📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
4.64 কিষ্কিন্ধাকাণ্ড - চতুঃষষ্টিতম সর্গঃ
4.64 Kishkindhakanda - Chatuhshashtitama Sargah
Valmiki Bengali
শ্রীমদ্বাল্মীকীয রামাযণে কিষ্কিন্ধাকাণ্ডম্ ।
অথ চতুঃষষ্টিতমস্সর্গঃ ।
আখ্যাতা গৃধ্ররাজেন সমুত্প্লুত্য প্লবঙ্গমাঃ ।
সঙ্গতাঃ প্রীতিসংযুক্তা বিনেদুর্ভীমবিক্রমাঃ ॥ 1 ॥
সম্পাতের্বচনং শ্রুত্বা হরযো রাবণক্ষযম্ ।
হৃষ্টাস্সাগরমাজগ্মুস্সীতাদর্শনকাঙ্ক্ষিণঃ ॥ 2 ॥
অভিক্রম্য তু তং দেশং দদৃশুর্ভীমবিক্রমাঃ ।
কৃত্স্নং লোকস্য মহতঃ প্রতিবিম্বমিব স্থিতম্ ॥ 3 ॥
দক্ষিণস্য সমুদ্রস্য সমাসাদ্যোত্তরাং দিশম্ ।
সন্নিবেশং ততশ্চক্রুর্হরিবীরা মহাবলাঃ ॥ 4 ॥
সত্ত্বৈর্মহদ্ভির্বিকৃতৈঃ ক্রীডদ্ভির্বিবিধৈর্জলে ।
ব্যাত্তাস্যৈস্সুমহাকাযৈরূর্মিভিশ্চ সমাকুলম্ ॥ 5 ॥
প্রসুপ্তমিব চান্যত্র ক্রীডন্তমিব চান্যতঃ ।
ক্বচিত্পর্বতমাত্রৈশ্চ জলরাশিভিরাবৃতম্ ॥ 6 ॥
সঙ্কুলং দানবেন্দ্রৈশ্চ পাতালতলবাসিভিঃ ।
রোমহর্ষকরং দৃষ্ট্বা বিষেদুঃ কপিকুঞ্জরাঃ ॥ 7 ॥
আকাশমিব দুষ্পারং সাগরং প্রেক্ষয বানরাঃ ।
বিষেদু স্সহসাসর্বে কথং কার্যমিতি ব্রুবন্ ॥ 8 ॥
বিষণ্ণাং বাহিনীং দৃষ্ট্বা সাগরস্য নিরীক্ষণাত্ ।
আশ্বাসযামাস হরীন্ভযার্তান্ হরিসত্তমঃ ॥ 9 ॥
তান্বিষাদেন মহতা বিষণ্ণান্বানরর্ষভান্ ।
উবাচ মতিমান্কালে বালিসূনুর্মহাবলঃ ॥ 10 ॥
ন বিষাদে মনঃ কার্যং বিষাদো দোষবত্তমঃ ।
বিষাদো হন্তি পুরুষং বালং ক্রুদ্ধ ইবোরগঃ ॥ 11 ॥
যো বিষাদং প্রসহতে বিক্রমে পর্যুপস্থিতে ।
তেজসা তস্য হীনস্য পুরুষার্থো ন সিধ্যতি ॥ 12 ॥
তস্যাং রাত্র্যাং ব্যতীতাযামঙ্গদো বানরৈস্সহ ।
হরিবৃদ্ধৈস্সমাগম্য পুনর্মন্ত্রমমন্ত্রযত্ ॥ 13 ॥
সা বানরাণাং ধ্বজিনী পরিবার্যাঙ্গদং বভৌ ।
বাসবং পরিবার্যেব মরুতাং বাহিনী স্থিতা ॥ 14 ॥
কোঽন্যস্তাং বানরীং সেনাং শক্তঃস্তম্ভযিতুং ভবেত্ ।
অন্যত্র বালিতনযাদন্যত্র চ হনূমতঃ ॥ 15 ॥
ততস্তান্হরিবৃদ্ধাংশ্চ তচ্চ সৈন্যমরিন্দমঃ ।
অনুমান্যাঙ্গদশ্শ্রীমান্বাক্যমর্থবদব্রবীত্ ॥ 16 ॥
ক ইদানীং মহাতেজা লঙ্ঘযিষ্যতি সাগরম্ ।
কঃ করিষ্যতি সুগ্রীবং সত্যসন্ধমরিন্দমম্ ॥ 17 ॥
কো বীরো যোজনশতং লঙ্ঘযেত প্লবঙ্গমাঃ ।
ইমাংশ্চ যূথপান্ সর্বান্মোক্ষযেত্কো মহাভযাত্ ॥ 18 ॥
কস্য প্রভাবাদ্ধারাংশ্চ পুত্রাংশ্চৈব গৃহাণি চ ।
ইতো নিবৃত্তাঃ পশ্যেম সিদ্ধার্থাস্সুখিনো বযম্ ॥ 19 ॥
কস্য প্রসাদাদ্রামং চ লক্ষ্মণং চ মহাবলম্ ।
অভিগচ্ছেম সংহৃষ্টাস্সুগ্রীবং চ বনৌকসম্ ॥ 20 ॥
যদি কশ্চিত্সমর্থো বস্সাগরপ্লবনে হরিঃ ।
স দদা ত্বিহ ন শশীঘ্রং পুণ্যামভযদক্ষিণাম্ ॥ 21 ॥
অঙ্গদস্য বচ শ্শৃত্বা ন কশ্চিত্ কিঞ্চিদব্রবীত্ ।
স্তিমিতে বা ভবত্সর্বা সা তত্র হরিবাহিনী ॥ 22 ॥
পুনরেবাঙ্গদঃ প্রাহ তান্হরীন্হরিসত্তমঃ ।
সর্বে বলবতাং শ্রেষ্ঠা ভবন্তো দৃঢবিক্রমাঃ ॥ 23 ॥
ব্যপদেশ্য কুলে জাতাঃ পূজিতাশ্চাপ্যভীক্ষ্ণশঃ ।
ন হি বো গমনে সঙ্গঃ কদাচিত্কস্যচিত্ক্বচিত্ ।
ব্রুবধ্বং যস্য যা শক্তিঃ প্লবনে প্লবগর্ষভাঃ ॥ 24 ॥
ইত্যার্ষে শ্রীমদ্রামাযণে বাল্মীকীয আদিকাব্যে কিষ্কিন্ধাকাণ্ডে চতুঃষষ্টিতমস্সর্গঃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe kiṣkindhākāṇḍam |
atha catuḥṣaṣṭitamassargaḥ |
ākhyātā gṛdhrarājena samutplutya plavaṅgamāḥ |
saṅgatāḥ prītisaṃyuktā vinedurbhīmavikramāḥ || 1 ||
sampātervacanaṃ śrutvā harayo rāvaṇakṣayam |
hṛṣṭāssāgaramājagmussītādarśanakāṅkṣiṇaḥ || 2 ||
abhikramya tu taṃ deśaṃ dadṛśurbhīmavikramāḥ |
kṛtsnaṃ lokasya mahataḥ pratibimbamiva sthitam || 3 ||
dakṣiṇasya samudrasya samāsādyottarāṃ diśam |
sanniveśaṃ tataścakrurharivīrā mahābalāḥ || 4 ||
sattvairmahadbhirvikṛtaiḥ krīḍadbhirvividhairjale |
vyāttāsyaissumahākāyairūrmibhiśca samākulam || 5 ||
prasuptamiva cānyatra krīḍantamiva cānyataḥ |
kvacitparvatamātraiśca jalarāśibhirāvṛtam || 6 ||
saṅkulaṃ dānavendraiśca pātālatalavāsibhiḥ |
romaharṣakaraṃ dṛṣṭvā viṣeduḥ kapikuñjarāḥ || 7 ||
ākāśamiva duṣpāraṃ sāgaraṃ prekṣaya vānarāḥ |
viṣedu ssahasāsarve kathaṃ kāryamiti bruvan || 8 ||
viṣaṇṇāṃ vāhinīṃ dṛṣṭvā sāgarasya nirīkṣaṇāt |
āśvāsayāmāsa harīnbhayārtān harisattamaḥ || 9 ||
tānviṣādena mahatā viṣaṇṇānvānararṣabhān |
uvāca matimānkāle vālisūnurmahābalaḥ || 10 ||
na viṣāde manaḥ kāryaṃ viṣādo doṣavattamaḥ |
viṣādo hanti puruṣaṃ bālaṃ kruddha ivoragaḥ || 11 ||
yo viṣādaṃ prasahate vikrame paryupasthite |
tejasā tasya hīnasya puruṣārtho na sidhyati || 12 ||
tasyāṃ rātryāṃ vyatītāyāmaṅgado vānaraissaha |
harivṛddhaissamāgamya punarmantramamantrayat || 13 ||
sā vānarāṇāṃ dhvajinī parivāryāṅgadaṃ babhau |
vāsavaṃ parivāryeva marutāṃ vāhinī sthitā || 14 ||
ko'nyastāṃ vānarīṃ senāṃ śaktaḥstambhayituṃ bhavet |
anyatra vālitanayādanyatra ca hanūmataḥ || 15 ||
tatastānharivṛddhāṃśca tacca sainyamarindamaḥ |
anumānyāṅgadaśśrīmānvākyamarthavadabravīt || 16 ||
ka idānīṃ mahātejā laṅghayiṣyati sāgaram |
kaḥ kariṣyati sugrīvaṃ satyasandhamarindamam || 17 ||
ko vīro yojanaśataṃ laṅghayeta plavaṅgamāḥ |
imāṃśca yūthapān sarvānmokṣayetko mahābhayāt || 18 ||
kasya prabhāvāddhārāṃśca putrāṃścaiva gṛhāṇi ca |
ito nivṛttāḥ paśyema siddhārthāssukhino vayam || 19 ||
kasya prasādādrāmaṃ ca lakṣmaṇaṃ ca mahābalam |
abhigacchema saṃhṛṣṭāssugrīvaṃ ca vanaukasam || 20 ||
yadi kaścitsamartho vassāgaraplavane hariḥ |
sa dadā tviha na śaśīghraṃ puṇyāmabhayadakṣiṇām || 21 ||
aṅgadasya vaca śśṛtvā na kaścit kiñcidabravīt |
stimite vā bhavatsarvā sā tatra harivāhinī || 22 ||
punarevāṅgadaḥ prāha tānharīnharisattamaḥ |
sarve balavatāṃ śreṣṭhā bhavanto dṛḍhavikramāḥ || 23 ||
vyapadeśya kule jātāḥ pūjitāścāpyabhīkṣṇaśaḥ |
na hi vo gamane saṅgaḥ kadācitkasyacitkvacit |
bruvadhvaṃ yasya yā śaktiḥ plavane plavagarṣabhāḥ || 24 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye kiṣkindhākāṇḍe catuḥṣaṣṭitamassargaḥ ||