Shrimadbhagavadgita Parayana - Saptamo'dhyayah

ॐ

શ્રીમદ્ભગવદ્ગીતા પારાયણ - સપ્તમોઽધ્યાયઃ

Gita Vyasa Gujarati

ૐ શ્રી પરમાત્મને નમઃ

અથ સપ્તમોઽધ્યાયઃ

જ્ઞાનવિજ્ઞાનયોગઃ

શ્રી ભગવાનુવાચ

મય્યાસક્તમનાઃ પાર્થ યોગં યુઞ્જન્મદાશ્રયઃ ।

અસંશયં સમગ્રં માં યથા જ્ઞાસ્યસિ તચ્છૃણુ ॥1॥

જ્ઞાનં તેઽહં સવિજ્ઞાનમ્ ઇદં વક્ષ્યામ્યશેષતઃ ।

યજ્જ્ઞાત્વા નેહ ભૂયોઽન્યત્ જ્ઞાતવ્યમવશિષ્યતે ॥2॥

મનુષ્યાણાં સહસ્રેષુ કશ્ચિદ્યતતિ સિદ્ધયે ।

યતતામપિ સિદ્ધાનાં કશ્ચિન્માં વેત્તિ તત્ત્વતઃ ॥3॥

ભૂમિરાપોઽનલો વાયુઃ ખં મનો બુદ્ધિરેવ ચ ।

અહઙ્કાર ઇતીયં મે ભિન્ના પ્રકૃતિરષ્ટધા ॥4॥

અપરેયમિતસ્ત્વન્યાં પ્રકૃતિં વિદ્ધિ મે પરામ્ ।

જીવભૂતાં મહાબાહો યયેદં ધાર્યતે જગત્ ॥5॥

એતદ્યોનીનિ ભૂતાનિ સર્વાણીત્યુપધારય ।

અહં કૃત્સ્નસ્ય જગતઃ પ્રભવઃ પ્રલયસ્તથા ॥6॥

મત્તઃ પરતરં નાન્યત્ કિઞ્જિદસ્તિ ધનઞ્જય ।

મયિ સર્વમિદં પ્રોતં સૂત્રે મણિગણા ઇવ ॥7॥

રસોઽહમપ્સુ કૌન્તેય પ્રભાઽસ્મિ શશિસૂર્યયોઃ ।

પ્રણવઃ સર્વવેદેષુ શબ્દઃ ખે પૌરુષં નૃષુ ॥8॥

પુણ્યો ગન્ધઃ પૃથિવ્યાં ચ તેજશ્ચાસ્મિ વિભાવસૌ ।

જીવનં સર્વભૂતેષુ તપશ્ચાસ્મિ તપસ્વિષુ ॥9॥

બીજં માં સર્વભૂતાનાં વિદ્ધિ પાર્થ સનાતનમ્ ।

બુદ્ધિર્બુદ્ધિમતામસ્મિ તેજસ્તેજસ્વિનામહમ્ ॥10॥

બલં બલવતાં ચાહં કામરાગવિવર્જિતમ્ ।

ધર્માવિરુદ્ધો ભૂતેષુ કામોઽસ્મિ ભરતર્ષભ ॥11॥

યે ચૈવ સાત્ત્વિકા ભાવાઃ રાજસાસ્તામસાશ્ચ યે ।

મત્ત એવેતિ તાન્વિદ્ધિ ન ત્વહં તેષુ તે મયિ ॥12॥

ત્રિભિર્ગુણમયૈર્ભાવૈઃ એભિઃ સર્વમિદં જગત્ ।

મોહિતં નાભિજાનાતિ મામેભ્યઃ પરમવ્યયમ્ ॥13॥

દૈવી હ્યેષા ગુણમયી મમ માયા દુરત્યયા ।

મામેવ યે પ્રપદ્યન્તે માયામેતાં તરન્તિ તે ॥14॥

ન માં દુષ્કૃતિનો મૂઢાઃ પ્રપદ્યન્તે નરાધમાઃ ।

માયયાઽપહૃતજ્ઞાનાઃ આસુરં ભાવમાશ્રિતાઃ ॥15॥

ચતુર્વિધા ભજન્તે માં જનાઃ સુકૃતિનોઽર્જુન ।

આર્તો જિજ્ઞાસુરર્થાર્થી જ્ઞાની ચ ભરતર્ષભ ॥16॥

તેષાં જ્ઞાની નિત્યયુક્તઃ એક ભક્તિર્વિશિષ્યતે ।

પ્રિયો હિ જ્ઞાનિનોઽત્યર્થમ્ અહં સ ચ મમ પ્રિયઃ ॥17॥

ઉદારાઃ સર્વ એવૈતે જ્ઞાની ત્વાત્મૈવ મે મતમ્ ।

આસ્થિતઃ સ હિ યુક્તાત્મા મામેવાનુત્તમાં ગતિમ્ ॥18॥

બહૂનાં જન્મનામન્તે જ્ઞાનવાન્માં પ્રપદ્યતે ।

વાસુદેવઃ સર્વમિતિ સ મહાત્મા સુદુર્લભઃ ॥19॥

કામૈસ્તૈ સ્તૈર્હૃતજ્ઞાનાઃ પ્રપદ્યન્તેઽન્યદેવતાઃ ।

તં તં નિયમમાસ્થાય પ્રકૃત્યા નિયતાઃ સ્વયા ॥20॥

યો યો યાં યાં તનું ભક્તઃ શ્રદ્ધયાર્ચિતુમિચ્છતિ ।

તસ્ય તસ્યાચલાં શ્રદ્ધાં તામેવ વિદધામ્યહમ્ ॥21॥

સ તયા શ્રદ્ધયા યુક્તઃ તસ્યારાધનમીહતે ।

લભતે ચ તતઃ કામાન્ મયૈવ વિહિતાન્હિ તાન્ ॥22॥

અન્તવત્તુ ફલં તેષાં તદ્ભવત્યલ્પમેધસામ્ ।

દેવાન્દેવયજો યાન્તિ મદ્ભક્તા યાન્તિ મામપિ ॥23॥

અવ્યક્તં વ્યક્તિમાપન્નં મન્યન્તે મામબુદ્ધયઃ ।

પરં ભાવમજાનન્તઃ મમાવ્યયમનુત્તમમ્ ॥24॥

નાહં પ્રકાશઃ સર્વસ્ય યોગમાયાસમાવૃતઃ ।

મૂઢોઽયં નાભિજાનાતિ લોકો મામજમવ્યયમ્ ॥25॥

વેદાહં સમતીતાનિ વર્તમાનાનિ ચાર્જુન ।

ભવિષ્યાણિ ચ ભૂતાનિ માં તુ વેદ ન કશ્ચન ॥26॥

ઇચ્છાદ્વેષસમુત્થેન દ્વન્દ્વમોહેન ભારત ।

સર્વભૂતાનિ સમ્મોહં સર્ગે યાન્તિ પરન્તપ ॥27॥

યેષાં ત્વન્તગતં પાપં જનાનાં પુણ્યકર્મણામ્ ।

તે દ્વન્દ્વમોહનિર્મુક્તાઃ ભજન્તે માં દૃઢવ્રતાઃ ॥28॥

જરામરણમોક્ષાય મામાશ્રિત્ય યતન્તિ યે ।

તે બ્રહ્મ તદ્વિદુઃ કૃત્સ્નમ્ અધ્યાત્મં કર્મ ચાખિલમ્॥29॥

સાધિભૂતાધિદૈવં માં સાધિયજ્ઞં ચ યે વિદુઃ ।

પ્રયાણકાલેઽપિ ચ માં તે વિદુર્યુક્તચેતસઃ ॥30॥

॥ ૐ તત્સદિતિ શ્રીમદ્ભગવદ્ગીતાસુ ઉપનિષત્સુ બ્રહ્મવિદ્યાયાં

યોગશાસ્ત્રે શ્રીકૃષ્ણાર્જુનસંવાદે જ્ઞાનવિજ્ઞાનયોગો નામ સપ્તમોઽધ્યાયઃ

Roman (IAST) Transliteration

oṃ śrī paramātmane namaḥ

atha saptamo'dhyāyaḥ

jñānavijñānayogaḥ

śrī bhagavānuvāca

mayyāsaktamanāḥ pārtha yogaṃ yuñjanmadāśrayaḥ |

asaṃśayaṃ samagraṃ māṃ yathā jñāsyasi tacchṛṇu ||1||

jñānaṃ te'haṃ savijñānam idaṃ vakṣyāmyaśeṣataḥ |

yajjñātvā neha bhūyo'nyat jñātavyamavaśiṣyate ||2||

manuṣyāṇāṃ sahasreṣu kaścidyatati siddhaye |

yatatāmapi siddhānāṃ kaścinmāṃ vetti tattvataḥ ||3||

bhūmirāpo'nalo vāyuḥ khaṃ mano buddhireva ca |

ahaṅkāra itīyaṃ me bhinnā prakṛtiraṣṭadhā ||4||

apareyamitastvanyāṃ prakṛtiṃ viddhi me parām |

jīvabhūtāṃ mahābāho yayedaṃ dhāryate jagat ||5||

etadyonīni bhūtāni sarvāṇītyupadhāraya |

ahaṃ kṛtsnasya jagataḥ prabhavaḥ pralayastathā ||6||

mattaḥ parataraṃ nānyat kiñjidasti dhanañjaya |

mayi sarvamidaṃ protaṃ sūtre maṇigaṇā iva ||7||

raso'hamapsu kaunteya prabhā'smi śaśisūryayoḥ |

praṇavaḥ sarvavedeṣu śabdaḥ khe pauruṣaṃ nṛṣu ||8||

puṇyo gandhaḥ pṛthivyāṃ ca tejaścāsmi vibhāvasau |

jīvanaṃ sarvabhūteṣu tapaścāsmi tapasviṣu ||9||

bījaṃ māṃ sarvabhūtānāṃ viddhi pārtha sanātanam |

buddhirbuddhimatāmasmi tejastejasvināmaham ||10||

balaṃ balavatāṃ cāhaṃ kāmarāgavivarjitam |

dharmāviruddho bhūteṣu kāmo'smi bharatarṣabha ||11||

ye caiva sāttvikā bhāvāḥ rājasāstāmasāśca ye |

matta eveti tānviddhi na tvahaṃ teṣu te mayi ||12||

tribhirguṇamayairbhāvaiḥ ebhiḥ sarvamidaṃ jagat |

mohitaṃ nābhijānāti māmebhyaḥ paramavyayam ||13||

daivī hyeṣā guṇamayī mama māyā duratyayā |

māmeva ye prapadyante māyāmetāṃ taranti te ||14||

na māṃ duṣkṛtino mūḍhāḥ prapadyante narādhamāḥ |

māyayā'pahṛtajñānāḥ āsuraṃ bhāvamāśritāḥ ||15||

caturvidhā bhajante māṃ janāḥ sukṛtino'rjuna |

ārto jijñāsurarthārthī jñānī ca bharatarṣabha ||16||

teṣāṃ jñānī nityayuktaḥ eka bhaktirviśiṣyate |

priyo hi jñānino'tyartham ahaṃ sa ca mama priyaḥ ||17||

udārāḥ sarva evaite jñānī tvātmaiva me matam |

āsthitaḥ sa hi yuktātmā māmevānuttamāṃ gatim ||18||

bahūnāṃ janmanāmante jñānavānmāṃ prapadyate |

vāsudevaḥ sarvamiti sa mahātmā sudurlabhaḥ ||19||

kāmaistai stairhṛtajñānāḥ prapadyante'nyadevatāḥ |

taṃ taṃ niyamamāsthāya prakṛtyā niyatāḥ svayā ||20||

yo yo yāṃ yāṃ tanuṃ bhaktaḥ śraddhayārcitumicchati |

tasya tasyācalāṃ śraddhāṃ tāmeva vidadhāmyaham ||21||

sa tayā śraddhayā yuktaḥ tasyārādhanamīhate |

labhate ca tataḥ kāmān mayaiva vihitānhi tān ||22||

antavattu phalaṃ teṣāṃ tadbhavatyalpamedhasām |

devāndevayajo yānti madbhaktā yānti māmapi ||23||

avyaktaṃ vyaktimāpannaṃ manyante māmabuddhayaḥ |

paraṃ bhāvamajānantaḥ mamāvyayamanuttamam ||24||

nāhaṃ prakāśaḥ sarvasya yogamāyāsamāvṛtaḥ |

mūḍho'yaṃ nābhijānāti loko māmajamavyayam ||25||

vedāhaṃ samatītāni vartamānāni cārjuna |

bhaviṣyāṇi ca bhūtāni māṃ tu veda na kaścana ||26||

icchādveṣasamutthena dvandvamohena bhārata |

sarvabhūtāni sammohaṃ sarge yānti parantapa ||27||

yeṣāṃ tvantagataṃ pāpaṃ janānāṃ puṇyakarmaṇām |

te dvandvamohanirmuktāḥ bhajante māṃ dṛḍhavratāḥ ||28||

jarāmaraṇamokṣāya māmāśritya yatanti ye |

te brahma tadviduḥ kṛtsnam adhyātmaṃ karma cākhilam||29||

sādhibhūtādhidaivaṃ māṃ sādhiyajñaṃ ca ye viduḥ |

prayāṇakāle'pi ca māṃ te viduryuktacetasaḥ ||30||

|| oṃ tatsaditi śrīmadbhagavadgītāsu upaniṣatsu brahmavidyāyāṃ

yogaśāstre śrīkṛṣṇārjunasaṃvāde jñānavijñānayogo nāma saptamo'dhyāyaḥ