va ya॒jñasya॒ svi̭ṣṭagṃ śamayanti | varṷṇena॒ duri̭ṣṭam | prā॒jā॒pa॒tya-ntṷ̄pa॒ra-mma̭hāvra॒ta āla̭bhante | prā॒jā॒pa॒tyo̭-'tigrā॒hyo̭ gṛhyate | aha̭re॒va rū॒peṇa॒ sama̭rdhayanti | atho॒ ahna̭ e॒vaiṣa ba॒lir-hri̭yate | ā॒gne॒yamāla̭bhante॒ prati॒ prajñā᳚tyai || a॒ja॒pe॒tvān. vā e॒te pūrvai॒rmāsai॒ra-va̭rundhate | yade॒te ga॒vyāḥ pa॒śava̭ āla॒bhyante᳚ | u॒bhayḙṣā-mpaśū॒nā-mava̭ruddhyai || 42 ||

yadati̭riktā-mekāda॒śinī̭-mā॒labhḙrann | apri̭ya॒-mbhrātṛ̭vya-ma॒bhyati̭ricyeta | ya-ddvaudvaṷ pa॒śū sa॒masyḙyuḥ | kanī̭ya॒ āyuḥ̭ kurvīrann | yade॒te brāhma̭ṇavantaḥ pa॒śava̭ āla॒bhyante᳚ | nāpri̭ya॒-mbhrātṛ̭vya-ma॒bhya̭ti॒ricya̭te | na kanī̭ya॒ āyuḥ̭ kurvate || 43 ||

(te-e॒vāla̭bhante-maitrāvaru॒ṇīmāla̭bha॒nte-'va̭ruddhyai-+sa॒pta ca̭) (a. 5)

anuvākaṃ 6 - mahāvratam

pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jā-ssṛ॒ṣṭvā vṛ॒tto̭-'śayat | ta-nde॒vā bhū॒tānā॒gṃ॒ rasa॒-ntejaḥ̭ sa॒bhṛntya̭ | tenai̭namabhiṣajyann | ma॒hāna̭vava॒rtīti̭ | ta-nma̭hāvra॒tasya̭ mahāvrata॒tvam | ma॒ha-dvra॒tamiti̭ | ta-nma̭hāvra॒tasya̭ mahāvrata॒tvam | ma॒ha॒to vra॒tamiti̭ | ta-nma̭hāvra॒tasya̭ mahāvrata॒tvam || pa॒ñca॒vi॒gṃ॒śa-sstomo̭ bhavati || 44 ||

catṷrvigṃśa-tyardhamāsa-ssaṃva~thsa॒raḥ | ya-dvā e॒tasmin᳚-thsaṃva~thsa॒re 'dhi॒prājā̭yata | tadanna̭-mpañcavi॒gṃ॒śa-ma̭bhavat || ma॒ddhya॒taḥ kri̭yate | ma॒ddhya॒to hyanna̭maśi॒ta-ndhi॒noti̭ | atho̭ maddhya॒ta e॒va pra॒jānā॒mūrgdhī̭yate || atha॒ yadvā i॒dama̭nta॒taḥ kri॒yate᳚ | tasmā̭duda॒nte pra॒jā-ssamḙdhante | a॒nta॒taḥ kri̭yate pra॒jana̭nāyai॒va || tri॒vṛcchiro̭ bhavati || 45 ||

tre॒dhā॒ vi॒hi॒tagṃ hi śiraḥ̭ | loma̭ cha॒vīrasthi̭ || parā̭cā stuvanti | tasmā॒-tta-thsa॒dṛge॒va | na medya॒to-'nṷ medyati | na kṛśya॒to-'nṷ kṛśyati || pa॒ñca॒da॒śo᳚-'nyaḥ pa॒kṣo bha̭vati | sa॒pta॒da॒śo᳚-'nyaḥ | tasmā॒-dvayāg̭sya-nyata॒rama॒rdhama॒bhi pa॒ryāva̭rtante | a॒nya॒ta॒rato॒ hi ta-dgarī̭yaḥ kri॒yate᳚ || 46 ||

pa॒ñca॒vi॒gṃ॒śa ā॒tmā bha̭vati | tasmā᳚-nmaddhya॒taḥ pa॒śavo॒ vari̭ṣṭhāḥ || e॒ka॒vi॒gṃ॒śa-mpuccha᳚m | dvi॒padā̭su stuvanti॒ prati̭ṣṭhityai || sarvḙṇa sa॒ha stṷvanti | sarvḙṇa॒ hyā᳚tmanā᳚-''tma॒nvī | sa॒hotpata̭nti || ekai̭kā॒-mucchigṃ̭ṣanti | ā॒tmann. hyaṅgā̭ni ba॒ddhāni̭ || na vā e॒tena॒ sarvaḥ॒ purṷṣaḥ || 47 ||

yadi॒ta i̭to॒ lomā̭ni da॒to na॒khān | pa॒ri॒mādaḥ̭ kriyante | tānye॒va tena॒ pratyṷpyante || audṷmbara॒stalpo̭ bhavati | ūrgvā anna̭mudu॒mbaraḥ̭ | ū॒rja e॒vānnādya॒syā-va̭ruddhyai || yasya̭ talpa॒sadya॒-mana̭bhijita॒gg॒ syāt | sa de॒vānā॒gṃ॒ sāmya̭kṣe | ta॒lpa॒sadya̭-ma॒bhija̭yā॒nīti॒ talpa̭mā॒-ruhyo-dgā̭yet | ta॒lpa॒sadya̭-me॒vābhija̭yati || 48 ||

yasya̭ talpa॒sadya̭-ma॒bhiji̭ta॒gg॒ syāt | sa de॒vānā॒gṃ॒ sāmya̭kṣe | ta॒lpa॒sadya॒-mmā parā̭je॒ṣīti॒ talpa̭-mā॒ruhyo-dgā̭yet | na ta̭lpa॒sadya॒-mparā̭jayate || ple॒ṅkhe śagṃ̭sati | maho॒ vai ple॒ṅkhaḥ | maha̭sa e॒vānnādya॒syā-va̭ruddhyai || de॒vā॒su॒rā-ssaṃya~̭ttā āsann | ta ā̭di॒tye vyāya̭cchanta | ta-nde॒vā-ssama̭jayann || 49 ||

brā॒hma॒ṇaśca̭ śū॒draśca̭ carmaka॒rte vyāya̭cchete | daivyo॒ vai varṇo᳚ brāhma॒ṇaḥ | a॒sa॒ryaḥ̭ śū॒draḥ | i॒mḙ-'rā-thsuri॒me sṷbhū॒ta-ma̭kra॒-nnitya̭nyata॒ro brṷ̄yāt | i॒ma ṷdvāsīkā॒riṇa̭ i॒me dṷrbhū॒ta-ma̭kra॒nnitya̭nyata॒raḥ | yade॒vaiṣāgṃ̭ sukṛ॒taṃ-yā~ rāddhiḥ̭ | tada̭nyata॒ro̭-'bhiśrī̭ṇāti | yade॒vaiṣā᳚-nduṣkṛ॒taṃ-yā~-'rā᳚ddhiḥ | tada̭nyata॒ro-'pa̭hanti | brā॒hma॒ṇa-ssa-ñja̭yati | a॒mume॒vādi॒tya-mbhrātṛ̭vyasya॒ saṃvi~̭ndante || 50 ||

(bha॒va॒ti॒ - bha॒va॒ti॒ - kri॒yate॒ - purṷṣo - jayatya - jaya - ñjaya॒tyeka̭-ñca) (a. 6)

(u॒ddhya॒nyamā̭naṃ॒ - navai॒tāni॒ - santa̭ti - rekavi॒gṃ॒śa e॒ṣo - 'pra̭tiṣṭhāṃ - pra॒jāpa̭ti-rvṛ॒tta-ṣṣaṭ )

(u॒ddha॒nyamā̭nagṃ - śo॒ciṣke॒śo - 'gnḙ sa॒patnā̭ - natigrā॒hyā̭ - vaiśvade॒vamāla̭bhante pañcā॒śat )

(u॒ddha॒nyamā̭na॒gṃ॒ - saṃvi~̭ndante )

|| hariḥ̭ om ||

|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya brāhmaṇe prathamāṣṭake dvidīyaḥ prapāṭhaka-ssamāptaḥ ||