Ashtavakra Gita Shodasho'dhyayah

ॐ

અષ્ટાવક્ર ગીતા ષોડશોઽધ્યાયઃ

Gita Gujarati

અષ્ટાવક્ર ઉવાચ ॥

આચક્ષ્વ શૃણુ વા તાત નાનાશાસ્ત્રાણ્યનેકશઃ ।

તથાપિ ન તવ સ્વાસ્થ્યં સર્વવિસ્મરણાદૃતે ॥ 16-1॥

ભોગં કર્મ સમાધિં વા કુરુ વિજ્ઞ તથાપિ તે ।

ચિત્તં નિરસ્તસર્વાશમત્યર્થં રોચયિષ્યતિ ॥ 16-2॥

આયાસાત્સકલો દુઃખી નૈનં જાનાતિ કશ્ચન ।

અનેનૈવોપદેશેન ધન્યઃ પ્રાપ્નોતિ નિર્વૃતિમ્ ॥ 16-3॥

વ્યાપારે ખિદ્યતે યસ્તુ નિમેષોન્મેષયોરપિ ।

તસ્યાલસ્ય ધુરીણસ્ય સુખં નાન્યસ્ય કસ્યચિત્ ॥ 16-4॥

ઇદં કૃતમિદં નેતિ દ્વન્દ્વૈર્મુક્તં યદા મનઃ ।

ધર્માર્થકામમોક્ષેષુ નિરપેક્ષં તદા ભવેત્ ॥ 16-5॥

વિરક્તો વિષયદ્વેષ્ટા રાગી વિષયલોલુપઃ ।

ગ્રહમોક્ષવિહીનસ્તુ ન વિરક્તો ન રાગવાન્ ॥ 16-6॥

હેયોપાદેયતા તાવત્સંસારવિટપાઙ્કુરઃ ।

સ્પૃહા જીવતિ યાવદ્ વૈ નિર્વિચારદશાસ્પદમ્ ॥ 16-7॥

પ્રવૃત્તૌ જાયતે રાગો નિર્વૃત્તૌ દ્વેષ એવ હિ ।

નિર્દ્વન્દ્વો બાલવદ્ ધીમાન્ એવમેવ વ્યવસ્થિતઃ ॥ 16-8॥

હાતુમિચ્છતિ સંસારં રાગી દુઃખજિહાસયા ।

વીતરાગો હિ નિર્દુઃખસ્તસ્મિન્નપિ ન ખિદ્યતિ ॥ 16-9॥

યસ્યાભિમાનો મોક્ષેઽપિ દેહેઽપિ મમતા તથા ।

ન ચ જ્ઞાની ન વા યોગી કેવલં દુઃખભાગસૌ ॥ 16-10॥

હરો યદ્યુપદેષ્ટા તે હરિઃ કમલજોઽપિ વા ।

તથાપિ ન તવ સ્વાસ્થ્યં સર્વવિસ્મરણાદૃતે ॥ 16-11॥

Roman (IAST) Transliteration

aṣṭāvakra uvāca ||

ācakṣva śṛṇu vā tāta nānāśāstrāṇyanekaśaḥ |

tathāpi na tava svāsthyaṃ sarvavismaraṇādṛte || 16-1||

bhogaṃ karma samādhiṃ vā kuru vijña tathāpi te |

cittaṃ nirastasarvāśamatyarthaṃ rocayiṣyati || 16-2||

āyāsātsakalo duḥkhī nainaṃ jānāti kaścana |

anenaivopadeśena dhanyaḥ prāpnoti nirvṛtim || 16-3||

vyāpāre khidyate yastu nimeṣonmeṣayorapi |

tasyālasya dhurīṇasya sukhaṃ nānyasya kasyacit || 16-4||

idaṃ kṛtamidaṃ neti dvandvairmuktaṃ yadā manaḥ |

dharmārthakāmamokṣeṣu nirapekṣaṃ tadā bhavet || 16-5||

virakto viṣayadveṣṭā rāgī viṣayalolupaḥ |

grahamokṣavihīnastu na virakto na rāgavān || 16-6||

heyopādeyatā tāvatsaṃsāraviṭapāṅkuraḥ |

spṛhā jīvati yāvad vai nirvicāradaśāspadam || 16-7||

pravṛttau jāyate rāgo nirvṛttau dveṣa eva hi |

nirdvandvo bālavad dhīmān evameva vyavasthitaḥ || 16-8||

hātumicchati saṃsāraṃ rāgī duḥkhajihāsayā |

vītarāgo hi nirduḥkhastasminnapi na khidyati || 16-9||

yasyābhimāno mokṣe'pi dehe'pi mamatā tathā |

na ca jñānī na vā yogī kevalaṃ duḥkhabhāgasau || 16-10||

haro yadyupadeṣṭā te hariḥ kamalajo'pi vā |

tathāpi na tava svāsthyaṃ sarvavismaraṇādṛte || 16-11||