📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
6.19 যুদ্ধকাণ্ড - একোনবিংশ সর্গঃ
6.19 Yuddhakanda - Ekonavimsha Sargah
Valmiki Bengali
শ্রীমদ্বাল্মীকীয রামাযণে যুদ্ধকাণ্ডম্ ।
অথ একোনবিংশস্সর্গঃ ।
রাঘবেণাভযেদত্তেসন্নতোরাবণানুজঃ ।
বিভীষণোমহাপ্রাজ্ঞোভূমিংসমবলোকযন্ ॥ 1 ॥
খাত্পপাতাবনীংহৃষ্টোভক্তেরনুচরৈস্সহ ।
সতরামস্যপরমাত্মানিপপাতবিভীষণঃ ॥ 2 ॥
পাদযোশ্শরণান্বেষীচতুর্ভিস্সহরাক্ষসৈঃ ।
অব্রবীচ্চতদাবাক্যংরামম্প্রতিবিভীষণঃ ॥ 3 ॥
ধর্মযুক্তঞ্চযুক্তঞ্চসাম্প্রতংসম্প্রহর্ষণম্ ।
অনুজোরাবণস্যাহন্তেনচাপ্যবমানিতঃ ।
ভবন্তংসর্বভূতানাংশরণ্যংশরণাগতঃ ॥ 4 ॥
পরিত্যক্তামযালঙ্কমিত্রাণিচধনানিচ ।
ভবদ্গতংহিমেরাজ্যঞ্জীবিতঞ্চসুখানিচ ॥ 5 ॥
তথ্যতদ্বচনংশ্রুত্বারামোবচনমব্রবীত্ ॥ 6 ॥
বচসাসান্ত্বযিত্বৈনংলোচনাভ্যাম্পিবন্নিব ।
আখ্যাহিমমতত্ত্বেনরাক্ষসানাম্বলাবলম্ ॥ 7 ॥
এবমুক্তন্তদারক্ষোরামেণাক্লিষ্টকর্মণা ।
রাবণস্যবলংসর্বমাখ্যাতুমুপচক্রমে ॥ 8 ॥
অবধ্যস্সর্বভূতানাঙ্গন্ধর্বোরগরক্ষসাম্ ।
রাজপুত্রদশগ্রীবোবরদানাত্স্বযম্ভুবঃ ॥ 9 ॥
রাবণানন্তরোভ্রাতামমজ্যেষ্ঠশ্চবীর্যবান্ ।
কুম্ভকর্ণোমহাতেজাশ্শক্রপ্রতিবলোযুধি ॥ 10 ॥
রামসেনাপতিস্তস্যপ্রহাস্তোযদিবাশ্রুতঃ ।
কৈলাসেযেনসঙ্গ্রামেমণিভদ্রঃপরাজিতঃ ॥ 11 ॥
বদ্দগোধাঙ্গুলিত্রশ্চ অবধ্যকবচো যুধি ।
ধনুরাদায যস্তিষ্ঠন্নদৃশ্যো ভবতীন্দ্রজিত্ ॥ 12 ॥
সঙ্গ্রামসমযব্যূহেতর্পযিত্বাহুতাশনম্ ।
অন্তর্ধানগতশ্শত্রূনিন্দ্রজিদ্ হন্তিরাঘবঃ ॥ 13 ॥
মহোদরমহাপার্শ্বৌরাক্ষসশ্চাপ্যকম্পনঃ ।
অনীকস্থাস্তুতস্যৈতেলোকপালসমাযুধি ॥ 14 ॥
দশকোটিসহস্রাণিরক্ষসাঙ্কামরূপিণাম্ ।
মাংসশোণিতভক্ষ্যাণাংলঙ্কাপুরনিবাসিনাম্ ॥ 15 ॥
সতৈস্তুসহিতোরাজালোকপালানযোধযত্ ।
সহদেবৈস্তুতেভগ্নারাবণেনমহাত্মনা ॥ 16 ॥
বিভীষণবচঃ শ্রুত্বারামোদৃঢপরাক্রমঃ ।
অন্বীক্ষ্যমনসাসর্বমিদংবচনমব্রবীত্ ॥ 17 ॥
যানিকর্মাপদানানিরাবণস্যবিভীষণঃ ।
অখ্যাতানিচতত্ত্বেনহ্যবগচ্ছামিতান্যহম্ ॥ 18 ॥
অহংহত্বাদশগ্রীবংসপ্রহস্তংসবান্ধবম্ ।
রাজানন্ত্বাঙ্করিষ্যামিসত্যমেতদ্ব্রবীমিতে ॥ 19 ॥
রসাতলং বা প্রবিশেত্পাতালং বাপি রাবণঃ ।
পিতামহসকাশং বা ন মে জীবন্বিমোক্ষ্যতে ॥ 20 ॥
অহত্বারাবণংসঙ্ খ্যেসপুত্রজনবান্ধবম্ ।
অযোধ্যান্নপ্রবেক্ষ্যামিত্রিভিস্তৈর্ভ্রাতৃভিশ্শপে ॥ 21 ॥
শ্রুত্বাতুবচনন্তস্যরামস্যাক্লিষ্টকর্মণঃ ।
শিরসাবন্দ্যধর্মাত্মাবক্তুমেবোপচক্রমে ॥ 22 ॥
রাক্ষসানাংবধেসাহ্যংলঙ্কাযাশ্চপ্রধর্ষণে ।
করিষ্যামিযথাপ্রাণম্প্রবেক্ষ্যামিচবাহিনীম্ ॥ 23 ॥
ইতিব্রুবাণাংরামস্তুপরিষ্বজ্যবিভীষণম্ ।
অব্রবীল্লক্ষ্মণম্প্রীতস্সমুদ্রাজ্জলমানয ॥ 24 ॥
তেনচেমম্মহাপ্রাজ্ঞমভিষিঞ্চবিভীষণম্ ।
রাজানংরক্ষসাঙ্ক্ষিপ্রম্প্রসন্নেমযিমানদ ॥ 25 ॥
এবমুক্তস্তুসৌমিত্রিরভ্যষিঞ্চদ্বিভীষণম্ ।
মধ্যেবানরমুখ্যানাংরাজানংরামশাসনাত্ ॥ 26 ॥
তম্প্রসাদন্তুরামস্যদৃষ্টবাসদ্যঃপ্লবঙ্গমাঃ ।
প্রচুক্রুশুর্মহাত্মানংসাধুসাধ্বিতিচাব্রুবন্ ॥ 27 ॥
অথাব্রবীদ্ হনূমাংশ্চসুগ্রীবশ্চবিভীষণম্ ।
কথংসাগরমক্ষোভ্যন্তরামবরুণালযম্ ॥ 28 ॥
সৈন্যৈঃপরিবৃতাস্সর্বেবানরাণাম্মহৌজসাম্ ।
উপাযন্নাধিগচ্ছামোযথানদনদীপতিম্ ।
তরামতরসাসর্বেসসৈন্যাবরুণালযম্ ॥ 29 ॥
এবমুক্তস্তুধর্মজ্ঞঃপ্রত্যুবাচবিভীষণঃ ।
সমুদ্রংরাঘবোরাজাশরণঙ্গন্তুমর্হতি ॥ 30 ॥
খানিতস্সগরেণাযমপ্রমেযোমহোদধিঃ ।
কর্তুমর্হতিরামস্যজ্ঞাতেঃ কার্যম্মহামতিঃ ॥ 31 ॥
এবংবিভীষণেনোক্তোরাক্ষসেনবিপশ্চিতা ।
অজগামাথসুগ্রীবোযত্ররামস্সলক্ষ্মণঃ ॥ 32 ॥
ততশ্চাখ্যাতুমারেভেবিভীষণবচশ্শুভম্ ।
সুগ্রীবোবিপুলগ্রীবোস্সাগরস্যোপবেশনম্ ॥ 33 ॥
প্রকৃত্যাধর্মশীলস্যরাঘবস্যাপ্যরোচত ॥ 34 ॥
বিভীষণস্যমন্ত্রোঽযম্মমলক্ষ্মণ রোচতে ।
সুগ্রীবঃপণ্ডিতোনিত্যম্ভবান্মন্ত্রবিচক্ষণঃ ॥ 35 ॥
উভাভ্যাংসম্প্রধার্যার্থংরোচতেযত্তদুচ্যতাম্ ।
এবমুক্তৌততোবীরাবুভৌসুগ্রীবলক্ষ্মণৌ ।
সমুদাচারসংযুক্তমিদংবচনমূচতুঃ ॥ 36 ॥
কিমর্থনৌনরব্যাঘ্রঃ নরোচিষ্যতিরাঘবঃ ।
বিভীষণেনযচ্চোক্তমস্মিন্ কালেসুখাবহম্ ॥ 37 ॥
অবধ্বাসাগরেসেতুঙ্ঘোরেঽস্মিন্বরুণালযে ।
লঙ্কানাসাদিতুংশক্যাসেন্দ্রৈরপিসুরাসুরৈঃ ॥ 38 ॥
বিভীষণস্যশূরস্যযথার্থঙ্ক্রিযতাংবচঃ ॥ 39 ॥
অলঙ্কালাত্যযঙ্কৃত্বাসাগরোঽযন্নিযুজ্যতাম্ ।
যথাসৈন্যেনগচ্ছামপুরীংরাবণপালিতাম্ ॥ 40 ॥
এবমুক্তঃকুশাস্তীর্নোতীরেনদনদীপতেঃ ।
সংবিবেশতদারামোবেদ্যামিবহুতাশনঃ ॥ 41 ॥
ইত্যার্ষে শ্রীমদ্রামাযণে বাল্মীকীয আদিকাব্যে যুদ্ধকাণ্ডে একোনবিংশস্সর্গঃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha ekonaviṃśassargaḥ |
rāghaveṇābhayedattesannatorāvaṇānujaḥ |
vibhīṣaṇomahāprājñobhūmiṃsamavalokayan || 1 ||
khātpapātāvanīṃhṛṣṭobhakteranucaraissaha |
satarāmasyaparamātmānipapātavibhīṣaṇaḥ || 2 ||
pādayośśaraṇānveṣīcaturbhissaharākṣasaiḥ |
abravīccatadāvākyaṃrāmamprativibhīṣaṇaḥ || 3 ||
dharmayuktañcayuktañcasāmprataṃsampraharṣaṇam |
anujorāvaṇasyāhantenacāpyavamānitaḥ |
bhavantaṃsarvabhūtānāṃśaraṇyaṃśaraṇāgataḥ || 4 ||
parityaktāmayālaṅkamitrāṇicadhanānica |
bhavadgataṃhimerājyañjīvitañcasukhānica || 5 ||
tathyatadvacanaṃśrutvārāmovacanamabravīt || 6 ||
vacasāsāntvayitvainaṃlocanābhyāmpibanniva |
ākhyāhimamatattvenarākṣasānāmbalābalam || 7 ||
evamuktantadārakṣorāmeṇākliṣṭakarmaṇā |
rāvaṇasyabalaṃsarvamākhyātumupacakrame || 8 ||
avadhyassarvabhūtānāṅgandharvoragarakṣasām |
rājaputradaśagrīvovaradānātsvayambhuvaḥ || 9 ||
rāvaṇānantarobhrātāmamajyeṣṭhaścavīryavān |
kumbhakarṇomahātejāśśakrapratibaloyudhi || 10 ||
rāmasenāpatistasyaprahāstoyadivāśrutaḥ |
kailāseyenasaṅgrāmemaṇibhadraḥparājitaḥ || 11 ||
baddagodhāṅgulitraśca avadhyakavaco yudhi |
dhanurādāya yastiṣṭhannadṛśyo bhavatīndrajit || 12 ||
saṅgrāmasamayavyūhetarpayitvāhutāśanam |
antardhānagataśśatrūnindrajid hantirāghavaḥ || 13 ||
mahodaramahāpārśvaurākṣasaścāpyakampanaḥ |
anīkasthāstutasyaitelokapālasamāyudhi || 14 ||
daśakoṭisahasrāṇirakṣasāṅkāmarūpiṇām |
māṃsaśoṇitabhakṣyāṇāṃlaṅkāpuranivāsinām || 15 ||
sataistusahitorājālokapālānayodhayat |
sahadevaistutebhagnārāvaṇenamahātmanā || 16 ||
vibhīṣaṇavacaḥ śrutvārāmodṛḍhaparākramaḥ |
anvīkṣyamanasāsarvamidaṃvacanamabravīt || 17 ||
yānikarmāpadānānirāvaṇasyavibhīṣaṇaḥ |
akhyātānicatattvenahyavagacchāmitānyaham || 18 ||
ahaṃhatvādaśagrīvaṃsaprahastaṃsabāndhavam |
rājānantvāṅkariṣyāmisatyametadbravīmite || 19 ||
rasātalaṃ vā praviśetpātālaṃ vāpi rāvaṇaḥ |
pitāmahasakāśaṃ vā na me jīvanvimokṣyate || 20 ||
ahatvārāvaṇaṃsaṅ khyesaputrajanabāndhavam |
ayodhyānnapravekṣyāmitribhistairbhrātṛbhiśśape || 21 ||
śrutvātuvacanantasyarāmasyākliṣṭakarmaṇaḥ |
śirasāvandyadharmātmāvaktumevopacakrame || 22 ||
rākṣasānāṃvadhesāhyaṃlaṅkāyāścapradharṣaṇe |
kariṣyāmiyathāprāṇampravekṣyāmicavāhinīm || 23 ||
itibruvāṇāṃrāmastupariṣvajyavibhīṣaṇam |
abravīllakṣmaṇamprītassamudrājjalamānaya || 24 ||
tenacemammahāprājñamabhiṣiñcavibhīṣaṇam |
rājānaṃrakṣasāṅkṣipramprasannemayimānada || 25 ||
evamuktastusaumitrirabhyaṣiñcadvibhīṣaṇam |
madhyevānaramukhyānāṃrājānaṃrāmaśāsanāt || 26 ||
tamprasādanturāmasyadṛṣṭavāsadyaḥplavaṅgamāḥ |
pracukruśurmahātmānaṃsādhusādhviticābruvan || 27 ||
athābravīd hanūmāṃścasugrīvaścavibhīṣaṇam |
kathaṃsāgaramakṣobhyantarāmavaruṇālayam || 28 ||
sainyaiḥparivṛtāssarvevānarāṇāmmahaujasām |
upāyannādhigacchāmoyathānadanadīpatim |
tarāmatarasāsarvesasainyāvaruṇālayam || 29 ||
evamuktastudharmajñaḥpratyuvācavibhīṣaṇaḥ |
samudraṃrāghavorājāśaraṇaṅgantumarhati || 30 ||
khānitassagareṇāyamaprameyomahodadhiḥ |
kartumarhatirāmasyajñāteḥ kāryammahāmatiḥ || 31 ||
evaṃvibhīṣaṇenoktorākṣasenavipaścitā |
ajagāmāthasugrīvoyatrarāmassalakṣmaṇaḥ || 32 ||
tataścākhyātumārebhevibhīṣaṇavacaśśubham |
sugrīvovipulagrīvossāgarasyopaveśanam || 33 ||
prakṛtyādharmaśīlasyarāghavasyāpyarocata || 34 ||
vibhīṣaṇasyamantro'yammamalakṣmaṇa rocate |
sugrīvaḥpaṇḍitonityambhavānmantravicakṣaṇaḥ || 35 ||
ubhābhyāṃsampradhāryārthaṃrocateyattaducyatām |
evamuktautatovīrāvubhausugrīvalakṣmaṇau |
samudācārasaṃyuktamidaṃvacanamūcatuḥ || 36 ||
kimarthanaunaravyāghraḥ narociṣyatirāghavaḥ |
vibhīṣaṇenayaccoktamasmin kālesukhāvaham || 37 ||
abadhvāsāgaresetuṅghore'sminvaruṇālaye |
laṅkānāsādituṃśakyāsendrairapisurāsuraiḥ || 38 ||
vibhīṣaṇasyaśūrasyayathārthaṅkriyatāṃvacaḥ || 39 ||
alaṅkālātyayaṅkṛtvāsāgaro'yanniyujyatām |
yathāsainyenagacchāmapurīṃrāvaṇapālitām || 40 ||
evamuktaḥkuśāstīrnotīrenadanadīpateḥ |
saṃviveśatadārāmovedyāmivahutāśanaḥ || 41 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe ekonaviṃśassargaḥ ||