📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
1.11 বালকাণ্ড - একাদশ সর্গঃ
1.11 Balakanda - Ekadasha Sargah
Valmiki Bengali
শ্রীমদ্বাল্মীকীয রামাযণে বালকাণ্ডম্ ।
অথ একাদশস্সর্গঃ ।
ভূয এব হি রাজেন্দ্র শৃণু মে বচনং হিতম্ ।
যথা স দেবপ্রবরঃ কথাযামেবমব্রবীত্ ॥ 1 ॥
ইক্ষ্বাকূণাং কুলে জাতো ভবিষ্যতি সুধার্মিকঃ ।
রাজা দশরথো নাম্না শ্রীমান্সত্যপ্রতিশ্রবঃ ॥ 2 ॥
অঙ্গরাজেন সখ্যং চ তস্য রাজ্ঞো ভবিষ্যতি ।
কন্যা চাস্য মহাভাগা শান্তা নাম ভবিষ্যতি ॥ 3 ॥
পুত্রস্তু সোঽঙ্গরাজস্য রোমপাদ ইতি শ্রুতঃ ।
তং স রাজা দশরথো গমিষ্যতি মহাযশাঃ ॥ 4 ॥
অনপত্যোঽস্মি ধর্মাত্মন্ শান্তাভর্তা মম ক্রতুম্ ।
আহরেত ত্বযাজ্ঞপ্তস্সন্তানার্থং কুলস্য চ ॥ 5 ॥
শ্রুত্বা রাজ্ঞোঽথ তদ্বাক্যং মনসা স বিচিন্ত্য চ ।
প্রদাস্যতে পুত্রবন্তং শান্তাভর্তারমাত্মবান্ ॥ 6 ॥
প্রতিগৃহ্য চ তং বিপ্রং স রাজা বিগতজ্বরঃ ।
আহরিষ্যতি তং যজ্ঞং প্রহৃষ্টেনান্তরাত্মনা ॥ 7 ॥
তং চ রাজা দশরথো যষ্টুকামঃ কৃতাঞ্জলিঃ ।
ঋশ্যশৃঙ্গং দ্বিজশ্রেষ্ঠং বরযিষ্যতি ধর্মবিত্ ॥ 8 ॥
যজ্ঞার্থং প্রসবার্থং চ স্বর্গার্থং চ নরেশ্বরঃ ।
লভতে চ স তং কামং দ্বিজমুখ্যাদ্বিশাম্পতিঃ ॥ 9 ॥
পুত্রাশ্চাস্য ভবিষ্যন্তি চত্বারোঽমিতবিক্রমাঃ ।
বংশপ্রতিষ্ঠানকরাস্সর্বলোকেষু বিশ্রুতাঃ ॥ 10 ॥
এবং স দেবপ্রবরঃ পূর্বং কথিতবান্কথাম্ ।
সনত্কুমারো ভগবান্পুরা দেবযুগে প্রভুঃ ॥ 11 ॥
স ত্বং পুরুষশার্দূল তমানয সুসত্কৃতম্ ।
স্বযমেব মহারাজ গত্বা সবলবাহনঃ ॥ 12 ॥
অনুমান্য বসিষ্ঠং চ সূতবাক্যং নিশম্য চ ।
সান্তঃপুরস্সহামাত্যঃ প্রযযৌ যত্র স দ্বিজঃ ॥ 13 ॥
বনানি সরিতশ্চৈব ব্যতিক্রম্য শনৈশ্শনৈঃ ।
অভিচক্রাম তং দেশং যত্র বৈ মুনিপুঙ্গবঃ ॥ 14 ॥
আসাদ্য তং দ্বিজশ্রেষ্ঠং রোমপাদসমীপগম্ ।
ঋষিপুত্রং দদর্শাদৌ দীপ্যমানমিবানলম্ ॥ 15 ॥
ততো রাজা যথান্যাযং পূজাং চক্রে বিশেষতঃ ।
সখিত্বাত্তস্য বৈ রাজ্ঞঃ প্রহৃষ্টেনান্তরাত্মনা ॥ 16 ॥
রোমপাদেন চাখ্যাতমৃষিপুত্রায ধীমতে ।
সখ্যং সম্বন্ধকং চৈব তদা তং প্রত্যপূজযত্ ॥ 17 ॥
এবং সুসত্কৃতস্তেন সহোষিত্বা নরর্ষভঃ ।
সপ্তাষ্টদিবসান্রাজা রাজানমিদমব্রবীত্ ॥ 18 ॥
শান্তা তব সুতা রাজন্ সহ ভর্ত্রা বিশাম্পতে ।
মদীযনগরং যাতু কার্যং হি মহদুদ্যতম্ ॥ 19 ॥
তথেতি রাজা সংশ্রুত্য গমনং তস্য ধীমতঃ ।
উবাচ বচনং বিপ্রং গচ্ছ ত্বং সহ ভার্যযা ॥ 20 ॥
ঋষিপুত্রঃ প্রতিশ্রুত্য তথেত্যাহ নৃপং তদা ।
স নৃপেণাভ্যনুজ্ঞাতঃ প্রযযৌ সহ ভার্যযা ॥ 21 ॥
তাবন্যোন্যাঞ্জলিং কৃত্বা স্নেহাত্সংশ্লিষ্য চোরসা ।
ননন্দতুর্দশরথো রোমপাদশ্চ বীর্যবান্ ॥ 22 ॥
ততস্সুহৃদমাপৃচ্ছ্য প্রস্থিতো রঘুনন্দনঃ ।
পৌরেভ্যঃ প্রেষযামাস দূতান্বৈ শীঘ্রগামিনঃ ॥ 23 ॥
ক্রিযতাং নগরং সর্বং ক্ষিপ্রমেব স্বলঙ্কৃতম্ ।
ধূপিতং সিক্তসম্মৃষ্টং পতাকাভিরলঙ্কৃতম্ ॥ 24 ॥
ততঃ প্রহৃষ্টাঃ পৌরাস্তে শ্রুত্বা রাজানমাগতম্ ।
তথা প্রচক্রুস্তত্সর্বং রাজ্ঞা যত্প্রেষিতং তদা ॥ 25 ॥
ততস্স্বলঙ্কৃতং রাজা নগরং প্রবিবেশ হ ।
শঙ্খদুন্দুভিনির্ঘোষৈঃ পুরস্কৃত্য দ্বিজর্ষভম্ ॥ 26 ॥
ততঃ প্রমুদিতাস্সর্বে দৃষ্ট্বা তং নাগরা দ্বিজম্ ।
প্রবেশ্যমানং সত্কৃত্য নরেন্দ্রেণেন্দ্রকর্মণা ॥ 27 ॥
অন্তঃপুরং প্রবেশ্যৈনং পূজাং কৃত্বা চ শাস্ত্রতঃ ।
কৃতকৃত্যং তদাত্মানং মেনে তস্যোপবাহনাত্ ॥ 28 ॥
অন্তঃপুরস্ত্রিযস্সর্বাশ্শান্তাং দৃষ্ট্বা তথাগতাম্ ।
সহ ভর্ত্রা বিশালাক্ষীং প্রীত্যানন্দমুপাগমন্ ॥ 29 ॥
পূজ্যমানা চ তাভিস্সা রাজ্ঞা চৈব বিশেষতঃ ।
উবাস তত্র সুখিতা কঞ্চিত্কালং সহর্ত্বিজা ॥ 30 ॥
ইত্যার্ষে শ্রীমদ্রামাযণে বাল্মীকীয আদিকাব্যে বালকাণ্ডে একাদশস্সর্গঃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |
atha ekādaśassargaḥ |
bhūya eva hi rājendra śṛṇu me vacanaṃ hitam |
yathā sa devapravaraḥ kathāyāmevamabravīt || 1 ||
ikṣvākūṇāṃ kule jāto bhaviṣyati sudhārmikaḥ |
rājā daśaratho nāmnā śrīmānsatyapratiśravaḥ || 2 ||
aṅgarājena sakhyaṃ ca tasya rājño bhaviṣyati |
kanyā cāsya mahābhāgā śāntā nāma bhaviṣyati || 3 ||
putrastu so'ṅgarājasya romapāda iti śrutaḥ |
taṃ sa rājā daśaratho gamiṣyati mahāyaśāḥ || 4 ||
anapatyo'smi dharmātman śāntābhartā mama kratum |
āhareta tvayājñaptassantānārthaṃ kulasya ca || 5 ||
śrutvā rājño'tha tadvākyaṃ manasā sa vicintya ca |
pradāsyate putravantaṃ śāntābhartāramātmavān || 6 ||
pratigṛhya ca taṃ vipraṃ sa rājā vigatajvaraḥ |
āhariṣyati taṃ yajñaṃ prahṛṣṭenāntarātmanā || 7 ||
taṃ ca rājā daśaratho yaṣṭukāmaḥ kṛtāñjaliḥ |
ṛśyaśṛṅgaṃ dvijaśreṣṭhaṃ varayiṣyati dharmavit || 8 ||
yajñārthaṃ prasavārthaṃ ca svargārthaṃ ca nareśvaraḥ |
labhate ca sa taṃ kāmaṃ dvijamukhyādviśāmpatiḥ || 9 ||
putrāścāsya bhaviṣyanti catvāro'mitavikramāḥ |
vaṃśapratiṣṭhānakarāssarvalokeṣu viśrutāḥ || 10 ||
evaṃ sa devapravaraḥ pūrvaṃ kathitavānkathām |
sanatkumāro bhagavānpurā devayuge prabhuḥ || 11 ||
sa tvaṃ puruṣaśārdūla tamānaya susatkṛtam |
svayameva mahārāja gatvā sabalavāhanaḥ || 12 ||
anumānya vasiṣṭhaṃ ca sūtavākyaṃ niśamya ca |
sāntaḥpurassahāmātyaḥ prayayau yatra sa dvijaḥ || 13 ||
vanāni saritaścaiva vyatikramya śanaiśśanaiḥ |
abhicakrāma taṃ deśaṃ yatra vai munipuṅgavaḥ || 14 ||
āsādya taṃ dvijaśreṣṭhaṃ romapādasamīpagam |
ṛṣiputraṃ dadarśādau dīpyamānamivānalam || 15 ||
tato rājā yathānyāyaṃ pūjāṃ cakre viśeṣataḥ |
sakhitvāttasya vai rājñaḥ prahṛṣṭenāntarātmanā || 16 ||
romapādena cākhyātamṛṣiputrāya dhīmate |
sakhyaṃ sambandhakaṃ caiva tadā taṃ pratyapūjayat || 17 ||
evaṃ susatkṛtastena sahoṣitvā nararṣabhaḥ |
saptāṣṭadivasānrājā rājānamidamabravīt || 18 ||
śāntā tava sutā rājan saha bhartrā viśāmpate |
madīyanagaraṃ yātu kāryaṃ hi mahadudyatam || 19 ||
tatheti rājā saṃśrutya gamanaṃ tasya dhīmataḥ |
uvāca vacanaṃ vipraṃ gaccha tvaṃ saha bhāryayā || 20 ||
ṛṣiputraḥ pratiśrutya tathetyāha nṛpaṃ tadā |
sa nṛpeṇābhyanujñātaḥ prayayau saha bhāryayā || 21 ||
tāvanyonyāñjaliṃ kṛtvā snehātsaṃśliṣya corasā |
nanandaturdaśaratho romapādaśca vīryavān || 22 ||
tatassuhṛdamāpṛcchya prasthito raghunandanaḥ |
paurebhyaḥ preṣayāmāsa dūtānvai śīghragāminaḥ || 23 ||
kriyatāṃ nagaraṃ sarvaṃ kṣiprameva svalaṅkṛtam |
dhūpitaṃ siktasammṛṣṭaṃ patākābhiralaṅkṛtam || 24 ||
tataḥ prahṛṣṭāḥ paurāste śrutvā rājānamāgatam |
tathā pracakrustatsarvaṃ rājñā yatpreṣitaṃ tadā || 25 ||
tatassvalaṅkṛtaṃ rājā nagaraṃ praviveśa ha |
śaṅkhadundubhinirghoṣaiḥ puraskṛtya dvijarṣabham || 26 ||
tataḥ pramuditāssarve dṛṣṭvā taṃ nāgarā dvijam |
praveśyamānaṃ satkṛtya narendreṇendrakarmaṇā || 27 ||
antaḥpuraṃ praveśyainaṃ pūjāṃ kṛtvā ca śāstrataḥ |
kṛtakṛtyaṃ tadātmānaṃ mene tasyopavāhanāt || 28 ||
antaḥpurastriyassarvāśśāntāṃ dṛṣṭvā tathāgatām |
saha bhartrā viśālākṣīṃ prītyānandamupāgaman || 29 ||
pūjyamānā ca tābhissā rājñā caiva viśeṣataḥ |
uvāsa tatra sukhitā kañcitkālaṃ sahartvijā || 30 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe ekādaśassargaḥ ||