📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
6.128 যুদ্ধকাণ্ড - অষ্টাবিংশত্যধিকশততম সর্গঃ
6.128 Yuddhakanda - Ashtavimshatyadhikashatatama Sargah
Valmiki Bengali
শ্রীমদ্বাল্মীকীয রামাযণে যুদ্ধকাণ্ডম্ ।
অথ অষ্টাবিংশত্যধিকশততমস্সর্গঃ ।
অযোধ্যান্তুসমালোক্যচিন্তযামাসরাঘবঃ ।
প্রিযকামঃপ্রিযংরামস্ততস্ত্বরিতবিক্রমঃ ॥ 1 ॥
চিন্তযিত্বাততোদৃষ্টিংবানরেষুন্যপাতযত্ ।
উবাচধীমাংস্তেজস্বীহনূমন্তম্প্লবঙ্গমম্ ॥ 2 ॥
অযোধ্যান্ত্বরিতোগত্বাশীঘ্রম্প্লবগসত্তম ।
জানীহিকছচিত্কুশলীজনোনৃপতিমন্দিরে ॥ 3 ॥
শৃঙ্গবেরিপুরম্প্রাপ্যগুহঙ্গহনগোচরম্ ।
নিষাদাধিপতিম্ব্রূহিকুশলংবচনান্মম ॥ 4 ॥
শ্রুত্বাতুমাঙ্কুশলিনমরোগংবিগতজ্বরম্ ।
ভবিষ্যতিগুহঃপ্রীতস্সমমাত্মসমস্সখা ॥ 5 ॥
অযোধ্যাযাশ্চতেমার্গম্প্রবৃত্তিম্ভরতস্য চ ।
নিবেদযিষ্যতিপ্রীতোনিষাদাধিপতির্গুহঃ ॥ 6 ॥
ভরতস্তুত্বযাবাচ্যঃকুশলংবচনান্মম ।
সিদ্ধার্থংশংসমান্তস্মৈসভার্যংসহলক্ষ্মণম্ ॥ 7 ॥
হরণঞ্চাপিবৈদেহ্যারাবণেনবলীযসা ।
সুগ্রীবেণ চ সম্বাদংবালিনশ্চবধংরণে ॥ 8 ॥
মৈথিল্যন্বেষণঞ্চৈবযথাচাধিগতাত্বযা ।
লঙ্ঘযিত্বামহাতোযমাপগাপতিমব্যযম্ ॥ 9 ॥
উপযানংসমুদ্রস্যসাগরস্য চ দর্শনম্ ।
যথা চ কারিতস্সেতূরাবণশ্চযথাহতঃ ॥ 10 ॥
বরদানম্মহেন্দ্রেণব্রহ্মণাবরুণেন চ ।
মহাদেবপ্রসাদাচ্ছপিত্রামমসমাগমম্ ॥ 11 ॥
উপযাতং চ মাংসৌম্য ভরতাযনিবেদয ।
সহরাক্ষসরাজেনহরীণামীশ্বরেণ চ ॥ 12 ॥
জিত্বাশত্রুগণান্রামঃপ্রাপ্যচানুত্তমংযশঃ ।
উপাযানংসমৃদ্ধার্থস্সহমিত্রৈর্মহাবলৈঃ ॥ 13 ॥
এতচ্ছ্রুত্বাযমাকারম্ভজতেভরতস্ততঃ ।
স চ তেবেদিতব্যঃস্যাত্সর্বংযচ্ছাপিমাম্প্রতি ॥ 14 ॥
জ্ঞেযাঃসর্বে চ বৃত্তান্তাঃভরতস্যেঙ্গিতানি চ ।
তত্ত্বেনমুখবর্ণেনদৃষ্ট্যাব্যাভাষিতেন চ ॥ 15 ॥
সর্বকালসমৃদ্ধংহিহস্ত্যশ্বরথসঙ্কুলম্ ।
পিতৃপৈতামহংরাজ্যঙ্কস্যনাবর্তযেন্মনঃ ॥ 16 ॥
সঙ্গত্যাভরত্শ্রীমান্ রাজ্যেনার্থীস্বযম্ভবেত্ ।
প্রশাস্তুবসুধাংসর্বামখিলাংরঘুনন্দনঃ ॥ 17 ॥
তস্যবুদ্ধিং চ বিজ্ঞাযব্যবসাযং চ বানর ।
যাবন্নদূরংযাতাঃস্মক্ষিপ্রমাগন্তুমর্হসি ॥ 18 ॥
ইতিপ্রতিসমাদিষ্টোহনূমান্মারুতাত্মজঃ ।
মানুষঃধারযনৃপমযোধ্যান্ত্বরিতোযযৌ ॥ 19 ॥
অতোত্পপাতবেগেনহনূমান্মারুতাত্মজঃ ।
গরুত্মানিববেগেনজিঘৃক্ষন্পন্নগোত্তমম্ ॥ 20 ॥
লঙ্ঘযিত্বাপিতৃপথংবিহগেন্দ্রালযংশুভম্ ।
গঙ্গাযমুনযোর্ভীমংসমতীত্যসমাগমম্ ॥ 21 ॥
শৃঙ্গবেরপুরম্প্রাপ্যগুহমাসাদ্যবীর্যবান্ ।
স বাচাশুভযাহৃষ্টোহনুমানিদমব্রবীত্ ॥ 22 ॥
সখাতুতবকাকুত্স্থোরামস্সত্যপরাক্রমঃ ।
সসীতস্সহসৌমিত্রিস্সত্বাঙ্কুশলমব্রবীত্ ॥ 23 ॥
পঞ্চমীমদ্যরজনীমুষিত্বাবচনান্মুনেঃ ।
ভরদ্বাজাভ্যনুজ্ঞাতন্দ্রক্ষ্যস্যদ্যৈবরাঘবম্ ॥ 24 ॥
এবমুক্ত্বামহাতেজাস্সম্প্রহৃষ্টতনূরুহঃ ।
উত্পপাতমহাবেগাদ্বেগবান্বিচারযন্ ॥ 25 ॥
সোঽপশ্যদ্রামতীর্থং চ নদীংবালুকিনীন্তথা ।
বরূথীঙ্গোমতীঞ্চৈবভীমংশালবনন্তথা ॥ 26 ॥
প্রজাশ্চবহুসাহস্রীঃস্ফীতান্জনপদানপি ।
সঃগত্বাদূরমধ্বানন্ত্বরিতঃকপিকুঞ্জরঃ ॥ 27 ॥
আসসাদদ্রুমান্ ফুল্লান্নন্দিগ্রামসমীপগান্ ।
স্ত্রীভিস্সপুত্রৈর্বৃদ্ধৈশ্চরমমাণৈঃস্বলঙ্কৃতৈঃ ।
সুরাধিপস্যোপবনেযথাচৈত্ররথেদ্রুমান্ ॥ 28 ॥
ক্রোশমাত্রেত্বযোধ্যাযাচশীরকৃষ্ণাজিনম্বরম্ ॥ 29 ॥
দদর্শভরতন্দীনঙ্কৃশমাশ্রমবাসিনম্ ।
জটিলম্মলদিগ্ধাঙ্গম্ভ্রাতৃব্যসনকর্শিতম্ ॥ 30 ॥
ফলমূলাশিনন্দান্তন্তাপসন্ধর্মচারিণম্ ।
সমুন্নতজটাভারংবল্কলাজিনবাসসম্ ॥ 31 ॥
নিযতম্ভাবিতাত্মানম্ব্রহ্মর্ষিসমতেজসম্ ।
পাদুকেতেপুরস্কৃত্যপ্রশাসন্তংবসুন্ধরাম্ ॥ 32 ॥
চাতুর্বর্ণস্যলোকস্যত্রাতারম্মহতোভযাত্ ।
উপস্থিতমমাত্যৈশ্চশুচিভিশ্চপুরোহিতৈঃ ॥ 33 ॥
বলমুখ্যৈশ্চযুক্তৈশ্চকাষাযাম্বরদারিভিঃ ।
নহিতেরাজপুত্রন্তঞ্চীরকৃষ্ণাজিনাম্বরম্ ॥ 34 ॥
পরিভোক্তুংব্যবস্যন্তিপৌরাবৈধর্মবত্সলাঃ ।
তম্ধর্মমিবধর্মজ্ঞন্দেহবন্তমিবাপরম্ ॥ 35 ॥
উবাচপ্রাঞ্জলির্বাক্যংহনূমান্মারুতাত্মজঃ ।
বসন্তন্দণ্ডকারণ্যেযন্ত্বঞ্চীরজটাধরম্ ॥ 36 ॥
অনুশোচসিকাকুত্স্থং স ত্বাঙ্কৌশলমব্রবীত্ ।
প্রিযমাখ্যামিতেদেবশোকন্ত্যজসুদারুণম্ ॥ 37 ॥
অস্মিন্মুহূর্তেভ্রাত্রাত্বংরামেণসহসঙ্গতঃ ।
নিহত্যরাবণংরামঃপ্রতিলভ্য চ মৈথিলীম্ ॥ 38 ॥
উপযাতিসমৃদ্ধার্থঃসহমিত্রৈর্মহাবলৈঃ ।
লক্ষ্মণশ্চমহাতেজাবৈদেহী চ যশস্বিনী ॥ 39 ॥
সীতাসমগ্রারামেণমহেন্দ্রেণশচীযথা ।
এবমুক্তোহনুমতাভরতঃকৈকযীসুতঃ ॥ 40 ॥
পপাতসহসাহৃষ্টোহর্ষান্মোহমুপাগমত্ ।
ততোমুহূর্তাদুত্থাযপ্রত্যাশ্বস্য চ রাঘবঃ ॥ 41 ॥
হনূমন্তমুবাচেদম্ভরতঃপ্রিযবাদিনম্ ।
অশোকজৈঃপ্রীতিমযৈঃকপিমালিঙ্গ্যসম্ভ্রমাত্ ॥ 42 ॥
সিষেচভরতঃশ্রীমান্বিপুলৈরশ্রুবিন্ধুভিঃ ।
দেবোবামানুষোবাত্বমনুক্রোশাদিহাগতঃ ॥ 43 ॥
প্রিযাখ্যানস্যতেসৌম্যদদামিব্রুবতঃপ্রিযম্ ।
গবাংশতসহস্রং চ গ্রামাণাং চ শতম্পরম্ ॥ 44 ॥
সকুণ্ডলাশ্শুভাচারাভার্যাঃকন্যাস্তুষোডশ ।
হেমবর্ণাস্সুনাসোরূশ্শশিসৌম্যাননাঃস্ত্রিযঃ ॥ 45 ॥
সর্বাভরণসম্পন্নাস্সম্পন্নাঃকুলজাতিভিঃ ।
নিশম্যরামাগমনন্নৃপাত্মজঃকপিপ্রবীরস্যতদাদ্ভুতোপমম্ ।
প্রহর্ষিতোরামদিদৃক্ষ্যাঽভবত্পুনশ্চহর্ষাদিদমব্রবীদ্বচঃ ॥ 46 ॥
ইত্যার্ষে শ্রীমদ্রামাযণে বাল্মীকীয আদিকাব্যে যুদ্ধকাণ্ডে অষ্টাবিংশত্যধিকশততমস্সর্গঃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha aṣṭāviṃśatyadhikaśatatamassargaḥ |
ayodhyāntusamālokyacintayāmāsarāghavaḥ |
priyakāmaḥpriyaṃrāmastatastvaritavikramaḥ || 1 ||
cintayitvātatodṛṣṭiṃvānareṣunyapātayat |
uvācadhīmāṃstejasvīhanūmantamplavaṅgamam || 2 ||
ayodhyāntvaritogatvāśīghramplavagasattama |
jānīhikachacitkuśalījanonṛpatimandire || 3 ||
śṛṅgaberipuramprāpyaguhaṅgahanagocaram |
niṣādādhipatimbrūhikuśalaṃvacanānmama || 4 ||
śrutvātumāṅkuśalinamarogaṃvigatajvaram |
bhaviṣyatiguhaḥprītassamamātmasamassakhā || 5 ||
ayodhyāyāścatemārgampravṛttimbharatasya ca |
nivedayiṣyatiprītoniṣādādhipatirguhaḥ || 6 ||
bharatastutvayāvācyaḥkuśalaṃvacanānmama |
siddhārthaṃśaṃsamāntasmaisabhāryaṃsahalakṣmaṇam || 7 ||
haraṇañcāpivaidehyārāvaṇenabalīyasā |
sugrīveṇa ca samvādaṃvālinaścavadhaṃraṇe || 8 ||
maithilyanveṣaṇañcaivayathācādhigatātvayā |
laṅghayitvāmahātoyamāpagāpatimavyayam || 9 ||
upayānaṃsamudrasyasāgarasya ca darśanam |
yathā ca kāritassetūrāvaṇaścayathāhataḥ || 10 ||
varadānammahendreṇabrahmaṇāvaruṇena ca |
mahādevaprasādācchapitrāmamasamāgamam || 11 ||
upayātaṃ ca māṃsaumya bharatāyanivedaya |
saharākṣasarājenaharīṇāmīśvareṇa ca || 12 ||
jitvāśatrugaṇānrāmaḥprāpyacānuttamaṃyaśaḥ |
upāyānaṃsamṛddhārthassahamitrairmahābalaiḥ || 13 ||
etacchrutvāyamākārambhajatebharatastataḥ |
sa ca teveditavyaḥsyātsarvaṃyacchāpimāmprati || 14 ||
jñeyāḥsarve ca vṛttāntāḥbharatasyeṅgitāni ca |
tattvenamukhavarṇenadṛṣṭyāvyābhāṣitena ca || 15 ||
sarvakālasamṛddhaṃhihastyaśvarathasaṅkulam |
pitṛpaitāmahaṃrājyaṅkasyanāvartayenmanaḥ || 16 ||
saṅgatyābharatśrīmān rājyenārthīsvayambhavet |
praśāstuvasudhāṃsarvāmakhilāṃraghunandanaḥ || 17 ||
tasyabuddhiṃ ca vijñāyavyavasāyaṃ ca vānara |
yāvannadūraṃyātāḥsmakṣipramāgantumarhasi || 18 ||
itipratisamādiṣṭohanūmānmārutātmajaḥ |
mānuṣaḥdhārayanṛpamayodhyāntvaritoyayau || 19 ||
atotpapātavegenahanūmānmārutātmajaḥ |
garutmānivavegenajighṛkṣanpannagottamam || 20 ||
laṅghayitvāpitṛpathaṃvihagendrālayaṃśubham |
gaṅgāyamunayorbhīmaṃsamatītyasamāgamam || 21 ||
śṛṅgaberapuramprāpyaguhamāsādyavīryavān |
sa vācāśubhayāhṛṣṭohanumānidamabravīt || 22 ||
sakhātutavakākutsthorāmassatyaparākramaḥ |
sasītassahasaumitrissatvāṅkuśalamabravīt || 23 ||
pañcamīmadyarajanīmuṣitvāvacanānmuneḥ |
bharadvājābhyanujñātandrakṣyasyadyaivarāghavam || 24 ||
evamuktvāmahātejāssamprahṛṣṭatanūruhaḥ |
utpapātamahāvegādvegavānvicārayan || 25 ||
so'paśyadrāmatīrthaṃ ca nadīṃvālukinīntathā |
varūthīṅgomatīñcaivabhīmaṃśālavanantathā || 26 ||
prajāścabahusāhasrīḥsphītānjanapadānapi |
saḥgatvādūramadhvānantvaritaḥkapikuñjaraḥ || 27 ||
āsasādadrumān phullānnandigrāmasamīpagān |
strībhissaputrairvṛddhaiścaramamāṇaiḥsvalaṅkṛtaiḥ |
surādhipasyopavaneyathācaitrarathedrumān || 28 ||
krośamātretvayodhyāyācaśīrakṛṣṇājinambaram || 29 ||
dadarśabharatandīnaṅkṛśamāśramavāsinam |
jaṭilammaladigdhāṅgambhrātṛvyasanakarśitam || 30 ||
phalamūlāśinandāntantāpasandharmacāriṇam |
samunnatajaṭābhāraṃvalkalājinavāsasam || 31 ||
niyatambhāvitātmānambrahmarṣisamatejasam |
pāduketepuraskṛtyapraśāsantaṃvasundharām || 32 ||
cāturvarṇasyalokasyatrātārammahatobhayāt |
upasthitamamātyaiścaśucibhiścapurohitaiḥ || 33 ||
balamukhyaiścayuktaiścakāṣāyāmbaradāribhiḥ |
nahiterājaputrantañcīrakṛṣṇājināmbaram || 34 ||
paribhoktuṃvyavasyantipaurāvaidharmavatsalāḥ |
tamdharmamivadharmajñandehavantamivāparam || 35 ||
uvācaprāñjalirvākyaṃhanūmānmārutātmajaḥ |
vasantandaṇḍakāraṇyeyantvañcīrajaṭādharam || 36 ||
anuśocasikākutsthaṃ sa tvāṅkauśalamabravīt |
priyamākhyāmitedevaśokantyajasudāruṇam || 37 ||
asminmuhūrtebhrātrātvaṃrāmeṇasahasaṅgataḥ |
nihatyarāvaṇaṃrāmaḥpratilabhya ca maithilīm || 38 ||
upayātisamṛddhārthaḥsahamitrairmahābalaiḥ |
lakṣmaṇaścamahātejāvaidehī ca yaśasvinī || 39 ||
sītāsamagrārāmeṇamahendreṇaśacīyathā |
evamuktohanumatābharataḥkaikayīsutaḥ || 40 ||
papātasahasāhṛṣṭoharṣānmohamupāgamat |
tatomuhūrtādutthāyapratyāśvasya ca rāghavaḥ || 41 ||
hanūmantamuvācedambharataḥpriyavādinam |
aśokajaiḥprītimayaiḥkapimāliṅgyasambhramāt || 42 ||
siṣecabharataḥśrīmānvipulairaśrubindhubhiḥ |
devovāmānuṣovātvamanukrośādihāgataḥ || 43 ||
priyākhyānasyatesaumyadadāmibruvataḥpriyam |
gavāṃśatasahasraṃ ca grāmāṇāṃ ca śatamparam || 44 ||
sakuṇḍalāśśubhācārābhāryāḥkanyāstuṣoḍaśa |
hemavarṇāssunāsorūśśaśisaumyānanāḥstriyaḥ || 45 ||
sarvābharaṇasampannāssampannāḥkulajātibhiḥ |
niśamyarāmāgamanannṛpātmajaḥkapipravīrasyatadādbhutopamam |
praharṣitorāmadidṛkṣyā'bhavatpunaścaharṣādidamabravīdvacaḥ || 46 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe aṣṭāviṃśatyadhikaśatatamassargaḥ ||