📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
5.26 সুন্দরকাণ্ড - ষড্বিংশ সর্গঃ
5.26 Sundarakanda - Shadvimsha Sargah
Valmiki Bengali
শ্রীমদ্বাল্মীকীয রামাযণে সুন্দরকাণ্ডম্ ।
অথ ষড্বিংশস্সর্গঃ ।
প্রসক্তাশ্রুমুখীত্যবং ব্রুবন্তী জনকাত্মজা ।
আধোগতমুখী বালা বিলপ্তুমুপচক্রমে ॥ 1 ॥
উন্মত্তেব প্রমত্তেব ভ্রান্তচিত্তেব শোচতী ।
উপাবৃত্তা কিশোরীব বিবেষ্টন্তী মহীতলে ॥ 2 ॥
রাঘবস্য প্রমত্তস্য রক্ষসা কামরূপিণা ।
রাবণেন প্রমথ্যাহমানীতা ক্রোশতী বলাত্ ॥ 3 ॥
রাক্ষসীবশমাপন্না ভর্ত্স্যমানা সুদারুণম্ ।
চিন্তযন্তী সুদুঃখার্তা নাহং জীবিতুমুত্সুহে ॥ 4 ॥
ন হি মে জীবিতেনার্থো নৈবার্থের্ন চ ভূষণৈঃ ।
বসন্ত্যা রাক্ষসীমধ্যে বিনা রামং মহারথম্ ॥ 5 ॥
অশ্মসারমিদং নূনমথবাপ্যজরামরম্ ।
হৃদযং মম যেনেদং ন দুঃখেনাবশীর্যতে ॥ 6 ॥
ধিঙ্মামনার্যামসতীং যাহং তেনা বিনা কৃতা ।
মুহূর্তমপি রক্ষামি জীবিতং পাপজীবিতা ॥ 7 ॥
কা চ মে জীবিতে শ্রদ্ধা সুখে বা তং প্রিযং বিনা ।
ভর্তারং সাগরান্তাযা বসুধাযাঃ প্রিযংবদম্ ॥ 8 ॥
ভিদ্যতাং ভক্ষ্যতাং বাপি শরীরং বিসৃজাম্যহম্ ।
ন চাপ্যহং চিরং দুঃখং সহেযং প্রিযবর্জিতা ॥ 9 ॥
চরণেনাপি সব্যেন ন স্পৃশেযং নিশাচরম্ ।
রাবণং কিং পুনরহং কামমেযং বিগর্হিতম্ ॥ 10 ॥
প্রত্যাখ্যাতং ন জানাতি নাত্মানং নাত্মনঃ কুলম্ ।
যো নৃশংসস্বভাবেন মাং প্রার্থযিতুমিচ্ছতি ॥ 11 ॥
ছিন্না ভিন্না বিভক্তা বা দীপ্তেবাগ্নৌ প্রদীপিতা ।
রাবণং নোপতিষ্ঠেযং কিং প্রলাপেন বশ্চিরম্ ॥ 12 ॥
খ্যাতঃ প্রাজ্ঞঃ কৃতজ্ঞশ্চ সানুক্রোশশ্চ রাঘবঃ ।
সদ্বৃত্তো নিরনুক্রোশশ্শঙ্কে মদ্ভাগ্যসঙ্ক্ষযাত্ ॥ 13 ॥
রাক্ষসানাং সহস্রাণি জনস্থানে চতুর্দশ ।
যেনৈকেন নিরস্তানি স মাং কিং নাভিপদ্যতে ॥ 14 ॥
নিরুদ্ধা রাবণেনাহমল্পবীর্যেণ রক্ষসা ।
সমর্থঃ খলু মে ভর্তা রাবণং হন্তুমাহবে ॥ 15 ॥
বিরাধো দণ্ডকারণ্যে যেন রাক্ষসপুঙ্গবঃ ।
রণে রামেণ নিহতস্স মাং কিং নাভিপদ্যতে ॥ 16 ॥
কামং মধ্যে সমুদ্রস্য লঙ্কেযং দুষ্প্রধর্ষণা ।
ন তু রাঘববাণানাং গতিরোধো ভবিষ্যতি ॥ 17 ॥
কিন্নু তত্কারণং যেন রামো দৃঢপরাক্রমঃ ।
রক্ষসাপহৃতাং ভার্যামিষ্টাং নাভ্যবপদ্যতে ॥ 18 ॥
ইহস্থাং মাং ন জানীতে শঙ্কে লক্ষ্মণপূর্বজঃ ।
জানন্নপি হি তেজস্বী ধর্ষণং মর্ষযিষ্যতি ॥ 19 ॥
হৃতেতি যোঽধিগত্বা মাং রাঘবায নিবেদযেত্ ।
গৃধ্ররাজোঽপি স রণে রাবণেন নিপাতিতঃ ॥ 20 ॥
কৃতং কর্ম মহত্তেন মাং তথাঽভ্যবপদ্যতা ।
তিষ্ঠতা রাবণদ্বন্দ্বে বৃদ্ধেনাপি জটাযুষা ॥ 21 ॥
যদি মামিহ জানীযাদ্বর্তমানাং স রাঘবঃ ।
অদ্য বাণৈরভিক্রুদ্ধঃ কুর্যাল্লোকমরাক্ষসম্ ॥ 22 ॥
বিধমেচ্চ পুরীং লঙ্কাং শোষযেচ্চ মহোদধিম্ ।
রাবণস্য চ নীচস্য কীর্তিং নাম চ নাশযেত্ ॥ 23 ॥
ততো নিহতনাথানাং রাক্ষসীনাং গৃহে গৃহে ।
যথাহমেবং রুদতী তথা ভূযো ন সংশযঃ ॥ 24 ॥
অন্বিষ্য রক্ষসাং লঙ্কাং কুর্যাদ্রামস্সলক্ষ্মণঃ ।
ন হি তাভ্যাং রিপুর্দৃষ্টো মুহূর্তমপি জীবতি ॥ 25 ॥
চিতাধূমাকুলপথা গৃধ্রমণ্ডলসঙ্কুলা ।
অচিরেণ তু লঙ্কেযং শ্মশানসদৃশী ভবেত্ ॥ 26 ॥
অচিরেণৈব কালেন প্রাপ্স্যাম্যেব মনোরথম্ ।
দুষ্প্রস্থানোঽযামাখ্যাতি সর্বেষাং বো বিপর্যযম্ ॥ 27 ॥
যাদৃশানীহ দৃশ্যন্তে লঙ্কাযামশুভানি বৈ ।
অচিরেণৈব কালেন ভবিষ্যতি হতপ্রভা ॥ 28 ॥
নূনং লঙ্কা হতে পাপে রাবণে রাক্ষসাধমে ।
শোষং যাস্যতি দুর্ধর্ষা প্রমদা বিধবা যথা ॥ 29 ॥
পুণ্যোত্সবসমুত্থা চ নষ্টভর্ত্রী সরাক্ষসী ।
ভবিষ্যতি পুরী লঙ্কা নষ্টভর্ত্রী যথাঙ্গনা ॥ 30 ॥
নূনং রাক্ষসকন্যানাং রুদন্তীনাং গৃহে গৃহে ।
শ্রোষ্যামি নচিরাদেব দুঃখার্তানামিহ ধ্বনিম্ ॥ 31 ॥
সান্থকারা হতদ্যোতা হতরাক্ষসপুঙ্গবা ।
ভবিষ্যতি পুরী লঙ্কা নির্দগ্ধা রামসাযকৈঃ ॥ 32 ॥
যদি নাম স শূরো মাং রামো রক্তান্তলোচনঃ ।
জানীযাদ্বর্তমানাং হি রাবণস্য নিবেশনে ॥ 33 ॥
অনেন তু নৃশংসেন রাবণেনাধমেন মে ।
সমযো যস্তু নির্দিষ্টস্তস্য কালোঽযমাগতঃ ॥ 34 ॥
স চ মে বিহিতো মৃত্যুরস্মিন্ দুষ্টে ন বর্ততে ।
অকার্যং যে ন জানন্তি নৈরৃতাঃ পাপকারিণঃ ॥ 35 ॥
অধর্মাত্তু মহোত্পাতো ভবিষ্যতি হি সাম্প্রতম্ ।
নৈতে ধর্মং বিজানন্তি রাক্ষসাঃ পিশিতাশনাঃ ॥ 36 ॥
ধ্রুবং মাং প্রাতরাশার্থে রাক্ষসঃ কল্পযিষ্যতি ।
সাহং কথং করিষ্যামি তং বিনা প্রিযদর্শনম্ ॥ 37 ॥
ক্ষিপ্রং বৈবস্বতং দেবং পশ্যেযং পতিনা বিনা ।
নাজানাজ্জীবতীং রামস্স মাং লক্ষ্মণপূর্বজঃ ॥ 38 ॥
জানন্তৌ তৌ ন কুর্যাতাং নোর্য্বাং হি মম মার্গণম্ ।
নূনং মমৈব শোকেন স বীরো লক্ষ্মণাগ্রজঃ ॥ 39 ॥
দেবলোকমিতো যাতস্ত্যক্ত্বা দেহং মহীতলে ।
ধন্যা দেবাস্সগন্ধর্বাঃ সিদ্ধাশ্চ পরমর্ষযঃ ॥ 40 ॥
মম পশ্যন্তি যে নাথং রামং রাজীবলোচনম্ ।
অথবা ন হি তস্যার্থো ধর্মকামস্য ধীমতঃ ॥ 41 ॥
মযা রামস্য রাজর্ষের্ভার্যযা পরমাত্মনঃ ।
দৃশ্যমানে ভবেত্প্রীতি স্সৌহৃদং নাস্ত্যপশ্যতঃ ॥ 42 ॥
নাশযন্তি কৃতঘ্নাস্তু ন রামো নাশযিষ্যতি ।
কিং নু মে ন গুণাঃ কেচিত্কিং বা ভাগ্যক্ষযো মম ॥ 43 ॥
যাহং সীদামি রামেণ হীনা মুখ্যেন ভামিনী ।
শ্রেযো মে জীবিতান্মর্তুং বিহীনাযা মহাত্মনঃ ॥ 44 ॥
রামাদক্লিষ্টচারিত্রাচ্ছূরাচ্ছত্রুনিবর্হণাত্ ।
অথবা ন্যস্তশত্রৌ তৌ বনে মূলফলাশিনৌ ॥ 45 ॥
ভ্রাতরৌ হি নরশ্রেষ্ঠৌ সংবৃত্তৌ বনগোচরৌ ।
অথবা রাক্ষসেন্দ্রেণ রাবণেন দুরাত্মনা ॥ 46 ॥
ছদ্মনা ঘাতিতৌ শূরৌ ভ্রাতরৌ রামলক্ষ্মণৌ ।
সাঽহমেবঙ্গতে কালে মর্তুমিচ্ছামি সর্বথা ॥ 47 ॥
ন চ মে বিহিতো মৃত্যুরস্মিন্ দুঃখেঽপি বর্ততে ।
ধন্যাঃ খলু মহাত্মানো মুনযস্ত্যক্তকিল্বিষাঃ ॥ 48 ॥
জিতাত্মনো মহাভাগা যেষাং ন স্তঃ প্রিযাপ্রিযে ।
প্রিযান্ন সম্ভবেদ্দুঃখমপ্রিযাদধিকং ভযম্ ॥ 49 ॥
তাভ্যাং হি যে বিযুজ্যন্তে নমস্তেষাং মহাত্মনাম্ ।
সাহং ত্যক্তা প্রিযার্হেণ রামেণ বিদিতাত্মনা ॥ 50 ॥
ইত্যার্ষে শ্রীমদ্রামাযণে বাল্মীকীয আদিকাব্যে সুন্দরকাণ্ডে ষড্বিংশস্সর্গঃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe sundarakāṇḍam |
atha ṣaḍviṃśassargaḥ |
prasaktāśrumukhītyavaṃ bruvantī janakātmajā |
ādhogatamukhī bālā vilaptumupacakrame || 1 ||
unmatteva pramatteva bhrāntacitteva śocatī |
upāvṛttā kiśorīva viveṣṭantī mahītale || 2 ||
rāghavasya pramattasya rakṣasā kāmarūpiṇā |
rāvaṇena pramathyāhamānītā krośatī balāt || 3 ||
rākṣasīvaśamāpannā bhartsyamānā sudāruṇam |
cintayantī suduḥkhārtā nāhaṃ jīvitumutsuhe || 4 ||
na hi me jīvitenārtho naivārtherna ca bhūṣaṇaiḥ |
vasantyā rākṣasīmadhye vinā rāmaṃ mahāratham || 5 ||
aśmasāramidaṃ nūnamathavāpyajarāmaram |
hṛdayaṃ mama yenedaṃ na duḥkhenāvaśīryate || 6 ||
dhiṅmāmanāryāmasatīṃ yāhaṃ tenā vinā kṛtā |
muhūrtamapi rakṣāmi jīvitaṃ pāpajīvitā || 7 ||
kā ca me jīvite śraddhā sukhe vā taṃ priyaṃ vinā |
bhartāraṃ sāgarāntāyā vasudhāyāḥ priyaṃvadam || 8 ||
bhidyatāṃ bhakṣyatāṃ vāpi śarīraṃ visṛjāmyaham |
na cāpyahaṃ ciraṃ duḥkhaṃ saheyaṃ priyavarjitā || 9 ||
caraṇenāpi savyena na spṛśeyaṃ niśācaram |
rāvaṇaṃ kiṃ punarahaṃ kāmameyaṃ vigarhitam || 10 ||
pratyākhyātaṃ na jānāti nātmānaṃ nātmanaḥ kulam |
yo nṛśaṃsasvabhāvena māṃ prārthayitumicchati || 11 ||
chinnā bhinnā vibhaktā vā dīptevāgnau pradīpitā |
rāvaṇaṃ nopatiṣṭheyaṃ kiṃ pralāpena vaściram || 12 ||
khyātaḥ prājñaḥ kṛtajñaśca sānukrośaśca rāghavaḥ |
sadvṛtto niranukrośaśśaṅke madbhāgyasaṅkṣayāt || 13 ||
rākṣasānāṃ sahasrāṇi janasthāne caturdaśa |
yenaikena nirastāni sa māṃ kiṃ nābhipadyate || 14 ||
niruddhā rāvaṇenāhamalpavīryeṇa rakṣasā |
samarthaḥ khalu me bhartā rāvaṇaṃ hantumāhave || 15 ||
virādho daṇḍakāraṇye yena rākṣasapuṅgavaḥ |
raṇe rāmeṇa nihatassa māṃ kiṃ nābhipadyate || 16 ||
kāmaṃ madhye samudrasya laṅkeyaṃ duṣpradharṣaṇā |
na tu rāghavabāṇānāṃ gatirodho bhaviṣyati || 17 ||
kinnu tatkāraṇaṃ yena rāmo dṛḍhaparākramaḥ |
rakṣasāpahṛtāṃ bhāryāmiṣṭāṃ nābhyavapadyate || 18 ||
ihasthāṃ māṃ na jānīte śaṅke lakṣmaṇapūrvajaḥ |
jānannapi hi tejasvī dharṣaṇaṃ marṣayiṣyati || 19 ||
hṛteti yo'dhigatvā māṃ rāghavāya nivedayet |
gṛdhrarājo'pi sa raṇe rāvaṇena nipātitaḥ || 20 ||
kṛtaṃ karma mahattena māṃ tathā'bhyavapadyatā |
tiṣṭhatā rāvaṇadvandve vṛddhenāpi jaṭāyuṣā || 21 ||
yadi māmiha jānīyādvartamānāṃ sa rāghavaḥ |
adya bāṇairabhikruddhaḥ kuryāllokamarākṣasam || 22 ||
vidhamecca purīṃ laṅkāṃ śoṣayecca mahodadhim |
rāvaṇasya ca nīcasya kīrtiṃ nāma ca nāśayet || 23 ||
tato nihatanāthānāṃ rākṣasīnāṃ gṛhe gṛhe |
yathāhamevaṃ rudatī tathā bhūyo na saṃśayaḥ || 24 ||
anviṣya rakṣasāṃ laṅkāṃ kuryādrāmassalakṣmaṇaḥ |
na hi tābhyāṃ ripurdṛṣṭo muhūrtamapi jīvati || 25 ||
citādhūmākulapathā gṛdhramaṇḍalasaṅkulā |
acireṇa tu laṅkeyaṃ śmaśānasadṛśī bhavet || 26 ||
acireṇaiva kālena prāpsyāmyeva manoratham |
duṣprasthāno'yāmākhyāti sarveṣāṃ vo viparyayam || 27 ||
yādṛśānīha dṛśyante laṅkāyāmaśubhāni vai |
acireṇaiva kālena bhaviṣyati hataprabhā || 28 ||
nūnaṃ laṅkā hate pāpe rāvaṇe rākṣasādhame |
śoṣaṃ yāsyati durdharṣā pramadā vidhavā yathā || 29 ||
puṇyotsavasamutthā ca naṣṭabhartrī sarākṣasī |
bhaviṣyati purī laṅkā naṣṭabhartrī yathāṅganā || 30 ||
nūnaṃ rākṣasakanyānāṃ rudantīnāṃ gṛhe gṛhe |
śroṣyāmi nacirādeva duḥkhārtānāmiha dhvanim || 31 ||
sānthakārā hatadyotā hatarākṣasapuṅgavā |
bhaviṣyati purī laṅkā nirdagdhā rāmasāyakaiḥ || 32 ||
yadi nāma sa śūro māṃ rāmo raktāntalocanaḥ |
jānīyādvartamānāṃ hi rāvaṇasya niveśane || 33 ||
anena tu nṛśaṃsena rāvaṇenādhamena me |
samayo yastu nirdiṣṭastasya kālo'yamāgataḥ || 34 ||
sa ca me vihito mṛtyurasmin duṣṭe na vartate |
akāryaṃ ye na jānanti nairṛtāḥ pāpakāriṇaḥ || 35 ||
adharmāttu mahotpāto bhaviṣyati hi sāmpratam |
naite dharmaṃ vijānanti rākṣasāḥ piśitāśanāḥ || 36 ||
dhruvaṃ māṃ prātarāśārthe rākṣasaḥ kalpayiṣyati |
sāhaṃ kathaṃ kariṣyāmi taṃ vinā priyadarśanam || 37 ||
kṣipraṃ vaivasvataṃ devaṃ paśyeyaṃ patinā vinā |
nājānājjīvatīṃ rāmassa māṃ lakṣmaṇapūrvajaḥ || 38 ||
jānantau tau na kuryātāṃ noryvāṃ hi mama mārgaṇam |
nūnaṃ mamaiva śokena sa vīro lakṣmaṇāgrajaḥ || 39 ||
devalokamito yātastyaktvā dehaṃ mahītale |
dhanyā devāssagandharvāḥ siddhāśca paramarṣayaḥ || 40 ||
mama paśyanti ye nāthaṃ rāmaṃ rājīvalocanam |
athavā na hi tasyārtho dharmakāmasya dhīmataḥ || 41 ||
mayā rāmasya rājarṣerbhāryayā paramātmanaḥ |
dṛśyamāne bhavetprīti ssauhṛdaṃ nāstyapaśyataḥ || 42 ||
nāśayanti kṛtaghnāstu na rāmo nāśayiṣyati |
kiṃ nu me na guṇāḥ kecitkiṃ vā bhāgyakṣayo mama || 43 ||
yāhaṃ sīdāmi rāmeṇa hīnā mukhyena bhāminī |
śreyo me jīvitānmartuṃ vihīnāyā mahātmanaḥ || 44 ||
rāmādakliṣṭacāritrācchūrācchatrunibarhaṇāt |
athavā nyastaśatrau tau vane mūlaphalāśinau || 45 ||
bhrātarau hi naraśreṣṭhau saṃvṛttau vanagocarau |
athavā rākṣasendreṇa rāvaṇena durātmanā || 46 ||
chadmanā ghātitau śūrau bhrātarau rāmalakṣmaṇau |
sā'hamevaṅgate kāle martumicchāmi sarvathā || 47 ||
na ca me vihito mṛtyurasmin duḥkhe'pi vartate |
dhanyāḥ khalu mahātmāno munayastyaktakilbiṣāḥ || 48 ||
jitātmano mahābhāgā yeṣāṃ na staḥ priyāpriye |
priyānna sambhavedduḥkhamapriyādadhikaṃ bhayam || 49 ||
tābhyāṃ hi ye viyujyante namasteṣāṃ mahātmanām |
sāhaṃ tyaktā priyārheṇa rāmeṇa viditātmanā || 50 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye sundarakāṇḍe ṣaḍviṃśassargaḥ ||