📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
patañjali yoga sūtrāṇi - 2 (sādhana pāda)
Patanjali Yoga Sutrani - 2 (sadhana Pada)
Latin
atha sādhanapādaḥ |
1
tapaḥ svādhyāyeśvarapraṇidhānāni kriyāyogaḥ ||1||
2
samādhibhāvanārthaḥ kleśatanūkaraṇārthaśca ||2||
3
avidyāsmitārāgadveṣābhiniveśāḥ kleśāḥ ||3||
4
avidyā kṣetramuttareṣāṃ prasuptatanuvicchinnodārāṇām ||4||
5
anityāśuciduḥkhānātmasu nityaśucisukhātmakhyātiravidyā ||5||
6
dṛgdarśanaśaktyorekātmatevāsmitā ||6||
7
sukhānuśayī rāgaḥ ||7||
8
duḥkhānuśayī dveṣaḥ ||8||
9
svarasavāhī viduṣo'pi tathārūḍho'bhiniveśaḥ ||9||
10
te pratiprasavaheyāḥ sūkṣmāḥ ||10||
11
dhyānaheyāstadvṛttayaḥ ||11||
12
kleśamūlaḥ karmāśayo dṛṣṭādṛṣṭajanmavedanīyaḥ ||12||
13
sati mūle tad vipāko jātyāyurbhogāḥ ||13||
14
te hlādaparitāpaphalāḥ puṇyāpuṇyahetutvāt ||14||
15
pariṇāmatāpasaṃskāraduḥkhairguṇavṛttivirodhācca duḥkhameva sarvaṃ vivekinaḥ ||15||
16
heyaṃ duḥkhamanāgatam ||16||
17
draṣṭṛdṛśyayoḥ saṃyogo heyahetuḥ||17||
18
prakāśakriyāsthitiśīlaṃ bhūtendriyātmakaṃ bhogāpavargārthaṃ dṛśyam ||18||
19
viśeṣāviśeṣaliṅgamātrāliṅgāni guṇaparvāṇi ||19||
20
draṣṭā dṛśimātraḥ śuddho'pi pratyayānupaśyaḥ ||20||
21
tadartha eva dṛśyasyātmā ||21||
22
kṛtārthaṃ prati naṣṭamapyanaṣṭaṃ tadanyasādhāraṇatvāt ||22||
23
svasvāmiśaktyoḥ svarūpopalabdhihetuḥ saṃyogaḥ ||23||
24
tasya heturavidyā ||24||
25
tadabhāvātsaṃyogābhāvo hānaṃ tad dṛśeḥ kaivalyam ||25||
26
vivekakhyātiraviplavā hānopāyaḥ ||26||
27
tasya saptadhā prāntabhūmiḥ prajñā ||27||
28
yogāṅgānuṣṭhānādaśuddhikṣaye jñānadīptirāvivekakhyāteḥ ||28||
29
yamaniyamāsanaprāṇāyāmapratyāhāradhāraṇādhyānasamādhayoṣṭāvaṅgāni ||29||
30
ahiṃsāsatyāsteyabrahmacaryāparigrahā yamāḥ ||30||
31
jātideśakālasamayānavacchinnāḥ sārvabhaumā mahāvratam ||31||
32
śaucasantoṣatapaḥ svādhyāyeśvarapraṇidhānāni niyamāḥ ||32||
33
vitarkabādhane pratipakṣabhāvanam ||33||
34
vitarkāhiṃsādayaḥ kṛtakāritānumoditā lobhakrodhamohapūrvakā mṛdumadhyādhimātrā duḥkhājñānānantaphalā iti pratipakṣabhāvanam ||34||
35
ahiṃsāpratiṣṭhāyāṃ tatsannidhau vairatyāgaḥ ||35||
36
satyapratiṣṭhāyāṃ kriyāphalāśrayatvam ||36||
37
asteyapratiṣṭhāyāṃ sarvaratnopasthānam ||37||
38
brahmacaryapratiṣṭhāyāṃ vīryalābhaḥ ||38||
39
aparigrahasthairye janmakathantāsambodhaḥ ||39||
40
śaucātsvāṅgajugupsā parairasaṃsargaḥ ||40||
41
sattvaśuddhi-saumanasyaikāgryendriyajayātmadarśana-yogyatvāni ca ||41||
42
santoṣāt anuttamaḥsukhalābhaḥ ||42||
43
kāyendriyasiddhiraśuddhikṣayāt tapasaḥ ||43||
44
svādhyāyādiṣṭadevatāsamprayogaḥ ||44||
45
samādhisiddhirīśvarapraṇidhānāt ||45||
46
sthirasukhamāsanam ||46||
47
prayatnaśaithilyānantasamāpattibhyām ||47||
48
tato dvandvānabhighātaḥ ||48||
49
tasmin sati śvāsapraśvāsayorgativicchedaḥ prāṇāyāmaḥ ||49||
50
(sa tu) bāhyābhyantarastambhavṛttirdeśakālasaṅkhyābhiḥ paridṛṣṭo dīrghasūkṣmaḥ ||50||
51
bāhyābhyantaraviṣayākṣepī caturthaḥ ||51||
52
tataḥ kṣīyate prakāśāvaraṇam ||52||
53
dhāraṇāsu ca yogyatā manasaḥ ||53||
54
svaviṣayāsamprayoge cittasvarūpānukāra ivendriyāṇāṃ pratyāhāraḥ ||54||
55
tataḥ paramāvaśyatendriyāṇām ||55||
iti pātañjalayogadarśane sādhanapādo nāma dvitīyaḥ pādaḥ |