📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
2.110 অযোধ্যাকাণ্ড - দশাধিকশততম সর্গঃ
2.110 Ayodhyakanda - Dashadhikashatatama Sargah
Valmiki Bengali
শ্রীমদ্বাল্মীকীয রামাযণে অযোধ্যাকাণ্ডম্ ।
অথ দশাধিকশততমস্সর্গঃ ।
ক্রুদ্ধমাজ্ঞায রামং তু বসিষ্ঠঃ প্রত্যুবাচ হ ।
জাবালিরপি জানীতে লোকস্যাস্য গতাগতিম্ ॥ 1 ॥
নিবর্তযিতুকামস্তু ত্বামেতদ্বাক্যমব্রবীত্ ।
ইমাং লোকসমুত্পত্তিং লোকনাথ নিবোধ মে ॥ 2 ॥
সর্বং সলিলমেবাসীত্পৃথিবী যত্র নির্মিতা ।
ততঃ সমভবদ্ব্রহ্মা স্বযম্ভূর্দৈবতৈঃ সহ ॥ 3 ॥
স বরাহস্ততো ভূত্বা প্রোজ্জহার বসুন্ধরাম্ ।
অসৃজচ্চ জগত্সর্বং সহ পুত্রৈঃ কৃতাত্মভিঃ ॥ 4 ॥
আকাশপ্রভবো ব্রহ্মা শাশ্বতো নিত্য অব্যযঃ ।
তস্মান্মরীচিঃ সঞ্জজ্ঞে মরীচেঃ কশ্যপঃ সুতঃ ॥ 5 ॥
বিবস্বান্কাশ্যপাত্ জজ্ঞে মনুর্বৈবস্বতঃ স্বযম্ ।
স তু প্রজাপতিঃ পূর্বমিক্ষ্বাকুস্তু মনোঃ সুতঃ ॥ 6 ॥
যস্যেযং প্রথমং দত্তা সমৃদ্ধা মনুনা মহী ।
তমিক্ষ্বাকুমযোধ্যাযাং রাজানং বিদ্ধি পূর্বকম্ ॥ 7 ॥
ইক্ষ্বাকোস্তু সুত শ্রীমান্কুক্ষিরেবেতি বিশ্রুতঃ ।
কুক্ষেরথাত্মজো বীরো বিকুক্ষিরুদপদ্যত ॥ 8 ॥
বিকুক্ষেস্তু মহাতেজা বাণঃ পুত্র প্রতাপবান্ ।
বাণস্য তু মহাবাহুরনরণ্যো মহাতপাঃ ॥ 9 ॥
নানাবৃষ্টির্বভূবাস্মিন্নদুর্ভিক্ষং সতাং বরে ।
অনরণ্যে মহারাজে তস্করো নাপি কশ্চন ॥ 10 ॥
অনরণ্যান্মহাবাহুঃ পৃথু রাজা বভূব হ ।
তস্মাত্পৃথোমেহারাজস্ত্রিশঙ্কুরুদপদ্যত ॥ 11 ॥
স সত্যবচনাদ্ বীরঃ সশরীরো দিবং গতঃ ।
ত্রিশঙ্কোরভবত্সূনুর্দুন্ধুমারো মহাযশাঃ ॥ 12 ॥
দুন্ধুমারান্মহাতেজা যুবনাশ্বো ব্যজাযত ।
যুবনাশ্বসুত শ্শ্রীমান্মান্ধাতা সমপদ্যত ॥ 13 ॥
মান্ধাতুস্ত মহাতেজাঃ সুসন্ধিরুদপদ্যত ।
সুসন্ধেরপি পুত্রৌ দ্বৌ ধ্রুবসন্ধিঃ প্রসেনজিত্ ॥ 14 ॥
যশস্বী ধ্রুবসন্ধেস্তু ভরতো রিপুসূদনঃ ।
যুবনাশ্বসুত শ্শ্রীমান্মান্ধাতা সমপদ্যত ॥ 15 ॥
মান্ধাতুস্ত মহাতেজা স্সুসন্ধিরুদপদ্যত ।
সুসন্ধেরপি পুত্রৌ দ্বৌ ধ্রুবসন্ধিঃ প্রসেনজিত্ ॥ 16 ॥
যশস্বী ধ্রুবসন্ধেস্তু ভরতো রিপুসূদনঃ ।
ভরতাত্তু মহাবাহোরসিতো নাম জাযত ॥ 17 ॥
যস্যৈতে প্রতিরাজান উদপদ্যন্ত শত্রবঃ ।
হৈহযাস্তালজঙ্ঘাশ্চ শূরাশ্চ শশিবিন্দবঃ ॥ 18 ॥
তাংস্তু সর্বান্প্রতিব্যূহ্য যুদ্ধে রাজা প্রবাসিতঃ ।
স চ শৈলবরে রম্যে বভূবাভিরতো মুনিঃ ॥ 19 ॥
দ্বে চাস্য ভার্যে গর্ভিণ্যৌ বভূবতুরিতি শ্রুতিঃ ।
একা গর্ভবিনাশায সপত্ন্যৈ গরলং দদৌ ॥ 20 ॥
ভার্গবশ্চ্যবনো নাম হিমবন্তমুপাশ্রিতঃ ।
তমৃষিং সমুপাগম্য কালিন্দী ত্বভ্যবাদযত্ ॥ 21 ॥
স তামভ্যবদদ্বিপ্রো বরেপ্সুং পুত্রজন্মনি ।
পুত্রস্তে ভবিতা দেবি মহাত্মা লোকবিশ্রুতঃ ॥ 22 ॥
ধার্মিকশ্চ সুশীলশ্চ বংশকর্তাঽরিসূদনঃ ।
কৃত্বা প্রদক্ষিণং হৃষ্টা মুনিন্তমনুমান্য চ ॥ 23 ॥
পদ্মপত্রসমানাক্ষং পদ্মগর্ভসমপ্রভম্ ।
ততঃ সা গৃহমাগম্য দেবী পুত্রং ব্যজাযত ॥ 24 ॥
সপত্ন্যা তু গরস্তস্যৈ দত্তো গর্ভজিঘাংসযা ।
গরেণ সহ তেনৈব জাত স্স সগরোঽভবত্ ॥ 25 ॥
স রাজা সগরো নাম যঃ সমুদ্রমখানযত্ ।
ইষ্ট্বা পর্বণি বেগেন ত্রাসযন ইমাঃ প্রজাঃ ॥ 26 ॥
অসমঞ্জস্তু পুত্রোঽভূত্সগরস্যেতি ন শ্শ্রুতম্ ।
জীবন্নেব স পিত্রা তু নিরস্তঃ পাপকর্মকৃত্ ॥ 27 ॥
অংশুমানিতি পুত্রোঽভূদসমঞ্জস্য বীর্যবান্ ।
দিলীপোংশুমতঃ পুত্রো দিলীপস্য ভগীরথঃ ॥ 28 ॥
ভগীরথাত্ককুত্স্থস্তু কাকুত্স্থা যেন বিশ্রুতাঃ ।
ককুত্স্থস্য চ পুত্রোঽভূদ্রঘুর্যেন চ রাঘবাঃ ॥ 29 ॥
রঘোস্তু পুত্রস্তেজস্বী প্রবৃদ্ধঃ পুরুষাদকঃ ।
কল্মাষপাদ স্সৌদাস ইত্যেবং প্রথিতো ভুবি ॥ 30 ॥
কল্মাষপাদপুত্রোঽভূচ্ছঙ্খণস্ত্বিতি বিশ্রুতঃ ।
যস্তু তদ্বীর্যমাসাদ্য সহসৈন্যো ব্যনীনশত্ ॥ 31 ॥
শঙ্খণস্য চ পুত্রোঽভূচ্ছূর শ্রীমান্সুদর্শনঃ ।
সুদর্শনস্যাগ্নিবর্ণঃ অগ্নিবর্ণস্য শীঘ্রগঃ ॥ 32 ॥
শীঘ্রগস্য মরুঃ পুত্রো মরোঃ পুত্রঃ প্রশুশ্রুবঃ ।
প্রশুশ্রুবস্য পুত্রোভূদম্বরীষো মহাদ্যুতিঃ ॥ 33 ॥
অম্বরীষস্য পুত্রোভূন্নহুষঃ সত্যবিক্রমঃ ।
নহুষস্য চ নাভাগঃ পুত্রঃ পরমধার্মিকঃ ॥ 34 ॥
অজশ্চ সুব্রতশ্চৈব নাভাগস্য সুতাবুভৌ ।
অজস্যৈব চ ধর্মাত্মা রাজা দশরথস্সুতঃ ॥ 35 ॥
তস্য জ্যেষ্ঠোঽসি দাযাদো রাম ইত্যভিবিশ্রুতঃ ।
তদ্গৃহাণ স্বকং রাজ্যমবেক্ষস্ব জনং নৃপ ॥ 36 ॥
ইক্ষ্বাকূণাং হি সর্বেষাং রাজা ভবতি পূর্বজঃ ।
পূর্বজে নাপরঃ পুত্রো জ্যেষ্ঠো রাজ্যেঽভিষিচ্যতে ॥ 37 ॥
স রাঘবাণাং কুলধর্মমাত্মনঃ সনাতনং নাদ্য বিহন্তুমর্হসি ।
প্রভূতরত্নামনুশাধি মেদিনীং প্রভূতরাষ্ট্রাং পিতৃবন্মহাযশঃ ॥ 38 ॥
ইত্যার্ষে শ্রীমদ্রামাযণে বাল্মীকীয আদিকাব্যে অযোধ্যাকাণ্ডে দশাধিকশততমস্সর্গঃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |
atha daśādhikaśatatamassargaḥ |
kruddhamājñāya rāmaṃ tu vasiṣṭhaḥ pratyuvāca ha |
jābālirapi jānīte lokasyāsya gatāgatim || 1 ||
nivartayitukāmastu tvāmetadvākyamabravīt |
imāṃ lokasamutpattiṃ lokanātha nibodha me || 2 ||
sarvaṃ salilamevāsītpṛthivī yatra nirmitā |
tataḥ samabhavadbrahmā svayambhūrdaivataiḥ saha || 3 ||
sa varāhastato bhūtvā projjahāra vasundharām |
asṛjacca jagatsarvaṃ saha putraiḥ kṛtātmabhiḥ || 4 ||
ākāśaprabhavo brahmā śāśvato nitya avyayaḥ |
tasmānmarīciḥ sañjajñe marīceḥ kaśyapaḥ sutaḥ || 5 ||
vivasvānkāśyapāt jajñe manurvaivasvataḥ svayam |
sa tu prajāpatiḥ pūrvamikṣvākustu manoḥ sutaḥ || 6 ||
yasyeyaṃ prathamaṃ dattā samṛddhā manunā mahī |
tamikṣvākumayodhyāyāṃ rājānaṃ viddhi pūrvakam || 7 ||
ikṣvākostu suta śrīmānkukṣireveti viśrutaḥ |
kukṣerathātmajo vīro vikukṣirudapadyata || 8 ||
vikukṣestu mahātejā bāṇaḥ putra pratāpavān |
bāṇasya tu mahābāhuranaraṇyo mahātapāḥ || 9 ||
nānāvṛṣṭirbabhūvāsminnadurbhikṣaṃ satāṃ vare |
anaraṇye mahārāje taskaro nāpi kaścana || 10 ||
anaraṇyānmahābāhuḥ pṛthu rājā babhūva ha |
tasmātpṛthomehārājastriśaṅkurudapadyata || 11 ||
sa satyavacanād vīraḥ saśarīro divaṃ gataḥ |
triśaṅkorabhavatsūnurdundhumāro mahāyaśāḥ || 12 ||
dundhumārānmahātejā yuvanāśvo vyajāyata |
yuvanāśvasuta śśrīmānmāndhātā samapadyata || 13 ||
māndhātusta mahātejāḥ susandhirudapadyata |
susandherapi putrau dvau dhruvasandhiḥ prasenajit || 14 ||
yaśasvī dhruvasandhestu bharato ripusūdanaḥ |
yuvanāśvasuta śśrīmānmāndhātā samapadyata || 15 ||
māndhātusta mahātejā ssusandhirudapadyata |
susandherapi putrau dvau dhruvasandhiḥ prasenajit || 16 ||
yaśasvī dhruvasandhestu bharato ripusūdanaḥ |
bharatāttu mahābāhorasito nāma jāyata || 17 ||
yasyaite pratirājāna udapadyanta śatravaḥ |
haihayāstālajaṅghāśca śūrāśca śaśibindavaḥ || 18 ||
tāṃstu sarvānprativyūhya yuddhe rājā pravāsitaḥ |
sa ca śailavare ramye babhūvābhirato muniḥ || 19 ||
dve cāsya bhārye garbhiṇyau babhūvaturiti śrutiḥ |
ekā garbhavināśāya sapatnyai garalaṃ dadau || 20 ||
bhārgavaścyavano nāma himavantamupāśritaḥ |
tamṛṣiṃ samupāgamya kālindī tvabhyavādayat || 21 ||
sa tāmabhyavadadvipro varepsuṃ putrajanmani |
putraste bhavitā devi mahātmā lokaviśrutaḥ || 22 ||
dhārmikaśca suśīlaśca vaṃśakartā'risūdanaḥ |
kṛtvā pradakṣiṇaṃ hṛṣṭā munintamanumānya ca || 23 ||
padmapatrasamānākṣaṃ padmagarbhasamaprabham |
tataḥ sā gṛhamāgamya devī putraṃ vyajāyata || 24 ||
sapatnyā tu garastasyai datto garbhajighāṃsayā |
gareṇa saha tenaiva jāta ssa sagaro'bhavat || 25 ||
sa rājā sagaro nāma yaḥ samudramakhānayat |
iṣṭvā parvaṇi vegena trāsayana imāḥ prajāḥ || 26 ||
asamañjastu putro'bhūtsagarasyeti na śśrutam |
jīvanneva sa pitrā tu nirastaḥ pāpakarmakṛt || 27 ||
aṃśumāniti putro'bhūdasamañjasya vīryavān |
dilīpoṃśumataḥ putro dilīpasya bhagīrathaḥ || 28 ||
bhagīrathātkakutsthastu kākutsthā yena viśrutāḥ |
kakutsthasya ca putro'bhūdraghuryena ca rāghavāḥ || 29 ||
raghostu putrastejasvī pravṛddhaḥ puruṣādakaḥ |
kalmāṣapāda ssaudāsa ityevaṃ prathito bhuvi || 30 ||
kalmāṣapādaputro'bhūcchaṅkhaṇastviti viśrutaḥ |
yastu tadvīryamāsādya sahasainyo vyanīnaśat || 31 ||
śaṅkhaṇasya ca putro'bhūcchūra śrīmānsudarśanaḥ |
sudarśanasyāgnivarṇaḥ agnivarṇasya śīghragaḥ || 32 ||
śīghragasya maruḥ putro maroḥ putraḥ praśuśruvaḥ |
praśuśruvasya putrobhūdambarīṣo mahādyutiḥ || 33 ||
ambarīṣasya putrobhūnnahuṣaḥ satyavikramaḥ |
nahuṣasya ca nābhāgaḥ putraḥ paramadhārmikaḥ || 34 ||
ajaśca suvrataścaiva nābhāgasya sutāvubhau |
ajasyaiva ca dharmātmā rājā daśarathassutaḥ || 35 ||
tasya jyeṣṭho'si dāyādo rāma ityabhiviśrutaḥ |
tadgṛhāṇa svakaṃ rājyamavekṣasva janaṃ nṛpa || 36 ||
ikṣvākūṇāṃ hi sarveṣāṃ rājā bhavati pūrvajaḥ |
pūrvaje nāparaḥ putro jyeṣṭho rājye'bhiṣicyate || 37 ||
sa rāghavāṇāṃ kuladharmamātmanaḥ sanātanaṃ nādya vihantumarhasi |
prabhūtaratnāmanuśādhi medinīṃ prabhūtarāṣṭrāṃ pitṛvanmahāyaśaḥ || 38 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe daśādhikaśatatamassargaḥ ||