📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
2.83 অযোধ্যাকাণ্ড - ত্র্যাশীতিতম সর্গঃ
2.83 Ayodhyakanda - Tryashititama Sargah
Valmiki Bengali
শ্রীমদ্বাল্মীকীয রামাযণে অযোধ্যাকাণ্ডম্ ।
অথ ত্র্যাশীতিতমস্সর্গঃ ।
তত স্সমুত্থিতঃ কাল্যমাস্থায স্যন্দনোত্তমম্ ।
প্রযযৌ ভরতশ্শীঘ্রং রামদর্শনকাঙ্ক্ষযা ॥ 1 ॥
অগ্রতঃ প্রযযুস্তস্য সর্বে মন্ত্রিপুরোধসঃ ।
অধিরুহ্য হযৈর্যুক্তান্রথান্সূর্যরথোপমান্ ॥ 2 ॥
নবনাগসহস্রাণি কল্পিতানি যথাবিধি ।
অন্বযুর্ভরতং যান্তমিক্ষ্বাকুকুলনন্দনম্ ॥ 3 ॥
ষষ্টী রথসহস্রাণি ধন্বিনো বিবিধাযুধাঃ ।
অন্বযুর্ভরতং যান্তং রাজপুত্রং যশস্বিনম্ ॥ 4 ॥
শতং সহস্রাণ্যশ্বানাং সমারূঢানি রাঘবম্ ।
অন্বযুর্ভরতং যান্তং সত্যসন্ধং জিতেন্দ্রিযম্ ॥ 5 ॥
কৈকেযী চ সুমিত্রা চ কৌসল্যা চ যশস্বিনী ।
রামানযনসংহৃষ্টা যযুর্যানেন ভাস্বতা ॥ 6 ॥
প্রযাতাশ্চার্যসঙ্ঘাতা রামং দ্রষ্টুং সলক্ষ্মণম্ ।
তস্যৈব চ কথাশ্চিত্রাঃ কুর্বাণা হৃষ্টমানসাঃ ॥ 7 ॥
মেঘশ্যামং মহাবাহুং স্থিরসত্ত্বং দৃঢব্রতম্ ।
কদা দ্রক্ষ্যামহে রামং জগত শ্শোকনাশনম্ ॥ 8 ॥
দৃষ্ট এব হি ন শ্শোকমপনেষ্যতি রাঘবঃ ।
তম স্সর্বস্য লোকস্য সমুদ্যন্নিব ভাস্করঃ ॥ 9 ॥
ইত্যেবং কথযন্তস্তে সম্প্রহৃষ্টাঃ কথা শ্শুভাঃ ।
পরিষ্বজানাশ্চান্যোন্যং যযুর্নাগরিকা জনাঃ ॥ 10 ॥
যে চ তত্রাপরে সর্বে সম্মতা যে চ নৈগমাঃ ।
রামং প্রতি যযুর্হৃষ্টা স্সর্বাঃ প্রকৃতযস্তথা ॥ 11 ॥
মণিকারাশ্চ যে কেচিত্কুম্ভকারাশ্চ শোভনাঃ ।
সূত্রকর্মকৃতশ্চৈব যে চ শস্ত্রোপজীবিনঃ ॥ 12 ॥
মযূরকাঃ ক্রাকচিকা রোচকা বেধকাস্তথা ।
দন্তকারা স্সুধাকারা স্তথা গন্ধোপজীবিনঃ ॥ 13 ॥
সুবর্ণকারাঃ প্রখ্যাতাস্তথা কম্বলধাবকাঃ ।
স্নাপকোষ্ণোদকা বৈদ্যাধূপকাশ্শৌণ্ডিকাস্তথা ॥ 14 ॥
রজকাস্তুন্নবাযাশ্চ গ্রামঘোষমহত্তরাঃ ।
শৈলূষাশ্চ সহ স্ত্রীভির্যযুঃ কৈবর্তকাস্তথা ॥ 15 ॥
সমাহিতা বেদবিদো ব্রাহ্মণা বৃত্তসম্মতাঃ ।
গোরথৈর্ভরতং যান্তমনুজগ্মু স্সহস্রশঃ ॥ 16 ॥
সুবেষা শ্শুদ্ধবসনাস্তাম্রমৃষ্টানুলেপনাঃ ।
সর্বে তে বিবিধৈর্যানৈ শ্শনৈর্ভরতমন্বযুঃ ॥ 17 ॥
প্রহৃষ্টমুদিতা সেনা সাঽন্বযাত্কৈকযীসুতম্ ।
ভ্রাতুরানযনে যান্তং ভরতং ভ্রাতৃবত্সলম্ ॥ 18 ॥
তে গত্বা দূরমধ্বানং রথযানাশ্বকুঞ্জরৈঃ ।
সমাসেদুস্ততো গঙ্গাং শৃঙ্গীবেরপুরং প্রতি ॥ 19 ॥
যত্র রামসখো বীরো গুহো জ্ঞাতিগণৈর্বৃতঃ ।
নিবসত্যপ্রমাদেন দেশং তং পরিপালযন্ ॥ 20 ॥
উপেত্য তীরং গঙ্গাযাশ্চক্রবাকৈরলঙ্কৃতম্ ।
ব্যবাতিষ্ঠত সা সেনা ভরতস্যানুযাযিনী ॥ 21 ॥
নিরীক্ষ্যানুগতাং সেনাং তাং চ গঙ্গাং শিবোদকাম্ ।
ভরতস্সচিবান্সর্বানব্রবীদ্বাক্যকোবিদঃ ॥ 22 ॥
নিবেশযত মে সৈন্যমভিপ্রাযেণ সর্বতঃ ।
বিশ্রান্তাঃ প্রতরিষ্যামশ্শ্ব ইদানীমিমাং নদীম্ ॥ 23 ॥
দাতুং চ তাবদিচ্ছামি স্বর্গতস্য মহীপতেঃ ।
ঔর্ধ্বদেহনিমিত্তার্থমবতীর্যোদকং নদীম্ ॥ 24 ॥
তস্যৈবং ব্রুবতোঽমাত্যাস্তথেত্যুক্ত্বা সমাহিতাঃ ।
ন্যবেশযংস্তাং ছন্দেন স্বেন স্বেন পৃথক্পৃথক্ ॥ 25 ॥
নিবেশ্য গঙ্গামনু তাং মহানদীং চমূং বিধানৈঃ পরিবর্হশোভিনীম্ ।
উবাস রামস্য তদা মহাত্মনো বিচিন্তযানো ভরতো নিবর্তনম্ ॥ 26 ॥
ইত্যার্ষে শ্রীমদ্রামাযণে বাল্মীকীয আদিকাব্যে অযোধ্যাকাণ্ডে ত্র্যাশীতিতমস্সর্গঃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |
atha tryāśītitamassargaḥ |
tata ssamutthitaḥ kālyamāsthāya syandanottamam |
prayayau bharataśśīghraṃ rāmadarśanakāṅkṣayā || 1 ||
agrataḥ prayayustasya sarve mantripurodhasaḥ |
adhiruhya hayairyuktānrathānsūryarathopamān || 2 ||
navanāgasahasrāṇi kalpitāni yathāvidhi |
anvayurbharataṃ yāntamikṣvākukulanandanam || 3 ||
ṣaṣṭī rathasahasrāṇi dhanvino vividhāyudhāḥ |
anvayurbharataṃ yāntaṃ rājaputraṃ yaśasvinam || 4 ||
śataṃ sahasrāṇyaśvānāṃ samārūḍhāni rāghavam |
anvayurbharataṃ yāntaṃ satyasandhaṃ jitendriyam || 5 ||
kaikeyī ca sumitrā ca kausalyā ca yaśasvinī |
rāmānayanasaṃhṛṣṭā yayuryānena bhāsvatā || 6 ||
prayātāścāryasaṅghātā rāmaṃ draṣṭuṃ salakṣmaṇam |
tasyaiva ca kathāścitrāḥ kurvāṇā hṛṣṭamānasāḥ || 7 ||
meghaśyāmaṃ mahābāhuṃ sthirasattvaṃ dṛḍhavratam |
kadā drakṣyāmahe rāmaṃ jagata śśokanāśanam || 8 ||
dṛṣṭa eva hi na śśokamapaneṣyati rāghavaḥ |
tama ssarvasya lokasya samudyanniva bhāskaraḥ || 9 ||
ityevaṃ kathayantaste samprahṛṣṭāḥ kathā śśubhāḥ |
pariṣvajānāścānyonyaṃ yayurnāgarikā janāḥ || 10 ||
ye ca tatrāpare sarve sammatā ye ca naigamāḥ |
rāmaṃ prati yayurhṛṣṭā ssarvāḥ prakṛtayastathā || 11 ||
maṇikārāśca ye kecitkumbhakārāśca śobhanāḥ |
sūtrakarmakṛtaścaiva ye ca śastropajīvinaḥ || 12 ||
mayūrakāḥ krākacikā rocakā vedhakāstathā |
dantakārā ssudhākārā stathā gandhopajīvinaḥ || 13 ||
suvarṇakārāḥ prakhyātāstathā kambaladhāvakāḥ |
snāpakoṣṇodakā vaidyādhūpakāśśauṇḍikāstathā || 14 ||
rajakāstunnavāyāśca grāmaghoṣamahattarāḥ |
śailūṣāśca saha strībhiryayuḥ kaivartakāstathā || 15 ||
samāhitā vedavido brāhmaṇā vṛttasammatāḥ |
gorathairbharataṃ yāntamanujagmu ssahasraśaḥ || 16 ||
suveṣā śśuddhavasanāstāmramṛṣṭānulepanāḥ |
sarve te vividhairyānai śśanairbharatamanvayuḥ || 17 ||
prahṛṣṭamuditā senā sā'nvayātkaikayīsutam |
bhrāturānayane yāntaṃ bharataṃ bhrātṛvatsalam || 18 ||
te gatvā dūramadhvānaṃ rathayānāśvakuñjaraiḥ |
samāsedustato gaṅgāṃ śṛṅgīberapuraṃ prati || 19 ||
yatra rāmasakho vīro guho jñātigaṇairvṛtaḥ |
nivasatyapramādena deśaṃ taṃ paripālayan || 20 ||
upetya tīraṃ gaṅgāyāścakravākairalaṅkṛtam |
vyavātiṣṭhata sā senā bharatasyānuyāyinī || 21 ||
nirīkṣyānugatāṃ senāṃ tāṃ ca gaṅgāṃ śivodakām |
bharatassacivānsarvānabravīdvākyakovidaḥ || 22 ||
niveśayata me sainyamabhiprāyeṇa sarvataḥ |
viśrāntāḥ pratariṣyāmaśśva idānīmimāṃ nadīm || 23 ||
dātuṃ ca tāvadicchāmi svargatasya mahīpateḥ |
aurdhvadehanimittārthamavatīryodakaṃ nadīm || 24 ||
tasyaivaṃ bruvato'mātyāstathetyuktvā samāhitāḥ |
nyaveśayaṃstāṃ chandena svena svena pṛthakpṛthak || 25 ||
niveśya gaṅgāmanu tāṃ mahānadīṃ camūṃ vidhānaiḥ paribarhaśobhinīm |
uvāsa rāmasya tadā mahātmano vicintayāno bharato nivartanam || 26 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe tryāśītitamassargaḥ ||