📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
4.15 কিষ্কিন্ধাকাণ্ড - পঞ্চদশ সর্গঃ
4.15 Kishkindhakanda - Panchadasha Sargah
Valmiki Bengali
শ্রীমদ্বাল্মীকীয রামাযণে কিষ্কিন্ধাকাণ্ডম্ ।
অথ পঞ্চদশস্সর্গঃ ।
অথ তস্য নিনাদং তং সুগ্রীবস্য মহাত্মনঃ ।
শুশ্রাবান্তঃ পুর গতো বালী ভ্রাতুরমর্ষণঃ ॥ 1 ॥
শ্রুত্বা তু তস্য নিনদং সর্বভূতপ্রকম্পনম্ ।
মদশ্চৈকপদে নষ্টঃ ক্রোধশ্চাপতিতো মহান্ ॥ 2 ॥
স তু রোষপরীতাঙ্গো বালী সন্ধ্যাকনকপ্রভঃ ।
উপরক্ত ইবাদিত্যস্সদ্যো নিষ্প্রভতাং গতঃ ॥ 3 ॥
বালী দংষ্ট্রা করালঃ তু ক্রোধাদ্ দীপ্ত অগ্নি লোচনঃ ।
ভাতি উত্পতিত পদ্মাভঃ সমৃণাল ইব হ্রদঃ ॥ 4 ॥
শব্দং দুর্মর্ষণং শ্রুত্বা নিষ্পপাত ততো হরিঃ ।
বেগেন চরণন্যাসৈর্দারযন্নিব মেদিনীম্ ॥ 5 ॥
তং তু তারা পরিষ্বজ্য স্নেহাদ্দর্শিতসৌহৃদাঃ ।
উবাচ ত্রস্তসম্ভ্রান্তা হিতোদর্কমিদং বচঃ ॥ 6 ॥
সাধু ক্রোধমিমং বীর নদীবেগমিবাগতম্ ।
শযনাদুত্থিতঃ কাল্যং ত্যজ ভুক্তামিব স্রজম্ ॥ 7 ॥
কাল্যমেতেন সঙ্গ্রামং করিষ্যসি চ বানর ।
বীর তে শত্রুবাহুল্যং ফল্গুতা বা ন বিদ্যতে ॥ 8 ॥
সহসা তব নিষ্ক্রামো মম তাবন্ন রোচতে ।
শ্রূযতাং চাভিধাস্যামি যন্নিমিত্তং নিবার্যসে ॥ 9 ॥
পূর্বমাপতিতঃ ক্রোধাত্স ত্বামাহ্বযতে যুধি ।
নিষ্পত্য চ নিরস্তস্তে হন্যমানো দিশো গতঃ ॥ 10 ॥
ত্বযা তস্য নিরস্তস্য পীডিতস্য বিশেষতঃ ।
ইহৈত্য পুনরাহ্বানং শঙ্কাং জনযতীব মে ॥ 11 ॥
দর্পশ্চ ব্যবসাযশ্চ যাদৃশস্তস্য নর্দতঃ ।
নিনাদশ্চাপি সংরম্ভো নৈতদল্পং হি কারণম্ ॥ 12 ॥
নাসহাযমহং মন্যে সুগ্রীবং তমিহাগতম্ ।
অবষ্টব্ধসহাযশ্চ যমাশ্রিত্যৈষ গর্জতি ॥ 13 ॥
প্রকৃত্যা নিপুণশ্চৈব বুদ্ধিমাংশ্চৈব বানরঃ ।
অপরীক্ষিতবীর্যেণ সুগ্রীবস্সহনৈষ্যতি ॥ 14 ॥
পূর্বমেব মযা বীর শ্রুতং কথযতো বচঃ ।
অঙ্গদস্য কুমারস্য বক্ষ্যামিত্বা হিতং বচঃ ॥ 15 ॥
অঙ্গদস্তু কুমারোঽযং বনান্তমুপনির্গতঃ ।
প্রবৃত্তিস্তেন কথিতা চারৈ রাপ্তৈর্নিবেদিতা ॥ 16 ॥
অযোধ্যাধিপতেঃ পুত্রৌ শূরৌ সমরদুর্জযৌ ।
ইক্ষ্বাকূণাং কুলে জাতৌ প্রথিতৌ রামলক্ষ্মণৌ ॥ 17 ॥
সুগ্রীবপ্রিযকামার্থং প্রাপ্তৌ তত্র দুরাসদৌ ।
তব ভ্রাতুর্হি বিখ্যাতস্সহাযো রণকর্কশঃ ।
রামঃ পরবলামর্দী যুগান্তাগ্নিরিবোত্থিতঃ ॥ 18 ॥
নিবাসবৃক্ষঃ সাধূনামাপন্নানাং পরা গতিঃ ।
আর্তানাং সংশ্রযশ্চৈব যশসশ্চৈকভাজনম্ ॥ 19 ॥
জ্ঞানবিজ্ঞানসম্পন্নো নিদেশে নিরতঃ পিতুঃ ।
ধাতূনামিব শৈলেন্দ্রো গুণানামাকরো মহান্ ॥ 20 ॥
তত্ক্ষমং ন বিরোধস্তে সহ তেন মহাত্মনা ।
দুর্জযেনাপ্রমেযেন রামেণ রণকর্মসু ॥ 21 ॥
শূর বক্ষ্যামি তে কিঞ্চিন্ন চেচ্ছাম্যভ্যসূযিতুম্ ।
শ্রূযতাং ক্রিযতাং চৈব তব বক্ষ্যামি যদ্ধিতম্ ॥ 22 ॥
যৌবরাজ্যেন সুগ্রীবং তূর্ণং সাধ্বভিষেচয ।
বিগ্রহং মা কৃথা বীর ভ্রাত্রা রাজন্বলীযসা ॥ 23 ॥
অহং হি তে ক্ষমং মন্যে তেন রামেণ সৌহৃদম্ ।
সুগ্রীবেণ চ সম্প্রীতিং বৈরমুত্সৃজ্য দূরতঃ ॥ 24 ॥
লালনীযো হি তে ভ্রাতা যবীযানেষ বানরঃ ।
তত্র বা সন্নিহস্থো বা সর্বথা বন্ধুরেব তে ॥ 25 ॥
ন হি তেন সমং বন্ধুং ভুবি পশ্যামি কঞ্চন ॥ 26 ॥
দানমানাদিসত্কারৈঃ কুরুষ্ব প্রত্যনন্তরম্ ।
বৈরমেতত্সমুত্সৃজ্য তব পার্শ্বে স তিষ্ঠতু ॥ 27 ॥
সুগ্রীবো বিপুলগ্রীবস্তববন্ধুস্সদা মতঃ ।
ভ্রাতৃস্সৌহৃদমালম্ব নান্যা গতিরিহাস্তি তে ॥ 28 ॥
যদি তে মত্প্রিযং কার্যং যদি চাবৈষি মাং হিতাম্ ।
যাচ্যমানঃ প্রযত্নেন সাধু বাক্যং কুরুষ্ব মে ॥ 29 ॥
প্রসীদ পথ্যং শৃণু জল্পিতং হি মে ন রোষ মেবানুবিধাতুমর্হসি ।
ক্ষমো হি তে কোসলরাজসূনুনা ন বিগ্রহশ্শক্রসমানতেজসা ॥ 30 ॥
তদা হি তারা হিতমেব বাক্যং তং বালিনং পথ্যমিদং বভাষে ।
ন রোচতে তদ্বচনং হি তস্য কালাভিপন্নস্য বিনাশকালে ॥ 31 ॥
ইত্যার্ষে শ্রীমদ্রামাযণে বাল্মীকীয আদিকাব্যে কিষ্কিন্ধাকাণ্ডে পঞ্চদশস্সর্গঃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe kiṣkindhākāṇḍam |
atha pañcadaśassargaḥ |
atha tasya ninādaṃ taṃ sugrīvasya mahātmanaḥ |
śuśrāvāntaḥ pura gato vālī bhrāturamarṣaṇaḥ || 1 ||
śrutvā tu tasya ninadaṃ sarvabhūtaprakampanam |
madaścaikapade naṣṭaḥ krodhaścāpatito mahān || 2 ||
sa tu roṣaparītāṅgo vālī sandhyākanakaprabhaḥ |
uparakta ivādityassadyo niṣprabhatāṃ gataḥ || 3 ||
vālī daṃṣṭrā karālaḥ tu krodhād dīpta agni locanaḥ |
bhāti utpatita padmābhaḥ samṛṇāla iva hradaḥ || 4 ||
śabdaṃ durmarṣaṇaṃ śrutvā niṣpapāta tato hariḥ |
vegena caraṇanyāsairdārayanniva medinīm || 5 ||
taṃ tu tārā pariṣvajya snehāddarśitasauhṛdāḥ |
uvāca trastasambhrāntā hitodarkamidaṃ vacaḥ || 6 ||
sādhu krodhamimaṃ vīra nadīvegamivāgatam |
śayanādutthitaḥ kālyaṃ tyaja bhuktāmiva srajam || 7 ||
kālyametena saṅgrāmaṃ kariṣyasi ca vānara |
vīra te śatrubāhulyaṃ phalgutā vā na vidyate || 8 ||
sahasā tava niṣkrāmo mama tāvanna rocate |
śrūyatāṃ cābhidhāsyāmi yannimittaṃ nivāryase || 9 ||
pūrvamāpatitaḥ krodhātsa tvāmāhvayate yudhi |
niṣpatya ca nirastaste hanyamāno diśo gataḥ || 10 ||
tvayā tasya nirastasya pīḍitasya viśeṣataḥ |
ihaitya punarāhvānaṃ śaṅkāṃ janayatīva me || 11 ||
darpaśca vyavasāyaśca yādṛśastasya nardataḥ |
ninādaścāpi saṃrambho naitadalpaṃ hi kāraṇam || 12 ||
nāsahāyamahaṃ manye sugrīvaṃ tamihāgatam |
avaṣṭabdhasahāyaśca yamāśrityaiṣa garjati || 13 ||
prakṛtyā nipuṇaścaiva buddhimāṃścaiva vānaraḥ |
aparīkṣitavīryeṇa sugrīvassahanaiṣyati || 14 ||
pūrvameva mayā vīra śrutaṃ kathayato vacaḥ |
aṅgadasya kumārasya vakṣyāmitvā hitaṃ vacaḥ || 15 ||
aṅgadastu kumāro'yaṃ vanāntamupanirgataḥ |
pravṛttistena kathitā cārai rāptairniveditā || 16 ||
ayodhyādhipateḥ putrau śūrau samaradurjayau |
ikṣvākūṇāṃ kule jātau prathitau rāmalakṣmaṇau || 17 ||
sugrīvapriyakāmārthaṃ prāptau tatra durāsadau |
tava bhrāturhi vikhyātassahāyo raṇakarkaśaḥ |
rāmaḥ parabalāmardī yugāntāgnirivotthitaḥ || 18 ||
nivāsavṛkṣaḥ sādhūnāmāpannānāṃ parā gatiḥ |
ārtānāṃ saṃśrayaścaiva yaśasaścaikabhājanam || 19 ||
jñānavijñānasampanno nideśe nirataḥ pituḥ |
dhātūnāmiva śailendro guṇānāmākaro mahān || 20 ||
tatkṣamaṃ na virodhaste saha tena mahātmanā |
durjayenāprameyena rāmeṇa raṇakarmasu || 21 ||
śūra vakṣyāmi te kiñcinna cecchāmyabhyasūyitum |
śrūyatāṃ kriyatāṃ caiva tava vakṣyāmi yaddhitam || 22 ||
yauvarājyena sugrīvaṃ tūrṇaṃ sādhvabhiṣecaya |
vigrahaṃ mā kṛthā vīra bhrātrā rājanbalīyasā || 23 ||
ahaṃ hi te kṣamaṃ manye tena rāmeṇa sauhṛdam |
sugrīveṇa ca samprītiṃ vairamutsṛjya dūrataḥ || 24 ||
lālanīyo hi te bhrātā yavīyāneṣa vānaraḥ |
tatra vā sannihastho vā sarvathā bandhureva te || 25 ||
na hi tena samaṃ bandhuṃ bhuvi paśyāmi kañcana || 26 ||
dānamānādisatkāraiḥ kuruṣva pratyanantaram |
vairametatsamutsṛjya tava pārśve sa tiṣṭhatu || 27 ||
sugrīvo vipulagrīvastavabandhussadā mataḥ |
bhrātṛssauhṛdamālamba nānyā gatirihāsti te || 28 ||
yadi te matpriyaṃ kāryaṃ yadi cāvaiṣi māṃ hitām |
yācyamānaḥ prayatnena sādhu vākyaṃ kuruṣva me || 29 ||
prasīda pathyaṃ śṛṇu jalpitaṃ hi me na roṣa mevānuvidhātumarhasi |
kṣamo hi te kosalarājasūnunā na vigrahaśśakrasamānatejasā || 30 ||
tadā hi tārā hitameva vākyaṃ taṃ vālinaṃ pathyamidaṃ babhāṣe |
na rocate tadvacanaṃ hi tasya kālābhipannasya vināśakāle || 31 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye kiṣkindhākāṇḍe pañcadaśassargaḥ ||