📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
5.6 সুন্দরকাণ্ড - ষষ্ঠ সর্গঃ
5.6 Sundarakanda - Shashtha Sargah
Valmiki Bengali
শ্রীমদ্বাল্মীকীয রামাযণে সুন্দরকাণ্ডম্ ।
অথ ষষ্ঠস্সর্গঃ ।
স নিকামং বিমানেষু নিষণ্ণঃ কামরূপধৃত্ ।
বিচচার পুনর্লঙ্কাং লাঘবেন সমন্বিতঃ ॥ 1 ॥
আসসাদাথ লক্ষ্মীবান্রাক্ষসেন্দ্রনিবেশনম্ ।
প্রাকারেণার্কবর্ণেন ভাস্বরেণাভিসম্বৃতম্ ॥ 2 ॥
রক্ষিতং রাক্ষসৈর্ঘোরৈঃ সিংহৈরিব মহদ্বনম্ ।
সমীক্ষমাণো ভবনং চকাশে কপিকুঞ্জরঃ ॥ 3 ॥
রূপ্যকোপহিতৈ শ্চিত্রৈস্তোরণৈর্হেমভূষিতৈঃ ।
বিচিত্রাভিশ্চ কক্ষ্যাভির্দ্বারৈশ্চ রুচিরৈর্বৃতম্ ॥ 4 ॥
গজাস্থিতৈর্মহামাত্রৈঃ শূরৈশ্চ বিগতশ্রমৈঃ ।
উপস্থিতমসংহার্যৈঃ র্হযৈঃ স্যন্দনযাযিভিঃ ॥ 5 ॥
সিংহব্যাঘ্রতনুত্রাণৈর্দান্তকাঞ্চনরাজতৈঃ ।
ঘোষবদ্ভির্বিচিত্রৈশ্চ সদা বিচরিতং রথৈঃ ॥ 6 ॥
বহুরত্নসমাকীর্ণং পরার্থ্যসনভাজনম্ ।
মহারথসমাবাসং মহারথমহাস্বনম্ ॥ 7 ॥
দৃশ্যৈশ্চ পরমোদারৈস্তৈস্তৈশ্চ মৃগপক্ষিভিঃ ।
বিবিধৈ র্বহুসাহস্রৈঃ পরিপূর্ণং সমন্ততঃ ॥ 8 ॥
বিনীতৈরন্তপালৈশ্চ রক্ষোভিশ্চ সুরক্ষিতম্ ।
মুখ্যাভিশ্চ বরস্ত্রীভিঃ পরিপূর্ণং সমন্ততঃ ॥ 9 ॥
মুদিতপ্রমদারত্নং রাক্ষসেন্দ্রনিবেশনম্ ।
বরাভরণসংহ্রাদৈঃ সমুদ্রস্বনন্নিস্বনম্ ॥ 10 ॥
তদ্রাজগুণসম্পন্নং মুখ্যৈশ্চাগুরুচন্দনৈঃ ।
মহাজনৈঃ সমাকীর্ণাং সিংহৈরিব মহদ্বনম্ ॥ 11 ॥
ভেরীমৃদঙ্গাভিরুতং শঙ্খঘোষনিনাদিতম্ ।
নিত্যার্চিতং পর্বহুতং পূজিতং রাক্ষসৈঃ সদা ॥ 12 ॥
সমুদ্রমিব গম্ভীরং সমুদ্রমিব নিস্স্বনম্ ।
মহাত্মনো মহাদ্বেশ্ম মহারত্নপরিচ্ছদম্ ॥ 13 ॥
মহারত্নসমাকীর্ণং দদর্শ স মহাকপিঃ ।
বিরাজমানং বপুষা গজাশ্বরথসঙ্কুলম্ ॥ 14 ॥
লঙ্কাভরণমিত্যেব সোঽমন্যত মহাকপিঃ ।
চচার হনুমাংস্তত্র রাবণস্য সমীপতঃ ॥ 15 ॥
গৃহাদ্গৃহং রাক্ষসানামুদ্যানানি চ বানরঃ ।
বীক্ষমাণোঽহ্যসন্ত্রস্তঃ প্রাসাদাংশ্চ চচার সঃ ॥ 16 ॥
অবপ্লুত্য মহাবেগঃ প্রহস্তস্য নিবেশনম্ ।
ততোঽন্যত্পুপ্লুবে বেশ্ম মহাপার্শ্বস্য বীর্যবান্ ॥ 17 ॥
অথ মেঘপ্রতীকাশং কুম্ভকর্ণনিবেশনম্ ।
বিভীষণস্য চ তদা পুপ্লুবে স মহাকপিঃ ॥ 18 ॥
মহোদরস্য চ গৃহং বিরূপাক্ষস্য চৈব হি ।
বিদ্যুজ্জিহ্বস্য ভবনং বিদ্যুন্মালেস্তথৈব চ ॥ 19 ॥
বজ্রদংষ্ট্রস্য চ তথা পুপ্লুবে স মহাকপিঃ ।
শুকস্য চ মহাতেজাঃ সারণস্য চ ধীমতঃ ॥ 20 ॥
তথা চেন্দ্রজিতো বেশ্ম জগাম হরিযূথপঃ ।
জম্বুমালেঃ সুমালেশ্চ জগাম হরিসত্তমঃ ॥ 21 ॥
রশ্মিকেতোশ্চ ভবনং সূর্যকেতোস্তথৈব চ ।
বজ্রকাযস্য চ তথা পুপ্লুবে স মহাকপিঃ ॥ 22 ॥
ধূম্রাক্ষস্য চ সম্পাতের্ভবনং মারুতাত্মজঃ ।
বিদ্যুদ্রূপস্য ভীমস্য ঘনস্য বিঘনস্য চ ॥ 23 ॥
শুকনাসস্য বক্রস্য শঠস্য বিকটস্য চ ।
ব্রহ্মকর্ণস্য দংষ্ট্রস্য রোমশস্য চ রক্ষসঃ ॥ 24 ॥
যুদ্ধোন্মত্তস্য মত্তস্য ধ্বজগ্রীবস্য নাদিনঃ ।
বিদ্যুজ্জিহ্বেন্দ্রজিহ্বানাং তথা হস্তিমুখস্য চ ॥ 25 ॥
করালস্য পিশাচস্য শোণিত অক্ষস্য চৈব হি ।
ক্রমমাণঃ ক্রমেণ এব হনূমান্ মারুত আত্মজঃ ॥ 26 ॥
তেষু তেষু মহার্হেষু ভবনেষু মহাযশাঃ ।
তেষামৃদ্ধিমতামৃদ্ধিং দদর্শ স মহাকপিঃ ॥ 27 ॥
সর্বেষাং সমতিক্রম্য ভবনানি সমন্ততঃ ।
আসসাদাথ লক্ষ্মীবান্ রাক্ষসেদ্রনিবেশনম্ ॥ 28 ॥
রাবণস্যোপশাযিন্যো দদর্শ হরিসত্তমঃ ।
বিচরন্হরিশার্দূলো রাক্ষসীর্বিকৃতেক্ষণাঃ ॥ 29 ॥
শূলমুদ্গরহস্তাশ্চ শক্তিতোমরধারিণীঃ ।
দদর্শ বিবিধান্ গুল্মান্ তস্য রক্ষঃপতের্গৃহে ॥ 30 ॥
রাক্ষসাংশ্চ মহাকাযান্নানাপ্রহরণোদ্যতান্ ।
রক্তান্ শ্বেতান্ সিতাংশ্চৈব হরীংশ্চাপি মহাজবান্ ॥ 31 ॥
কুলীনান্ রূপসম্পন্নান্ গজান্পরগজারুজান্ ।
নিষ্ঠিতান্ গজশিক্ষযামৈরাবতসমান্যুধি ॥ 32 ॥
নিহন্ত্রূন্ পরসৈন্যানাং গৃহে তস্মিন্ দদর্শ সঃ ।
ক্ষরতশ্চ যথা মেঘান্ স্রবতশ্চ যথা গিরীন্ ॥ 33 ॥
মেঘসন্ততিনির্ঘোষান্ দুর্ধর্ষান্ সমরে পরৈঃ ।
সহস্রং বাহিনীস্তত্র জাম্বূনদপরিষ্কৃতাঃ ॥ 34 ॥
হেমজালপরিচ্ছন্নাস্তরুণাদিত্যসন্নিভাঃ ।
দদর্শ রাক্ষসেন্দ্রস্য রাবণস্য নিবেশনে ॥ 35 ॥
শিবিকা বিবিধাকারাঃ স কপির্মারুতাত্মজঃ ।
লতাগৃহাণি চিত্রাণি চিত্রশালাগৃহাণি চ ॥ 36 ॥
ক্রীডাগৃহাণি চান্যানি দারুপর্বতকানপি ।
কামস্য গৃহকং রম্যং দিবাগৃহকমেব চ ॥ 37 ॥
দদর্শ রাক্ষসেন্দ্রস্য রাবণস্য নিবেশনে ।
স মন্দরগিরিপ্রখ্যং মযূরস্থানসঙ্কুলম্ ॥ 38 ॥
ধ্বজযষ্টিভিরাকীর্ণং দদর্শ ভবনোত্তমম্ ।
অনেকরত্নসঙ্কীর্ণং নিধিজালং সমন্ততঃ ॥ 39 ॥
ধীরনিষ্ঠিতকর্মান্তং গৃহং ভূতপতেরিব ।
অর্চির্ভিশ্চাপি রত্নানাং তেজসা রাবণস্য চ ॥ 40 ॥
বিররাজাথ তদ্বেশ্ম রশ্মিমানিব রশ্মিভিঃ ।
জাম্বূনদমযান্যেন শযনান্যাসনানি চ ॥ 41 ॥
ভাজনানি চ মুখ্যানি দদর্শ হরিযূথপঃ ।
মধ্বাসবকৃতক্লেদং মণিভাজনসঙ্কুলম্ ॥ 42 ॥
মনোরমমসম্বাধং কুবেরভবনং যথা ।
নূপুরাণাং চ ঘোষেণ কাঞ্চীনাং নিনদেন চ ॥ 43 ॥
মৃদঙ্তলঘোষৈশ্চ ঘোষবদ্ভির্বিনাদিতম্ ।
প্রাসাদসঙ্ঘাতযুতং স্ত্রীরত্নশতসঙ্কুলম্ ॥ 44 ॥
ইত্যার্ষে শ্রীমদ্রামাযণে বাল্মীকীয আদিকাব্যে সুন্দরকাণ্ডে ষষ্ঠস্সর্গঃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe sundarakāṇḍam |
atha ṣaṣṭhassargaḥ |
sa nikāmaṃ vimāneṣu niṣaṇṇaḥ kāmarūpadhṛt |
vicacāra punarlaṅkāṃ lāghavena samanvitaḥ || 1 ||
āsasādātha lakṣmīvānrākṣasendraniveśanam |
prākāreṇārkavarṇena bhāsvareṇābhisamvṛtam || 2 ||
rakṣitaṃ rākṣasairghoraiḥ siṃhairiva mahadvanam |
samīkṣamāṇo bhavanaṃ cakāśe kapikuñjaraḥ || 3 ||
rūpyakopahitai ścitraistoraṇairhemabhūṣitaiḥ |
vicitrābhiśca kakṣyābhirdvāraiśca rucirairvṛtam || 4 ||
gajāsthitairmahāmātraiḥ śūraiśca vigataśramaiḥ |
upasthitamasaṃhāryaiḥ rhayaiḥ syandanayāyibhiḥ || 5 ||
siṃhavyāghratanutrāṇairdāntakāñcanarājataiḥ |
ghoṣavadbhirvicitraiśca sadā vicaritaṃ rathaiḥ || 6 ||
bahuratnasamākīrṇaṃ parārthyasanabhājanam |
mahārathasamāvāsaṃ mahārathamahāsvanam || 7 ||
dṛśyaiśca paramodāraistaistaiśca mṛgapakṣibhiḥ |
vividhai rbahusāhasraiḥ paripūrṇaṃ samantataḥ || 8 ||
vinītairantapālaiśca rakṣobhiśca surakṣitam |
mukhyābhiśca varastrībhiḥ paripūrṇaṃ samantataḥ || 9 ||
muditapramadāratnaṃ rākṣasendraniveśanam |
varābharaṇasaṃhrādaiḥ samudrasvanannisvanam || 10 ||
tadrājaguṇasampannaṃ mukhyaiścāgurucandanaiḥ |
mahājanaiḥ samākīrṇāṃ siṃhairiva mahadvanam || 11 ||
bherīmṛdaṅgābhirutaṃ śaṅkhaghoṣanināditam |
nityārcitaṃ parvahutaṃ pūjitaṃ rākṣasaiḥ sadā || 12 ||
samudramiva gambhīraṃ samudramiva nissvanam |
mahātmano mahādveśma mahāratnaparicchadam || 13 ||
mahāratnasamākīrṇaṃ dadarśa sa mahākapiḥ |
virājamānaṃ vapuṣā gajāśvarathasaṅkulam || 14 ||
laṅkābharaṇamityeva so'manyata mahākapiḥ |
cacāra hanumāṃstatra rāvaṇasya samīpataḥ || 15 ||
gṛhādgṛhaṃ rākṣasānāmudyānāni ca vānaraḥ |
vīkṣamāṇo'hyasantrastaḥ prāsādāṃśca cacāra saḥ || 16 ||
avaplutya mahāvegaḥ prahastasya niveśanam |
tato'nyatpupluve veśma mahāpārśvasya vīryavān || 17 ||
atha meghapratīkāśaṃ kumbhakarṇaniveśanam |
vibhīṣaṇasya ca tadā pupluve sa mahākapiḥ || 18 ||
mahodarasya ca gṛhaṃ virūpākṣasya caiva hi |
vidyujjihvasya bhavanaṃ vidyunmālestathaiva ca || 19 ||
vajradaṃṣṭrasya ca tathā pupluve sa mahākapiḥ |
śukasya ca mahātejāḥ sāraṇasya ca dhīmataḥ || 20 ||
tathā cendrajito veśma jagāma hariyūthapaḥ |
jambumāleḥ sumāleśca jagāma harisattamaḥ || 21 ||
raśmiketośca bhavanaṃ sūryaketostathaiva ca |
vajrakāyasya ca tathā pupluve sa mahākapiḥ || 22 ||
dhūmrākṣasya ca sampāterbhavanaṃ mārutātmajaḥ |
vidyudrūpasya bhīmasya ghanasya vighanasya ca || 23 ||
śukanāsasya vakrasya śaṭhasya vikaṭasya ca |
brahmakarṇasya daṃṣṭrasya romaśasya ca rakṣasaḥ || 24 ||
yuddhonmattasya mattasya dhvajagrīvasya nādinaḥ |
vidyujjihvendrajihvānāṃ tathā hastimukhasya ca || 25 ||
karālasya piśācasya śoṇita akṣasya caiva hi |
kramamāṇaḥ krameṇa eva hanūmān māruta ātmajaḥ || 26 ||
teṣu teṣu mahārheṣu bhavaneṣu mahāyaśāḥ |
teṣāmṛddhimatāmṛddhiṃ dadarśa sa mahākapiḥ || 27 ||
sarveṣāṃ samatikramya bhavanāni samantataḥ |
āsasādātha lakṣmīvān rākṣasedraniveśanam || 28 ||
rāvaṇasyopaśāyinyo dadarśa harisattamaḥ |
vicaranhariśārdūlo rākṣasīrvikṛtekṣaṇāḥ || 29 ||
śūlamudgarahastāśca śaktitomaradhāriṇīḥ |
dadarśa vividhān gulmān tasya rakṣaḥpatergṛhe || 30 ||
rākṣasāṃśca mahākāyānnānāpraharaṇodyatān |
raktān śvetān sitāṃścaiva harīṃścāpi mahājavān || 31 ||
kulīnān rūpasampannān gajānparagajārujān |
niṣṭhitān gajaśikṣayāmairāvatasamānyudhi || 32 ||
nihantrūn parasainyānāṃ gṛhe tasmin dadarśa saḥ |
kṣarataśca yathā meghān sravataśca yathā girīn || 33 ||
meghasantatinirghoṣān durdharṣān samare paraiḥ |
sahasraṃ vāhinīstatra jāmbūnadapariṣkṛtāḥ || 34 ||
hemajālaparicchannāstaruṇādityasannibhāḥ |
dadarśa rākṣasendrasya rāvaṇasya niveśane || 35 ||
śibikā vividhākārāḥ sa kapirmārutātmajaḥ |
latāgṛhāṇi citrāṇi citraśālāgṛhāṇi ca || 36 ||
krīḍāgṛhāṇi cānyāni dāruparvatakānapi |
kāmasya gṛhakaṃ ramyaṃ divāgṛhakameva ca || 37 ||
dadarśa rākṣasendrasya rāvaṇasya niveśane |
sa mandaragiriprakhyaṃ mayūrasthānasaṅkulam || 38 ||
dhvajayaṣṭibhirākīrṇaṃ dadarśa bhavanottamam |
anekaratnasaṅkīrṇaṃ nidhijālaṃ samantataḥ || 39 ||
dhīraniṣṭhitakarmāntaṃ gṛhaṃ bhūtapateriva |
arcirbhiścāpi ratnānāṃ tejasā rāvaṇasya ca || 40 ||
virarājātha tadveśma raśmimāniva raśmibhiḥ |
jāmbūnadamayānyena śayanānyāsanāni ca || 41 ||
bhājanāni ca mukhyāni dadarśa hariyūthapaḥ |
madhvāsavakṛtakledaṃ maṇibhājanasaṅkulam || 42 ||
manoramamasambādhaṃ kuberabhavanaṃ yathā |
nūpurāṇāṃ ca ghoṣeṇa kāñcīnāṃ ninadena ca || 43 ||
mṛdaṅtalaghoṣaiśca ghoṣavadbhirvināditam |
prāsādasaṅghātayutaṃ strīratnaśatasaṅkulam || 44 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye sundarakāṇḍe ṣaṣṭhassargaḥ ||