📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
3.13 অরণ্যকাণ্ড - ত্রযোদশ সর্গঃ
3.13 Aranyakanda - Trayodasha Sargah
Valmiki Bengali
শ্রীমদ্বাল্মীকীয রামাযণে অরণ্যকাণ্ডম্ ।
অথ ত্রযোদশস্সর্গঃ ।
রাম প্রীতোঽস্মি ভদ্রং তে পরিতুষ্টোঽস্মি লক্ষ্মণ ।
অভিবাদযিতুং যন্মাং প্রাপ্তৌ স্থ স্সহ সীতযা ॥ 1 ॥
অধ্বশ্রমেণ বাং খেদো বাধতে প্রচুরশ্রমঃ ।
ব্যক্তমুত্কণ্ঠতে বাপি মৈথিলী জনকাত্মজা ॥ 2 ॥
এষা হি সুকুমারী চ দুঃখৈশ্চ ন বিমানিতা ।
প্রাজ্যদোষং বনং প্রাপ্তা ভর্তৃস্নেহপ্রচোদিতা ॥ 3 ॥
যথৈষা রমতে রাম ইহ সীতা তথা কুরু ।
দুষ্করং কৃতবত্যেষা বনে ত্বামনুগচ্ছতী ॥ 4 ॥
এষা হি প্রকৃতিঃ স্ত্রীণামাসৃষ্টে রঘুনন্দন ।
সমস্থমনুরজ্যান্তি বিষমস্থং ত্যজন্তি চ ॥ 5 ॥
শতহ্রদানাং লোলত্বং শস্ত্রাণাং তীক্ষ্ণতাং তথা ।
গরূডানিলযোশ্শৈঘ্র্যমনুগচ্ছন্তি যোষিতঃ ॥ 6 ॥
ইযং তু ভবতো ভার্যা দোষৈরেতৈর্বিবর্জিতা ।
শ্লাঘ্যা চ ব্যপদেশ্যা চ যথা দেবী হ্যরুন্ধতী ॥ 7 ॥
অলঙ্কৃতোঽযং দেশশ্চ যত্র সৌমিত্রিণা সহ ।
বৈদেহ্যা চানযা রাম বত্স্যসি ত্বমরিন্দম ॥ 8 ॥
এবমুক্তস্সমুনিনা রাঘবস্সংযতাঞ্জলিঃ ।
উবাচ প্রশ্রিতং বাক্যমৃষিং দীপ্তমিবানলম্ ॥ 9 ॥
ধন্যোঽস্ম্যনুগৃহীতোঽস্মি যস্য মে মুনিপুঙ্গবঃ ।
গুণৈস্সভ্রাতৃভার্যস্য বরদঃ পরিতুষ্যতি ॥ 10 ॥
কিন্তু ব্যাদিশ মে দেশং সোদকং বহুকাননম্ ।
যত্রাশ্রমপদং কৃত্বা বসেযং নিরতস্সুখম্ ॥ 11 ॥
ততোঽব্রবীন্মুনিশ্রেষ্ঠশ্শ্রুত্বা রামস্য তদ্বচঃ ।
ধ্যাত্বা মুহূর্তং ধর্মাত্মা ধীরো ধীরতরং বচঃ ॥ 12 ॥
ইতো দ্বিযোজনে তাত বহুমূলফলোদকঃ ।
দেশো বহুমৃগশ্শ্রীমান্পঞ্চবট্যভিবিশ্রুতঃ ॥ 13 ॥
তত্র গত্বাঽঽশ্রমপদং কৃত্বা সৌমিত্রিণা সহ ।
রমস্ব ত্বং পিতুর্বাক্যং তথোক্তমনুপালযন্ ॥ 14 ॥
কালোঽযং গতভূযিষ্ঠো যঃ কাল স্তব রাঘব ।
সমযো যো নরেন্দ্রেণ কৃতো দশরথেন তে ॥ 15 ॥
তীর্ণপ্রতিজ্ঞঃ কাকুত্স্থ সুখং রাজ্যে নিবত্স্যসি ।
ধন্যস্তে জনকো রাম স রাজা রঘুনন্দন ॥ 16 ॥
যস্ত্বযা জ্যেষ্ঠপুত্রেণ যযাতিরিব তারিতঃ ।
বিদিতো হ্যেষ বৃত্তান্তো মম সর্বস্তবানঘ ॥ 17 ॥
তপসশ্চ প্রভাবেণ স্নেহাদ্দশরথস্য চ ।
হৃদযস্থশ্চ তে ছন্দো বিজ্ঞাতস্তপসা মযা ॥ 18 ॥
ইহাবাসং প্রতিজ্ঞায মযা সহ তপোবনে ।
অতশ্চ ত্বামহং ব্রূমি গচ্ছ পঞ্চবটীমিতি ॥ 19 ॥
স হি রম্যো বনোদ্দেশো মৈথিলী তত্র রংস্যতে ।
স দেশশ্শ্লাঘনীযশ্চ নাতিদূরে চ রাঘব ॥ 20 ॥
গোদাবর্যাস্সমীপে চ মৈথিলী তত্র রংস্যতে ।
প্রাজ্যমূলফলশ্চৈব নানাদ্বিজগণাযুতঃ ॥ 21 ॥
বিবিক্তশ্চ মহাবাহো পুণ্যোরম্যস্তথৈব চ ।
ভবানপি সদারশ্চ শক্তশ্চ পরিরক্ষণে ।
অপি চাত্র বসন্রাম তাপসান্পালযিষ্যসি ॥ 22 ॥
এতদালক্ষ্যতে বীর মধূকানাং মহদ্বনম্ ।
উত্তরেণাস্য গন্তব্যং ন্যগ্রোধমভিগচ্ছতা ॥ 23 ॥
ততঃ স্থলমুপারুহ্য পর্বতস্যাবিদূরতঃ ।
খ্যাতঃ পঞ্চবটীত্যেব নিত্যপুষ্পিতকাননঃ ॥ 24 ॥
অগস্ত্যেনৈবমুক্তস্তু রামস্সৌমিত্রিণা সহ ।
সত্কৃত্যামন্ত্রযামাস তমৃষিং সত্যবাদিনম্ ॥ 25 ॥
তৌ তু তেনাভ্যনুজ্ঞাতৌ কৃতপাদাভিবন্দনৌ ।
তদাশ্রমাত্পঞ্চবটীং জগ্মতুস্সীতযা সহ ॥ 26 ॥
গৃহীতচাপৌ তু নরাধিপাত্মজৌ বিষক্ততূণৌ সমরেষ্বকাতরৌ ।
যথোপদিষ্টেন পথা মহর্ষিণা প্রজগ্মতুঃ পঞ্চবটীং সমাহিতৌ ॥ 27 ॥
ইত্যার্ষে শ্রীমদ্রামাযণে বাল্মীকীয আদিকাব্যে অরণ্যকাণ্ডে ত্রযোদশস্সর্গঃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |
atha trayodaśassargaḥ |
rāma prīto'smi bhadraṃ te parituṣṭo'smi lakṣmaṇa |
abhivādayituṃ yanmāṃ prāptau stha ssaha sītayā || 1 ||
adhvaśrameṇa vāṃ khedo bādhate pracuraśramaḥ |
vyaktamutkaṇṭhate vāpi maithilī janakātmajā || 2 ||
eṣā hi sukumārī ca duḥkhaiśca na vimānitā |
prājyadoṣaṃ vanaṃ prāptā bhartṛsnehapracoditā || 3 ||
yathaiṣā ramate rāma iha sītā tathā kuru |
duṣkaraṃ kṛtavatyeṣā vane tvāmanugacchatī || 4 ||
eṣā hi prakṛtiḥ strīṇāmāsṛṣṭe raghunandana |
samasthamanurajyānti viṣamasthaṃ tyajanti ca || 5 ||
śatahradānāṃ lolatvaṃ śastrāṇāṃ tīkṣṇatāṃ tathā |
garūḍānilayośśaighryamanugacchanti yoṣitaḥ || 6 ||
iyaṃ tu bhavato bhāryā doṣairetairvivarjitā |
ślāghyā ca vyapadeśyā ca yathā devī hyarundhatī || 7 ||
alaṅkṛto'yaṃ deśaśca yatra saumitriṇā saha |
vaidehyā cānayā rāma vatsyasi tvamarindama || 8 ||
evamuktassamuninā rāghavassaṃyatāñjaliḥ |
uvāca praśritaṃ vākyamṛṣiṃ dīptamivānalam || 9 ||
dhanyo'smyanugṛhīto'smi yasya me munipuṅgavaḥ |
guṇaissabhrātṛbhāryasya varadaḥ parituṣyati || 10 ||
kintu vyādiśa me deśaṃ sodakaṃ bahukānanam |
yatrāśramapadaṃ kṛtvā vaseyaṃ niratassukham || 11 ||
tato'bravīnmuniśreṣṭhaśśrutvā rāmasya tadvacaḥ |
dhyātvā muhūrtaṃ dharmātmā dhīro dhīrataraṃ vacaḥ || 12 ||
ito dviyojane tāta bahumūlaphalodakaḥ |
deśo bahumṛgaśśrīmānpañcavaṭyabhiviśrutaḥ || 13 ||
tatra gatvā''śramapadaṃ kṛtvā saumitriṇā saha |
ramasva tvaṃ piturvākyaṃ tathoktamanupālayan || 14 ||
kālo'yaṃ gatabhūyiṣṭho yaḥ kāla stava rāghava |
samayo yo narendreṇa kṛto daśarathena te || 15 ||
tīrṇapratijñaḥ kākutstha sukhaṃ rājye nivatsyasi |
dhanyaste janako rāma sa rājā raghunandana || 16 ||
yastvayā jyeṣṭhaputreṇa yayātiriva tāritaḥ |
vidito hyeṣa vṛttānto mama sarvastavānagha || 17 ||
tapasaśca prabhāveṇa snehāddaśarathasya ca |
hṛdayasthaśca te chando vijñātastapasā mayā || 18 ||
ihāvāsaṃ pratijñāya mayā saha tapovane |
ataśca tvāmahaṃ brūmi gaccha pañcavaṭīmiti || 19 ||
sa hi ramyo vanoddeśo maithilī tatra raṃsyate |
sa deśaśślāghanīyaśca nātidūre ca rāghava || 20 ||
godāvaryāssamīpe ca maithilī tatra raṃsyate |
prājyamūlaphalaścaiva nānādvijagaṇāyutaḥ || 21 ||
viviktaśca mahābāho puṇyoramyastathaiva ca |
bhavānapi sadāraśca śaktaśca parirakṣaṇe |
api cātra vasanrāma tāpasānpālayiṣyasi || 22 ||
etadālakṣyate vīra madhūkānāṃ mahadvanam |
uttareṇāsya gantavyaṃ nyagrodhamabhigacchatā || 23 ||
tataḥ sthalamupāruhya parvatasyāvidūrataḥ |
khyātaḥ pañcavaṭītyeva nityapuṣpitakānanaḥ || 24 ||
agastyenaivamuktastu rāmassaumitriṇā saha |
satkṛtyāmantrayāmāsa tamṛṣiṃ satyavādinam || 25 ||
tau tu tenābhyanujñātau kṛtapādābhivandanau |
tadāśramātpañcavaṭīṃ jagmatussītayā saha || 26 ||
gṛhītacāpau tu narādhipātmajau viṣaktatūṇau samareṣvakātarau |
yathopadiṣṭena pathā maharṣiṇā prajagmatuḥ pañcavaṭīṃ samāhitau || 27 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe trayodaśassargaḥ ||