📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
5.27 সুন্দরকাণ্ড - সপ্তবিংশ সর্গঃ
5.27 Sundarakanda - Saptavimsha Sargah
Valmiki Bengali
শ্রীমদ্বাল্মীকীয রামাযণে সুন্দরকাণ্ডম্ ।
অথ সপ্তবিংশস্সর্গঃ ।
ইত্যুক্তাস্সীতযা ঘোরং রাক্ষস্যঃ ক্রোধমূর্ছিতাঃ ।
কাশ্চিজ্জগ্মুস্তদাখ্যাতুং রাবণস্য তরস্বিনঃ ॥ 1 ॥
ততঃ সীতামুপাগম্য রাক্ষস্যো ঘোরদর্শনাঃ ।
পুনঃ পরুষমেকার্থমনর্থার্থমথাব্রুবন্ ॥ 2 ॥
অদ্যেদানীং তবানার্যে সীতে পাপবিনিশ্চযে ।
রাক্ষস্যো ভক্ষযিষ্যন্তি মাংসমেতদ্যথাসুখম্ ॥ 3 ॥
সীতাং তাভিরনার্যাভির্দৃষ্টবা সন্তর্জিতাং তদা ।
রাক্ষসী ত্রিজটা বৃদ্ধা শযানা বাক্যমব্রবীত্ ॥ 4 ॥
আত্মানং খাদতানার্যা ন সীতাং ভক্ষযিষ্যথ ।
জনকস্য সুতামিষ্টাং স্নুষাং দশরথস্য চ ॥ 5 ॥
স্বপ্নো হ্যদ্য মযা দৃষ্টো দারুণো রোমহর্ষণঃ ।
রাক্ষসানামভাবায ভর্তুরস্যা ভবায চ ॥ 6 ॥
এবমুক্তাস্ত্রিজটযা রাক্ষস্যঃ ক্রোধমূর্ছিতাঃ ।
সর্বা এবাব্রুবন্ভীতাস্ত্রিজটাং তামিদং বচঃ ॥ 7 ॥
কথযস্ব ত্বযা দৃষ্টঃ স্বপ্নোঽযং কীদৃশো নিশি ।
তাসাং শ্রুত্বা তু বচনং রাক্ষসীনাং মুখাচ্যুতম্ ॥ 8 ॥
উবচ বচনং কালে ত্রিজটা স্বপ্নসংশ্রিতম্ ।
গজদন্তমযীং দিব্যাং শিবিকামন্তরিক্ষগাম্ ॥ 9 ॥
যুক্তাং হংসসহস্রেণ স্বযমাস্থায রাঘবঃ ।
শুক্লমাল্যাম্বরধরো লক্ষ্মণেন সহাগতঃ ॥ 10 ॥
স্বপ্নে চাদ্য মযা দৃষ্টা সীতা শুক্লাম্বরাবৃতা ।
সাগরেণ পরিক্ষিপ্তং শ্বেতং পর্বতমাস্থিতা ॥ 11 ॥
রামেণ সঙ্গতা সীতা ভাস্করেণ প্রভা যথা ।
রাঘবশ্চ মযা দৃষ্টশ্চতুর্দষ্ট্রং মহাগজম্ ॥ 12 ॥
আরূঢ শ্শৈলসঙ্কাশং চচার সহলক্ষ্মণঃ ।
ততস্তৌ নরশার্দূলৌ দীপ্যমানৌ স্বতেজসা ॥ 13 ॥
শুক্লমাল্যাম্বরধরৌ জানকীং পর্যুপস্থিতৌ ।
ততস্তস্য নগস্যাগ্রে হ্যাকাশস্থস্য দন্তিনঃ ॥ 14 ॥
ভর্ত্রা পরিগৃহীতস্য জানকী স্কন্ধমাশ্রিতা ।
ভর্তুরঙ্কাত্সমুত্পত্য ততঃ কমললোচনা ॥ 15 ॥
চন্দ্রসূর্যৌ মযা দৃষ্টা পাণিনা পরিমার্জতী ।
ততস্তাভ্যাং কুমারাভ্যামাস্থিতঃ স গজোত্তমঃ ॥ 16 ॥
সীতযা চ বিশালাক্ষ্যা লঙ্কাযা উপরিস্থিতঃ ।
পাণ্ডুরর্ষভযুক্তেন রথেনাষ্টযুজা স্বযম্ ॥ 17 ॥
ইহোপযাতঃ কাকুত্স্থ স্সীতযা সহ ভার্যযা ।
লক্ষ্মণেন সহ ভ্রাত্রা সীতযা সহ বীর্যবান্ ॥ 18 ॥
আরুহ্য পুষ্পকং দিব্যং বিমানং সূর্যসন্নিভম্ ।
উত্তরাং দিশমালোক্য জগাম পুরুষোত্তমঃ ॥ 19 ॥
এবং স্বপ্নে মযা দৃষ্টো রামো বিষ্ণুপরাক্রমঃ ।
লক্ষ্মণেন সহ ভ্রাত্রা সীতযা সহ রাঘবঃ ॥ 20 ॥
ন হি রামো মহাতেজাশ্শক্যো জেতুং সুরাসুরৈঃ ।
রাক্ষসৈর্বাপি চান্যৈর্বা স্বর্গঃ পাপজনৈরিব ॥ 21 ॥
রাবণশ্চ মযা দৃষ্টঃ ক্ষিতৌ তৈলসমুক্ষিতঃ ।
রক্তবাসাঃ পিবন্মত্তঃ করবীরকৃতস্রজঃ ॥ 22 ॥
বিমানাত্পুষ্পকাদদ্য রাবণঃ পতিতো ভুবি ।
কৃষ্যমাণঃ স্ত্রিযা দৃষ্টো মুণ্ডঃ কৃষ্ণাম্বরঃ পুনঃ ॥ 23 ॥
রথেন খরযুক্তেন রক্তমাল্যানুলেপনঃ ।
পিপংস্তৈলং হসন্নৃত্যন্ ভ্রান্তচিত্তাকুলেন্দ্রিযঃ ॥ 24 ॥
গর্দভেন যযৌ শীঘ্রং দক্ষিণাং দিশমাস্থিতঃ ।
পুনরেব মযা দৃষ্টো রাবণো রাক্ষসেশ্বরঃ ॥ 25 ॥
পতিতোঽ বাক্চিরা রা ভূমৌ গর্দভাদ্ভযমোহিতঃ ।
সহসোত্থায সম্ভ্রান্তো ভযার্তো মদবিহ্বলঃ ॥ 26 ॥
উন্মত্ত ইব দিগ্বাসা দুর্বাক্যং প্রলপন্বহু ।
দুর্গন্ধং দুস্সহং ঘোরং তিমিরং নরকোপমম্ ॥ 27 ॥
মলপঙ্কং প্রবিশ্যাশু মগ্নস্তত্র স রাবণঃ ।
কণ্ঠে বদ্ধ্বা দশগ্রীবং প্রমদা রক্তবাসিনী ॥ 28 ॥
কালী কর্দমলিপ্তাঙ্গী দিশং যাম্যাং প্রকর্ষতি ।
এবং তত্র মযা দৃষ্টঃ কুম্ভকর্ণো নিশাচরঃ ॥ 29 ॥
রাবণস্য সুতাস্সর্বে দৃষ্টাস্তৈলসমুক্ষিতাঃ ।
বরাহেণ দশগ্রীবশ্শিংশুমারেণ চেন্দ্রজিত্ ॥ 30 ॥
উষ্ট্রেণ কুম্ভকর্ণশ্চ প্রযাতা দক্ষিণাং দিশম্ ।
একস্তত্র মযা দৃষ্টঃ শ্বেতচ্ছত্রো বিভীষণঃ ॥ 31 ॥
শুক্লমাল্যাম্বরধরঃ শুক্লগন্ধানুলেপনঃ ।
শঙ্খদুন্ধুভিনির্ঘোষৈর্নৃত্তগীতৈরলঙ্কৃতঃ ॥ 32 ॥
আরুহ্য শৈলসঙ্কাশং মেঘস্তনিতনিস্স্বনম্ ।
চতুর্দন্তং গজং দিব্যমাস্তে তত্র বিভীষণঃ ॥ 33 ॥
চতুর্ভিস্সচিবৈঃ সার্থং বৈহাযসমুপস্থিতঃ ।
সমাজশ্চ মযা দৃষ্টো গীতবাদিত্রনিঃস্বনঃ ॥ 34 ॥
পিবতাং রক্তমাল্যানাং রক্ষসাং রক্তবাসসাম্ ।
লঙ্কা চেযং পুরী রম্যা সবাজিরথকুঞ্জরাঃ ॥ 35 ॥
সাগরে পতিতা দৃষ্টা ভগ্নগোপুরতোরণা ।
লঙ্কা দৃষ্টা মযা স্বপ্নে রাবণেনাভিরক্ষিতা ॥ 36 ॥
দগ্ধা রামস্য দূতেন বানরেণ তরস্বিনা ।
পীত্বা তৈলং প্রনৃত্তাশ্চ প্রহসন্ত্যো মহাস্বনাঃ ॥ 37 ॥
লঙ্কাযাং ভস্মরূক্ষাযাং সর্বা রাক্ষসস্ত্রিযঃ ।
কুম্ভকর্ণাদযশ্চেমে সর্বে রাক্ষসপুঙ্গবাঃ ॥ 38 ॥
রক্তং নিবসনং গৃহ্য প্রবিষ্টা গোমযহ্রদে ।
অপগচ্ছত নশ্যধ্বং সীতামাপ্নোতি রাঘবঃ ॥ 39 ॥
ঘাতযেত্পরমামর্ষী যুষ্মান্সার্থং হি রাক্ষসৈঃ ।
প্রিযাং বহুমতাং ভার্যাং বনবাসমনুব্রতাম্ ॥ 40 ॥
ভর্ত্সিতাং তর্জিতাং বাপি নানুমংস্যতি রাঘবঃ ।
তদলং ক্রূরবাক্যৈশ্চ সান্ত্বমেবাভিধীযতাম্ ॥ 41 ॥
অভিযাচাম বৈদেহীমেতদ্ধি মম রোচতে ।
যস্যামেবংবিধঃ স্বপ্নো দুঃখিতাযাং প্রদৃশ্যতে ॥ 42 ॥
সা দুঃখৈর্বিবিধৈর্মুক্তা প্রিযং প্রাপ্নোত্যনুত্তমম্ ।
ভর্ত্সিতামপি যাচধ্বং রাক্ষস্যঃ কিং বিবক্ষযা ॥ 43 ॥
রাঘবাদ্ধি ভযং ঘোরং রাক্ষসানামুপস্থিতম্ ।
প্রণিপাতপ্রসন্না হি মৈথিলী জনকাত্মজা ॥ 44 ॥
অলমেষা পরিত্রাতুং রাক্ষস্যো মহতো ভযাত্ ।
অপি চাস্যা বিশালাক্ষ্যা ন কিঞ্চিদুপলক্ষযে ॥ 45 ॥
বিরূপমপি চাঙ্গেষু সুসূক্ষ্মমপি লক্ষণম্ ।
ছাযাবৈগুণ্যমাত্রং তু শঙ্কে দুঃখমুপস্থিতম্ ॥ 46 ॥
অদুঃখার্হামিমাং দেবীং বৈহাযসমুপস্থিতাম্ ।
অর্থসিদ্ধিং তু বৈদেহ্যাঃ পশ্যাম্যহমুপস্থিতাম্ ॥ 47 ॥
রাক্ষসেন্দ্রবিনাশং চ বিজযং রাঘবস্য চ ।
নিমিত্তভূতমেতত্তু শ্রোতুমস্যা মহত্প্রিযম্ ॥ 48 ॥
দৃশ্যতে চ স্ফুরচ্চক্ষুঃ পদ্মপত্রমিবাযতম্ ।
ঈষচ্ছ হৃষিতো বাস্যা দক্ষিণাযা হ্যদক্ষিণঃ ॥ 49 ॥
অকস্মাদেব বৈদেহ্যা বাহুরেকঃ প্রকম্পতে ।
করেণুহস্তপ্রতিম স্সব্যশ্চোরুরনুত্তমঃ ॥ 50 ॥
বেপমানঃ সূচযতি রাঘবং পুরতঃ স্থিতম্ ।
পক্ষী চ শাখানিলযং প্রবিষ্টঃ পুনঃ পুনশ্চোত্তমসান্ত্ববাদী ।
সুস্বাগতাং বাচমুদীরযানঃ পুনঃ পুনশ্চোদযতীব হৃষ্টঃ ॥ 51 ॥
ইত্যার্ষে শ্রীমদ্রামাযণে বাল্মীকীয আদিকাব্যে সুন্দরকাণ্ডে সপ্তবিংশস্সর্গঃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe sundarakāṇḍam |
atha saptaviṃśassargaḥ |
ityuktāssītayā ghoraṃ rākṣasyaḥ krodhamūrchitāḥ |
kāścijjagmustadākhyātuṃ rāvaṇasya tarasvinaḥ || 1 ||
tataḥ sītāmupāgamya rākṣasyo ghoradarśanāḥ |
punaḥ paruṣamekārthamanarthārthamathābruvan || 2 ||
adyedānīṃ tavānārye sīte pāpaviniścaye |
rākṣasyo bhakṣayiṣyanti māṃsametadyathāsukham || 3 ||
sītāṃ tābhiranāryābhirdṛṣṭavā santarjitāṃ tadā |
rākṣasī trijaṭā vṛddhā śayānā vākyamabravīt || 4 ||
ātmānaṃ khādatānāryā na sītāṃ bhakṣayiṣyatha |
janakasya sutāmiṣṭāṃ snuṣāṃ daśarathasya ca || 5 ||
svapno hyadya mayā dṛṣṭo dāruṇo romaharṣaṇaḥ |
rākṣasānāmabhāvāya bharturasyā bhavāya ca || 6 ||
evamuktāstrijaṭayā rākṣasyaḥ krodhamūrchitāḥ |
sarvā evābruvanbhītāstrijaṭāṃ tāmidaṃ vacaḥ || 7 ||
kathayasva tvayā dṛṣṭaḥ svapno'yaṃ kīdṛśo niśi |
tāsāṃ śrutvā tu vacanaṃ rākṣasīnāṃ mukhācyutam || 8 ||
uvaca vacanaṃ kāle trijaṭā svapnasaṃśritam |
gajadantamayīṃ divyāṃ śibikāmantarikṣagām || 9 ||
yuktāṃ haṃsasahasreṇa svayamāsthāya rāghavaḥ |
śuklamālyāmbaradharo lakṣmaṇena sahāgataḥ || 10 ||
svapne cādya mayā dṛṣṭā sītā śuklāmbarāvṛtā |
sāgareṇa parikṣiptaṃ śvetaṃ parvatamāsthitā || 11 ||
rāmeṇa saṅgatā sītā bhāskareṇa prabhā yathā |
rāghavaśca mayā dṛṣṭaścaturdaṣṭraṃ mahāgajam || 12 ||
ārūḍha śśailasaṅkāśaṃ cacāra sahalakṣmaṇaḥ |
tatastau naraśārdūlau dīpyamānau svatejasā || 13 ||
śuklamālyāmbaradharau jānakīṃ paryupasthitau |
tatastasya nagasyāgre hyākāśasthasya dantinaḥ || 14 ||
bhartrā parigṛhītasya jānakī skandhamāśritā |
bharturaṅkātsamutpatya tataḥ kamalalocanā || 15 ||
candrasūryau mayā dṛṣṭā pāṇinā parimārjatī |
tatastābhyāṃ kumārābhyāmāsthitaḥ sa gajottamaḥ || 16 ||
sītayā ca viśālākṣyā laṅkāyā uparisthitaḥ |
pāṇḍurarṣabhayuktena rathenāṣṭayujā svayam || 17 ||
ihopayātaḥ kākutstha ssītayā saha bhāryayā |
lakṣmaṇena saha bhrātrā sītayā saha vīryavān || 18 ||
āruhya puṣpakaṃ divyaṃ vimānaṃ sūryasannibham |
uttarāṃ diśamālokya jagāma puruṣottamaḥ || 19 ||
evaṃ svapne mayā dṛṣṭo rāmo viṣṇuparākramaḥ |
lakṣmaṇena saha bhrātrā sītayā saha rāghavaḥ || 20 ||
na hi rāmo mahātejāśśakyo jetuṃ surāsuraiḥ |
rākṣasairvāpi cānyairvā svargaḥ pāpajanairiva || 21 ||
rāvaṇaśca mayā dṛṣṭaḥ kṣitau tailasamukṣitaḥ |
raktavāsāḥ pibanmattaḥ karavīrakṛtasrajaḥ || 22 ||
vimānātpuṣpakādadya rāvaṇaḥ patito bhuvi |
kṛṣyamāṇaḥ striyā dṛṣṭo muṇḍaḥ kṛṣṇāmbaraḥ punaḥ || 23 ||
rathena kharayuktena raktamālyānulepanaḥ |
pipaṃstailaṃ hasannṛtyan bhrāntacittākulendriyaḥ || 24 ||
gardabhena yayau śīghraṃ dakṣiṇāṃ diśamāsthitaḥ |
punareva mayā dṛṣṭo rāvaṇo rākṣaseśvaraḥ || 25 ||
patito' vākcirā rā bhūmau gardabhādbhayamohitaḥ |
sahasotthāya sambhrānto bhayārto madavihvalaḥ || 26 ||
unmatta iva digvāsā durvākyaṃ pralapanbahu |
durgandhaṃ dussahaṃ ghoraṃ timiraṃ narakopamam || 27 ||
malapaṅkaṃ praviśyāśu magnastatra sa rāvaṇaḥ |
kaṇṭhe baddhvā daśagrīvaṃ pramadā raktavāsinī || 28 ||
kālī kardamaliptāṅgī diśaṃ yāmyāṃ prakarṣati |
evaṃ tatra mayā dṛṣṭaḥ kumbhakarṇo niśācaraḥ || 29 ||
rāvaṇasya sutāssarve dṛṣṭāstailasamukṣitāḥ |
varāheṇa daśagrīvaśśiṃśumāreṇa cendrajit || 30 ||
uṣṭreṇa kumbhakarṇaśca prayātā dakṣiṇāṃ diśam |
ekastatra mayā dṛṣṭaḥ śvetacchatro vibhīṣaṇaḥ || 31 ||
śuklamālyāmbaradharaḥ śuklagandhānulepanaḥ |
śaṅkhadundhubhinirghoṣairnṛttagītairalaṅkṛtaḥ || 32 ||
āruhya śailasaṅkāśaṃ meghastanitanissvanam |
caturdantaṃ gajaṃ divyamāste tatra vibhīṣaṇaḥ || 33 ||
caturbhissacivaiḥ sārthaṃ vaihāyasamupasthitaḥ |
samājaśca mayā dṛṣṭo gītavāditraniḥsvanaḥ || 34 ||
pibatāṃ raktamālyānāṃ rakṣasāṃ raktavāsasām |
laṅkā ceyaṃ purī ramyā savājirathakuñjarāḥ || 35 ||
sāgare patitā dṛṣṭā bhagnagopuratoraṇā |
laṅkā dṛṣṭā mayā svapne rāvaṇenābhirakṣitā || 36 ||
dagdhā rāmasya dūtena vānareṇa tarasvinā |
pītvā tailaṃ pranṛttāśca prahasantyo mahāsvanāḥ || 37 ||
laṅkāyāṃ bhasmarūkṣāyāṃ sarvā rākṣasastriyaḥ |
kumbhakarṇādayaśceme sarve rākṣasapuṅgavāḥ || 38 ||
raktaṃ nivasanaṃ gṛhya praviṣṭā gomayahrade |
apagacchata naśyadhvaṃ sītāmāpnoti rāghavaḥ || 39 ||
ghātayetparamāmarṣī yuṣmānsārthaṃ hi rākṣasaiḥ |
priyāṃ bahumatāṃ bhāryāṃ vanavāsamanuvratām || 40 ||
bhartsitāṃ tarjitāṃ vāpi nānumaṃsyati rāghavaḥ |
tadalaṃ krūravākyaiśca sāntvamevābhidhīyatām || 41 ||
abhiyācāma vaidehīmetaddhi mama rocate |
yasyāmevaṃvidhaḥ svapno duḥkhitāyāṃ pradṛśyate || 42 ||
sā duḥkhairvividhairmuktā priyaṃ prāpnotyanuttamam |
bhartsitāmapi yācadhvaṃ rākṣasyaḥ kiṃ vivakṣayā || 43 ||
rāghavāddhi bhayaṃ ghoraṃ rākṣasānāmupasthitam |
praṇipātaprasannā hi maithilī janakātmajā || 44 ||
alameṣā paritrātuṃ rākṣasyo mahato bhayāt |
api cāsyā viśālākṣyā na kiñcidupalakṣaye || 45 ||
virūpamapi cāṅgeṣu susūkṣmamapi lakṣaṇam |
chāyāvaiguṇyamātraṃ tu śaṅke duḥkhamupasthitam || 46 ||
aduḥkhārhāmimāṃ devīṃ vaihāyasamupasthitām |
arthasiddhiṃ tu vaidehyāḥ paśyāmyahamupasthitām || 47 ||
rākṣasendravināśaṃ ca vijayaṃ rāghavasya ca |
nimittabhūtametattu śrotumasyā mahatpriyam || 48 ||
dṛśyate ca sphuraccakṣuḥ padmapatramivāyatam |
īṣaccha hṛṣito vāsyā dakṣiṇāyā hyadakṣiṇaḥ || 49 ||
akasmādeva vaidehyā bāhurekaḥ prakampate |
kareṇuhastapratima ssavyaścoruranuttamaḥ || 50 ||
vepamānaḥ sūcayati rāghavaṃ purataḥ sthitam |
pakṣī ca śākhānilayaṃ praviṣṭaḥ punaḥ punaścottamasāntvavādī |
susvāgatāṃ vācamudīrayānaḥ punaḥ punaścodayatīva hṛṣṭaḥ || 51 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye sundarakāṇḍe saptaviṃśassargaḥ ||