📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
2.54 ayodhyākāṇḍa - catuḥpañcāśa sargaḥ
2.54 Ayodhyakanda - Chatuhpanchasha Sargah
Valmiki Latin
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |
atha catuḥpañcāśassargaḥ |
te tu tasminmahāvṛkṣe uṣitvā rajanīṃ śivām |
1
vimale'bhyudite sūrye tasmāddeśātpratasthire || 1 ||
yatra bhāgīrathīṃ gaṅgāṃ yamunābhipravartate |
2
jagmustaṃ deśamuddiśya vigāhya sumahadvanam || 2 ||
te bhūmibhāgānvividhān deśāṃścāpi manoramān |
3
adṛṣṭapūrvān paśyantastatra tatra yaśaśvinaḥ || 3 ||
yathā kṣemeṇa gacchan sa paśyaṃśca vividhān drumān |
4
nivṛttamātre divase rāmaḥ saumitrimabravīt || 4 ||
prayāgamabhitaḥ paśya saumitre dhūmamunnatam |
5
agnerbhagavataḥ ketuṃ manye sannihito muniḥ || 5 ||
nūnaṃ prāptāḥ sma sambhedaṃ gaṅgāyamunayorvayam |
6
tathā hi śrūyate śabdo vāriṇo vārighaṭṭitaḥ || 6 ||
dārūṇi paribhinnāni vanajairupajīvibhiḥ |
7
bharadvājāśrame caite dṛśyante vividhā drumāḥ || 7 ||
dhanvinau tau sukhaṃ gatvā lambamāne divākare |
8
gaṅgāyamunayossandhau prāpaturnilayaṃ muneḥ || 8 ||
rāmastvāśramamāsādya trāsayanmṛgapakṣiṇaḥ |
9
gatvā muhūrtamadhvānaṃ bharadvājamupāgamat || 9 ||
tatastvāśramāsādya munerdarśanakāṅkṣiṇau |
10
sītayānugatau vīrau dūrādevāvatasthatuḥ || 10 ||
sa praviśya mahātmānamṛṣiṃ śiṣyagaṇairvṛtam |
11
saṃśitavratamekāgraṃ tapasā labdhacakṣuṣam || 11 ||
hutāgnihotraṃ dṛṣṭvaiva mahābhāgaṃ kṛtāñjaliḥ |
12
rāmaḥ saumitriṇā sārdhaṃ sītayā cābhyavādayat || 12 ||
nyavedayata cātmānaṃ tasmai lakṣmaṇapūrvajaḥ |
13
putrau daśarathasyāvāṃ bhagavan rāmalakṣmaṇau || 13 ||
bhāryā mameyaṃ vaidehī kalyāṇī janakātmajā |
14
māṃ cānuyātā vijanaṃ tapovanamaninditā || 14 ||
pitrā pravrājyamānaṃ māṃ saumitriranuja priyaḥ |
15
ayamanvagamadbhrātā vanameva dṛḍhavrataḥ || 15 ||
pitrā niyuktā bhagavan pravekṣyāmastapovanam |
16
dharmameva cariṣyāma statra mūlaphalāśanāḥ || 16 ||
tasya tadvacanaṃ śrutvā rājaputrasya dhīmataḥ |
17
upānayata dharmātmā gāmarghyamudakaṃ tataḥ || 17 ||
nānāvidhānannarasān vanyamūlaphalāśrayān |
18
tebhyo dadau taptatapā vāsaṃ caivābhyakalpayat || 18 ||
mṛgapakṣibhirāsīno munibhiśca samantataḥ |
19
rāmamāgatamabhyarcya svāgatenāhataṃ muniḥ || 19 ||
pratigṛhya ca tāmarcāmupaviṣṭaṃ sa rāghavam |
20
bharadvājo'bravīdvākyaṃ dharmayuktamidaṃ tadā || 20 ||
cirasya khalu kākutstha paśyāmi tvāmihāgatam |
21
śrutaṃ tava mayā cedaṃ vivāsanamakāraṇam || 21 ||
avakāśo vivikto'yaṃ mahānadyossamāgame |
22
puṇyaśca ramaṇīyaśca vasatviha bhavān sukham || 22 ||
evamuktastu vacanaṃ bharadvājena rāghavaḥ |
23
pratyuvāca śubhaṃ vākyaṃ rāmaḥ sarvahite rataḥ || 23 ||
bhagavannita āsannaḥ paurajānapado janaḥ |
24
sudarśamiha māṃ prekṣya manye'hamimamāśramam || 24 ||
āgamiṣyati vaidehīṃ māṃ cāpi prekṣako janaḥ |
25
anena kāraṇenāhamiha vāsaṃ na rocaye || 25 ||
ekānte paśya bhagavannāśramasthānamuttamam |
26
rameta yatra vaidehī sukhārhā janakātmajā || 26 ||
etachrutvā śubhaṃ vākyaṃ bharadvājo mahāmuniḥ |
27
rāghavasya tato vākyamarthagrāhakamabravīt || 27 ||
daśakrośa itastāta giriryatranivatsyasi |
28
maharṣisevitaḥ puṇyaḥ sarvataḥ sukhadarśanaḥ || 28 ||
golāṅgūlānucarito vānararkṣaniṣevitaḥ |
29
citrakūṭa iti khyāto gandhamādanasannibhaḥ || 29 ||
yāvatā citrakūṭasya naraśṛṅgānyavekṣate |
30
kalyāṇāni samādhatte na pāpe kurute manaḥ || 30 ||
ṛṣayastatra bahavo vihṛtya śaradāṃ śatam |
31
tapasā divamārūḍhāḥ kapālaśirasā saha || 31 ||
praviviktamahaṃ manye taṃ vāsaṃ bhavatassukham |
32
iha vā vanavāsāya vasa rāma mayā saha || 32 ||
sa rāmaṃ sarvakāmaistaṃ bharadvājaḥ priyātithim |
33
sabhāryaṃ saha ca bhrātrā pratijagrāha dharmavit || 33 ||
tasya prayāge rāmasya taṃ maharṣimupeyuṣaḥ |
34
prapannā rajanī puṇyāḥ citrāḥ kathayataḥ kathāḥ || 34 ||
sītātṛtīyaḥ kākutsthaḥ pariśrāntaḥ sukhocitaḥ |
35
bharadvājāśrame ramye tāṃ rātrimavasatsukham || 35 ||
prabhātāyāṃ rajanyāṃ tu bharadvājamupāgamat |
36
uvāca naraśārdūlo muniṃ jvalitatejasam || 36 ||
śarvarīṃ bhagavannadya satyaśīla tavāśrame |
37
uṣitāḥ smeha vasatimanujānātu no bhavān || 37 ||
rātryāṃ tu tasyāṃ vyuṣṭāyāṃ bharadvājo'bravīdidam |
38
madhumūlaphalopetaṃ citrakūṭaṃ vrajeti ha || 38 ||
vāsamaupayikaṃ manye tava rāma mahābala nānānagagaṇopetaḥ kinnaroragasevitaḥ |
39
mayūranādābhiruto gajarājaniṣevitaḥ || 39 ||
gamyatāṃ bhavatā śaila ścitrakūṭaḥ sa viśrutaḥ |
40
puṇyaśca ramaṇīyaśca bahumūlaphalāyutaḥ || 40 ||
tatra kuñjarayūthāni mṛgayūthāni cābhitaḥ |
41
vicaranti vanāntesmin tāni drakṣyasi rāghava || 41 ||
saritprasravaṇaprasthān darīkandaranirjharān |
42
carataḥ sītayā sārdhaṃ nandiṣyati manastava || 42 ||
prahṛṣṭakoyaṣṭikakokilasvanairvināditaṃ taṃ vasudhādharaṃ śivam |
43
mṛgaiśca mattairbahubhiśca kuñjaraiḥ suramyamāsādya samāvasāśramam || 43 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe catuḥpañcāśassargaḥ ||