śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha viṃśassargaḥ |
tatoniviṣṭāndhvajinīṃsugrīveṇābhipālitām |
dadarśarākṣaso'bhyetyaśārdūlonāmavīryavān || 1 ||
cārorākṣasarājasyarāvaṇasyadurātmanaḥ |
tāndṛṣṭvāsarvatovyagrampratigamyasarākṣasaḥ || 2 ||
āviśya laṅkāṃ vegena rājānamidamabravīt |
eṣa vai vānararkṣagho laṅkāṃ samabhivartate || 3 ||
putraudaśarathasyemaubhrātaraurāmalakṣmaṇau || 4 ||
uttamaurūpasampannausītāyāḥpadamāgatau |
etausāgaramāsādyasanniviṣṭaumahādyutī || 5 ||
balañcāmākāśamāvṛtyasarvatodaśayojanam |
tattvabhūtammahārāja kṣipraṃveditumarhasi || 6 ||
tavadūtāmahārājakṣipramarhantyavekṣitum |
upapradānaṃsāntvaṃvābhedovātraprayujyatām || 7 ||
śārdūlasyavacaśśrutvārāvaṇorākṣaseśvaraḥ |
uvācasahasāvyagrassampradhāryārthamātmanaḥ || 8 ||
śukannāmatadārakṣovākyamarthavidāṃvaram |
sugrīvambrūhigatvāśurājānaṃvacanānmama |
yathāsandeśamaklībaṃślakṣṇayāparayāgirā || 9 ||
tvaṃvaimahārājakulaprasūtomahābalaścar kṣarajassutaśca |
nakaścidārthastavanāstyanarthastathāhimebhrātṛsamoharīśa || 10 ||
ahaṃyadyaharambhāryāṃrājaputrasyadhīmataḥ |
kintatratavasugrīvaḥ kiṣkindhāmpratigamyatām || 11 ||
nahīyaṃharibhirlaṅkāśakyāprāptuṅkathañcana |
devairapisagandharvaiḥkimpunarnaravānaraiḥ || 12 ||
satathārākṣasendreṇasandiṣṭorajanīcaraḥ |
śukovihaṅgamobhūtvātūrṇamāplutyacāmbaram || 13 ||
sagatvādūramadhvānamuparyuparisāgaram |
saṃsthitohyambarevākyaṃsugrīvamidamabravīt || 14 ||
sarvamuktaṃyathādiṣṭaṃrāvaṇenadurātmanā |
tamprāpayantaṃvacanantūrṇamāplutyavānarāḥ || 15 ||
prāpadyantadivaṅkṣipraṃloptuṃhantuñcamuṣṭibhiḥ |
sataiḥplavaṅgaiḥprasabhannigṛhītoniśācaraḥ |
gaganādbhūtalecāśuparigṛhyanipātitaḥ || 16 ||
vānaraiḥpīḍyamānastuśukovacanamabravīt |
nadūtānghnantikākutstha vāryantāṃsādhuvānarāḥ || 17 ||
yastuhitvāmatambhartussvamataṃsamprabhāṣate |
anuktavādīdūtassan sadūtovadhamarhati || 18 ||
śukasyavacanaṃśrutvārāmastuparidevitam |
uvācamāvadhiṣṭetighnataśśākhāmṛgarṣabhān || 19 ||
sacapatralaghurbhūtvāharibhirdarśitebhaye |
antarikṣesthitobhūtvāpunarvacanamabravīt || 20 ||
sugrīvaḥsa ttvasampannaḥ mahābalaparākramaḥ |
kimmayākhaluvaktavyorāvaṇolokarāvaṇaḥ || 21 ||
saevamuktaḥplavagādhipastadāplavaṅgamānāmṛṣabhomahābalaḥ |
uvācavākyaṃrajanīcarasyacāraṃśukantūrṇamadīnasattvaḥ || 22 ||
name'simitrannatathānukampyonacopakartāpinamepriyo'si |
ariścarāmasyasahānubandhastato'sivālīvavadhārhavadhyaḥ || 23 ||
nihnanmyahantvāṃsasutaṃsabandhuṃsajñātivargarajanīcareśa |
laṅkāñcasarvāmmahatābalenakṣipraṅkariṣyāmisametyabhasma || 24 ||
namokṣayaserāvaṇaḥ rāghavasyasuraissahendraidapimūḍhaguptaḥ |
antarhitassūryapathaṅgato'vā |
tathaivapātālamanupraviṣṭaḥ || 25 ||
girīśapādambujasaṅgatovāhato'sirāmeṇasahānujastvam || 26 ||
tasyatetriṣulokeṣunapiśācannarākṣasam |
trātāramanupaśyāminagandharvannacāsuram || 27 ||
avadhīryajarāvṛddaṅgṛdhrarājañjaṭāyuṣam |
kinnuterāmasānnidhyesakāśelakṣmaṇasyavā || 28 ||
hṛtāsītāviśālākṣīyāntvaṅgṛhyanabudhyase |
mahābalammahātmānandurdharṣamamarairapi |
nabudhyaseraghuśreṣṭhaṃyasteprāṇānhariṣyati || 29 ||
tato'bravīdvālisutastvaṅgadoharisattamaḥ |
nāyandūtomahārājacārikaḥpratibhātime || 30 ||
tulitaṃhibalaṃsarvamanenātraivatiṣṭhatā |
gṛhyatāmmāgamallaṅkāmetaddimamarocate || 31 ||
tatorājñāsamādiṣṭāssamutpatyavalīmukhāḥ |
jagṛhuścababandhuścavilapantamanāthavat || 32 ||
śukastuvānaraiścaṇḍaistatrataissamprapīḍitaḥ |
vyācukrośamahātmānaṃrāmandaśarathātmajam || 33 ||
lupyetemebalātpakṣaubhidyetemetathā'kṣiṇī || 34 ||
yāñcarātrimmariṣyāmijāyerātriñcayāmaham |
etasminnantarekāleyanmayāhyaśubhaṅkṛtam || 35 ||
sarvantvamupapadyedhājahyāñcedyadijīvitam |
nāghātayattadārāmaśśrutvātatparidevanam |
vānarānabravīdrāmomucyatāndūtaāgataḥ || 36 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe viṃśassargaḥ ||