📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
6.57 যুদ্ধকাণ্ড - সপ্তপঞ্চাশ সর্গঃ
6.57 Yuddhakanda - Saptapanchasha Sargah
Valmiki Bengali
শ্রীমদ্বাল্মীকীয রামাযণে যুদ্ধকাণ্ডম্ ।
অথ সপ্তপঞ্চাশস্সর্গঃ ।
অকম্পনবধংশ্রুত্বাক্রুদ্ধোবৈরাক্ষসেশ্বরঃ ।
কিঞ্চিদদীনমুখশ্চাপিসচিবাংস্তানুদৈক্ষত ॥ 1 ॥
সতুধ্যাত্বামুহূর্তন্তুমন্ত্রিভিস্সংবিচার্যচ ।
ততস্তুরাবণঃপূর্বদিবসেরাক্ষসাধিপঃ ॥ 2 ॥
পুরীম্পরিযযৌলঙ্কাংসর্বগুল্মানবেক্ষিতুম্ ।
তাংরাক্ষসগণৈর্গুপ্তাঙ্গুল্মৈর্বহুভিরাবৃতাম্ ॥ 3 ॥
দদর্শনগরীংলঙ্কাম্পতাকাধ্বজমালিনীম্ ।
রুদ্ধান্তুনগরীন্দৃষ্টবারাবণোরাক্ষসেশ্বরঃ ॥ 4 ॥
উবাচাত্মহিতঙ্কালেপ্রহস্তংযুদ্ধকোবিদম্ ।
পুরস্যোপনিবিষ্টস্যসহসাপীডিতস্যবা ॥ 5 ॥
নান্যংযুদ্ধাত্প্রপশ্যামিমোক্ষংযুদ্ধবিশারদ ।
অহংবাকুম্ভকর্ণোবাত্বংবাসেনাপতির্মম ॥ 6 ॥
ইন্দ্রজিদ্বানিকুম্ভোবাবহেযুর্ভারমীদৃশম্ ।
সত্বম্বলমতশ্শীঘ্রমাদাযপরিগৃহ্যচ ॥ 7 ॥
বিজযাযাভিনির্যাহিযত্রসর্বেবনৌকসঃ ।
নির্যাণাযাদেবতেনূনঞ্চপলাহরিবাহিনী ॥ 8 ॥
নর্দতাংরাক্ষসেন্দ্রাণাংশ্রুত্বানাদন্দ্রবিষ্যতি ।
চপলাহ্যবিনীতাশ্চচলচিত্তাশ্চবানরাঃ ॥ 9 ॥
নসহিষ্যন্তিতেনাদংসিংহনাদমিবদ্বিপাঃ ।
বিদ্রুতেচবলেতস্মিন্ রামঃসৌমিত্রিণাসহ ॥ 10 ॥
অবশস্তেনিরালম্বঃপ্রহস্তবশমেষ্যতি ।
আপত্সংশযিতাশ্রেযোনাত্রনিস্সংশযীকৃতা ॥ 11 ॥
প্রতিলোমানুলোমংবাযদ্বানোমন্যসেহিতম্ ।
রাবণেনৈবমুক্তস্তুপ্রহস্তোবাহিনীপতিঃ ॥ 12 ॥
রাক্ষসেন্দ্রমুবাচেদমসুরেন্দ্রমিবোশনা ।
রাজন্মন্ত্রিতপূর্বন্নঃকুশলৈস্সহমন্ত্রিভিঃ ॥ 13 ॥
বিবাদশ্চাপিনোবৃত্তস্সমবেক্ষ্যপরস্পরম্ ।
প্রদানেনতুসীতাযাঃশ্রেযোব্যবসিতম্মযা ॥ 14 ॥
অপ্রদানেপুনর্যুদ্ধন্দৃষ্টমেত্তথৈবনঃ ।
সোঽহন্দানৈশ্চমানৈশ্চসততম্পূজিতস্ত্বযা ॥ 15 ॥
সান্ত্বৈশ্চবিবিধৈঃকালেকিন্নকুর্যাংহিতন্তব ।
নহিমেজীবিতংরক্ষ্যম্পুত্রদারধনানিচ ॥ 16 ॥
ত্বম্পশ্যমাঞ্জুহূষন্তন্ত্বদর্থেজীবিতংযুধি ।
এবমুক্ত্বাতুভর্তারংরাবণংবাহিনীপতিঃ ॥ 17 ॥
উবাচেদম্বলাধ্যক্ষান্প্রহস্তঃপুরতঃস্থিতান্ ।
মেশীঘ্রংরাক্ষসানাম্মহাদ্বলম্ ॥ 18 ॥
মদ্ভাণাব্দাবেগেনহতানাংশনিচরণাজিরে ।
অদ্যহৃষ্যন্তুমাংসাদাঃপক্ষিণঃকাননৌকসাম্ ॥ 19 ॥
ইত্যুক্তাস্তেপ্রহস্তেনবলাধ্যক্ষাঃ কৃতত্বরাঃ ।
বলমুদ্যোজযামাসুস্তস্মিন্রাক্ষসমন্দিরে ॥ 20 ॥
সাবভূবমুহূর্তেননিগ্মর্নানাবিধাযুধৈঃ ।
লঙ্কারাক্ষসবীরৈস্তৈর্গজৈরিবসমাকুলা ॥ 21 ॥
হুতাশনন্তর্পযতাম্ব্রাহ্মণাংশ্চনমস্যতাম্ ।
আজ্যগন্ধপ্রতিবহঃসুরভির্মারুতোববৌ ॥ 22 ॥
স্রজশ্চবিবিধাকারাজগৃহুস্ত্বভিমন্ত্রিতাঃ ।
সঙ্গ্রামসজ্জাঃসম্হৃষ্টাধরাযন্রাক্ষসাস্তদা ॥ 23 ॥
সধনুষ্কাঃকবচিনোবেগাদাপ্লুত্যরাক্ষসাঃ ।
রাবণম্প্রেক্ষ্যরাজানম্প্রহস্তম্পর্যবারযন্ ॥ 24 ॥
অথামন্ত্র়্যতুরাজানম্ভেরীমাহত্যভৈরবাম্ ।
আরুরোহরথংযুক্তঃপ্রহস্তস্সজ্জকল্পিতম্ ॥ 25 ॥
হযৈর্মহাজবৈর্যুক্তংসম্যক্সূতসুসংযতম্ ।
মহাজলদনির্ঘোষংসাক্ষাচ্চন্দ্রার্কভাস্বরম্ ॥ 26 ॥
উরগধ্বজদুর্ধর্ষংসুবরূথংস্ববস্করম্ ।
সুবর্ণজালসংযুক্তম্প্রহসন্তমিবশ্রিযা ॥ 27 ॥
ততস্তংরথমাস্থাযরাবণার্পিতশাসনঃ ।
লঙ্কাযানির্যযৌতূর্ণম্বলেনমহতাবৃতঃ ॥ 28 ॥
ততোদুন্ধুভিনির্ঘোষঃপর্জন্যনিনদোপমঃ ।
বাদিত্রাণাঞ্চনিনদঃপূরযন্নিবমেদিনীম্ ॥ 29 ॥
শুশ্রুবেশঙ্খশব্দশ্চপ্রযাতেবাহিনীপতৌ ।
নিনদন্তস্স্বরান্ঘোরান্রাক্ষসাজগ্মুরগ্রতঃ ॥ 30 ॥
ভীমরূপামহাকাযাঃপ্রহস্তস্যপুরস্সরাঃ ।
নরান্তকঃকুম্ভহনুর্মহানাদস্সমুন্নতঃ ॥ 31 ॥
প্রহস্তসচিবাহ্যেতেনির্যযুঃপরিবার্যতম্ ।
ব্যূঢেনেবসুঘোরেণপূর্বদ্বারাত্সনির্যযৌ ॥ 32 ॥
গজযূথনিকাশেনবলেনমহতাবৃতঃ ।
সাগরপ্রতিমৌঘেনবৃতস্তেনবলেনসঃ ॥ 33 ॥
প্রহস্তোনির্যযৌক্রুদ্ধঃকালান্তকযমোপমঃ ।
তস্যনির্যাণঘোষেণরাক্ষসানাঞ্চনর্দতাম্ ॥ 34 ॥
লঙ্কাযাংসর্বভূতানিবিনেদুর্বিকৃতৈস্স্বরৈঃ ।
ব্যভ্রমাকাশমাবিশ্যমাংসশোণিতভোজনাঃ ॥ 35 ॥
মণ্ডলান্যপসব্যানিখগাশ্চক্রূরথম্প্রতি ।
সম্নত্যঃপাবকজ্বালাঃশিবাঘোরাববাশিরে ॥ 36 ॥
অন্তরিক্ষাত্পপাতোল্কাবাযুশ্চপরুষংবনৌ ।
অন্যোন্যমভিসংরব্ধাগ্রহাশ্চনচকাশিরে ॥ 37 ॥
মেঘাশ্চখরনির্ঘোষারথস্যোপরিরক্ষসঃ ।
ববৃষংরুধিরঞ্চাস্যসিষিচুশ্চপুরস্সরান্ ॥ 38 ॥
কেতুর্মূর্ধনিগৃধ্রোঽস্যনিলীনোদক্ষিণামুখঃ ।
তুদন্নুভযতঃপার্শ্বংসমগ্রামহরত্প্রভাম্ ॥ 39 ॥
সারথের্ভহুশশ্চাস্যসঙ্গ্রামমবগাহতঃ ।
প্রতোদোন্যপতদ্ধস্তাত্সূতস্যহযসাদিনঃ ॥ 40 ॥
নির্যাণশ্রীশ্চযাঽস্যাসীদ্ভাস্বরাবসুদুর্লভাঃ ।
সাননাশমুহূর্তেনসমেচস্খলিতাহযাঃ ॥ 41 ॥
প্রহস্তন্ত্বভিনির্যান্তম্প্রখ্যাতবলপৌরুষম্ ।
যুধিনানাপ্রহরণাকপিসেনাঽভ্যবর্তত ॥ 42 ॥
অথঘোষস্সুতুমুলোহরীণাংসমজাযত ।
বৃক্ষানারুজতাঞ্চৈবগুর্বীরাগৃহ্ণতাংশিলাঃ ॥ 43 ॥
নদতাংরাক্ষসানাঞ্চবানরাণাঞ্চগর্জতাম্ ।
উভেপ্রমুদিতেসৈন্যেরক্ষোগণবনৌকসাম্ ॥ 44 ॥
বেগিতানাংসমর্থানামন্যোন্যবধকাঙ্ ক্ষিণাম্ ।
পরস্পরঞ্চাহ্বযতান্নিনাদ্শূযতেমহান্ ॥ 45 ॥
ততঃপ্রহস্তঃকপিরাজবাহিনীমভিপ্রতস্থেবিজযাযদুর্মতিঃ ।
বিবৃদ্ধবেগংশ্চবিবেশতাঞ্চমূংযথামুমূর্ষুশ্শলভোবিভাবসুম্ ॥ 46 ॥
ইত্যার্ষে শ্রীমদ্রামাযণে বাল্মীকীয আদিকাব্যে যুদ্ধকাণ্ডে সপ্তপঞ্চাশস্সর্গঃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha saptapañcāśassargaḥ |
akampanavadhaṃśrutvākruddhovairākṣaseśvaraḥ |
kiñcidadīnamukhaścāpisacivāṃstānudaikṣata || 1 ||
satudhyātvāmuhūrtantumantribhissaṃvicāryaca |
tatasturāvaṇaḥpūrvadivaserākṣasādhipaḥ || 2 ||
purīmpariyayaulaṅkāṃsarvagulmānavekṣitum |
tāṃrākṣasagaṇairguptāṅgulmairbahubhirāvṛtām || 3 ||
dadarśanagarīṃlaṅkāmpatākādhvajamālinīm |
ruddhāntunagarīndṛṣṭavārāvaṇorākṣaseśvaraḥ || 4 ||
uvācātmahitaṅkāleprahastaṃyuddhakovidam |
purasyopaniviṣṭasyasahasāpīḍitasyavā || 5 ||
nānyaṃyuddhātprapaśyāmimokṣaṃyuddhaviśārada |
ahaṃvākumbhakarṇovātvaṃvāsenāpatirmama || 6 ||
indrajidvānikumbhovāvaheyurbhāramīdṛśam |
satvambalamataśśīghramādāyaparigṛhyaca || 7 ||
vijayāyābhiniryāhiyatrasarvevanaukasaḥ |
niryāṇāyādevatenūnañcapalāharivāhinī || 8 ||
nardatāṃrākṣasendrāṇāṃśrutvānādandraviṣyati |
capalāhyavinītāścacalacittāścavānarāḥ || 9 ||
nasahiṣyantitenādaṃsiṃhanādamivadvipāḥ |
vidrutecabaletasmin rāmaḥsaumitriṇāsaha || 10 ||
avaśastenirālambaḥprahastavaśameṣyati |
āpatsaṃśayitāśreyonātranissaṃśayīkṛtā || 11 ||
pratilomānulomaṃvāyadvānomanyasehitam |
rāvaṇenaivamuktastuprahastovāhinīpatiḥ || 12 ||
rākṣasendramuvācedamasurendramivośanā |
rājanmantritapūrvannaḥkuśalaissahamantribhiḥ || 13 ||
vivādaścāpinovṛttassamavekṣyaparasparam |
pradānenatusītāyāḥśreyovyavasitammayā || 14 ||
apradānepunaryuddhandṛṣṭamettathaivanaḥ |
so'handānaiścamānaiścasatatampūjitastvayā || 15 ||
sāntvaiścavividhaiḥkālekinnakuryāṃhitantava |
nahimejīvitaṃrakṣyamputradāradhanānica || 16 ||
tvampaśyamāñjuhūṣantantvadarthejīvitaṃyudhi |
evamuktvātubhartāraṃrāvaṇaṃvāhinīpatiḥ || 17 ||
uvācedambalādhyakṣānprahastaḥpurataḥsthitān |
meśīghraṃrākṣasānāmmahādbalam || 18 ||
madbhāṇābdāvegenahatānāṃśanicaraṇājire |
adyahṛṣyantumāṃsādāḥpakṣiṇaḥkānanaukasām || 19 ||
ityuktāsteprahastenabalādhyakṣāḥ kṛtatvarāḥ |
balamudyojayāmāsustasminrākṣasamandire || 20 ||
sābabhūvamuhūrtenanigmarnānāvidhāyudhaiḥ |
laṅkārākṣasavīraistairgajairivasamākulā || 21 ||
hutāśanantarpayatāmbrāhmaṇāṃścanamasyatām |
ājyagandhaprativahaḥsurabhirmārutovavau || 22 ||
srajaścavividhākārājagṛhustvabhimantritāḥ |
saṅgrāmasajjāḥsamhṛṣṭādharāyanrākṣasāstadā || 23 ||
sadhanuṣkāḥkavacinovegādāplutyarākṣasāḥ |
rāvaṇamprekṣyarājānamprahastamparyavārayan || 24 ||
athāmantṟyaturājānambherīmāhatyabhairavām |
āruroharathaṃyuktaḥprahastassajjakalpitam || 25 ||
hayairmahājavairyuktaṃsamyaksūtasusaṃyatam |
mahājaladanirghoṣaṃsākṣāccandrārkabhāsvaram || 26 ||
uragadhvajadurdharṣaṃsuvarūthaṃsvavaskaram |
suvarṇajālasaṃyuktamprahasantamivaśriyā || 27 ||
tatastaṃrathamāsthāyarāvaṇārpitaśāsanaḥ |
laṅkāyāniryayautūrṇambalenamahatāvṛtaḥ || 28 ||
tatodundhubhinirghoṣaḥparjanyaninadopamaḥ |
vāditrāṇāñcaninadaḥpūrayannivamedinīm || 29 ||
śuśruveśaṅkhaśabdaścaprayātevāhinīpatau |
ninadantassvarānghorānrākṣasājagmuragrataḥ || 30 ||
bhīmarūpāmahākāyāḥprahastasyapurassarāḥ |
narāntakaḥkumbhahanurmahānādassamunnataḥ || 31 ||
prahastasacivāhyeteniryayuḥparivāryatam |
vyūḍhenevasughoreṇapūrvadvārātsaniryayau || 32 ||
gajayūthanikāśenabalenamahatāvṛtaḥ |
sāgarapratimaughenavṛtastenabalenasaḥ || 33 ||
prahastoniryayaukruddhaḥkālāntakayamopamaḥ |
tasyaniryāṇaghoṣeṇarākṣasānāñcanardatām || 34 ||
laṅkāyāṃsarvabhūtānivinedurvikṛtaissvaraiḥ |
vyabhramākāśamāviśyamāṃsaśoṇitabhojanāḥ || 35 ||
maṇḍalānyapasavyānikhagāścakrūrathamprati |
samnatyaḥpāvakajvālāḥśivāghorāvavāśire || 36 ||
antarikṣātpapātolkāvāyuścaparuṣaṃvanau |
anyonyamabhisaṃrabdhāgrahāścanacakāśire || 37 ||
meghāścakharanirghoṣārathasyoparirakṣasaḥ |
vavṛṣaṃrudhirañcāsyasiṣicuścapurassarān || 38 ||
keturmūrdhanigṛdhro'syanilīnodakṣiṇāmukhaḥ |
tudannubhayataḥpārśvaṃsamagrāmaharatprabhām || 39 ||
sāratherbhahuśaścāsyasaṅgrāmamavagāhataḥ |
pratodonyapataddhastātsūtasyahayasādinaḥ || 40 ||
niryāṇaśrīścayā'syāsīdbhāsvarāvasudurlabhāḥ |
sānanāśamuhūrtenasamecaskhalitāhayāḥ || 41 ||
prahastantvabhiniryāntamprakhyātabalapauruṣam |
yudhinānāpraharaṇākapisenā'bhyavartata || 42 ||
athaghoṣassutumuloharīṇāṃsamajāyata |
vṛkṣānārujatāñcaivagurvīrāgṛhṇatāṃśilāḥ || 43 ||
nadatāṃrākṣasānāñcavānarāṇāñcagarjatām |
ubhepramuditesainyerakṣogaṇavanaukasām || 44 ||
vegitānāṃsamarthānāmanyonyavadhakāṅ kṣiṇām |
parasparañcāhvayatānninādśūyatemahān || 45 ||
tataḥprahastaḥkapirājavāhinīmabhipratasthevijayāyadurmatiḥ |
vivṛddhavegaṃścaviveśatāñcamūṃyathāmumūrṣuśśalabhovibhāvasum || 46 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe saptapañcāśassargaḥ ||