📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
4.41 kiṣkindhākāṇḍa - ekacatvāriṃśa sargaḥ
4.41 Kishkindhakanda - Ekachatvarimsha Sargah
Valmiki Latin
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe kiṣkindhākāṇḍam |
atha ekacatvāriṃśassargaḥ |
tataḥ prasthāpya sugrīvastanmahadvānaraṃ balam |
1
dakṣiṇāṃ preṣayāmāsa vānarānabhilakṣitān || 1 ||
nīla magnisutaṃ caiva hanumantaṃ ca vānaram |
2
pitāmahasutaṃ caiva jāmbavantaṃ mahābalam || 2 ||
suhotraṃ ca śarāriṃ ca śaragulmaṃ tathaiva ca |
3
gajaṃ gavākṣaṃ gavayaṃ suṣeṇamṛṣabhaṃ tathā || 3 ||
maindaṃ ca dvividaṃ caiva vijayaṃ gandhamādanam |
4
ulkāmukhamasaṅgaṃ ca hutāśanasutāvubhau || 4 ||
aṅgadapramukhānvīrānvīraḥ kapigaṇeśvaraḥ |
5
vegavikramasampannānsandideśa viśeṣavit || 5 ||
teṣāmagresaraṃ caiva mahābalamathāṅgadam |
6
vidhāya harivīrāṇāmādiśaddakṣiṇāṃ diśam || 6 ||
ye kecana samuddeśāstasyāṃ diśi sudurgamāḥ |
7
kapīśaḥ kapimukhyānāṃ sa teṣāṃ tānudāharat || 7 ||
sahasraśirasaṃ vindhyaṃ nānādrumalatāyutam |
8
narmadāṃ ca nadīṃ ramyāṃ mahoraganiṣevitām || 8 ||
tato godāvarīṃ ramyāṃ kṛṣṇaveṇīṃ mahānadīm |
9
varadāṃ ca mahābhāgāṃ mahoraganiṣevitām || 9 ||
mekhalāmutkalāṃ caiva daśārṇanagarāṇyapi |
10
āśvavantīmavantīṃ ca sarvāmevānupaśyata || 10 ||
vidarbhānṛṣikāṃścaiva ramyānmāhiṣakānapi |
11
tathā vaṅgānkaliṅgāṃśca kauśikāṃśca samantataḥ || 11 ||
anvīkṣya daṇḍakāraṇyaṃ saparvatanadīguhām |
12
nadīṃ godāvarīṃ caiva sarvamevānupaśyata || 12 ||
tathaivāndhrāṃśca puṇḍrāṃśca colānpāṇḍyāntsa keralān |
13
ayomukhaśca gantavyaḥ parvato dhātumaṇḍitaḥ || 13 ||
vicitraśikhara śśrīmāṃścitrapuṣpitakānanaḥ |
14
sacandanavanoddeśo mārgitavyo mahāgiriḥ || 14 ||
tatastāmāpagāṃ divyāṃ prasannasalilāṃ śivām |
15
tatra drakṣyatha kāverīṃ vihitāmapsarogaṇaiḥ || 15 ||
tasyāsīnaṃ nagasyāgre malayasya mahaujasam |
16
drakṣyathā'dityasaṅkāśamagastyamṛṣisattamam || 16 ||
tatastenābhyanujñātāḥ prasannena mahātmanā |
17
tāmraparṇīṃ grāhajuṣṭāṃ tariṣyatha mahānadīm || 17 ||
sā candanavanairdivyai pracchannā dvīpaśālinī |
18
kānteva yuvatiḥ kāntāṃ samudramavagāhate || 18 ||
tato hemamayaṃ divyaṃ muktāmaṇivibhūṣitam |
19
yuktaṃ kavāṭaṃ pāṇḍyānāṃ gatā drakṣyatha vānarāḥ || 19 ||
tatassamudramāsādya sampradhāryārthaniścayam |
20
agastyenāntare tatra sāgare viniveśitaḥ || 20 ||
citranānānagaḥ śrīmānmahendraḥ parvatottamaḥ |
21
jātarūpamayaḥ śrīmānavagāḍho mahārṇavam || 21 ||
nānāvidhairnagai ssarvailatābhiścopaśobhitam |
22
devarṣiyakṣapravarairapsarobhiśca sevitam || 22 ||
siddhacāraṇasaṅghaiśca prakīrṇaṃ samanoramam |
23
tamupaiti sahasrākṣaḥ sadā parvasu parvasu || 23 ||
dvīpastasyāpare pāre śatayojanamāyataḥ |
24
agamyo mānuṣairdīptastaṃ mārgadhvaṃ samantataḥ || 24 ||
tatra sarvātmanā sītā mārgitavyā viśeṣataḥ |
25
sa hi deśastu vadhyasya rāvaṇasya durātmanaḥ || 25 ||
rākṣasādhipatervāsassahasrākṣasamadyuteḥ |
26
dakṣiṇasya samudrasya madhye tasya tu rākṣasī || 26 ||
aṅgāraketi vikhyātā chāyāmākṛṣya bhojinī |
27
evaṃ nissaṃśayānkṛtvā saṃśayānnaṣṭasaṃśayāḥ || 27 ||
mṛgayadhvaṃ narendrasya patnīmamitatejasaḥ |
28
tamatikramya lakṣmīvānsamudre śatayojane || 28 ||
giriḥ puṣpitako nāma siddhacāraṇasevitaḥ |
29
candrasūryāṃśusaṅkāśassāgarāmbusamāvṛtaḥ || 29 ||
bhrājate vipulaiśśṛṅgairambaraṃ vilikhanniva |
30
tasyaikaṃ kāñcanaṃ śṛṅgaṃ sevate'yaṃ divākaraḥ || 30 ||
śvetaṃ rājatamekaṃ ca sevate'yaṃ niśākaraḥ |
31
na taṃ kṛtaghnāḥ paśyanti na nṛśaṃsā na nāstikāḥ || 31 ||
praṇamya śirasā śailaṃ taṃ vimārgata vānarāḥ |
32
tamatikramya durdharṣa ssūryavānnāma parvataḥ || 32 ||
adhvanā durvigāhena yojanāni caturdaśa |
33
tatastamapyatikramya vaidyuto nāma parvataḥ || 33 ||
sarvakāmaphalairvṛkṣai ssarvakālamanoharaiḥ |
34
tatra bhuktvā varārhāṇi mūlāni ca phalāni ca || 34 ||
madhūni pītvā mukhyāni paraṃ gacchata vānarāḥ |
35
tatra netramanaḥkāntaḥ kuñjaro nāma parvataḥ || 35 ||
agastyabhavanaṃ yatra nirmitaṃ viśvakarmaṇā |
36
tatra yojanavistāramucchritaṃ daśayojanam || 36 ||
śaraṇaṃ kāñcanaṃ divyaṃ nānāratnavibhūṣitam |
37
tatra bhogavatī nāma sarpāṇāmālayaḥ purī || 37 ||
viśālakakṣyā durdharṣā sarvataḥ parirakṣitā |
38
rakṣitā pannagairghoraistīkṣṇadaṣṭrairairmahāviṣaiḥ || 38 ||
sarparājo mahāprājño yasyāṃ vasati vāsukiḥ |
39
niryāya mārgitavyā ca sā ca bhogavatī purī || 39 ||
tatra cānantarā deśā ye kecana susamvṛtāḥ |
40
taṃ ca deśamatikramya mahānṛṣabhasaṃsthitaḥ || 40 ||
sarvaratnamayaḥ śrīmān ṛṣabho nāma parvataḥ |
41
gośīrṣakaṃ padmakaṃ ca hariśyāmaṃ ca candanam || 41 ||
divyamutpadyate yatra taccaivāgnisamaprabham |
42
na tu taccandanaṃ dṛṣṭavā spraṣṭavyaṃ ca kadācana || 42 ||
rohitā nāma gandharvā ghorā rakṣanti tadvanam |
43
tatra gandharvapatayaḥ pañca sūryasamaprabhāḥ || 43 ||
śailūṣo grāmaṇī śśigru śśubhro babhrustathaiva ca |
44
ravisomāgnivapuṣāṃ nivāsaḥ puṇyakarmaṇām || 44 ||
ante pṛthivyā durdharṣāstatra svargajitaḥ sthitāḥ |
45
tataḥ paraṃ na vassevyaḥ pitṛloka ssudāruṇaḥ || 45 ||
rājadhānī yamasyaiṣā kaṣṭena tamasā vṛtā |
46
etāvadeva yuṣmābhirvīrā vānarapuṅgavāḥ || 46 ||
śakyaṃ vicetuṃ gantuṃ vā nāto gatimatāṃ gatiḥ |
47
sarvametatsamālokya yaccānyadapi dṛśyate || 47 ||
gatiṃ viditvā vaidehyā ssannivartitumarhatha |
48
yastu māsānnivṛtto'gre dṛṣṭā sīteti vakṣyati || 48 ||
mattulyavibhavo bhogai ssukhaṃ sa vihariṣyati |
49
tataḥ priyataro nāsti mama prāṇādviśeṣataḥ || 49 ||
kṛtāparādho bahuśo mama bandhurbhaviṣyati |
amitabalaparākramā bhavanto vipulaguṇeṣu kuleṣu ca prasūtāḥ |
50
manujapatisutāṃ yathā labhadhvaṃ tadadhiguṇaṃ puruṣārthamārabhadhvam || 50 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye kiṣkindhākāṇḍe ekacatvāriṃśassargaḥ ||