śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |
atha tṛtīyassargaḥ |
ityuktvā lakṣmaṇaśśrīmānvirādhe prahasanniva |
1
kobhavānvanamabhyetya cariṣyasi yathāsukham || 1 ||
athovāca punarvākyaṃ virādhaḥ pūrayanvanam |
2
pṛcchato mama hi brūtaṃ kau yuvāṃ kva gamiṣyathaḥ || 2 ||
. |
tamuvāca tato rāmo rākṣasaṃ jvalitānanam |
3
pṛcchantaṃ sumahātejā ikṣvākukulamātmanaḥ || 3 ||
kṣatriyau vṛttasampannau viddhi nau vanagocarau |
4
tvāṃ tu veditumicchāvaḥ kastvaṃ carasi daṇḍakān || 4 ||
tamuvāca virādhastu rāmaṃ satyaparākramam |
5
hanta vakṣyāmi te rājannibodha mama rāghava || 5 ||
putraḥ kila jayasyāhaṃ mātā mama śatahradā |
6
virādha iti māmāhuḥ pṛthivyāṃ sarvarākṣasāḥ || 6 ||
tapasā cābhisamprāptā brahmaṇo hi prasādajā |
7
śastreṇāvadhyatā loke'cchedyābhedyatvameva ca || 7 ||
utsṛjya pramadāmenāmanapekṣau yathāgatam |
8
tvaramāṇau palāyethāṃ na vāṃ jīvitamādade || 8 ||
taṃ rāmaḥ pratyuvācedaṃ kopasaṃraktalocanaḥ |
9
rākṣasaṃ vikṛtākāraṃ virādhaṃ pāpacetasam || 9 ||
kṣudra dhiktvāṃ tu hīnārthaṃ mṛtyumanveṣase dhruvam |
10
raṇe prāpsyase santiṣṭha na me jīvan gamiṣyāsi || 10 ||
tataḥ sajyaṃ dhanuḥ kṛtvā rāmassuniśitāñcharān |
11
suśīghramabhisandhāya rākṣasaṃ nijaghāna ha || 11 ||
dhanuṣā jyāguṇavatā sapta bāṇānmumoca ha |
12
rukmapuṅkhānmahāvegānsuparṇānilatulyagān || 12 ||
te śarīraṃ virādhasya bhittvābarhiṇavāsasaḥ |
13
nipetuśśoṇitādigdhā dharaṇyāṃ pāvakopamāḥ || 13 ||
sa viddho nyasya vaidehīṃ śūlamudyamya rākṣasaḥ |
14
abhyadravatsusaṅkṛddhastadā rāmaṃ salakṣmaṇam || 14 ||
sa vinadya mahānādaṃ śūlaṃ śakradhvajopamam |
15
pragṛhyāśobhata tadā vyāttānana ivāntakaḥ || 15 ||
atha tau bhrātarau dīptaṃ śaravarṣaṃ vavarṣatuḥ |
16
virādhe rākṣase tasmin kālāntakayamopame || 16 ||
sa prahasya mahāraudraḥ sthitvājṛmbhata rākṣasaḥ |
17
jṛmbhamāṇasya te bāṇāḥ kāyānniṣpeturāśugāḥ || 17 ||
sparśāttu varadānena prāṇānsamrodhya rākṣasaḥ |
18
virādhaḥ śūlamudyamya rāghavāvabhyadhāvata || 18 ||
tacchūlaṃ vajrasaṅkāśaṃ gagane jvalanopamam |
19
dvābhyāṃ śarābhyāṃ ciccheda rāmaḥ śastrabhṛtāṃvaraḥ || 19 ||
tadrāmaviśikhacchinnaṃ śūlaṃ tasyakarādbhuvi |
20
papātāśaninā chinnaṃ meroriva śilātalam || 20 ||
tau khaḍgau kṣipramudyamya kṛṣṇasarpopamauśubhau |
21
tūrṇamāpetatustasya tadā praharatāṃ balāt || 21 ||
sa vadhyamānaḥ subhṛśaṃ bhujābhyāṃ parirabhyatau |
22
aprakampyau naravyāghrau raudraḥ prasthātumaicchata || 22 ||
tasyābhiprāyamājñāya rāmo lakṣmaṇamabravīt |
23
vahatvayamalaṃ tāvatpathā'nena tu rākṣasaḥ || 23 ||
yathā cecchati saumitre tathā vahatu rākṣasaḥ |
24
ayameva hi naḥ panthā yena yāti niśācaraḥ || 24 ||
sa tu svabalavīryeṇa samutkṣipya niśācaraḥ |
25
bālāviva skandhagatau cakārātibaloddhataḥ || 25 ||
tāvāropya tataḥ skandhaṃ rāghavau rajanīcaraḥ |
26
virādho vinadanghoraṃ jagāmābhimukho vanam || 26 ||
vanaṃ mahāmeghanibhaṃ praviṣṭo drumairmahadbhirvividhairupetam |
27
nānāvidhaiḥ pakṣikulairvicitraṃ śivāyutaṃ vyālamṛgairvikīrṇam || 27 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe tṛtīyassargaḥ ||