Shrimadbhagavadgita Parayana - Panchadasho'dhyayah

ॐ

શ્રીમદ્ભગવદ્ગીતા પારાયણ - પઞ્ચદશોઽધ્યાયઃ

Gita Vyasa Gujarati

ૐ શ્રી પરમાત્મને નમઃ

અથ પઞ્ચદશોઽધ્યાયઃ

પુરુષોત્તમપ્રાપ્તિયોગઃ

શ્રી ભગવાનુવાચ

ઊર્ધ્વમૂલમધઃશાખમ્ અશ્વત્થં પ્રાહુરવ્યયમ્ ।

છન્દાંસિ યસ્ય પર્ણાનિ યસ્તં વેદ સ વેદવિત્ ॥1॥

અધશ્ચોર્ધ્વં પ્રસૃતાસ્તસ્ય શાખાઃ ગુણપ્રવૃદ્ધા વિષયપ્રવાલાઃ ।

અધશ્ચ મૂલાન્યનુસન્તતાનિ કર્માનુબન્ધીનિ મનુષ્યલોકે ॥2॥

ન રૂપમસ્યેહ તથોપલભ્યતે નાન્તો ન ચાદિર્ન ચ સમ્પ્રતિષ્ઠા ।

અશ્વત્થમેનં સુવિરૂઢમૂલમ્ અસઙ્ગશસ્ત્રેણ દૃઢેન છિત્ત્વા ॥3॥

તતઃ પદં તત્પરિમાર્ગિતવ્યં યસ્મિન્ગતા ન નિવર્તન્તિ ભૂયઃ ।

તમેવ ચાદ્યં પુરુષં પ્રપદ્યે યતઃ પ્રવૃત્તિઃ પ્રસૃતા પુરાણી ॥4॥

નિર્માનમોહા જિતસઙ્ગદોષાઃ અધ્યાત્મનિત્યા વિનિવૃત્તકામાઃ ।

દ્વન્દ્વૈર્વિમુક્તાઃ સુખદુઃખ સઞ્જ્ઞૈઃ ગચ્છન્ત્યમૂઢાઃ પદમવ્યયં તત્ ॥5॥

ન તદ્ભાસયતે સૂર્યઃ ન શશાઙ્કો ન પાવકઃ ।

યદ્ગત્વા ન નિવર્તન્તે તદ્ધામ પરમં મમ ॥6॥

મમૈવાંશો જીવલોકે જીવભૂતઃ સનાતનઃ ।

મનઃ ષષ્ઠાનીન્દ્રિયાણિ પ્રકૃતિસ્થાનિ કર્ષતિ ॥7॥

શરીરં યદવાપ્નોતિ યચ્ચાપ્યુત્ક્રામતીશ્વરઃ ।

ગૃહીત્વૈતાનિ સંયાતિ વાયુર્ગન્ધાનિવાશયાત્ ॥8॥

શ્રોત્રં ચક્ષુઃ સ્પર્શનં ચ રસનં ઘ્રાણમેવ ચ ।

અધિષ્ઠાય મનશ્ચાયં વિષયાનુપસેવતે ॥9॥

ઉત્ક્રામન્તં સ્થિતં વાઽપિ ભુઞ્જાનં વા ગુણાન્વિતમ્ ।

વિમૂઢા નાનુપશ્યન્તિ પશ્યન્તિ જ્ઞાનચક્ષુષઃ ॥10॥

યતન્તો યોગિનશ્ચૈનં પશ્યન્ત્યાત્મન્યવસ્થિતમ્ ।

યતન્તો ઽપ્યકૃતાત્માનઃ નૈનં પશ્યન્ત્યચેતસઃ ॥11॥

યદાદિત્યગતં તેજઃ જગદ્ભાસયતેઽખિલમ્ ।

યચ્ચન્દ્રમસિ યચ્ચાગ્નૌ તત્તેજો વિદ્ધિ મામકમ્ ॥12॥

ગામાવિશ્ય ચ ભૂતાનિ ધારયામ્યહમોજસા ।

પુષ્ણામિ ચૌષધીઃ સર્વાઃ સોમો ભૂત્વા રસાત્મકઃ ॥13॥

અહં વૈશ્વાનરો ભૂત્વા પ્રાણિનાં દેહમાશ્રિતઃ ।

પ્રાણાપાનસમાયુક્તઃ પચામ્યન્નં ચતુર્વિધમ્ ॥14॥

સર્વસ્ય ચાહં હૃદિ સન્નિવિષ્ટઃ મત્તઃ સ્મૃતિર્જ્ઞાનમપોહનં ચ ।

વેદૈશ્ચ સર્વૈરહમેવ વેદ્યઃ વેદાન્તકૃદ્વેદવિદેવ ચાહમ્ ॥15॥

દ્વાવિમૌ પુરુષૌ લોકે ક્ષરશ્ચાક્ષર એવ ચ ।

ક્ષરઃ સર્વાણિ ભૂતાનિ કૂટસ્થોઽક્ષર ઉચ્યતે ॥16॥

ઉત્તમઃ પુરુષસ્ત્વન્યઃ પરમાત્મેત્યુદાહૃતઃ ।

યો લોકત્રયમાવિશ્ય બિભર્ત્યવ્યય ઈશ્વરઃ ॥17॥

યસ્માત્ક્ષરમતીતોઽહમ્ અક્ષરાદપિ ચોત્તમઃ ।

અતોઽસ્મિ લોકે વેદે ચ પ્રથિતઃ પુરુષોત્તમઃ ॥18॥

યો મામેવમસમ્મૂઢઃ જાનાતિ પુરુષોત્તમમ્ ।

સ સર્વવિદ્ભજતિ માં સર્વભાવેન ભારત ॥19॥

ઇતિ ગુહ્યતમં શાસ્ત્રમ્ ઇદમુક્તં મયાઽનઘ ।

એતદ્બુદ્ધ્વા બુદ્ધિમાન્સ્યાત્ કૃતકૃત્યશ્ચ ભારત ॥20॥

॥ ૐ તત્સદિતિ શ્રીમદ્ભગવદ્ગીતાસુ ઉપનિષત્સુ બ્રહ્મવિદ્યાયાં

યોગશાસ્ત્રે શ્રીકૃષ્ણાર્જુનસંવાદે પુરુષોત્તમપ્રાપ્તિયોગો નામ પઞ્ચદશોઽધ્યાયઃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

oṃ śrī paramātmane namaḥ

atha pañcadaśo'dhyāyaḥ

puruṣottamaprāptiyogaḥ

śrī bhagavānuvāca

ūrdhvamūlamadhaḥśākham aśvatthaṃ prāhuravyayam |

chandāṃsi yasya parṇāni yastaṃ veda sa vedavit ||1||

adhaścordhvaṃ prasṛtāstasya śākhāḥ guṇapravṛddhā viṣayapravālāḥ |

adhaśca mūlānyanusantatāni karmānubandhīni manuṣyaloke ||2||

na rūpamasyeha tathopalabhyate nānto na cādirna ca sampratiṣṭhā |

aśvatthamenaṃ suvirūḍhamūlam asaṅgaśastreṇa dṛḍhena chittvā ||3||

tataḥ padaṃ tatparimārgitavyaṃ yasmingatā na nivartanti bhūyaḥ |

tameva cādyaṃ puruṣaṃ prapadye yataḥ pravṛttiḥ prasṛtā purāṇī ||4||

nirmānamohā jitasaṅgadoṣāḥ adhyātmanityā vinivṛttakāmāḥ |

dvandvairvimuktāḥ sukhaduḥkha sañjñaiḥ gacchantyamūḍhāḥ padamavyayaṃ tat ||5||

na tadbhāsayate sūryaḥ na śaśāṅko na pāvakaḥ |

yadgatvā na nivartante taddhāma paramaṃ mama ||6||

mamaivāṃśo jīvaloke jīvabhūtaḥ sanātanaḥ |

manaḥ ṣaṣṭhānīndriyāṇi prakṛtisthāni karṣati ||7||

śarīraṃ yadavāpnoti yaccāpyutkrāmatīśvaraḥ |

gṛhītvaitāni saṃyāti vāyurgandhānivāśayāt ||8||

śrotraṃ cakṣuḥ sparśanaṃ ca rasanaṃ ghrāṇameva ca |

adhiṣṭhāya manaścāyaṃ viṣayānupasevate ||9||

utkrāmantaṃ sthitaṃ vā'pi bhuñjānaṃ vā guṇānvitam |

vimūḍhā nānupaśyanti paśyanti jñānacakṣuṣaḥ ||10||

yatanto yoginaścainaṃ paśyantyātmanyavasthitam |

yatanto 'pyakṛtātmānaḥ nainaṃ paśyantyacetasaḥ ||11||

yadādityagataṃ tejaḥ jagadbhāsayate'khilam |

yaccandramasi yaccāgnau tattejo viddhi māmakam ||12||

gāmāviśya ca bhūtāni dhārayāmyahamojasā |

puṣṇāmi cauṣadhīḥ sarvāḥ somo bhūtvā rasātmakaḥ ||13||

ahaṃ vaiśvānaro bhūtvā prāṇināṃ dehamāśritaḥ |

prāṇāpānasamāyuktaḥ pacāmyannaṃ caturvidham ||14||

sarvasya cāhaṃ hṛdi sanniviṣṭaḥ mattaḥ smṛtirjñānamapohanaṃ ca |

vedaiśca sarvairahameva vedyaḥ vedāntakṛdvedavideva cāham ||15||

dvāvimau puruṣau loke kṣaraścākṣara eva ca |

kṣaraḥ sarvāṇi bhūtāni kūṭastho'kṣara ucyate ||16||

uttamaḥ puruṣastvanyaḥ paramātmetyudāhṛtaḥ |

yo lokatrayamāviśya bibhartyavyaya īśvaraḥ ||17||

yasmātkṣaramatīto'ham akṣarādapi cottamaḥ |

ato'smi loke vede ca prathitaḥ puruṣottamaḥ ||18||

yo māmevamasammūḍhaḥ jānāti puruṣottamam |

sa sarvavidbhajati māṃ sarvabhāvena bhārata ||19||

iti guhyatamaṃ śāstram idamuktaṃ mayā'nagha |

etadbuddhvā buddhimānsyāt kṛtakṛtyaśca bhārata ||20||

|| oṃ tatsaditi śrīmadbhagavadgītāsu upaniṣatsu brahmavidyāyāṃ

yogaśāstre śrīkṛṣṇārjunasaṃvāde puruṣottamaprāptiyogo nāma pañcadaśo'dhyāyaḥ ||