📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
5.41 সুন্দরকাণ্ড - একচত্বারিংশ সর্গঃ
5.41 Sundarakanda - Ekachatvarimsha Sargah
Valmiki Bengali
শ্রীমদ্বাল্মীকীয রামাযণে সুন্দরকাণ্ডম্ ।
অথ একচত্বারিংশস্সর্গঃ ।
স চ বাগ্ভিঃ প্রশস্তাভির্গমিষ্যন্পূজিতস্তযা ।
তস্মাদ্দেশাদপক্রম্য চিন্তযামাস বানরঃ ॥ 1 ॥
অল্পশেষমিদং কার্যং দৃষ্টেযমসিতেক্ষণা ।
ত্রীনুপাযানতিক্রম্য চতুর্থঃ ইহ বিদ্যতে ॥ 2 ॥
ন সাম রক্ষস্সু গুণায কল্পতে ন দানমর্থোপচিতেষু যুজ্যতে ।
ন ভেদসাধ্যা বলদর্পিতা জনাঃ পরাক্রমস্ত্বেব মমেহ রোচতে ॥ 3 ॥
ন চাস্য কার্যস্য পরাক্রমাদৃতে বিনিশ্চযঃ কশ্চিদিহোপপদ্যতে ।
হতপ্রবীরা হি রণে হি রাক্ষসাঃ কথঞ্চিদীযুর্যদিহাদ্য মার্দবম্ ॥ 4 ॥
কার্যে কর্মণি নির্দিষ্টে যো বহূন্যপি সাধযেত্ ।
পূর্বকার্যাবিরোধেন স কার্যং কর্তুমর্হতি ॥ 5 ॥
ন হ্যেকস্সাধকো হেতুস্স্বল্পস্যাপীহ কর্মণঃ ।
যো হ্যর্থং বহুধা বেদ স সমর্থোঽর্থসাধনে ॥ 6 ॥
ইহৈব তাবত্কৃতনিশ্চযো হ্যহং যদি ব্রজেযং প্লবগেশ্বরালযম্ ।
পরাত্মসম্মর্দবিশেষতত্ত্ববিত্ততঃ কৃতং স্যান্মম ভর্তৃশাসনম্ ॥ 7 ॥
কথং নু খল্বদ্য ভবেত্সুখাগতং প্রসহ্য যুদ্ধং মম রাক্ষসৈঃ সহ ।
তথৈব খল্বাত্মবলং চ সারবত্সম্মানযেন্মাং চ রণে দশাননঃ ॥ 8 ॥
ততস্সমাসাদ্য রণে দশাননং সমন্ত্রিবর্গং সবলপ্রযাযিনম্ ।
হৃদি স্থিতং তস্য মতং বলং চ বৈ সুখেন মত্ত্বাঽহমিতঃ পুনর্ব্রজে ॥ 9 ॥
ইদমস্য নৃশংসস্য নন্দনোপমমুত্তমম্ ।
বনং নেত্রমনঃকান্তং নানাদ্রুমলতাযুতম্ ॥ 10 ॥
ইদং বিধ্বংসযিষ্যামি শুষ্কং বনমিবানলঃ ।
অস্মিন্ভগ্নে ততঃ কোপং করিষ্যতি দশাননঃ ॥ 11 ॥
ততো মহত্সাশ্বমহারথদ্বিপং বলং সমাদেক্ষ্যতি রাক্ষসাধিপঃ ।
ত্রিশূলকালাযসপট্টিসাযুধং ততো মহদ্যুদ্ধমিদং ভবিষ্যতি ॥ 12 ॥
অহং তু তৈঃ সংযতি চণ্ডবিক্রমৈ স্সমেত্য রক্ষোভিরসহ্য বিক্রমঃ ।
নিহত্য তদ্রাবণচোদিতং বলং সুখং গমিষ্যামি কপীশ্বরালযম্ ॥ 13 ॥
ততো মারুতবত্কৃদ্ধো মারুতির্ভীমবিক্রমঃ ।
ঊরুবেগেন মহতা দ্রুমান্ক্ষেপ্তুমথারভত্ ॥ 14 ॥
ততস্তু হনুমান্বীরো বভঞ্জ প্রমদাবনম্ ।
মত্তদ্বিজসমাঘুষ্টং নানাদ্রুমলতাযুতম্ ॥ 15 ॥
তদ্বনং মথিতৈর্বৃক্ষৈর্ভিন্নৈশ্চ সলিলাশযৈঃ ।
চূর্ণিতৈঃ পর্বতাগ্রৈশ্চ বভূবাপ্রিযদর্শনম্ ॥ 16 ॥
নানাশকুন্তবিরুতৈঃ প্রভিন্নৈস্সলিলাশযৈঃ ।
তাম্রৈঃ কিসলযৈঃ ক্লান্তৈঃ ক্লান্তদ্রুমলতাযুতম্ ॥ 17 ॥
ন বভৌ তদ্বনং তত্র দাবানলহতং যথা ।
ব্যাকুলাবরণা রেজুর্বিহ্বলা ইব তা লতাঃ ॥ 18 ॥
লতাগৃহৈশ্চিত্রগৃহৈশ্চ নাশিতৈর্মহোরগৈর্ব্যালমৃগৈশ্চ নির্ধুতৈঃ ।
শিলাগৃহৈরুন্মথিতৈস্তথা গৃহৈঃ প্রণষ্টরূপং তদভূন্মহদ্বনম্ ॥ 19 ॥
সা বিহ্বলাঽশোকলতাপ্রতানা বনস্থলী শোকলতাপ্রতানা ।
জাতা দশাস্যপ্রমদাবনস্য কপের্বলাদ্ধি প্রমদাবনস্য ॥ 20 ॥
স তস্য কৃত্বার্থপতের্মহাকপির্মহদ্ব্যলীকং মনসো মহাত্মনঃ ।
যুযুত্সুরেকো বহুভির্মহাবলৈশ্শিযা জ্বলংস্তোরণমাস্থিতঃ কপিঃ ॥ 21 ॥
ইত্যার্ষে শ্রীমদ্রামাযণে বাল্মীকীয আদিকাব্যে সুন্দরকাণ্ডে একচত্বারিংশস্সর্গঃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe sundarakāṇḍam |
atha ekacatvāriṃśassargaḥ |
sa ca vāgbhiḥ praśastābhirgamiṣyanpūjitastayā |
tasmāddeśādapakramya cintayāmāsa vānaraḥ || 1 ||
alpaśeṣamidaṃ kāryaṃ dṛṣṭeyamasitekṣaṇā |
trīnupāyānatikramya caturthaḥ iha vidyate || 2 ||
na sāma rakṣassu guṇāya kalpate na dānamarthopaciteṣu yujyate |
na bhedasādhyā baladarpitā janāḥ parākramastveva mameha rocate || 3 ||
na cāsya kāryasya parākramādṛte viniścayaḥ kaścidihopapadyate |
hatapravīrā hi raṇe hi rākṣasāḥ kathañcidīyuryadihādya mārdavam || 4 ||
kārye karmaṇi nirdiṣṭe yo bahūnyapi sādhayet |
pūrvakāryāvirodhena sa kāryaṃ kartumarhati || 5 ||
na hyekassādhako hetussvalpasyāpīha karmaṇaḥ |
yo hyarthaṃ bahudhā veda sa samartho'rthasādhane || 6 ||
ihaiva tāvatkṛtaniścayo hyahaṃ yadi vrajeyaṃ plavageśvarālayam |
parātmasammardaviśeṣatattvavittataḥ kṛtaṃ syānmama bhartṛśāsanam || 7 ||
kathaṃ nu khalvadya bhavetsukhāgataṃ prasahya yuddhaṃ mama rākṣasaiḥ saha |
tathaiva khalvātmabalaṃ ca sāravatsammānayenmāṃ ca raṇe daśānanaḥ || 8 ||
tatassamāsādya raṇe daśānanaṃ samantrivargaṃ sabalaprayāyinam |
hṛdi sthitaṃ tasya mataṃ balaṃ ca vai sukhena mattvā'hamitaḥ punarvraje || 9 ||
idamasya nṛśaṃsasya nandanopamamuttamam |
vanaṃ netramanaḥkāntaṃ nānādrumalatāyutam || 10 ||
idaṃ vidhvaṃsayiṣyāmi śuṣkaṃ vanamivānalaḥ |
asminbhagne tataḥ kopaṃ kariṣyati daśānanaḥ || 11 ||
tato mahatsāśvamahārathadvipaṃ balaṃ samādekṣyati rākṣasādhipaḥ |
triśūlakālāyasapaṭṭisāyudhaṃ tato mahadyuddhamidaṃ bhaviṣyati || 12 ||
ahaṃ tu taiḥ saṃyati caṇḍavikramai ssametya rakṣobhirasahya vikramaḥ |
nihatya tadrāvaṇacoditaṃ balaṃ sukhaṃ gamiṣyāmi kapīśvarālayam || 13 ||
tato mārutavatkṛddho mārutirbhīmavikramaḥ |
ūruvegena mahatā drumānkṣeptumathārabhat || 14 ||
tatastu hanumānvīro babhañja pramadāvanam |
mattadvijasamāghuṣṭaṃ nānādrumalatāyutam || 15 ||
tadvanaṃ mathitairvṛkṣairbhinnaiśca salilāśayaiḥ |
cūrṇitaiḥ parvatāgraiśca babhūvāpriyadarśanam || 16 ||
nānāśakuntavirutaiḥ prabhinnaissalilāśayaiḥ |
tāmraiḥ kisalayaiḥ klāntaiḥ klāntadrumalatāyutam || 17 ||
na babhau tadvanaṃ tatra dāvānalahataṃ yathā |
vyākulāvaraṇā rejurvihvalā iva tā latāḥ || 18 ||
latāgṛhaiścitragṛhaiśca nāśitairmahoragairvyālamṛgaiśca nirdhutaiḥ |
śilāgṛhairunmathitaistathā gṛhaiḥ praṇaṣṭarūpaṃ tadabhūnmahadvanam || 19 ||
sā vihvalā'śokalatāpratānā vanasthalī śokalatāpratānā |
jātā daśāsyapramadāvanasya kaperbalāddhi pramadāvanasya || 20 ||
sa tasya kṛtvārthapatermahākapirmahadvyalīkaṃ manaso mahātmanaḥ |
yuyutsureko bahubhirmahābalaiśśiyā jvalaṃstoraṇamāsthitaḥ kapiḥ || 21 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye sundarakāṇḍe ekacatvāriṃśassargaḥ ||