📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
4.32 kiṣkindhākāṇḍa - dvātriṃśa sargaḥ
4.32 Kishkindhakanda - Dvatrimsha Sargah
Valmiki Latin
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe kiṣkindhākāṇḍam |
atha dvātriṃśassargaḥ |
aṅgadasya vacaśśrutvā sugrīvassacivaissaha |
1
lakṣmaṇaṃ kupitaṃ śrutvā mumocāsanamātmavān || 1 ||
sacivānabravīdvākyaṃ niścitya gurulāghavam |
2
mantrajñānmantrakuśalo mantreṣu pariniṣṭhitān || 2 ||
na me durvyāhṛtaṃ kiñcinnāpi me duranuṣṭhitam |
3
lakṣmaṇo rāghavabhrātā kruddhaḥ kimiti cintaye || 3 ||
asuhṛdbhirmamāmitrairnityamantaradarśibhiḥ |
4
mama doṣānasambhūtān śrāvito rāghavānujaḥ || 4 ||
atra tāvadyathābuddhi sarvaireva yathāvidhi |
5
bhāvasya niścayastāvadvijñeyo nipuṇaṃ śanaiḥ || 5 ||
na khalvasti mama trāso lakṣmaṇānnāpi rāghavāt |
6
mitraṃ tvasthānakupitaṃ janayatyeva sambhramam || 6 ||
sarvathā sukaraṃ mitraṃ duṣkaraṃ paripālanam |
7
anityatvāccha cittānāṃ prītiralpepi bhidyate || 7 ||
ato nimittaṃ trastohaṃ rāmeṇa tu mahātmanā |
8
yanmayopakṛtaṃ śakyaṃ pratikartuṃ na tanmayā || 8 ||
sugrīveṇaivamuktastu hanumānharipuṅgavaḥ |
9
uvāca svena tarkeṇa madhye vānaramantriṇām || 9 ||
sarvathā naitadāścaryaṃ yastvaṃ harigaṇeśvara |
10
na vismarasi susnigdhamupakāra kṛtaṃ śubham || 10 ||
rāghaveṇa tu vīreṇa bhayamutsṛjya dūrataḥ |
11
tvatpriyārthaṃ hato vālī śakratulyaparākramaḥ || 11 ||
sarvathā praṇayātkṛddho rāghavo nātra saṃśayaḥ |
12
bhrātaraṃ samprahitavānlakṣmaṇaṃ lakṣmivardhanam || 12 ||
tvaṃ pramatto na jānīṣe kālaṃ kālavidāṃ vara |
13
phullasaptacchadaśyāmā pravṛttā tu śaracchivā || 13 ||
nirmalagrahanakṣatrā dyauḥ pranaṣṭavalāhakā |
14
prasannāśca diśassarvāssaritaśca sarāṃsi ca || 14 ||
prāptamudyogakālaṃ tu nāvaiṣi haripuṅgava |
15
tvaṃ pramatta iti vyaktaṃ lakṣmaṇo'yamihāgataḥ || 15 ||
ārtasya hṛtadārasya puruṣaṃ puruṣāntarāt |
16
vacanaṃ marṣaṇīyaṃ te rāghavasya mahātmanaḥ || 16 ||
kṛtāparādhasya hi te nānyatpaśyāmyahaṃ kṣamam |
17
antareṇāñjaliṃ baddhvā lakṣmaṇasya prasādanāt || 17 ||
niyuktairmantribhirvācyo hyavaśyaṃ pārthivo hitam |
18
ata eva bhayaṃ tyaktvā bravīmyavadhṛtaṃ vacaḥ || 18 ||
abhikruddhassamartho hi cāpamudyamya rāghavaḥ |
19
sadevāsuragandharvaṃ vaśe sthāpayituṃ jagat || 19 ||
na sa kṣamaḥ kopayituṃ yaḥ prasādyaḥ punarbhavet |
20
pūrvopakāraṃ smaratā kṛtajñena viśeṣataḥ || 20 ||
tasya mūrdhnā praṇamya tvaṃ saputrassasuhṛjjanaḥ |
21
rājaṃstiṣṭhasva samaye bharturbhāryeva tadvaśaḥ || 21 ||
na rāmarāmānujaśāsanaṃ tvayā kapīndra yuktaṃ manasā'pyapohitum |
22
mano hi te jñāsyati mānuṣaṃ balaṃ sa rāghavasyāsya surendravarcasaḥ || 22 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye kiṣkindhākāṇḍe dvātriṃśassargaḥ ||