📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
5.46 sundarakāṇḍa - ṣaṭcatvāriṃśa sargaḥ
5.46 Sundarakanda - Shatchatvarimsha Sargah
Valmiki Latin
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe sundarakāṇḍam |
atha ṣaṭcatvāriṃśassargaḥ |
hatānmantrisutān buddhvā vānareṇa mahātmanā |
1
rāvaṇassaṃvṛtākāraścakāra matimuttamām || 1 ||
sa virūpākṣayūpākṣau durdharaṃ caiva rākṣasam |
2
praghasaṃ bhāsakarṇaṃ ca pañcasenāgranāyakān || 2 ||
sandideśa daśagrīvo vīrānnayaviśāradān |
3
hanumadgrahaṇavyagrānvāyuvegasamānyudhi || 3 ||
yāta senāgragāssarve mahābalaparigrahāḥ |
4
savājirathamātaṅgāssa kapiśśāsyatāmiti || 4 ||
yatnaiśca khalu bhāvyaṃ syāttamāsādya vanālayam |
5
karma cāpi samādheyaṃ deśakālāvirodhinam || 5 ||
na hyahaṃ taṃ kapiṃ manye karmaṇā pratitarkayan |
6
sarvathā tanmahadbhūtaṃ mahābalaparigraham || 6 ||
bhavedindreṇa vā sṛṣṭamasmadarthaṃ tapobalāt |
7
sanāgayakṣagandharvā devāsuramaharṣayaḥ || 7 ||
yuṣmābhissahitaissarvairmayā saha vinirjitāḥ |
8
tairavaśyaṃ vidhātavyaṃ vyalīkaṃ kiñcideva naḥ || 8 ||
tadeva nātra sandehaḥ prasahya parigṛhyatām |
9
nāvamānyo bhavadbhiśca harirdhīraparākramaḥ || 9 ||
dṛṣṭā hi harayaḥ pūrvaṃ mayā vipulavikramāḥ |
10
vālī ca sahasugrīvo jāmbavāṃśca mahābalaḥ || 10 ||
nīlassenāpatiścaiva ye cānye dvividādayaḥ |
11
naivaṃ teṣāṃ gatirbhīmā na tejo na parākramaḥ || 11 ||
na matirna balotsāhau na rūpaparikalpanam |
12
mahatsattvamidaṃ jñeyaṃ kapirūpaṃ vyavasthitam || 12 ||
prayatnaṃ mahadāsthāya kriyatāmasya nigrahaḥ |
13
kāmaṃ lokāstrayassendrāssasurāsuramānavāḥ || 13 ||
bhavatāmagrataḥ sthātuṃ na paryāptā raṇājire |
14
tathāpi tu nayajñena jayamākāṅkṣatā raṇe || 14 ||
ātmā rakṣyaḥ prayatnena yuddhasiddhirhi cañcalā |
15
te svāmivacanaṃ sarve pratigṛhya mahaujasaḥ || 15 ||
samutpeturmahāvegā hutāśasamatejasaḥ |
16
rathairmattaiśca mātaṅgairvājibhiśca mahājavaiḥ || 16 ||
śastraiśca vividhaistīkṣṇaissarvaiścopacitā balaiḥ |
17
tatastaṃ dadṛśurvīrā dīpyamānaṃ mahākapim || 17 ||
raśmimantamivodyantaṃ svatejoraśmimālinam |
18
toraṇasthaṃ mahotsāhaṃ mahāsattvaṃ mahābalam || 18 ||
mahāmatiṃ mahāvegaṃ mahākāyaṃ mahābalam |
19
taṃ samīkṣyaiva te sarve dikṣu sarvāsvavasthitāḥ || 19 ||
tai staiḥ praharaṇairbhīmairabhipetustatastataḥ |
20
tasya pañcāyasāstīkṣṇāśśitāḥ pītamukhāśśarāḥ || 20 ||
śirasyutpalapatrābhā durdhareṇa nipātitāḥ |
21
sa taiḥ pañcabhirāviddhaśśaraiśśirasi vānaraḥ || 21 ||
utpapāta nadan vyomni diśo daśa vinādayan |
22
tatastu durdharo vīrassarathassajyakārmukaḥ || 22 ||
kiran śaraśataistīkṣṇairabhipede mahābalaḥ |
23
sa kapirvārayāmāsa taṃ vyomni śaravarṣiṇam || 23 ||
vṛṣṭimantaṃ payodānte payodamiva mārutaḥ |
24
ardhyamānastatastena durdhareṇānilātmajaḥ || 24 ||
cakāra kadanaṃ bhūyo vyavardhata ca vegavān |
25
sa dūraṃ sahasotpatya durdharasya rathe hariḥ || 25 ||
nipapāta mahāvego vidyudrāśirgirāviva |
26
tatassa mathitāṣṭāśvaṃ rathaṃ bhagnākṣakūbaram || 26 ||
vihāya nyapatadbhūmau durdharastyaktajīvitaḥ |
27
taṃ virūpākṣayūpākṣau dṛṣṭvā nipatitaṃ bhuvi || 27 ||
sañjātaroṣau durdharṣāvutpeturarindamau |
28
sa tābhyāṃ sahasotpatya viṣṭhito vimale'mbare || 28 ||
mudgarābhyāṃ mahābāhurvakṣasyabhihataḥ kapiḥ |
29
tayorvegavatorvegaṃ vinihatya mahābalaḥ || 29 ||
nipapāta punarbhūmau suparṇasamavikramaḥ |
30
sa sālavṛkṣamāsādya tamutpāṭya ca vānaraḥ || 30 ||
tāvubhau rākṣasau vīrau jaghāna pavanātmajaḥ |
31
tatastāṃstrīnhatānjñātvā vānareṇa tarasvinā || 31 ||
abhipede mahāvegaḥ prasahya praghaso harim |
32
bhāsakarṇaśca saṅkṛddhaśśūlamādāya vīryavān || 32 ||
ekataḥ kapiśārdūlaṃ yaśasvinamavasthitam |
33
paṭṭisena śitāgreṇa praghasaḥ pratyayodhayat || 33 ||
bhāsakarṇaśca śūlena rākṣasaḥ kapisattamam |
34
sa tābhyāṃ vikṣatairgātrairasṛgdigdhatanūruhaḥ || 34 ||
abhavadvānaraḥ kruddho bālasūryasamaprabhaḥ |
35
samutpāṭya gireśśṛṅgaṃ samṛgavyālapādapam || 35 ||
jaghāna hanumān vīro rākṣasau kapikuñjaraḥ |
36
tatasteṣvavasanneṣu senāpatiṣu pañcasu || 36 ||
balaṃ tadavaśeṣaṃ ca nāśayāmāsa vānaraḥ |
37
aśvairaśvān gajairnāgān yodhairyodhān rathairathān || 37 ||
sa kapirnāśayāmāsa sahasrākṣa ivāsurān |
38
hatairnāgaiśca turagairbhagnākṣaiśca mahārathaiḥ || 38 ||
hataiśca rākṣasairbhūmī ruddhamārgā samantataḥ |
tataḥ kapistāndhvajinīpatīn raṇe nihatya vīrānsabalānsavāhanān |
39
samīkṣya vīraḥ parigṛhya toraṇaṃ kṛtakṣaṇaḥ kāla iva prajākṣaye || 39 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye sundarakāṇḍe ṣaṭcatvāriṃśassargaḥ ||