📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
6.131 যুদ্ধকাণ্ড - শ্রীরাম পট্টাভিষেকম্ - একত্রিংশদধিকশততম সর্গঃ
6.131 Yuddhakanda - Shrirama Pattabhishekam - Ekatrimshadadhikashatatama Sargah
Rama Valmiki Bengali
শ্রীমদ্বাল্মীকীয রামাযণে যুদ্ধকাণ্ডম্ ।
অথ একত্রিংশদধিকশততমস্সর্গঃ ।
শিরস্যঞ্জলিমাধাযকৈকেয্যানন্দবর্ধনঃ ।
বভাষেভরতোজ্যেষ্ঠংরামংসত্যপরাক্রমম্ ॥ 1 ॥
পূজিতামামিকামাতাদত্তংরাজ্যমিদম্মম ।
তদ্দদামিপুনস্তুভ্যংযথাত্বমদদামম ॥ 2 ॥
ধুরমেকাকিনান্যস্তাংবৃষভেণবলীযসা ।
কিশোরবদ্গুরুম্ভারং ন বোঢুমহমুত্সহে ॥ 3 ॥
বারিবেগেনমহতাভিন্নস্সেতুরিবক্ষরন্ ।
দুর্বন্ধনমিদম্মন্যেরাজ্যচ্ছ্রিদমসম্বৃতম্ ॥ 4 ॥
গতিঙ্খরৈবাশ্বস্যহংসস্যেব চ বাযসঃ ।
নান্বেতুমুত্সহেরাম তবমার্গমরিন্দম ॥ 5 ॥
যথাচারোপিতোবৃক্ষোজাতশ্চার্ন্ন্তিবেশনে ।
মহাংশ্চসুদুরারোহোমহাস্কন্দঃপ্রশাখবান্ ॥ 6 ॥
শীর্যেতপুষ্পিতোভূত্বা ন ফলানিপ্রদর্শযন্ ।
তস্যনানুভবেদর্থংযস্যহেতোস্সরোপিতঃ ॥ 7 ॥
এষোপমামহাবাহোত্বমর্থংবেত্তুমর্হসি ।
যদ্যস্মান্মনুজেন্দ্রত্বম্ভর্তাভৃত্যান্নশাধিহি ॥ 8 ॥
জগদদ্যাভিষিক্তন্ত্বামনুপশ্যতুরাঘব ।
প্রতপন্তমিবাদিত্যম্মধ্যাহ্নেদীপ্ততেজসম্ ॥ 9 ॥
তূর্যসঙ্ঘান্তির্ঘোষৈঃকাঞ্চীনূপুরনিঃস্বনৈঃ ।
মধুরৈর্গীতশব্দৈশ্চপ্রতিবুধ্যস্বশেষ্ব চ ॥ 10 ॥
যাবদাবর্ততেচক্রংযাবতী চ বসুন্ধরা ।
তাবত্ত্বমিহলোকস্যস্বামিত্বমনুবর্তয ॥ 11 ॥
ভরতস্যবচ্শ্রুত্বারামঃপরপুরঞ্জযঃ ।
তথেতিপ্রতিজগ্রাহনিষসাদাসনেশুভে ॥ 12 ॥
ততশ্শত্রুঘ্নবচনান্নিপুণাঃশ্মশ্রুবর্ধনাঃ ।
সুখহস্তাঃসুশীঘ্রাশ্চরাঘবম্পর্যবারযন্ ॥ 13 ॥
পূর্বন্তুভরতেস্নাতেলক্ষ্মণে চ মহাবলে ।
সুগ্রীবেবানরেন্দ্রে চ রাক্ষসেন্দ্রেবিভীষণে ॥ 14 ॥
বিশোধিতজটস্স্নাতশ্চিত্রমাল্যানুলেপনঃ ।
মহার্হবসনোপেতস্তস্থৌতত্রশ্রিযাজ্বলন্ ॥ 15 ॥
প্রতিকর্ম চ রামস্যকারযামাসবীর্যবান ।
লক্ষ্মণস্য চ লক্ষ্মীবানিক্ষ্বাকুকুলবর্ধনঃ ॥ 16 ॥
প্রতিকর্মচসীতাযাস্সর্বাদশরথস্ত্রিযঃ ।
আত্মনৈবতদাচক্রুর্মনস্বিন্যোমনোহরম্ ॥ 17 ॥
ততোবানরপত্নীনাংসর্বাসামেবশোভনম্ ।
চকারযত্নাত্কৌসল্যাপ্রহৃষ্টাপুত্রবত্সলা ॥ 18 ॥
ততঃ শ্শত্রুঘ্নবচনাত্সুমন্ত্রোনামসারথিঃ ।
যোজযিত্বাভিচক্রামরথংসর্বাঙ্গশোভনম্ ॥ 19 ॥
অর্কমণ্ডলসঙ্কাশন্দিব্যন্দৃষ্টবারথংস্থিতম্ ।
আরুরোহমহাবাহূরামঃপরপুরংঞ্জযঃ ॥ 20 ॥
সুগ্রীবোহনুমাংশ্চৈবমহেন্দ্রসদৃশদ্যুতী ।
স্নাতৌদিব্যনিভৈর্বস্ত্রৈর্জগ্মতুশ্শুভকুণ্ডলৌ ॥ 21 ॥
সর্বাভরণজুষ্টাশ্চযুযুস্তশ্শুভকুণ্ডলাঃ ।
সুগ্রীবপত্নযঃসীতা চ দ্রষ্টুন্নগরমুত্সুকাঃ ॥ 22 ॥
অযোধ্যাযান্তুসচিবারাজ্ঞোদশরথস্য চ ।
পুরোহিতম্পুরস্কৃত্যমন্ত্রযামাসুরর্থবত্ ॥ 23 ॥
অশোকোবিজযশ্চৈবসিদ্ধার্থশ্চসমাহিতাঃ ।
মন্ত্রযন্রামবৃধ্যর্থম্বুধ্যর্থন্নগরস্য চ ॥ 24 ॥
সর্বমেবাভিষেকার্থঞ্জযার্হস্যমহাত্মনঃ ।
কর্তুমর্হথরামস্যযদ্যন্মঙ্গলপূর্বকম্ ॥ 25 ॥
ইতিতেমন্ত্রিণস্সর্বেসন্দিশ্য চ পুরোহিতম্ ।
নগরান্নির্যযুস্তূর্ণংরামদর্শনবুদ্ধযঃ ॥ 26 ॥
হরিযুক্তংসহস্রাক্ষোরথমিন্দ্রৈবানঘঃ ।
প্রযযৌরথমাস্থাযরামোনগরমুত্তমম্ ॥ 27 ॥
জগ্রাহভরতোরমশীন্শত্রুঘ্নশ্চত্রমাদদে ।
লক্ষ্মণোব্যজনন্তস্যমূর্ধ্নিসম্পর্যবীজযত্ ॥ 28 ॥
শ্বেতং চ বালব্যজনঞ্জগৃহেপরিতস্স্থিতঃ ।
অপরঞ্চন্দ্রসঙ্কাশংরাক্ষসেন্দ্রোবিভীষণঃ ॥ 29 ॥
ঋষিসঙ্ঘৈস্তদাকাশেদেবৈশ্চসমরুদ্গণৈঃ ।
স্তূযমাস্যরামস্যশুশ্রুবমধুরধ্বনিঃ ॥ 30 ॥
ততঃশত্রুঞ্জযন্নামকুঞ্জরম্পর্বতোপমম্ ।
আরুরোহমহাতেজাস্সুগ্রীবঃপ্লবগর্ষভঃ ॥ 31 ॥
নবনাগসহস্রাণিযযুরাস্থাযবানরাঃ ।
মানুষংবিগ্রহঙ্কৃত্বাসর্বাভরণভূষিতাঃ ॥ 32 ॥
শঙ্খশব্দপ্রণাদৈশ্চদুন্দুভীনাং চ নিস্স্বনৈঃ ।
প্রযযৌপুরুষব্যাঘ্রস্তাম্পুরীংহর্ম্যমালিনীম্ ॥ 33 ॥
দদৃশুস্তেসমাযান্তংরাঘবংসপুরস্সরম্ ।
বিরাজমানংবপুষারথেনাতিরথন্তদা ॥ 34 ॥
তেবর্থযিত্বাকাকুত্স্থংরামেণপ্রতিনন্দিতাঃ ।
অনুজগ্মুর্মহাত্মানম্ভ্রাতৃভিঃপরিবারিতম্ ॥ 35 ॥
অমাত্যৈর্ব্রাহ্মণৈশ্চৈবতথাপ্রকৃতিভির্ববৃতঃ ।
শ্রিযাবিরুরুচেরামোনক্ষত্ররিবচন্দ্রমাঃ ॥ 36 ॥
স পুরোগামিভিস্তূর্যৈস্তালস্বস্তিকপাণিভিঃ ।
প্রব্যাহরদ্ভির্মুদিতৈর্মঙ্গলানিবৃতোযযৌ ॥ 37 ॥
অক্ষতঞ্জাতরূপং চ গাবঃকন্যাস্সহদ্বিজাঃ ।
নরামোদকহস্তাশ্চরামস্যপুরতোযযুঃ ॥ 38 ॥
সখ্যং চ রামস্সুগ্রীবেপ্রভাবঞ্চানিলাত্মজে ।
বানরাণাং চ তত্কর্মহ্যাচচক্ষেঽঽথমন্ত্রিণাম্ ॥ 39 ॥
শ্রুত্বা চ বিস্মযঞ্জগ্মুরযোধ্যাপুরবাসিনঃ ।
বানরাণাং চ ততকর্মরাক্ষসানাং চ তদ্বলম্ ॥ 40 ॥
বিভীষণস্যসম্যোগমাচচক্ষেঽথমন্ত্রিণাম্ ।
দ্যুতিমানেতদাখ্যাযরামোবানরসম্যুতঃ ॥ 41 ॥
হৃষ্টপুষ্টজনাকীর্ণমযোধ্যাম্প্রবিবেশসঃ ।
ততোহ্যভ্যুচ্ছ্রযন্পৌরাঃপতাকাশ্চগৃহেগৃহে ॥ 42 ॥
ঐক্ষ্বাকুধ্যুষিতংরম্যমাসসাদপিতুর্গৃহম্ ।
অথাব্রবীদ্রাজপুত্রোভরতন্ধর্মিণাংবরম্ ॥ 43 ॥
অর্ধোপহিতযাবাচামধুরংরঘুনন্দনঃ ।
পিতুর্ভবনমাসাদ্যপ্রবিশ্য চ মহাত্মনঃ ॥ 44 ॥
কৌসল্যাং চ সুমিত্রাং চ কৈকেযীমভিবাদ্য চ ।
যচ্ছমদ্ভবনংশ্রেষ্ঠংসাশোকবনিকম্মহত্ ॥ 45 ॥
মুক্তাবৈদূর্যসঙ্কীর্ণংসুগ্রীবাযনিবেদয ।
তস্যতদ্বচনংশ্রুত্বাভরতস্সত্যবিক্রমঃ ॥ 46 ॥
হস্তেগৃহীত্বাসুগ্রীবম্প্রবিবেশতমালযম্ ।
ততঃ স্স্সৈলপ্রদীপাংশ্চপর্যঙ্কাস্তরণানি চ ॥ 47 ॥
গৃহীত্বাবিবিশুঃক্ষিপ্রংশত্রুঘ্নেপ্রচোদিতাঃ ।
উবাচ চ মহাতেজাস্সুগ্রীবংরাঘবানুজঃ ॥ 48 ॥
অভিষেকাযরামস্যদূতানাজ্ঞাপযপ্রভো ।
সৌবর্ণান্বানরেন্দ্রাণাঞ্চতুর্ণাঞ্চতুরোঘটান্ ॥ 49 ॥
দদৌক্ষিপ্রংসসুগ্রীবস্সর্বরত্নবিভূষিতান্ ।
যথাপ্রত্যূষসমযেচতুর্ণাংসাগরাম্বসাম্ ॥ 50 ॥
পূর্ণঘটৈঃপ্রতীক্ষধ্বন্তথাকুরুতবানরাঃ ।
এবমুক্তামহাত্মানোবানরাবারণোপমাঃ ॥ 51 ॥
উত্পেতুর্গগনংশীঘ্রঙ্গরুডাইবশীঘ্রগাঃ ।
জাম্ববাংশ্চহনূমাংশ্চবেগদর্শী চ বানরঃ ॥ 52 ॥
ঋষভশ্চৈবকলশান্জলপূর্ণানথানযন্ ।
নদীশতানাম্পঞ্চানাঞ্জলঙ্কুম্ভৈরুপাহরন্ ॥ 53 ॥
পূর্বাত্সমুদ্রাত্কলশঞ্জলপূর্ণমথানযত্ ।
সুষেণস্সত্ত্বসম্পন্নস্সর্বরত্নবিভূষিতম্ ॥ 54 ॥
ঋষভোদক্ষিণাত্তূর্ণংসমুদ্রাজ্জলমানযত্ ।
রক্তচন্দনশাখাভিস্সম্বৃতঙ্কাঞ্চনঙ্ঘটম্ ॥ 55 ॥
গবযঃপশ্চিমাত্তোযমাজহারমহার্ণবাত্ ।
রত্নকুম্ভেনমহতাশীতম্মারুতবিক্রমঃ ॥ 56 ॥
উত্তরাচ্চজলংশীঘ্রঙ্গরুডানিলবিক্রমঃ ।
আজহার স ধর্মাত্মানলঃসর্বগুণান্বিতঃ ॥ 57 ॥
ততস্তৈর্বানরশ্রেষ্ঠৈরানীতম্প্রেক্ষ্যতজ্জলম্ ।
অভিষেকাযরামস্যশত্রুঘ্নস্সচিবৈস্সহ ॥ 58 ॥
পুরোহিতাযশ্রেষ্ঠাযসুহৃদ্ভ্যশ্চন্যবেদযত্ ।
ততস্সপ্রযতোবৃদ্ধোবসিষ্ঠোব্রাহ্মণৈঃসহ ॥ 59 ॥
রামংরত্নমযেপীঠেসসীতংসন্নযবেশযত্ ।
বসিষ্ঠোবামদেবশ্চজাবালিরথকাশ্যপঃ ॥ 60 ॥
কাত্যাযনোসুযজ্ঞশ্চগৌতমোবিজযস্তথা ।
অভ্যষিঞ্চন্নরব্যাঘ্রম্প্রসন্নেনসুগন্ধিনা ॥ 61 ॥
সলিলেনসহস্রাক্ষংবসবোবাসবংযথা ।
ঋগ্ভির্ভ্রাহ্মণৈঃপূর্বঙ্কন্যাভির্মন্ত্রিভিস্তথা ॥ 62 ॥
যোথৌশ্চৈবাভ্যষিঞ্চংস্তেসম্প্রহৃষ্টাস্সনৈগমৈঃ ।
সর্বৌষধীনসৈশ্চাপিদৈবতৈর্নভসিস্থিতৈঃ ॥ 63 ॥
চতুর্ভির্লোকপালৈশ্চসর্বৈর্দেবৈশ্চসঙ্গতৈঃ ।
ব্রহ্মণানির্মিতম্পূর্বঙ্কিরীটংরত্নশোভিতম্ ॥ 64 ॥
অভিষিক্তঃপুরাযেবমনুস্তন্দীপ্ততেজসম্ ।
তস্যান্ববাযেরাজানঃক্রমাদ্যেনাভিষেচিতাঃ ॥ 65 ॥
সভাযাংহেমক্লুপ্তাযাংশোভিতাযাম্মহাধনৈঃ ।
রত্নৈর্নানাবিধৈশ্চবচিত্রিতাযাংসুশোভনৈঃ ॥ 66 ॥
নানারত্নমযেপীঠেকল্পযিত্বাযথাবিধি ।
কিরীটেনততঃপশ্চাদ্বসিষ্ঠেনমহাত্মনা ॥ 67 ॥
ঋত্বিগিমভগির্ভূষণৈশ্চৈবসমযোক্ষ্যতরাঘবঃ ।
ছত্রন্তস্য চ জগ্রাহশত্রঘ্নঃপাণ্ডুরংশুভম্ ॥ 68 ॥
শ্বেতং চ বালব্যজনংসুগ্রীবোবানরেশ্বরঃ ।
অপরঞ্চন্দ্রসঙ্কাশংরাক্ষসেন্দ্রোবিভীষণঃ ॥ 69 ॥
মালাঞ্জ্বলন্তীংবপুষাকাঞ্চনীংশতপুষ্করাম্ ।
রাঘবাযদদৌবাযুর্বাসবেনপ্রচোদিতঃ ॥ 70 ॥
সর্বরত্নসমাযুক্তম্মণিভিশ্চবিভূষিতম্ ।
মুক্তাহারন্নরেন্দ্রাযদদৌশক্রপ্রচোদিতঃ ॥ 71 ॥
প্রজগুর্ধেবগন্ধর্বাননৃতুশ্চাপ্সরোগণাঃ ।
অভিষেকেতদর্হস্যতদারামস্যধীমতঃ ॥ 72 ॥
ভূমিঃসস্যবতীচৈবফলবন্তশ্চপাদপাঃ ।
গন্ধবন্তি চ পুষ্পাণিবভূবূরাঘবোত্সবে ॥ 73 ॥
সহস্রশতমশ্বানান্ধেনূনাং চ গবান্তথা ।
দদৌশতবৃষান্পূর্বন্দ্বিজেভ্যোমনুজর্ষভঃ ॥ 74 ॥
ত্রিংশত্কোটীর্হিরণ্যস্যব্রাহ্মণেভ্যোদদৌপুনঃ ।
নানাভরণবস্ত্রাণিমহার্হাণি চ রাঘবঃ ॥ 75 ॥
অর্করশ্মিপ্রতীকাশাঙ্কাঞ্চনীম্মণিবিগ্রহাম্ ।
সুগ্রীবাযস্রজন্দিব্যাম্প্রাযচ্ছন্মনুজাধিপঃ ॥ 76 ॥
বৈদূর্যমযচিত্রে চ মণিরত্নবিভূষিতে ।
বালিপুত্রাযধৃতিমানঙ্গদাযাঙ্গদেদদৌ ॥ 77 ॥
মণিপ্রবরজুষ্টন্তুমুক্তাহারমনুত্তমম্ ।
সীতাযৈপ্রদদৌরামশ্চন্দ্ররশ্মিসমপ্রভম্ ॥ 78 ॥
অরজেবাসসীদিব্যেশুভান্যাভরণানি চ ।
অবেক্ষমাণাবৈদেহীপ্রদদৌবাযুসূনবে ॥ 79 ॥
অবমুচ্যাত্মনঃকণ্ঠাদ্দারঞ্জনকনন্দিনী ।
অবৈক্ষতহরীন্সর্বান্ভর্তারং চ মুহুর্মুহুঃ ॥ 80 ॥
তামিঙ্গিতজ্ঞস্সম্প্রেক্ষ্য বভাষে জনকাত্মজাম্ ।
প্রদেহিসুভগেহারংযস্যতুষ্টাসিভামিনি ॥ 81 ॥
তেজোধৃতির্যশোদাক্ষ্যংসামর্থ্যংবিনযোনযঃ ।
পৌরুষংবিক্রমোবুদ্ধির্যস্মিন্নেতানিসর্বদা ॥ 82 ॥
দদৌসাবাযুপুত্রাযতংহারমসিতেক্ষণা ।
হনূমাংস্তেনহারেণশুশুভেবানরর্ষভঃ ॥ 83 ॥
চন্রাংশুচযগৌরেণশ্বেতাভ্রেণযথাচলঃ ।
তোদ্বিবিদমৈন্ধাভ্যান্নীলায চ পরন্তপঃ সর্বেবানরবৃদ্ধাশ্চযেচান্যেবানরোত্তমাঃ ॥ 84 ॥
বাসোভির্ভূষণৈশ্চৈবযথার্হম্প্রতিপূজিতাঃ ।
সর্বান্কামগুণাবনীক্ষ্যপ্রদদৌবসুধাধিপঃ ॥ 85 ॥
বিভীষণোঽথসুগ্রীবোহনুমান্জাম্ববাংস্তথা ॥ 86 ॥
সর্বেবানরমুখ্যাশ্চরামেণাক্লিষ্টকর্মণা ।
যথার্হম্পূজিতাঃসর্বেকামৈরত্নৈশ্চপুষ্কলৈঃ ॥ 87 ॥
প্রহৃষ্টমানসঃসর্বেজগ্মুরেবযথাগতম্ ।
দৃষ্ট্বাসর্বেমহাত্মানস্ততস্তেবানরর্ষভাঃ ॥ 88 ॥
বিসৃষ্টাঃপার্থিবেন্দ্রেণকিষ্কিন্ধাংসমুপাগমন্ ।
সুগ্রীবোবানরশ্রেষ্ঠো দৃষ্টবারামভিষেচনম্ ॥ 89 ॥
পূজিতশ্চৈবরামেযকিষ্কিন্ধাম্প্রাবিশত্পুরীম্ ।
বিভীষণোঽপিধর্মাত্মাসহতৈর্নৈরৃতর্ষভৈঃ ॥ 90 ॥
লব্ধ্বাকুলধনংরাজালঙ্কাম্প্রাযান্ মহাযশাঃ ।
সরাজ্যমখিলংশাসন্নিহতারির্মহাযশাঃ ॥ 91 ॥
রাঘবঃপরমোদারশ্শশাসপরযামুদা ।
উবাচলক্ষ্মণংরামোধর্মজ্ঞন্ধর্মবত্সলঃ ॥ 92 ॥
আতিষ্ঠধর্মজ্ঞ মযাসহেমাঙ্গাম্পূর্বরাজাধ্যুষিতাম্বলেন ।
তুল্যম্মযাত্বম্পিতৃভির্ধৃতাযাতাংযৌবরাজ্যেধুরমুদ্বহস্ব ॥ 93 ॥
সর্বাত্মনাপর্যনুনীযমানোযদা ন সৌমিত্রিরুপৈতিযোগম্ ।
নিযুজ্যমানোঽপি চ যৌবরাজ্যেততোঽভ্যষিঞ্চদ্ভরতম্মহাত্মা ॥ 94 ॥
পৌণ্ডরীকাশ্বমেধাভ্যাংবাজপেযেনচাসকৃত্ ।
অন্যৈশ্চবিবিধৈর্যজ্ঞৈরযজত্পার্থিবাত্মজঃ ॥ 95 ॥
রাজ্যন্দশসহস্রাণিপ্রাপ্যবর্ষাণিরাঘবঃ ।
শতাশ্বমেধানাজহ্রেসদশ্বান্ ভূরিদক্ষিণান্ ॥ 96 ॥
আজানুলম্বিবাহুস্সমহাবক্ষাঃপ্রতাপবান্ ।
লক্ষ্মণানুচরোরামঃশশাসপৃথিবীমিমাম্ ॥ 97 ॥
রাঘবশ্চাপিধর্মাত্মাপ্রাপ্যরাজ্যমনুত্তমম্ ।
ঈজেবহুবিধৈর্যজ্ঞৈসসুতভ্রাতৃবান্ধবঃ ॥ 98 ॥
স পর্যদেবন্বিধবা ন চ ব্যালকৃতম্ভযম্ ।
ন ব্যাধিজম্ভযঞ্চাসীদ্রামেরাজ্যম্প্রশাসতি ॥ 99 ॥
নির্দস্যুরভবল্লোকোনানর্থঙ্কশ্চিদস্পৃশত্ ।
ন চ স্মবৃদ্ধাবালানাম্প্রেতকার্যাণিকুর্বতে ॥ 100 ॥
সর্বম্মুদিতমেবাসীত্সর্বোধর্মপরোঽভবত্ ।
রামমেবানুপশ্যন্তোনাভ্যহিংসন্ পরস্পরম্ ॥ 101 ॥
আসন্বর্ষসহস্রাণিতথাপুত্রসহস্রিণঃ ।
নিরামযাবিশোকাশ্চরামেরাজ্যম্প্রশাসতি ॥ 102 ॥
রামোরামোরামঃ ইতিপ্রজানামভবন্কথাঃ ।
রামভূতঞ্জগদভূদ্রামেরাজ্যম্প্রশাসতি ॥ 103 ॥
নিত্যপুষ্পানিত্যফলান্তরবস্তত্রনির্ব্রণাঃ ।
কামবর্ষী চ পর্জন্যস্সুখস্পর্শশ্চমারুতঃ ॥ 104 ॥
ব্রাহ্মণাঃক্ষত্রিযাবৈশ্যাশ্শূদ্রালোভবিবর্জিতাঃ ।
স্বকর্মসুপ্রবর্তন্তেতুষ্টাস্স্বৈরেবকর্মভিঃ ॥ 105 ॥
আসন্প্রজাধর্মপরারামেশাসতিনানৃতাঃ ।
সর্বেলক্ষণসম্পন্নাস্সর্বেধর্মপরাযণাঃ ॥ 106 ॥
দশবর্ষসহস্রাণিদশবর্ষশতানি চ ভ্রাতৃভিঃ সহিতঃশ্রীমানরামোরাজ্যমকারযত্ ।
ধন্যংযশস্যমাযুষ্যংরাজ্ঞাং চ বিযাবহম্ ॥ 107 ॥
আদিকাব্যমিদঞ্চার্ষম্পুরাবাল্মীকিনাকৃতম্ ।
পঠেধ্যঃশৃণুযাল্লোকেনরঃপাপাত্প্রমুচ্যতে ॥ 108 ॥
পুত্রকামশ্চপুত্রান্বৈধনকামোধনানি চ ।
লভতেমনুজোলোকেশ্রুত্বারামাভিষেচনম্ ॥ 109 ॥
মহীংবিজযতেরাজারিপূংশ্চাপ্যধিতিষ্ঠতি ।
রাঘবেণযথামাতাসুমিত্রালক্ষ্মণেন চ ॥ 110 ॥
ভরতেন চ কৈকেযীজীবপুত্রাস্তথাস্ত্রিযঃ ।
ভবিষ্যন্তিসদানন্দাঃপুত্রপৌত্রসমন্বিতাঃ ॥ 111 ॥
শ্রুত্বারামাযণমিদন্দীর্ঘমাযুশ্চবিন্দতি ।
রামস্যবিজযঞ্চৈবসর্বমক্লিষ্টকর্মণঃ ॥ 112 ॥
শৃণোতি য ইদঙ্কাব্যম্পুরাবাল্মীকিনাকৃতম্ ।
শ্রদ্ধধানোজিতক্রোধোদুর্গাণ্যতিতরত্যসৌ ॥ 113 ॥
সমাগম্যপ্রবাসান্তেরমন্তেসহবান্ধবৈঃ ।
শৃণ্বন্তি য ইদঙ্কাব্যম্পুরাবাল্মীকিনাকৃতম্ ॥ 114 ॥
তেপ্রার্থিতান্বরান্সর্বান্প্রাপ্নুবন্তীহরাঘবাত্ ।
শ্রবণেনসুরাস্সর্বেপ্রীযন্তেসম্প্রশৃণ্বতাম্ ॥ 115 ॥
বিনাযকাশ্চশাম্যন্তিগৃহেতিষ্ঠন্তিযস্যবৈ ।
বিজযেতমহীংরাজাপ্রবাসীস্বস্তিমান্ভবেত্ ॥ 116 ॥
স্ত্রিযোরজস্বলাশ্রুত্বাপুত্রান্সূযুরনুত্তমান্ ।
পূজযংশ্চপঠংশ্চৈবমিতিহাসম্পুরাতনম্ ॥ 117 ॥
সর্বপাপৈঃপ্রমুচ্যেতদীর্ঘমাযুরবাপ্নুযাত্ ।
প্রণম্যশিরসানিত্যংশ্রোতব্যঙ্ক্ষত্রিযৈর্দ্বিজাত্ ॥ 118 ॥
ঐশ্বর্যম্পুত্রলাভাশ্চভবিষ্যতি ন সংশযঃ ।
রামাযণমিদঙ্কৃত্স্নংশৃণ্বতঃপঠতস্সদা ॥ 119 ॥
প্রীযতেসততংরামস্সহিবিষ্ণুস্সনাতনঃ ।
আদিদেবোমহাবাহুর্হরিন্নারাযণঃপ্রভুঃ ॥ 120 ॥
সাক্ষাদ্রামোরঘুশ্রেষ্ঠশ্শেষোলক্ষ্মণৌচ্যতে ।
এবমেতত্পুরাবৃত্তমাখ্যানম্ভদ্রমস্তুবঃ ॥ 121 ॥
প্রব্যাহরতবিস্রব্ধম্বলংবিষ্ণোঃপ্রবর্থতাম্ ।
দেবাশ্চসর্বেতুষ্যন্তিগ্রহণাচ্ছ্রবণাত্তথা ॥ 122 ॥
রামাযণস্যশ্রবণেতুষ্যন্তিপিতস্সদা ।
ভক্ত্যারামস্যযেচেমাংসংসিতামৃষিণাকৃতাম্ ॥ 123 ॥
যেলিখন্তী হ চ নরাস্তেষাংবাসস্ত্রিবিষ্টপে ।
কুটুম্ববৃদ্ধিন্ধনধান্যবৃদ্ধিংস্ত্রিযশ্চমুখ্যাস্সুখমুত্তমং চ ।
শ্রুত্বাশুভঙ্কাব্যমিদম্মহার্থম্প্রাপ্নোতিসর্বাম্ভুবিচার্থসিদ্ধম্ ॥ 124 ॥
আযুষ্যমারোগ্যকরংযশস্যংসৌভ্রাতৃকম্বুদ্ধিকরংশুভং চ ।
শ্রোতব্যমেতন্নিযমেনসদ্ভিরাখ্যানমোজস্করমৃদ্ধিকামৈঃ ॥ 125 ॥
ইত্যার্ষে শ্রীমদ্রামাযণে বাল্মীকীয আদিকাব্যে যুদ্ধকাণ্ডে একত্রিংশদধিকশততমস্সর্গঃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha ekatriṃśadadhikaśatatamassargaḥ |
śirasyañjalimādhāyakaikeyyānandavardhanaḥ |
babhāṣebharatojyeṣṭhaṃrāmaṃsatyaparākramam || 1 ||
pūjitāmāmikāmātādattaṃrājyamidammama |
taddadāmipunastubhyaṃyathātvamadadāmama || 2 ||
dhuramekākinānyastāṃvṛṣabheṇabalīyasā |
kiśoravadgurumbhāraṃ na voḍhumahamutsahe || 3 ||
vārivegenamahatābhinnasseturivakṣaran |
durbandhanamidammanyerājyacchridamasamvṛtam || 4 ||
gatiṅkharaivāśvasyahaṃsasyeva ca vāyasaḥ |
nānvetumutsaherāma tavamārgamarindama || 5 ||
yathācāropitovṛkṣojātaścārnntiveśane |
mahāṃścasudurārohomahāskandaḥpraśākhavān || 6 ||
śīryetapuṣpitobhūtvā na phalānipradarśayan |
tasyanānubhavedarthaṃyasyahetossaropitaḥ || 7 ||
eṣopamāmahābāhotvamarthaṃvettumarhasi |
yadyasmānmanujendratvambhartābhṛtyānnaśādhihi || 8 ||
jagadadyābhiṣiktantvāmanupaśyaturāghava |
pratapantamivādityammadhyāhnedīptatejasam || 9 ||
tūryasaṅghāntirghoṣaiḥkāñcīnūpuraniḥsvanaiḥ |
madhurairgītaśabdaiścapratibudhyasvaśeṣva ca || 10 ||
yāvadāvartatecakraṃyāvatī ca vasundharā |
tāvattvamihalokasyasvāmitvamanuvartaya || 11 ||
bharatasyavacśrutvārāmaḥparapurañjayaḥ |
tathetipratijagrāhaniṣasādāsaneśubhe || 12 ||
tataśśatrughnavacanānnipuṇāḥśmaśruvardhanāḥ |
sukhahastāḥsuśīghrāścarāghavamparyavārayan || 13 ||
pūrvantubharatesnātelakṣmaṇe ca mahābale |
sugrīvevānarendre ca rākṣasendrevibhīṣaṇe || 14 ||
viśodhitajaṭassnātaścitramālyānulepanaḥ |
mahārhavasanopetastasthautatraśriyājvalan || 15 ||
pratikarma ca rāmasyakārayāmāsavīryavāna |
lakṣmaṇasya ca lakṣmīvānikṣvākukulavardhanaḥ || 16 ||
pratikarmacasītāyāssarvādaśarathastriyaḥ |
ātmanaivatadācakrurmanasvinyomanoharam || 17 ||
tatovānarapatnīnāṃsarvāsāmevaśobhanam |
cakārayatnātkausalyāprahṛṣṭāputravatsalā || 18 ||
tataḥ śśatrughnavacanātsumantronāmasārathiḥ |
yojayitvābhicakrāmarathaṃsarvāṅgaśobhanam || 19 ||
arkamaṇḍalasaṅkāśandivyandṛṣṭavārathaṃsthitam |
ārurohamahābāhūrāmaḥparapuraṃñjayaḥ || 20 ||
sugrīvohanumāṃścaivamahendrasadṛśadyutī |
snātaudivyanibhairvastrairjagmatuśśubhakuṇḍalau || 21 ||
sarvābharaṇajuṣṭāścayuyustaśśubhakuṇḍalāḥ |
sugrīvapatnayaḥsītā ca draṣṭunnagaramutsukāḥ || 22 ||
ayodhyāyāntusacivārājñodaśarathasya ca |
purohitampuraskṛtyamantrayāmāsurarthavat || 23 ||
aśokovijayaścaivasiddhārthaścasamāhitāḥ |
mantrayanrāmavṛdhyarthambudhyarthannagarasya ca || 24 ||
sarvamevābhiṣekārthañjayārhasyamahātmanaḥ |
kartumarhatharāmasyayadyanmaṅgalapūrvakam || 25 ||
ititemantriṇassarvesandiśya ca purohitam |
nagarānniryayustūrṇaṃrāmadarśanabuddhayaḥ || 26 ||
hariyuktaṃsahasrākṣorathamindraivānaghaḥ |
prayayaurathamāsthāyarāmonagaramuttamam || 27 ||
jagrāhabharatoramaśīnśatrughnaścatramādade |
lakṣmaṇovyajanantasyamūrdhnisamparyavījayat || 28 ||
śvetaṃ ca vālavyajanañjagṛheparitassthitaḥ |
aparañcandrasaṅkāśaṃrākṣasendrovibhīṣaṇaḥ || 29 ||
ṛṣisaṅghaistadākāśedevaiścasamarudgaṇaiḥ |
stūyamāsyarāmasyaśuśruvamadhuradhvaniḥ || 30 ||
tataḥśatruñjayannāmakuñjaramparvatopamam |
ārurohamahātejāssugrīvaḥplavagarṣabhaḥ || 31 ||
navanāgasahasrāṇiyayurāsthāyavānarāḥ |
mānuṣaṃvigrahaṅkṛtvāsarvābharaṇabhūṣitāḥ || 32 ||
śaṅkhaśabdapraṇādaiścadundubhīnāṃ ca nissvanaiḥ |
prayayaupuruṣavyāghrastāmpurīṃharmyamālinīm || 33 ||
dadṛśustesamāyāntaṃrāghavaṃsapurassaram |
virājamānaṃvapuṣārathenātirathantadā || 34 ||
tevarthayitvākākutsthaṃrāmeṇapratinanditāḥ |
anujagmurmahātmānambhrātṛbhiḥparivāritam || 35 ||
amātyairbrāhmaṇaiścaivatathāprakṛtibhirvavṛtaḥ |
śriyāvirurucerāmonakṣatrarivacandramāḥ || 36 ||
sa purogāmibhistūryaistālasvastikapāṇibhiḥ |
pravyāharadbhirmuditairmaṅgalānivṛtoyayau || 37 ||
akṣatañjātarūpaṃ ca gāvaḥkanyāssahadvijāḥ |
narāmodakahastāścarāmasyapuratoyayuḥ || 38 ||
sakhyaṃ ca rāmassugrīveprabhāvañcānilātmaje |
vānarāṇāṃ ca tatkarmahyācacakṣe''thamantriṇām || 39 ||
śrutvā ca vismayañjagmurayodhyāpuravāsinaḥ |
vānarāṇāṃ ca tatakarmarākṣasānāṃ ca tadbalam || 40 ||
vibhīṣaṇasyasamyogamācacakṣe'thamantriṇām |
dyutimānetadākhyāyarāmovānarasamyutaḥ || 41 ||
hṛṣṭapuṣṭajanākīrṇamayodhyāmpraviveśasaḥ |
tatohyabhyucchrayanpaurāḥpatākāścagṛhegṛhe || 42 ||
aikṣvākudhyuṣitaṃramyamāsasādapiturgṛham |
athābravīdrājaputrobharatandharmiṇāṃvaram || 43 ||
ardhopahitayāvācāmadhuraṃraghunandanaḥ |
piturbhavanamāsādyapraviśya ca mahātmanaḥ || 44 ||
kausalyāṃ ca sumitrāṃ ca kaikeyīmabhivādya ca |
yacchamadbhavanaṃśreṣṭhaṃsāśokavanikammahat || 45 ||
muktāvaidūryasaṅkīrṇaṃsugrīvāyanivedaya |
tasyatadvacanaṃśrutvābharatassatyavikramaḥ || 46 ||
hastegṛhītvāsugrīvampraviveśatamālayam |
tataḥ sssailapradīpāṃścaparyaṅkāstaraṇāni ca || 47 ||
gṛhītvāviviśuḥkṣipraṃśatrughnepracoditāḥ |
uvāca ca mahātejāssugrīvaṃrāghavānujaḥ || 48 ||
abhiṣekāyarāmasyadūtānājñāpayaprabho |
sauvarṇānvānarendrāṇāñcaturṇāñcaturoghaṭān || 49 ||
dadaukṣipraṃsasugrīvassarvaratnavibhūṣitān |
yathāpratyūṣasamayecaturṇāṃsāgarāmbasām || 50 ||
pūrṇaghaṭaiḥpratīkṣadhvantathākurutavānarāḥ |
evamuktāmahātmānovānarāvāraṇopamāḥ || 51 ||
utpeturgaganaṃśīghraṅgaruḍāivaśīghragāḥ |
jāmbavāṃścahanūmāṃścavegadarśī ca vānaraḥ || 52 ||
ṛṣabhaścaivakalaśānjalapūrṇānathānayan |
nadīśatānāmpañcānāñjalaṅkumbhairupāharan || 53 ||
pūrvātsamudrātkalaśañjalapūrṇamathānayat |
suṣeṇassattvasampannassarvaratnavibhūṣitam || 54 ||
ṛṣabhodakṣiṇāttūrṇaṃsamudrājjalamānayat |
raktacandanaśākhābhissamvṛtaṅkāñcanaṅghaṭam || 55 ||
gavayaḥpaścimāttoyamājahāramahārṇavāt |
ratnakumbhenamahatāśītammārutavikramaḥ || 56 ||
uttarāccajalaṃśīghraṅgaruḍānilavikramaḥ |
ājahāra sa dharmātmānalaḥsarvaguṇānvitaḥ || 57 ||
tatastairvānaraśreṣṭhairānītamprekṣyatajjalam |
abhiṣekāyarāmasyaśatrughnassacivaissaha || 58 ||
purohitāyaśreṣṭhāyasuhṛdbhyaścanyavedayat |
tatassaprayatovṛddhovasiṣṭhobrāhmaṇaiḥsaha || 59 ||
rāmaṃratnamayepīṭhesasītaṃsannayaveśayat |
vasiṣṭhovāmadevaścajābālirathakāśyapaḥ || 60 ||
kātyāyanosuyajñaścagautamovijayastathā |
abhyaṣiñcannaravyāghramprasannenasugandhinā || 61 ||
salilenasahasrākṣaṃvasavovāsavaṃyathā |
ṛgbhirbhrāhmaṇaiḥpūrvaṅkanyābhirmantribhistathā || 62 ||
yothauścaivābhyaṣiñcaṃstesamprahṛṣṭāssanaigamaiḥ |
sarvauṣadhīnasaiścāpidaivatairnabhasisthitaiḥ || 63 ||
caturbhirlokapālaiścasarvairdevaiścasaṅgataiḥ |
brahmaṇānirmitampūrvaṅkirīṭaṃratnaśobhitam || 64 ||
abhiṣiktaḥpurāyevamanustandīptatejasam |
tasyānvavāyerājānaḥkramādyenābhiṣecitāḥ || 65 ||
sabhāyāṃhemakluptāyāṃśobhitāyāmmahādhanaiḥ |
ratnairnānāvidhaiścavacitritāyāṃsuśobhanaiḥ || 66 ||
nānāratnamayepīṭhekalpayitvāyathāvidhi |
kirīṭenatataḥpaścādvasiṣṭhenamahātmanā || 67 ||
ṛtvigimabhagirbhūṣaṇaiścaivasamayokṣyatarāghavaḥ |
chatrantasya ca jagrāhaśatraghnaḥpāṇḍuraṃśubham || 68 ||
śvetaṃ ca vālavyajanaṃsugrīvovānareśvaraḥ |
aparañcandrasaṅkāśaṃrākṣasendrovibhīṣaṇaḥ || 69 ||
mālāñjvalantīṃvapuṣākāñcanīṃśatapuṣkarām |
rāghavāyadadauvāyurvāsavenapracoditaḥ || 70 ||
sarvaratnasamāyuktammaṇibhiścavibhūṣitam |
muktāhārannarendrāyadadauśakrapracoditaḥ || 71 ||
prajagurdhevagandharvānanṛtuścāpsarogaṇāḥ |
abhiṣeketadarhasyatadārāmasyadhīmataḥ || 72 ||
bhūmiḥsasyavatīcaivaphalavantaścapādapāḥ |
gandhavanti ca puṣpāṇibabhūvūrāghavotsave || 73 ||
sahasraśatamaśvānāndhenūnāṃ ca gavāntathā |
dadauśatavṛṣānpūrvandvijebhyomanujarṣabhaḥ || 74 ||
triṃśatkoṭīrhiraṇyasyabrāhmaṇebhyodadaupunaḥ |
nānābharaṇavastrāṇimahārhāṇi ca rāghavaḥ || 75 ||
arkaraśmipratīkāśāṅkāñcanīmmaṇivigrahām |
sugrīvāyasrajandivyāmprāyacchanmanujādhipaḥ || 76 ||
vaidūryamayacitre ca maṇiratnavibhūṣite |
vāliputrāyadhṛtimānaṅgadāyāṅgadedadau || 77 ||
maṇipravarajuṣṭantumuktāhāramanuttamam |
sītāyaipradadaurāmaścandraraśmisamaprabham || 78 ||
arajevāsasīdivyeśubhānyābharaṇāni ca |
avekṣamāṇāvaidehīpradadauvāyusūnave || 79 ||
avamucyātmanaḥkaṇṭhāddārañjanakanandinī |
avaikṣataharīnsarvānbhartāraṃ ca muhurmuhuḥ || 80 ||
tāmiṅgitajñassamprekṣya babhāṣe janakātmajām |
pradehisubhagehāraṃyasyatuṣṭāsibhāmini || 81 ||
tejodhṛtiryaśodākṣyaṃsāmarthyaṃvinayonayaḥ |
pauruṣaṃvikramobuddhiryasminnetānisarvadā || 82 ||
dadausāvāyuputrāyataṃhāramasitekṣaṇā |
hanūmāṃstenahāreṇaśuśubhevānararṣabhaḥ || 83 ||
canrāṃśucayagaureṇaśvetābhreṇayathācalaḥ |
todvividamaindhābhyānnīlāya ca parantapaḥ sarvevānaravṛddhāścayecānyevānarottamāḥ || 84 ||
vāsobhirbhūṣaṇaiścaivayathārhampratipūjitāḥ |
sarvānkāmaguṇāvanīkṣyapradadauvasudhādhipaḥ || 85 ||
vibhīṣaṇo'thasugrīvohanumānjāmbavāṃstathā || 86 ||
sarvevānaramukhyāścarāmeṇākliṣṭakarmaṇā |
yathārhampūjitāḥsarvekāmairatnaiścapuṣkalaiḥ || 87 ||
prahṛṣṭamānasaḥsarvejagmurevayathāgatam |
dṛṣṭvāsarvemahātmānastatastevānararṣabhāḥ || 88 ||
visṛṣṭāḥpārthivendreṇakiṣkindhāṃsamupāgaman |
sugrīvovānaraśreṣṭho dṛṣṭavārāmabhiṣecanam || 89 ||
pūjitaścaivarāmeyakiṣkindhāmprāviśatpurīm |
vibhīṣaṇo'pidharmātmāsahatairnairṛtarṣabhaiḥ || 90 ||
labdhvākuladhanaṃrājālaṅkāmprāyān mahāyaśāḥ |
sarājyamakhilaṃśāsannihatārirmahāyaśāḥ || 91 ||
rāghavaḥparamodāraśśaśāsaparayāmudā |
uvācalakṣmaṇaṃrāmodharmajñandharmavatsalaḥ || 92 ||
ātiṣṭhadharmajña mayāsahemāṅgāmpūrvarājādhyuṣitāmbalena |
tulyammayātvampitṛbhirdhṛtāyātāṃyauvarājyedhuramudvahasva || 93 ||
sarvātmanāparyanunīyamānoyadā na saumitrirupaitiyogam |
niyujyamāno'pi ca yauvarājyetato'bhyaṣiñcadbharatammahātmā || 94 ||
pauṇḍarīkāśvamedhābhyāṃvājapeyenacāsakṛt |
anyaiścavividhairyajñairayajatpārthivātmajaḥ || 95 ||
rājyandaśasahasrāṇiprāpyavarṣāṇirāghavaḥ |
śatāśvamedhānājahresadaśvān bhūridakṣiṇān || 96 ||
ājānulambibāhussamahāvakṣāḥpratāpavān |
lakṣmaṇānucarorāmaḥśaśāsapṛthivīmimām || 97 ||
rāghavaścāpidharmātmāprāpyarājyamanuttamam |
ījebahuvidhairyajñaisasutabhrātṛbāndhavaḥ || 98 ||
sa paryadevanvidhavā na ca vyālakṛtambhayam |
na vyādhijambhayañcāsīdrāmerājyampraśāsati || 99 ||
nirdasyurabhavallokonānarthaṅkaścidaspṛśat |
na ca smavṛddhābālānāmpretakāryāṇikurvate || 100 ||
sarvammuditamevāsītsarvodharmaparo'bhavat |
rāmamevānupaśyantonābhyahiṃsan parasparam || 101 ||
āsanvarṣasahasrāṇitathāputrasahasriṇaḥ |
nirāmayāviśokāścarāmerājyampraśāsati || 102 ||
rāmorāmorāmaḥ itiprajānāmabhavankathāḥ |
rāmabhūtañjagadabhūdrāmerājyampraśāsati || 103 ||
nityapuṣpānityaphalāntaravastatranirvraṇāḥ |
kāmavarṣī ca parjanyassukhasparśaścamārutaḥ || 104 ||
brāhmaṇāḥkṣatriyāvaiśyāśśūdrālobhavivarjitāḥ |
svakarmasupravartantetuṣṭāssvairevakarmabhiḥ || 105 ||
āsanprajādharmaparārāmeśāsatinānṛtāḥ |
sarvelakṣaṇasampannāssarvedharmaparāyaṇāḥ || 106 ||
daśavarṣasahasrāṇidaśavarṣaśatāni ca bhrātṛbhiḥ sahitaḥśrīmānarāmorājyamakārayat |
dhanyaṃyaśasyamāyuṣyaṃrājñāṃ ca viyāvaham || 107 ||
ādikāvyamidañcārṣampurāvālmīkinākṛtam |
paṭhedhyaḥśṛṇuyāllokenaraḥpāpātpramucyate || 108 ||
putrakāmaścaputrānvaidhanakāmodhanāni ca |
labhatemanujolokeśrutvārāmābhiṣecanam || 109 ||
mahīṃvijayaterājāripūṃścāpyadhitiṣṭhati |
rāghaveṇayathāmātāsumitrālakṣmaṇena ca || 110 ||
bharatena ca kaikeyījīvaputrāstathāstriyaḥ |
bhaviṣyantisadānandāḥputrapautrasamanvitāḥ || 111 ||
śrutvārāmāyaṇamidandīrghamāyuścavindati |
rāmasyavijayañcaivasarvamakliṣṭakarmaṇaḥ || 112 ||
śṛṇoti ya idaṅkāvyampurāvālmīkinākṛtam |
śraddhadhānojitakrodhodurgāṇyatitaratyasau || 113 ||
samāgamyapravāsānteramantesahabāndhavaiḥ |
śṛṇvanti ya idaṅkāvyampurāvālmīkinākṛtam || 114 ||
teprārthitānvarānsarvānprāpnuvantīharāghavāt |
śravaṇenasurāssarveprīyantesampraśṛṇvatām || 115 ||
vināyakāścaśāmyantigṛhetiṣṭhantiyasyavai |
vijayetamahīṃrājāpravāsīsvastimānbhavet || 116 ||
striyorajasvalāśrutvāputrānsūyuranuttamān |
pūjayaṃścapaṭhaṃścaivamitihāsampurātanam || 117 ||
sarvapāpaiḥpramucyetadīrghamāyuravāpnuyāt |
praṇamyaśirasānityaṃśrotavyaṅkṣatriyairdvijāt || 118 ||
aiśvaryamputralābhāścabhaviṣyati na saṃśayaḥ |
rāmāyaṇamidaṅkṛtsnaṃśṛṇvataḥpaṭhatassadā || 119 ||
prīyatesatataṃrāmassahiviṣṇussanātanaḥ |
ādidevomahābāhurharinnārāyaṇaḥprabhuḥ || 120 ||
sākṣādrāmoraghuśreṣṭhaśśeṣolakṣmaṇaucyate |
evametatpurāvṛttamākhyānambhadramastuvaḥ || 121 ||
pravyāharatavisrabdhambalaṃviṣṇoḥpravarthatām |
devāścasarvetuṣyantigrahaṇācchravaṇāttathā || 122 ||
rāmāyaṇasyaśravaṇetuṣyantipitassadā |
bhaktyārāmasyayecemāṃsaṃsitāmṛṣiṇākṛtām || 123 ||
yelikhantī ha ca narāsteṣāṃvāsastriviṣṭape |
kuṭumbavṛddhindhanadhānyavṛddhiṃstriyaścamukhyāssukhamuttamaṃ ca |
śrutvāśubhaṅkāvyamidammahārthamprāpnotisarvāmbhuvicārthasiddham || 124 ||
āyuṣyamārogyakaraṃyaśasyaṃsaubhrātṛkambuddhikaraṃśubhaṃ ca |
śrotavyametanniyamenasadbhirākhyānamojaskaramṛddhikāmaiḥ || 125 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe ekatriṃśadadhikaśatatamassargaḥ ||