📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
3.68 araṇyakāṇḍa - aṣṭaṣaṣṭitama sargaḥ
3.68 Aranyakanda - Ashtashashtitama Sargah
Valmiki Latin
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |
atha aṣṭaṣaṣṭitamassargaḥ |
rāmassamprekṣya taṃ gṛdhraṃ bhuvi raudreṇa pātitam |
1
saumitriṃ mitrasampannamidaṃ vacanamabravīt || 1 ||
mamāyaṃ nūnamartheṣu yatamāno vihaṅgamaḥ |
2
rākṣasena hatassaṅkhye prāṇāṃstyakṣyati dustyajān || 2 ||
ayamasya śarīre'sminprāṇo lakṣmaṇa vidyate |
3
tathā hi svarahīno'yaṃ viklabassamudīkṣyate || 3 ||
jaṭāyo yadi śaknoṣi vākyaṃ vyāharituṃ punaḥ |
4
sītāmākhyāhi bhadraṃ te vadhamākhyāhi cātmanaḥ || 4 ||
kiṃ nimitto'haratsītāṃ rāvaṇastasya kiṃ mayā |
5
aparāddhaṃ tu yaṃ dṛṣṭvā rāvaṇena hṛtā priyā || 5 ||
kathaṃ taccandrasaṅkāśaṃ mukhamāsīnmanoharam |
6
sītayā kāni coktāni tasminkāle dvijottama || 6 ||
kathaṃ vīryaḥ kathaṃ rūpaḥ kiṃ karmā sa ca rākṣasaḥ |
7
kva cāsya bhavanaṃ tāta brūhi me paripṛcchataḥ || 7 ||
tamudvīkṣyātha dīnātmā vilapantamanantaram |
8
vācātisannayā rāmaṃ jaṭāyuridamabravīt || 8 ||
hṛtā sā rākṣasendreṇa rāvaṇena vihāyasā |
9
māyāmāsthāya vipulāṃ vātadurdinasaṅkulām || 9 ||
pariśrāntasya me tāta pakṣau chitvā sa rākṣasaḥ |
10
sītāmādāya vaidehīṃ prayāto dakṣiṇāṃ diśam || 10 ||
uparudhyanti me prāṇā dṛṣṭirbhramati rāghava |
11
paśyāmi vṛkṣānsauvarṇānuśīrakṛtamūrdhajān || 11 ||
yena yāti muhūrtena sītāmādāya rāvaṇaḥ |
12
vipraṇaṣṭaṃ dhanaṃ kṣipraṃ tatsvāmī pratipadyate || 12 ||
vindo nāma muhūrto'yaṃ sa ca kākutstha nābudhat |
13
tvatpriyāṃ jānakīṃ hṛtvā rāvaṇo rākṣaseśvaraḥ || 13 ||
jhaṣavadbaḍiśaṃ gṛhya kṣiprameva vinaśyati |
14
na ca tvayā vyathā kāryā janakasya sutāṃ prati || 14 ||
vaidehyā raṃsyase kṣipraṃ hatvā taṃ rākṣasaṃ raṇe |
15
asammūḍhasya gṛdhrasya rāmaṃ pratyanubhāṣataḥ || 15 ||
āsyātsusrāva rudhiraṃ mriyamāṇasya sāmiṣam |
16
putro viśravasassākṣādbhrātā vaiśravaṇasya ca || 16 ||
ityuktvā durlabhānprāṇānmumoca patageśvaraḥ |
17
brūhi brūhīti rāmasya bruvāṇasya kṛtāñjaleḥ || 17 ||
tvaktvā śarīraṃ gṛdhrasya jagmuḥ prāṇā vihāyasam |
18
sa nikṣipya śiro bhūmau prasārya caraṇau tadā || 18 ||
vikṣipya ca śarīraṃ svaṃ papāta dharaṇītale |
19
taṃ gṛdhraṃ prekṣya tāmrākṣaṃ gatāsumacalopamam || 19 ||
rāmassubahubhirduḥkhairdīnassaumitrimabravīt |
20
bahūni rakṣasāṃ vāse varṣāṇi vasatā sukham || 20 ||
anena daṇḍakāraṇye viśīrṇamiha pakṣiṇā |
21
anekavārṣiko yastu cirakālasamutthitaḥ || 21 ||
so'yamadya hataśśete kālo hi duratikramaḥ |
22
paśya lakṣmaṇa gṛdhro'yamupakārī hataśca me || 22 ||
sītāmabhyavapanno vai rāvaṇena balīyasā |
23
gṛdhrarājyaṃ parityajya pitṛpaitāmahaṃ mahat || 23 ||
mama hetorayaṃ prāṇānmumoca patageśvaraḥ |
24
sarvatra khalu dṛśyante sādhavo dharmacāriṇaḥ || 24 ||
śūrāśśaraṇyāssaumitre tiryagyonigateṣvapi |
25
sītāharaṇajaṃ duḥkhaṃ na me saumya tathāvidham || 25 ||
yathā vināśe gṛdhrasya matkṛte ca parantapa |
26
rājā daśarathaśśrīmānyathā mama mahāyaśāḥ || 26 ||
pūjanīyaśca mānyaśca tathā'yaṃ patageśvaraḥ |
27
saumitre hara kāṣṭhāni nirmathiṣyāmi pāvakam || 27 ||
gṛdhrarājaṃ didhakṣāmi matkṛte nidhanaṃ gatam |
28
nāthaṃ patagalokasya citāmāropya rāghava || 28 ||
imaṃ dhakṣyāmi saumitre hataṃ raudreṇa rakṣasā |
29
yā gatiryajñaśīlānāmāhitāgneśca yā gatiḥ || 29 ||
aparāvartināṃ yā ca yā ca bhūmipradāyinām |
30
mayā tvaṃ samanujñāto gaccha lokānanuttamān || 30 ||
gṛdhrarāja mahāsattva saṃskṛtaśca mayā vraja |
31
evamuktvā citāṃ dīptāmāropya patageśvaram || 31 ||
dadāha rāmo dharmātmā svabandhumiva duḥkhitaḥ |
32
rāmo'tha sahasaumitrirvanaṃ gatvā sa vīryavān || 32 ||
sthūlānhatvā mahārohīnanutastāra taṃ dvijam |
33
rohimāṃsāni cotkṛtya peśīkṛtya mahāyaśāḥ || 33 ||
śakunāya dadau rāmo ramye haritaśādvale |
34
yattatpretasya martyasya kathayanti dvijātayaḥ || 34 ||
tatsvargagamanaṃ tasya pitryaṃ rāmo jajāpa ha |
35
tato godāvarīṃ gatvā nadīṃ naravarātmajau || 35 ||
udakaṃ cakratustasmai gṛdhrarājāya tāvubhau |
36
śāstradṛṣṭena vidhinā jale gṛdhrāya rāghavau || 36 ||
snātvā tau gṛdhrarājāya udakaṃ cakratustadā |
sa gṛdhrarājaḥ kṛtavānyaśaskaraṃ suduṣkaraṃ karma raṇe nipātitaḥ |
37
maharṣikalpena ca saṃskṛtastadā jagāma puṇyāṃ gatimātmanaśśubhām || 37 ||
kṛtodakau tāvapi pakṣisattame sthirāṃ ca buddhiṃ praṇidhāya jagmatuḥ |
38
praveśya sītādhigame tato mano vanaṃ surendraviva viṣṇuvāsavau || 38 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe aṣṭaṣaṣṭitamassargaḥ ||