📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
2.97 অযোধ্যাকাণ্ড - সপ্তনবতিতম সর্গঃ
2.97 Ayodhyakanda - Saptanavatitama Sargah
Valmiki Bengali
শ্রীমদ্বাল্মীকীয রামাযণে অযোধ্যাকাণ্ডম্ ।
অথ সপ্তনবতিতমস্সর্গঃ ।
সুসংরব্ধং তু সৌমিত্রিং লক্ষ্মণং ক্রোধমূর্ছিতম্ ।
রামস্তু পরিসান্ত্ব্যাথ বচনং চেদমব্রবীত্ ॥ 1 ॥
কিমত্র ধনুষা কার্যমসিনা বা সচর্মণা ।
মহেষ্বাসে মহাপ্রাজ্ঞে ভরতে স্বযমাগতে ॥ 2 ॥
পিতুস্সত্যং প্রতিশ্রুত্য হত্বা ভরতমাগতম্ ।
কিং করিষ্যামি রাজ্যেন সাপবাদেন লক্ষ্মণ ॥ 3 ॥
যদ্দ্রব্যং বান্ধবানাং বা মিত্রাণাং বা ক্ষযে ভবেত্ ।
নাহং তত্প্রতিগৃহ্ণীযাং ভক্ষান্বিষকৃতানিব ॥ 4 ॥
ধর্মমর্থং চ কামং চ পৃথিবীং চাপি লক্ষ্মণ ।
ইচ্ছামি ভবতামর্থে এতত্ প্রতিশৃণোমি তে ॥ 5 ॥
ভ্রাত্রূণাং সঙ্গ্রহার্থং চ সুখার্থং চাপি লক্ষ্মণ ।
রাজ্যমপ্যহমিচ্ছামি সত্যেনাঽযুধমালভে ॥ 6 ॥
নেযং মম মহী সৌম্য দুর্লভা সাগরাম্বরা ।
ন হীচ্ছেযমধর্মেণ শক্রত্বমপি লক্ষ্মণ ॥ 7 ॥
যদ্বিনা ভরতং ত্বাং চ শত্রুঘ্নং চাপি মানদ ।
ভবেন্মম সুখং কিঞ্চিদ্ভস্ম তত্কুরুতাং শিখী ॥ 8 ॥
মন্যেঽহমাগতোঽযোধ্যাং ভরতো ভ্রাতৃবত্সলঃ ।
মম প্রাণাত্প্রিযতরঃ কুলধর্মমনুস্মরন্ ॥ 9 ॥
শ্রুত্বা প্রব্রাজিতং মাং হি জটাবল্কলধারিণম্ ।
জানক্যাসহিতং বীর ত্বযা চ পুরুষর্ষভ ॥ 10 ॥
স্নেহেনাঽক্রান্তহৃদয শ্শোকেনাকুলিতেন্দ্রিযঃ ।
দ্রষ্টুমভ্যাগতো হ্যেষ ভরতো নান্যথাঽগতঃ ॥ 11 ॥
অম্বাং চ কৈকযীং রুষ্য পরুষং চাপ্রিযং বদন্ ।
প্রসাদ্য পিতরং শ্রীমার্নাজ্যং মে দাতুমাগতঃ ॥ 12 ॥
প্রাপ্তকালং যদেষোঽস্মান্ভরতো দ্রষ্টুমিচ্ছতি ।
অস্মাসু মনসাঽপ্যেষ নাপ্রিযং কিঞ্চিদাচরেত্ ॥ 13 ॥
বিপ্রিযং কৃতপূর্বং তে ভরতেন কদা নু কিম্ ।
ঈদৃশং বা ভযং তেঽদ্য ভরতং যোঽত্র শঙ্কসে ॥ 14 ॥
ন হি তে নিষ্ঠুরং বাচ্যো ভরতো নাপ্রিযং বচঃ ।
অহং হ্যপ্রিযমুক্ত স্স্যাং ভরতস্যাপ্রিযে কৃতে ॥ 15 ॥
কথং নু পুত্রাঃ পিতরং হন্যুঃ কস্যাং চিদাপদি ।
ভ্রাতা বা ভ্রাতরং হন্যাত্সৌমিত্রে প্রাণমাত্মনঃ ॥ 16 ॥
যদি রাজ্যস্য হেতোস্ত্বমিমাং বাচং প্রভাষসে ।
বক্ষ্যামি ভরতং দৃষ্ট্বা রাজ্যমস্মৈ প্রদীযতাম্ ॥ 17 ॥
উচ্যমানোঽপি ভরতো মযা লক্ষ্মণ তদ্বচঃ ।
রাজ্যমস্মৈ প্রযচ্ছেতি বাঢমিত্যেব বক্ষ্যতি ॥ 18 ॥
তথোক্তো ধর্মশীলেন ভ্রাত্রা তস্য হিতে রতঃ ।
লক্ষ্মণঃ প্রবিবেশেব স্বানি গাত্রাণি লজ্জযা ॥ 19 ॥
তদ্বাক্যং লক্ষ্মণ শ্শ্রুত্বা ব্রীলিতঃ প্রত্যুবাচ হ ।
ত্বাং মন্যে দ্রষ্টুমাযাতঃ পিতা দশরথ স্স্বযম্ ॥ 20 ॥
ব্রীলিতং লক্ষ্মণং দৃষ্ট্বা রাঘবঃ প্রত্যুবাচ হ ।
এষ মন্যে মহাবাহুরিহাস্মান্দ্রষ্টুমাগতঃ ॥ 21 ॥
অথবা নৌ ধ্রুবং মন্যে মন্যমান স্সুখোচিতৌ ।
বনবাসমনুধ্যায গৃহায প্রতিনেষ্যতি ॥ 22 ॥
ইমাং বাপ্যেষ বৈদেহীমত্যন্তসুখসেবিনীম্ ।
পিতা মে রাঘব শ্শ্রীমান্বনাদাদায যাস্যতি ॥ 23 ॥
এতৌ তৌ সম্প্রকাশেতে গোত্রবন্তৌ মনোরমৌ ।
বাযুবেগসমৌ বীর জবনৌ তুরগোত্তমৌ ॥ 24 ॥
স এষ সুমহাকাযঃ কম্পতে বাহিনীমুখে ।
নাগশ্শত্রুঞ্জযো নাম বৃদ্ধস্তাতস্য ধীমতঃ ॥ 25 ॥
ন তু পশ্যামি তচ্ছত্রং পাণ্ডুরং লোকসত্কৃতম্ । পিতুর্দিব্যং মহাবাহো সংশযো ভবতীহ মে ॥ 26 ॥
বৃক্ষাগ্রাদবরোহ ত্বং কুরু লক্ষ্মণ মদ্বচঃ ।
ইতীব রামো ধর্মাত্মা সৌমিত্রিং তমুবাচ হ ॥ 27 ॥
অবতীর্য তু সালাগ্রাত্তস্মাত্স সমিতিঞ্জযঃ ।
লক্ষ্মণঃ প্রাঞ্জলির্ভূত্বা তস্থৌ রামস্য পার্শ্বতঃ ॥ 28 ॥
ভরতেনাপি সন্দিষ্টা সম্মর্দো ন ভবেদিতি ।
সমন্তাত্তস্য শৈলস্য সেনা বাসমকল্পযত্ ॥ 29 ॥
অধ্যর্ধমিক্ষ্বাকুচমূর্যোজনং পর্বতস্য সা ।
পার্শ্বে ন্যবিশদাবৃত্য গজবাজিরথাকুলা ॥ 30 ॥
সা চিত্রকূটে ভরতেন সেনা ধর্মং পুরস্কৃত্য বিধূয দর্পম্ ।
প্রসাদনার্থং রঘুনন্দনস্য বিরাজতে নীতিমতা প্রণীতা ॥ 31 ॥
ইত্যার্ষে শ্রীমদ্রামাযণে বাল্মীকীয আদিকাব্যে অযোধ্যাকাণ্ডে সপ্তনবতিতমস্সর্গঃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |
atha saptanavatitamassargaḥ |
susaṃrabdhaṃ tu saumitriṃ lakṣmaṇaṃ krodhamūrchitam |
rāmastu parisāntvyātha vacanaṃ cedamabravīt || 1 ||
kimatra dhanuṣā kāryamasinā vā sacarmaṇā |
maheṣvāse mahāprājñe bharate svayamāgate || 2 ||
pitussatyaṃ pratiśrutya hatvā bharatamāgatam |
kiṃ kariṣyāmi rājyena sāpavādena lakṣmaṇa || 3 ||
yaddravyaṃ bāndhavānāṃ vā mitrāṇāṃ vā kṣaye bhavet |
nāhaṃ tatpratigṛhṇīyāṃ bhakṣānviṣakṛtāniva || 4 ||
dharmamarthaṃ ca kāmaṃ ca pṛthivīṃ cāpi lakṣmaṇa |
icchāmi bhavatāmarthe etat pratiśṛṇomi te || 5 ||
bhrātrūṇāṃ saṅgrahārthaṃ ca sukhārthaṃ cāpi lakṣmaṇa |
rājyamapyahamicchāmi satyenā'yudhamālabhe || 6 ||
neyaṃ mama mahī saumya durlabhā sāgarāmbarā |
na hīccheyamadharmeṇa śakratvamapi lakṣmaṇa || 7 ||
yadvinā bharataṃ tvāṃ ca śatrughnaṃ cāpi mānada |
bhavenmama sukhaṃ kiñcidbhasma tatkurutāṃ śikhī || 8 ||
manye'hamāgato'yodhyāṃ bharato bhrātṛvatsalaḥ |
mama prāṇātpriyataraḥ kuladharmamanusmaran || 9 ||
śrutvā pravrājitaṃ māṃ hi jaṭāvalkaladhāriṇam |
jānakyāsahitaṃ vīra tvayā ca puruṣarṣabha || 10 ||
snehenā'krāntahṛdaya śśokenākulitendriyaḥ |
draṣṭumabhyāgato hyeṣa bharato nānyathā'gataḥ || 11 ||
ambāṃ ca kaikayīṃ ruṣya paruṣaṃ cāpriyaṃ vadan |
prasādya pitaraṃ śrīmārnājyaṃ me dātumāgataḥ || 12 ||
prāptakālaṃ yadeṣo'smānbharato draṣṭumicchati |
asmāsu manasā'pyeṣa nāpriyaṃ kiñcidācaret || 13 ||
vipriyaṃ kṛtapūrvaṃ te bharatena kadā nu kim |
īdṛśaṃ vā bhayaṃ te'dya bharataṃ yo'tra śaṅkase || 14 ||
na hi te niṣṭhuraṃ vācyo bharato nāpriyaṃ vacaḥ |
ahaṃ hyapriyamukta ssyāṃ bharatasyāpriye kṛte || 15 ||
kathaṃ nu putrāḥ pitaraṃ hanyuḥ kasyāṃ cidāpadi |
bhrātā vā bhrātaraṃ hanyātsaumitre prāṇamātmanaḥ || 16 ||
yadi rājyasya hetostvamimāṃ vācaṃ prabhāṣase |
vakṣyāmi bharataṃ dṛṣṭvā rājyamasmai pradīyatām || 17 ||
ucyamāno'pi bharato mayā lakṣmaṇa tadvacaḥ |
rājyamasmai prayaccheti bāḍhamityeva vakṣyati || 18 ||
tathokto dharmaśīlena bhrātrā tasya hite rataḥ |
lakṣmaṇaḥ praviveśeva svāni gātrāṇi lajjayā || 19 ||
tadvākyaṃ lakṣmaṇa śśrutvā vrīlitaḥ pratyuvāca ha |
tvāṃ manye draṣṭumāyātaḥ pitā daśaratha ssvayam || 20 ||
vrīlitaṃ lakṣmaṇaṃ dṛṣṭvā rāghavaḥ pratyuvāca ha |
eṣa manye mahābāhurihāsmāndraṣṭumāgataḥ || 21 ||
athavā nau dhruvaṃ manye manyamāna ssukhocitau |
vanavāsamanudhyāya gṛhāya pratineṣyati || 22 ||
imāṃ vāpyeṣa vaidehīmatyantasukhasevinīm |
pitā me rāghava śśrīmānvanādādāya yāsyati || 23 ||
etau tau samprakāśete gotravantau manoramau |
vāyuvegasamau vīra javanau turagottamau || 24 ||
sa eṣa sumahākāyaḥ kampate vāhinīmukhe |
nāgaśśatruñjayo nāma vṛddhastātasya dhīmataḥ || 25 ||
na tu paśyāmi tacchatraṃ pāṇḍuraṃ lokasatkṛtam | piturdivyaṃ mahābāho saṃśayo bhavatīha me || 26 ||
vṛkṣāgrādavaroha tvaṃ kuru lakṣmaṇa madvacaḥ |
itīva rāmo dharmātmā saumitriṃ tamuvāca ha || 27 ||
avatīrya tu sālāgrāttasmātsa samitiñjayaḥ |
lakṣmaṇaḥ prāñjalirbhūtvā tasthau rāmasya pārśvataḥ || 28 ||
bharatenāpi sandiṣṭā sammardo na bhavediti |
samantāttasya śailasya senā vāsamakalpayat || 29 ||
adhyardhamikṣvākucamūryojanaṃ parvatasya sā |
pārśve nyaviśadāvṛtya gajavājirathākulā || 30 ||
sā citrakūṭe bharatena senā dharmaṃ puraskṛtya vidhūya darpam |
prasādanārthaṃ raghunandanasya virājate nītimatā praṇītā || 31 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe saptanavatitamassargaḥ ||