📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
6.53 যুদ্ধকাণ্ড - ত্রিপঞ্চাশ সর্গঃ
6.53 Yuddhakanda - Tripanchasha Sargah
Valmiki Bengali
শ্রীমদ্বাল্মীকীয রামাযণে যুদ্ধকাণ্ডম্ ।
অথ ত্রিপঞ্চাশস্সর্গঃ ।
ধূম্রাক্ষন্নিহতংশ্রুত্বারাবণোরাক্ষসেশ্বরঃ ।
ক্রোধেনমহতাঽবিষ্টোনিশ্শ্বসন্নুরগোযথা ॥ 1 ॥
দীর্ঘমুষ্ণংবিনিশ্শ্বস্যক্রোধেনকলুষীকৃতঃ ।
অব্রবীদ্রাক্ষসঙ্ক্রূরংবজ্রদংষ্ট্রম্মহাবলম্ ॥ 2 ॥
গচ্ছত্বংবীর নির্যাহিরাক্ষসৈঃপরিবারিতঃ ।
জহিদাশরথিংরামংসুগ্রীবংবানরৈঃসহ ॥ 3 ॥
তথেত্যুক্ত্বাদ্রুততরম্মাযাবীরাক্ষসেশ্বরম্ ।
নির্জগামবলৈস্সার্দম্বহুভিঃপরিবারিতঃ ॥ 4 ॥
নাগৈরশ্বৈঃখরৈরুষ্ট্রৈঃসংযুক্তস্সুসমাহিতঃ ।
পতাকাধ্বজচিত্রৈশ্চরথৈশ্চসমলঙ্কৃতঃ ॥ 5 ॥
ততোবিচিত্রকেযূরমুকুটৈশ্চবিভূষিতঃ ।
তনুত্রাণিচসমাবৃত্যসধনুর্নির্যযৌদ্রুতম্ ॥ 6 ॥
পতাকালঙ্কৃতন্দীপ্তন্তপ্তকাঞ্চনভূষিতম্ ।
রথম্প্রদক্ষিণঙ্কৃত্বাসমারোহচ্চমূপতিঃ ॥ 7 ॥
যষ্টিভিস্তোমরৈচশিত্রৈশ্শূলৈশ্চমুসলৈরপি ।
ভিণ্ডিপালৈশ্চপাশৈশ্চশক্তিভিঃপট্টসৈরপি ॥ 8 ॥
খডগৈশ্চক্রৈর্গদাভিশ্চনিশিতৈশ্চপরশ্বধৈঃ ।
পদাতযশ্চনির্যান্তিবিবিধাঃশস্ত্রপাণযঃ ॥ 9 ॥
বিচিত্রবাসসঃ সর্বে দীপ্তা রাক্ষসপুঙ্গবাঃ ।
গজ মদোত্কটাঃ শূরাশ্চলন্ত ইব পর্বতা ॥ 10 ॥
তেযুদ্ধকুশলৈরূঢাস্তোমরাঙ্কুশপাণিভিঃ ।
অন্যেলক্ষণসংযুক্তাশ্শূরারূঢামহাবলাঃ ॥ 11 ॥
তদ্রাক্ষসবলংসর্বংবিপ্রস্থিতমশোভত ।
প্রাবৃটকালেযথামেঘানর্দমানাস্সবিদ্যুতঃ ॥ 12 ॥
নিস্সৃতাদক্ষিণদ্বারাদঙ্গদোযত্রযূথপঃ ।
তেষান্নিষ্ক্রমমাণানামশুভংসমজাযত ॥ 13 ॥
আকাশাদ্বিঘনাত্তীব্রাদুল্কাশ্চাভ্যন্যপতংস্তদা ।
বমন্ত্যঃপাবকজ্বালাশশিবাঘোরংববাশিরে ॥ 14 ॥
ব্যাহরন্তমৃগাঘোরারক্ষসান্নিধনন্তদা ।
সমাপতন্তোযোধাস্তুপ্রাস্খলন্ স্তত্রদারুণম্ ॥ 15 ॥
এতানৌত্পাতিকান্ দৃষ্টবাবজ্রদংষ্ট্রোমহাবলঃ ।
ধৈর্যমালম্ভ্যতেজস্বীনির্জগামরণোত্সুকঃ ॥ 16 ॥
তাংস্তুনিষ্ক্রমতোদৃষ্টবাবানরাজিতকাশিনঃ ।
প্রণেদুস্সুমহানাদান্পূরযাংশ্চদিশোদশ ॥ 17 ॥
ততঃপ্রবৃত্তন্তুমুলংহরীণাংরাক্ষসৈস্সহ ।
ঘোরাণাম্ভীমরূপাণামন্যোন্যবথকাঙ্ ক্ষিণাম্ ॥ 18 ॥
নিষ্পতন্তোমহোত্সাহোভিন্নদেহশিরোধরাঃ ।
রুধিরোক্ষিতসর্বাঙ্গান্যপতন্থরণীতলে ॥ 19 ॥
কেচিদন্যোন্যমাসাদ্যশূরাঃপরিঘপাণযঃ ।
চিক্ষিপুর্বিবিধংশস্ত্রংসমরেষ্ন্বিবর্তিনঃ ॥ 20 ॥
দ্রুমাণাঞ্চশিলানাঞ্চশস্ত্রাণাঞ্চাপিনিস্স্বনঃ ॥ 21 ॥
শ্রূযতেসুমহাংস্তত্রঘোরোহৃদযভেদসঃ ।
রথনেমিস্বনস্তত্রধনুষশ্চাপিনিস্বসত্ ॥ 22 ॥
শঙ্খভেরীমৃদঙ্গানাম্বভূবতুমুলঃস্বনঃ ।
কেচিদস্ত্রাণিসন্সৃজ্যবাহুযুদ্ধমকুর্বত ।
তলৈশ্চচরণৈশ্চাপিমুষ্টিভিশ্চদ্রুমৈরপি ॥ 23 ॥
জানুভিশ্চহতাঃকেচিদ্ভিন্নদেহাশ্চরাক্ষসাঃ ।
শিলাভিশ্চূর্ণিতাঃকেচিদ্বানরৈর্যুদ্ধদুর্মদৈঃ ॥ 24 ॥
শিলাভিশ্চূর্ণিতাঃ কেচিদ্বানরৈর্যুদ্ধদুর্মদৈঃ ।
বজ্রদংষ্ট্রো ভৃশং বানৈ রণে বিত্রাসযন্ হরীন্ ॥ 25 ॥
বলবন্তোঽস্ত্রবিদুষোনানাপ্রহরণারণে ।
জঘ্নুর্বানরসৈন্যানিরাক্ষসাঃক্রোধমূর্ছিতাঃ ॥ 26 ॥
জঘ্নর্বানরসৈন্যানি রাক্ষসাঃ ক্রোধমূর্চিতাঃ ।
জঘ্নে তান্ রাক্ষসান্ সর্বান্ ধৃষ্টো বালিসুতো রণে ॥ 27 ॥
তান্ রাক্ষসগণান্সর্বান্বৃক্ষমুদ্যম্যবীর্যবান্ ।
অঙ্গদঃক্রোধতাম্রাক্ষঃসিংহঃক্ষুদ্রমৃগানিব ॥ 28 ॥
কারকদনঙ্ঘোরংশক্রতুল্যপরাক্রমঃ ॥ 29 ॥
অঙ্গদাভিহতাস্তত্ররাক্ষসাভীমবিক্রমাঃ ।
বিভিন্নশিরসঃপেতুর্বিকৃতাইবপাদপাঃ ॥ 30 ॥
রথৈরশ্বৈর্ধ্বজৈশ্চিত্রৈশ্শরৈর্হরিরক্ষসাম্ ।
রুধিরেণসঞ্ছন্নাভূমির্ভযকরাতদা ॥ 31 ॥
হারকেযূরবস্স্রৈশ্চশত্রৈশ্চসমলঙ্কৃতা ।
ভূমির্ভাতিরণেতত্রশারদীবযথানিশা ॥ 32 ॥
অঙ্গদস্যচবেগেনতদ্রাক্ষসবলম্মহত্ ।
প্রাকম্পততদাতত্রপবনেনাম্বুদোযথা ॥ 33 ॥
ইত্যার্ষে শ্রীমদ্রামাযণে বাল্মীকীয আদিকাব্যে যুদ্ধকাণ্ডে ত্রিপঞ্চাশস্সর্গঃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha tripañcāśassargaḥ |
dhūmrākṣannihataṃśrutvārāvaṇorākṣaseśvaraḥ |
krodhenamahatā'viṣṭoniśśvasannuragoyathā || 1 ||
dīrghamuṣṇaṃviniśśvasyakrodhenakaluṣīkṛtaḥ |
abravīdrākṣasaṅkrūraṃvajradaṃṣṭrammahābalam || 2 ||
gacchatvaṃvīra niryāhirākṣasaiḥparivāritaḥ |
jahidāśarathiṃrāmaṃsugrīvaṃvānaraiḥsaha || 3 ||
tathetyuktvādrutatarammāyāvīrākṣaseśvaram |
nirjagāmabalaissārdambahubhiḥparivāritaḥ || 4 ||
nāgairaśvaiḥkharairuṣṭraiḥsaṃyuktassusamāhitaḥ |
patākādhvajacitraiścarathaiścasamalaṅkṛtaḥ || 5 ||
tatovicitrakeyūramukuṭaiścavibhūṣitaḥ |
tanutrāṇicasamāvṛtyasadhanurniryayaudrutam || 6 ||
patākālaṅkṛtandīptantaptakāñcanabhūṣitam |
rathampradakṣiṇaṅkṛtvāsamārohaccamūpatiḥ || 7 ||
yaṣṭibhistomaraicaśitraiśśūlaiścamusalairapi |
bhiṇḍipālaiścapāśaiścaśaktibhiḥpaṭṭasairapi || 8 ||
khaḍagaiścakrairgadābhiścaniśitaiścaparaśvadhaiḥ |
padātayaścaniryāntivividhāḥśastrapāṇayaḥ || 9 ||
vicitravāsasaḥ sarve dīptā rākṣasapuṅgavāḥ |
gaja madotkaṭāḥ śūrāścalanta iva parvatā || 10 ||
teyuddhakuśalairūḍhāstomarāṅkuśapāṇibhiḥ |
anyelakṣaṇasaṃyuktāśśūrārūḍhāmahābalāḥ || 11 ||
tadrākṣasabalaṃsarvaṃviprasthitamaśobhata |
prāvṛṭakāleyathāmeghānardamānāssavidyutaḥ || 12 ||
nissṛtādakṣiṇadvārādaṅgadoyatrayūthapaḥ |
teṣānniṣkramamāṇānāmaśubhaṃsamajāyata || 13 ||
ākāśādvighanāttīvrādulkāścābhyanyapataṃstadā |
vamantyaḥpāvakajvālāśaśivāghoraṃvavāśire || 14 ||
vyāharantamṛgāghorārakṣasānnidhanantadā |
samāpatantoyodhāstuprāskhalan statradāruṇam || 15 ||
etānautpātikān dṛṣṭavāvajradaṃṣṭromahābalaḥ |
dhairyamālambhyatejasvīnirjagāmaraṇotsukaḥ || 16 ||
tāṃstuniṣkramatodṛṣṭavāvānarājitakāśinaḥ |
praṇedussumahānādānpūrayāṃścadiśodaśa || 17 ||
tataḥpravṛttantumulaṃharīṇāṃrākṣasaissaha |
ghorāṇāmbhīmarūpāṇāmanyonyavathakāṅ kṣiṇām || 18 ||
niṣpatantomahotsāhobhinnadehaśirodharāḥ |
rudhirokṣitasarvāṅgānyapatantharaṇītale || 19 ||
kecidanyonyamāsādyaśūrāḥparighapāṇayaḥ |
cikṣipurvividhaṃśastraṃsamareṣnvivartinaḥ || 20 ||
drumāṇāñcaśilānāñcaśastrāṇāñcāpinissvanaḥ || 21 ||
śrūyatesumahāṃstatraghorohṛdayabhedasaḥ |
rathanemisvanastatradhanuṣaścāpinisvasat || 22 ||
śaṅkhabherīmṛdaṅgānāmbabhūvatumulaḥsvanaḥ |
kecidastrāṇisansṛjyabāhuyuddhamakurvata |
talaiścacaraṇaiścāpimuṣṭibhiścadrumairapi || 23 ||
jānubhiścahatāḥkecidbhinnadehāścarākṣasāḥ |
śilābhiścūrṇitāḥkecidvānarairyuddhadurmadaiḥ || 24 ||
śilābhiścūrṇitāḥ kecidvānarairyuddhadurmadaiḥ |
vajradaṃṣṭro bhṛśaṃ bānai raṇe vitrāsayan harīn || 25 ||
balavanto'straviduṣonānāpraharaṇāraṇe |
jaghnurvānarasainyānirākṣasāḥkrodhamūrchitāḥ || 26 ||
jaghnarvānarasainyāni rākṣasāḥ krodhamūrcitāḥ |
jaghne tān rākṣasān sarvān dhṛṣṭo vālisuto raṇe || 27 ||
tān rākṣasagaṇānsarvānvṛkṣamudyamyavīryavān |
aṅgadaḥkrodhatāmrākṣaḥsiṃhaḥkṣudramṛgāniva || 28 ||
kārakadanaṅghoraṃśakratulyaparākramaḥ || 29 ||
aṅgadābhihatāstatrarākṣasābhīmavikramāḥ |
vibhinnaśirasaḥpeturvikṛtāivapādapāḥ || 30 ||
rathairaśvairdhvajaiścitraiśśarairharirakṣasām |
rudhireṇasañchannābhūmirbhayakarātadā || 31 ||
hārakeyūravassraiścaśatraiścasamalaṅkṛtā |
bhūmirbhātiraṇetatraśāradīvayathāniśā || 32 ||
aṅgadasyacavegenatadrākṣasabalammahat |
prākampatatadātatrapavanenāmbudoyathā || 33 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe tripañcāśassargaḥ ||