📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
6.51 যুদ্ধকাণ্ড - একপঞ্চাশ সর্গঃ
6.51 Yuddhakanda - Ekapanchasha Sargah
Valmiki Bengali
শ্রীমদ্বাল্মীকীয রামাযণে যুদ্ধকাণ্ডম্ ।
অথ একপঞ্চাশস্সর্গঃ ।
তেষাংসুতুমুলংশব্দংবানরাণান্তরস্বিনাম্ ।
নর্দতাংরাক্ষসৈস্সার্ধন্তদাশুশ্রাবরাবণঃ ॥ 1 ॥
স্নিগ্ধগম্ভীরনির্ঘোষংশ্রুত্বাসনিনদম্ভৃশম্ ।
সচিবানান্ততস্তেষাম্মধ্যেবচনমব্রবীত্ ॥ 2 ॥
যথাঽসৌসম্প্রহৃষ্টানাংবানরাণাংসমুত্থিতঃ ।
বহূনাংসুমহান্নাদোমেঘনামিবগর্জিতাম্ ॥ 3 ॥
ব্যক্তংসুমহতীপ্রীতিরেতেষান্নাত্রসংশযঃ ।
তথাহিবিপুলৈর্নাদৈশ্চুক্ষুভেবরুণালযঃ ॥ 4 ॥
তৌতুবদ্ধৌশরৈস্তীক্ষ্ণৈর্ভ্রাতরৌরামলক্ষ্মণৌ ।
অযঞ্চসুমহান্নাদশঙ্কাঞ্জনযতীবমে ॥ 5 ॥
এতত্তুবচনঞ্চোক্ত্বামন্ত্রিণোরাক্ষসেশ্বরঃ ।
উবাচনৈরৃতাংস্তত্রসমীপপরিবর্তিনঃ ॥ 6 ॥
জ্ঞাযতান্তূর্ণমেতেষাংসর্বেষাঞ্চবনচারিণাম্ ।
শোককালেসমুত্পন্নহর্ষকারণমুত্থিতম্ ॥ 7 ॥
তথোক্তাস্তেনসম্ভ্রান্তাঃপ্রাকারমধিরুহ্যচ ।
দদৃশুঃপালিতাংসেনাংসুগ্রীবেণমহাত্মনা ॥ 8 ॥
তৌচমুক্তৌসুঘোরেণশরবন্ধেনরাঘবৌ ।
সমুত্থিতৌমহাভাগৌবিষেদুঃপ্রেক্ষ্যরাক্ষসাঃ ॥ 9 ॥
সন্ত্রস্তহৃদযাঃসর্বেপ্রাকারাত্ বরুহ্যতে ।
বিষণ্ণবদনাঘোরারাক্ষসেন্দ্রমুপস্থিতা ॥ 10 ॥
তদপ্রিযন্দীনমুখারাবণস্যনিশাচরাঃ ।
কৃত্স্নন্নিবেদযামাসুর্যথাবদ্বাক্যকোবিদাঃ ॥ 11 ॥
যৌতাবিন্দ্রজিতাযুদ্ধেভ্রাতরৌরামলক্ষ্মণৌ ।
নিবদ্ধৌশরবন্ধেননিষ্প্রকম্পভুজৌকৃতৌ ॥ 12 ॥
বিমুক্তৌশরবন্ধেনদৃশ্যেতেতৌরণাজিরে ।
পাশানিবগজৌছিত্বাগজেন্দ্রসমবিক্রমৌ ॥ 13 ॥
তচ্ছ্রুত্বাবচনন্তেষাংরাক্ষসেন্দ্রোমহাবলঃ ।
চিন্তারোষসমাক্রান্তোবিষণ্ণবদনোঽভবত্ ॥ 14 ॥
ঘোরৈর্দত্তবরৈর্ভদ্ধৌশরৈরাশীবিষোপমৈঃ ।
অমোঘৈস্সূর্যসঙ্কাশৈঃপ্রমথ্যেন্দ্রজিতাযুধি ॥ 15 ॥
তদস্ত্রবন্ধমাসাদ্যযদিমুক্তৌরিপূমম ।
সংশযস্থমিদংসর্বমনুপশ্যাম্যহম্বলম্ ॥ 16 ॥
নিষ্ফলাঃখলুসম্বৃত্তাশ্শরাঃবাসুকিতেজসঃ ।
অদত্তংযৈস্তুসঙ্গ্রামেরিপূণাঞ্জীবিতম্মম ॥ 17 ॥
এবমুক্ত্বাতুসঙ্ক্রুদ্ধোনিশ্শ্বসন্নুরগোযথা ।
অব্রবীদ্রক্ষসাম্মধ্যেধূম্রাক্ষন্নামরাক্ষসম্ ॥ 18 ॥
বলেনমহতাযুক্তোরাক্ষসৈর্ভীমবিক্রমঃ ।
ত্বংবধাযাভিনির্যাহিরামস্যসহবানরৈঃ ॥ 19 ॥
এবমুক্তস্তুধূম্রাক্ষোরাক্ষসেন্দ্রেণধীমতা ।
কৃত্বাপ্রণামংসম্হৃষ্টোনির্জগামনৃপালযত্ ॥ 20 ॥
অভিনিষ্ক্রম্যতদদ্বারম্বলাধ্যক্ষমুবাচহ ।
ত্বরযস্ববলন্তূর্ণঙ্কিঞ্চিরেণযুযুত্সতঃ ॥ 21 ॥
ধূম্রাক্ষবচনংশ্রুত্বাবলাধ্যক্ষোবলানুগঃ ।
বলমুদ্যোজযামাসরাবণস্যাজ্ঞযাদ্রুতম্ ॥ 22 ॥
তেবদ্ধঘণ্টাবলিনোঘোররূপানিশাচরাঃ ।
বিগর্জমানাস্সম্হৃষ্টাধূম্রাক্ষম্পর্যবারযন্ ॥ 23 ॥
বিবিধাযুধহস্তাশ্চশূলমুদ্গরপাণযঃ ।
গদাভিঃপট্টসৈর্দণ্ডৈরাযসৈর্মুসলৈর্ভৃশম্ ॥ 24 ॥
পরিঘৈর্ভিণ্ডিবালৈশ্চভল্লৈপ্রাসৈঃ পরশ্বথৈঃ ।
নির্যযূরাক্ষসাদিভ্যোনর্ধন্তোজলদাযথা ॥ 25 ॥
রথৈঃকবচিনস্ত্বন্যেধ্বজৈশ্চসমলঙ্কৃতৈঃ ।
সুবর্ণজালবিহিতৈঃখরৈশ্চবিবিধাননৈঃ ॥ 26 ॥
হযৈঃপরমশীঘ্রৈশ্চগজৈশ্চৈবমদোত্কটৈঃ ।
নির্যযুর্নৈরৃতব্যাঘ্রাব্যাঘ্রাইবদুরাসদাঃ ॥ 27 ॥
বৃকসিংহমুখৈর্যুক্তঙ্খরৈঃকনকভূষণৈঃ ।
আরুরোহরথন্দিব্যন্ধূম্রাক্ষঃখরনিস্স্বনঃ ॥ 28 ॥
সনির্যাতোমহাবীর্যোধূম্রাক্ষোরাক্ষসৈর্বৃতঃ ।
প্রহসন্পশ্চিমদ্বারংহনুমান্যত্রযূথপঃ ॥ 29 ॥
রথপ্রবরমাস্থাযখরযুক্তঙ্খরস্বনম্ ।
প্রযান্তন্তুমহাঘোরংরাক্ষসম্ভীমদর্শনম্ ॥ 30 ॥
অন্তরিক্ষগতাঃঘোরাশকুনাঃপ্রত্যষেধযন্ ।
রথশীর্ষেমহান্ভীমোগৃধ্রশ্চনিপপাতহ ॥ 31 ॥
ধ্বজাগ্রেগ্রথিতাশ্চৈবনিপেতুঃকুণপাশনাঃ ।
রুধিরার্দ্রোমহান্ শ্বেতঃকবন্ধঃপতিতোভুবি ॥ 32 ॥
বিস্বরঞ্চোত্সৃজন্নাদন্ধূম্রাক্ষস্যসমীপতঃ ।
ববর্ষরুধিরন্দেবস্সঞ্চচালচমেদিনী ॥ 33 ॥
প্রতিলোমংবনৌবাযুর্নির্ঘাতসমনিস্বনঃ ।
তিমিরৌঘবৃতাস্তত্রদিশশ্চনচকাশিরে ॥ 34 ॥
সতূত্পাতাংস্তদাদৃষ্টবারাক্ষসানাম্ভযাবহান্ ।
প্রাদুর্ভূতান্সুঘোরাংশ্চধূম্রাক্ষোব্যথিতোঽভবত্ ॥ 35 ॥
মুমুহূরাক্ষসাঃসর্বেধূম্রাক্ষস্যপুরস্সরাঃ ।
ততঃসুভীমোবহুভির্নিশাচরৈর্বৃতোঽভিনিষ্ক্রম্যরণোত্সুকোবলী ।
দদর্শতাংরাঘববাহুপালিতাম্মহৌঘকল্পাম্বহুবানরীঞ্চমূম্ ॥ 36 ॥
ইত্যার্ষে শ্রীমদ্রামাযণে বাল্মীকীয আদিকাব্যে যুদ্ধকাণ্ডে একপঞ্চাশস্সর্গঃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha ekapañcāśassargaḥ |
teṣāṃsutumulaṃśabdaṃvānarāṇāntarasvinām |
nardatāṃrākṣasaissārdhantadāśuśrāvarāvaṇaḥ || 1 ||
snigdhagambhīranirghoṣaṃśrutvāsaninadambhṛśam |
sacivānāntatasteṣāmmadhyevacanamabravīt || 2 ||
yathā'sausamprahṛṣṭānāṃvānarāṇāṃsamutthitaḥ |
bahūnāṃsumahānnādomeghanāmivagarjitām || 3 ||
vyaktaṃsumahatīprītireteṣānnātrasaṃśayaḥ |
tathāhivipulairnādaiścukṣubhevaruṇālayaḥ || 4 ||
tautubaddhauśaraistīkṣṇairbhrātaraurāmalakṣmaṇau |
ayañcasumahānnādaśaṅkāñjanayatīvame || 5 ||
etattuvacanañcoktvāmantriṇorākṣaseśvaraḥ |
uvācanairṛtāṃstatrasamīpaparivartinaḥ || 6 ||
jñāyatāntūrṇameteṣāṃsarveṣāñcavanacāriṇām |
śokakālesamutpannaharṣakāraṇamutthitam || 7 ||
tathoktāstenasambhrāntāḥprākāramadhiruhyaca |
dadṛśuḥpālitāṃsenāṃsugrīveṇamahātmanā || 8 ||
taucamuktausughoreṇaśarabandhenarāghavau |
samutthitaumahābhāgauviṣeduḥprekṣyarākṣasāḥ || 9 ||
santrastahṛdayāḥsarveprākārāt varuhyate |
viṣaṇṇavadanāghorārākṣasendramupasthitā || 10 ||
tadapriyandīnamukhārāvaṇasyaniśācarāḥ |
kṛtsnannivedayāmāsuryathāvadvākyakovidāḥ || 11 ||
yautāvindrajitāyuddhebhrātaraurāmalakṣmaṇau |
nibaddhauśarabandhenaniṣprakampabhujaukṛtau || 12 ||
vimuktauśarabandhenadṛśyetetauraṇājire |
pāśānivagajauchitvāgajendrasamavikramau || 13 ||
tacchrutvāvacananteṣāṃrākṣasendromahābalaḥ |
cintāroṣasamākrāntoviṣaṇṇavadano'bhavat || 14 ||
ghorairdattavarairbhaddhauśarairāśīviṣopamaiḥ |
amoghaissūryasaṅkāśaiḥpramathyendrajitāyudhi || 15 ||
tadastrabandhamāsādyayadimuktauripūmama |
saṃśayasthamidaṃsarvamanupaśyāmyahambalam || 16 ||
niṣphalāḥkhalusamvṛttāśśarāḥvāsukitejasaḥ |
adattaṃyaistusaṅgrāmeripūṇāñjīvitammama || 17 ||
evamuktvātusaṅkruddhoniśśvasannuragoyathā |
abravīdrakṣasāmmadhyedhūmrākṣannāmarākṣasam || 18 ||
balenamahatāyuktorākṣasairbhīmavikramaḥ |
tvaṃvadhāyābhiniryāhirāmasyasahavānaraiḥ || 19 ||
evamuktastudhūmrākṣorākṣasendreṇadhīmatā |
kṛtvāpraṇāmaṃsamhṛṣṭonirjagāmanṛpālayat || 20 ||
abhiniṣkramyatadadvārambalādhyakṣamuvācaha |
tvarayasvabalantūrṇaṅkiñcireṇayuyutsataḥ || 21 ||
dhūmrākṣavacanaṃśrutvābalādhyakṣobalānugaḥ |
balamudyojayāmāsarāvaṇasyājñayādrutam || 22 ||
tebaddhaghaṇṭābalinoghorarūpāniśācarāḥ |
vigarjamānāssamhṛṣṭādhūmrākṣamparyavārayan || 23 ||
vividhāyudhahastāścaśūlamudgarapāṇayaḥ |
gadābhiḥpaṭṭasairdaṇḍairāyasairmusalairbhṛśam || 24 ||
parighairbhiṇḍivālaiścabhallaiprāsaiḥ paraśvathaiḥ |
niryayūrākṣasādibhyonardhantojaladāyathā || 25 ||
rathaiḥkavacinastvanyedhvajaiścasamalaṅkṛtaiḥ |
suvarṇajālavihitaiḥkharaiścavividhānanaiḥ || 26 ||
hayaiḥparamaśīghraiścagajaiścaivamadotkaṭaiḥ |
niryayurnairṛtavyāghrāvyāghrāivadurāsadāḥ || 27 ||
vṛkasiṃhamukhairyuktaṅkharaiḥkanakabhūṣaṇaiḥ |
āruroharathandivyandhūmrākṣaḥkharanissvanaḥ || 28 ||
saniryātomahāvīryodhūmrākṣorākṣasairvṛtaḥ |
prahasanpaścimadvāraṃhanumānyatrayūthapaḥ || 29 ||
rathapravaramāsthāyakharayuktaṅkharasvanam |
prayāntantumahāghoraṃrākṣasambhīmadarśanam || 30 ||
antarikṣagatāḥghorāśakunāḥpratyaṣedhayan |
rathaśīrṣemahānbhīmogṛdhraścanipapātaha || 31 ||
dhvajāgregrathitāścaivanipetuḥkuṇapāśanāḥ |
rudhirārdromahān śvetaḥkabandhaḥpatitobhuvi || 32 ||
visvarañcotsṛjannādandhūmrākṣasyasamīpataḥ |
vavarṣarudhirandevassañcacālacamedinī || 33 ||
pratilomaṃvanauvāyurnirghātasamanisvanaḥ |
timiraughavṛtāstatradiśaścanacakāśire || 34 ||
satūtpātāṃstadādṛṣṭavārākṣasānāmbhayāvahān |
prādurbhūtānsughorāṃścadhūmrākṣovyathito'bhavat || 35 ||
mumuhūrākṣasāḥsarvedhūmrākṣasyapurassarāḥ |
tataḥsubhīmobahubhirniśācarairvṛto'bhiniṣkramyaraṇotsukobalī |
dadarśatāṃrāghavabāhupālitāmmahaughakalpāmbahuvānarīñcamūm || 36 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe ekapañcāśassargaḥ ||