📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
patañjali yoga sūtrāṇi - 4 (kaivalya pādaḥ)
Patanjali Yoga Sutrani - 4 (kaivalya Padah)
Patanjali Latin
atha kaivalyapādaḥ |
1
janmauṣadhimantratapassamādhijāḥ siddhayaḥ ||1||
2
jātyantarapariṇāmaḥ prakṛtyāpūrāt ||2||
3
nimittamaprayojakaṃ prakṛtīnāṃvaraṇabhedastu tataḥ kṣetrikavat ||3||
4
nirmāṇacittānyasmitāmātrāt ||4||
5
pravṛttibhede prayojakaṃ cittamekamanekeṣām ||5||
6
tatra dhyānajamanāśayam ||6||
7
karmāśuklākṛṣṇaṃ yoginaḥ trividhamitareṣām ||7||
8
tatastadvipākānuguṇānāmevābhivyaktirvāsanānām ||8||
9
jāti deśa kāla vyavahitānāmapyānantaryaṃ smṛtisaṃskārayoḥ ekarūpatvāt ||9||
10
tāsāmanāditvaṃ cāśiṣo nityatvāt ||10||
11
hetuphalāśrayālambanaiḥ saṅgṛhītatvāteṣāmabhāvetadabhāvaḥ ||11||
12
atītānāgataṃ svarūpato'styadhvabhedāddharmāṇām ||12||
13
te vyaktasūkṣmāḥ guṇātmānaḥ ||13||
14
pariṇāmaikatvāt vastutattvam ||14||
15
vastusāmye cittabhedāttayorvibhaktaḥ panthāḥ ||15||
16
na caikacittatantraṃ vastu tatpramāṇakaṃ tadā kiṃ syāt ||16||
17
taduparāgāpekṣitvāt cittasya vastujñātājñātam ||17||
18
sadājñātāḥ cittavṛttayaḥ tatprabhoḥ puruṣasyāpariṇāmitvāt ||18||
19
na tatsvābhāsaṃ dṛśyatvāt ||19||
20
eka samaye cobhayānavadhāraṇam ||20||
21
cittāntara dṛśye buddhibuddheḥ atiprasaṅgaḥ smṛtisaṅkaraśca ||21||
22
citerapratisaṅkramāyāḥ tadākārāpattau svabuddhi saṃvedanam ||22||
23
draṣṭṛdṛśyoparaktaṃ cittaṃ sarvārtham ||23||
24
tadasaṅkhyeya vāsanābhiḥ citramapi parārthaṃ saṃhatyakāritvāt ||24||
25
viśeṣadarśinaḥ ātmabhāvabhāvanānivṛttiḥ ||25||
26
tadā vivekanimnaṃ kaivalyaprāgbhāraṃ cittam ||26||
27
tacchidreṣu pratyayāntarāṇi saṃskārebhyaḥ ||27||
28
hānameṣāṃ kleśavaduktam ||28||
29
prasaṅkhyāne'pyakusīdasya sarvathā vivekakhyāteḥ dharmameghassamādhiḥ ||29||
30
tataḥ kleśakarmanivṛttiḥ ||30||
31
tadā sarvāvaraṇamalāpetasya jñānasyānantyāt jñeyamalpam ||31||
32
tataḥ kṛtārthānāṃ pariṇāmakramasamāptirguṇānām ||32||
33
kṣaṇapratiyogī pariṇāmāparānta nirgrāhyaḥ kramaḥ ||33||
34
puruṣārthaśūnyānāṃ guṇānāmpratiprasavaḥ kaivalyaṃ svarūpapratiṣṭhā vā citiśaktiriti ||34||
iti pātañjalayogadarśane kaivalyapādo nāma caturthaḥ pādaḥ |