📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
মুণ্ডক উপনিষদ্ - দ্বিতীয মুণ্ডক, দ্বিতীয কাণ্ডঃ
Mundaka Upanishad - Dvitiya Mundaka, Dvitiya Kandah
Upanishad Bengali
॥ দ্বিতীয মুণ্ডকে দ্বিতীযঃ খণ্ডঃ ॥
আবি-স্সন্নিহিত-ঙ্গুহাচর-ন্নাম
মহত্পদমত্রৈত-থ্সমর্পিতম্ ।
এজত্প্রাণন্নিমিষচ্চ যদেতজ্জানথ
সদসদ্বরেণ্য-ম্পরং-বিঁজ্ঞানাদ্যদ্বরিষ্ঠ-ম্প্রজানাম্ ॥ 1॥
যদর্চিমদ্যদণুভ্যো-ঽণু চ
যস্মি~ল্লোকা নিহিতা লোকিনশ্চ ।
তদেতদক্ষর-ম্ব্রহ্ম স প্রাণস্তদু বাঙ্মনঃ
তদেতত্সত্য-ন্তদমৃত-ন্তদ্বেদ্ধব্যং সোম্য বিদ্ধি ॥ 2॥
ধনুর্ গৃহীত্বৌপনিষদ-ম্মহাস্ত্রং
শরং হ্যুপাসা নিশিতং সন্ধযীত ।
আযম্য তদ্ভাবগতেন চেতসা
লক্ষ্য-ন্তদেবাক্ষরং সোম্য বিদ্ধি ॥ 3॥
প্রণবো ধনু-শ্শারো হ্যাত্মা ব্রহ্ম তল্লক্ষ্যমুচ্যতে ।
অপ্রমত্তেন বেদ্ধব্যং শরব-ত্তন্মযো ভবেত্ ॥ 4॥
যস্মি-ন্দ্যৌঃ পৃথিবী চান্তরিক্ষমোতং
মন-স্সহ প্রাণৈশ্চ সর্বৈঃ ।
তমেবৈক-ঞ্জানথ আত্মানমন্যা বাচো
বিমুঞ্চথামৃতস্যৈষ সেতুঃ ॥ 5॥
অরা ইব রথনাভৌ সংহতা যত্র নাড্যঃ ।
স এষো-ঽন্তশ্চরতে বহুধা জাযমানঃ ।
ওমিত্যেব-ন্ধ্যাযথ আত্মানং স্বস্তি বঃ
পারায তমসঃ পরস্তাত্ ॥ 6॥
য-স্সর্বজ্ঞ-স্সর্ববিদ্ যস্যৈষ মহিমা ভুবি ।
দিব্যে ব্রহ্মপুরে হ্যেষ ব্যোম্ন্যাত্মা প্রতিষ্ঠিতঃ ॥
মনোমযঃ প্রাণশরীরনেতা
প্রতিষ্ঠিতো-ঽন্নে হৃদযং সন্নিধায ।
তদ্ বিজ্ঞানেন পরিপশ্যন্তি ধীরা
আনন্দরূপমমৃতং-যঁদ্ বিভাতি ॥ 7॥
ভিদ্যতে হৃদযগ্রন্থিশ্ছিদ্যন্তে সর্বসংশযাঃ ।
ক্ষীযন্তে চাস্য কর্মাণি তস্মি-ন্দৃষ্টে পরাবরে ॥ 8॥
হিরণ্মযে পরে কোশে বিরজ-ম্ব্রহ্ম নিষ্কলম্ ।
তচ্ছুভ্র-ঞ্জ্যোতিষ-ঞ্জ্যোতিস্তদ্ যদাত্মবিদো বিদুঃ ॥ 9॥
ন তত্র সূর্যো ভাতি ন চন্দ্রতারকং
নেমা বিদ্যুতো ভান্তি কুতো-ঽযমগ্নিঃ ।
তমেব ভান্তমনুভাতি সর্বং
তস্য ভাসা সর্বমিদং-বিঁভাতি ॥ 10॥
ব্রহ্মৈবেদমমৃত-ম্পুরস্তাদ্ ব্রহ্ম পশ্চাদ্ ব্রহ্ম দক্ষিণতশ্চোত্তরেণ ।
অধশ্চোর্ধ্ব-ঞ্চ প্রসৃত-ম্ব্রহ্মৈবেদং-বিঁশ্বমিদং-বঁরিষ্ঠম্ ॥ 11॥
॥ ইতি মুণ্ডকোপনিষদি দ্বিতীযমুণ্ডকে দ্বিতীযঃ খণ্ডঃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
|| dvitīya muṇḍake dvitīyaḥ khaṇḍaḥ ||
āvi-ssannihita-ṅguhācara-nnāma
mahatpadamatraita-thsamarpitam |
ejatprāṇannimiṣacca yadetajjānatha
sadasadvareṇya-mparaṃ-vi~jñānādyadvariṣṭha-mprajānām || 1||
yadarcimadyadaṇubhyo-'ṇu ca
yasmi~llokā nihitā lokinaśca |
tadetadakṣara-mbrahma sa prāṇastadu vāṅmanaḥ
tadetatsatya-ntadamṛta-ntadveddhavyaṃ somya viddhi || 2||
dhanur gṛhītvaupaniṣada-mmahāstraṃ
śaraṃ hyupāsā niśitaṃ sandhayīta |
āyamya tadbhāvagatena cetasā
lakṣya-ntadevākṣaraṃ somya viddhi || 3||
praṇavo dhanu-śśāro hyātmā brahma tallakṣyamucyate |
apramattena veddhavyaṃ śarava-ttanmayo bhavet || 4||
yasmi-ndyauḥ pṛthivī cāntarikṣamotaṃ
mana-ssaha prāṇaiśca sarvaiḥ |
tamevaika-ñjānatha ātmānamanyā vāco
vimuñcathāmṛtasyaiṣa setuḥ || 5||
arā iva rathanābhau saṃhatā yatra nāḍyaḥ |
sa eṣo-'ntaścarate bahudhā jāyamānaḥ |
omityeva-ndhyāyatha ātmānaṃ svasti vaḥ
pārāya tamasaḥ parastāt || 6||
ya-ssarvajña-ssarvavid yasyaiṣa mahimā bhuvi |
divye brahmapure hyeṣa vyomnyātmā pratiṣṭhitaḥ ||
manomayaḥ prāṇaśarīranetā
pratiṣṭhito-'nne hṛdayaṃ sannidhāya |
tad vijñānena paripaśyanti dhīrā
ānandarūpamamṛtaṃ-ya~d vibhāti || 7||
bhidyate hṛdayagranthiśchidyante sarvasaṃśayāḥ |
kṣīyante cāsya karmāṇi tasmi-ndṛṣṭe parāvare || 8||
hiraṇmaye pare kośe viraja-mbrahma niṣkalam |
tacchubhra-ñjyotiṣa-ñjyotistad yadātmavido viduḥ || 9||
na tatra sūryo bhāti na candratārakaṃ
nemā vidyuto bhānti kuto-'yamagniḥ |
tameva bhāntamanubhāti sarvaṃ
tasya bhāsā sarvamidaṃ-vi~bhāti || 10||
brahmaivedamamṛta-mpurastād brahma paścād brahma dakṣiṇataścottareṇa |
adhaścordhva-ñca prasṛta-mbrahmaivedaṃ-vi~śvamidaṃ-va~riṣṭham || 11||
|| iti muṇḍakopaniṣadi dvitīyamuṇḍake dvitīyaḥ khaṇḍaḥ ||