📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
1.73 বালকাণ্ড - ত্রিসপ্ততিতম সর্গঃ
1.73 Balakanda - Trisaptatitama Sargah
Valmiki Bengali
শ্রীমদ্বাল্মীকীয রামাযণে বালকাণ্ডম্ ।
অথ ত্রিসপ্ততিতমস্সর্গঃ ।
যস্মিংস্তু দিবসে রাজা চক্রে গোদানমুত্তমম্ ।
তস্মিং স্তু দিবসে শূরো যুধাজিত্সমুপেযিবান্ ॥ 1 ॥
পুত্রঃ কেকযরাজস্য সাক্ষাদ্ভরতমাতুলঃ ।
দৃষ্ট্বা পৃষ্ট্বা চ কুশলং রাজানমিদমব্রবীত্ ॥ 2 ॥
কেকযাধিপতী রাজা স্নেহাত্ কুশলমব্রবীত্ ।
যেষাং কুশলকামোঽসি তেষাং সম্প্রত্যনামযম্ ॥ 3 ॥
স্বস্রীযং মম রাজেন্দ্র দ্রষ্টুকামো মহীপতিঃ ।
তদর্থমুপযাতোঽহমযোধ্যাং রঘুনন্দন ॥ 4 ॥
শ্রুত্বা ত্বহমযোধ্যাযাং বিবাহার্থং তবাত্মজান্ ।
মিথিলামুপযাতাংস্তু ত্বযা সহ মহীপতে ॥ 5 ॥
ত্বরযাভ্যুপযাতোঽহং দ্রষ্টুকাম স্স্বসুস্সুতম্ ।
অথ রাজা দশরথঃ প্রিযাতিথিমুপস্থিতম্ ॥ 6 ॥
দৃষ্ট্বা পরমসত্কারৈঃ পূজার্হং সমপূজযত্ ।
ততস্তামুষিতো রাত্রিং সহ পুত্রৈর্মহাত্মভিঃ ॥ 7 ॥
প্রভাতে পুনরুত্থায কৃত্বা কর্মাণি কর্মবিত্ ।
ঋষীংস্তদা পুরস্কৃত্য যজ্ঞবাটমুপাগমত্ ॥ 8 ॥
যুক্তে মুহূর্তে বিজযে সর্বাভরণভূষিতৈঃ ।
ভ্রাতৃভিস্সহিতো রামঃ কৃতকৌতুকমঙ্গলঃ ॥ 9 ॥
বসিষ্ঠং পুরতঃ কৃত্বা মহর্ষীনপরানপি ।
পিতু স্সমীপমাশ্রিত্য তস্থৌ ভ্রাতৃভিরাবৃতঃ ॥ 10 ॥
বসিষ্ঠো ভগবানেত্য বৈদেহমিদমব্রবীত্ ।
রাজা দশরথো রাজন্ কৃতকৌতুকমঙ্গলৈঃ ॥ 11 ॥
পুত্রৈর্নরবর শ্রেষ্ঠ দাতারমভিকাঙ্ক্ষতে ।
দাতৃপ্রতিগ্রহীতৃভ্যাং সর্বার্থাঃ প্রভবন্তি হি ॥ 12 ॥
স্বধর্মং প্রতিপদ্যস্ব কৃত্বা বৈবাহ্যমুত্তমম্ ।
ইত্যুক্তঃ পরমোদারো বসিষ্ঠেন মহাত্মনা ॥ 13 ॥
প্রত্যুবাচ মহাতেজা বাক্যং পরমধর্মবিত্ ।
কস্স্থিতঃ প্রতিহারো মে কস্যাজ্ঞা সম্প্রতীক্ষ্যতে ॥ 14 ॥
স্বগৃহে কো বিচারোঽস্তি যথা রাজ্যমিদং তব ।
কৃতকৌতুকসর্বস্বা বেদিমূলমুপাগতাঃ ॥ 15 ॥
মম কন্যা মুনিশ্রেষ্ঠ দীপ্তা বহ্নেরিবার্চিষঃ ।
সজ্জোঽহং ত্বত্প্রতীক্ষোঽস্মি বেদ্যামস্যাং প্রতিষ্ঠিতঃ ॥ 16 ॥
অবিঘ্নং কুরুতাং রাজা কিমর্থমবলম্বতে ।
তদ্বাক্যং জনকেনোক্তং শ্রুত্বা দশরথস্তদা ।
প্রবেশযামাস সুতান্ সর্বানৃষিগণানপি ॥ 17 ॥
ততো রাজা বিদেহানাং বসিষ্ঠমিদমব্রবীত্ ॥ 18 ॥
কারযস্ব ঋষে সর্বমৃষিভিঃ সহ ধার্মিক ।
রামস্য লোকরামস্য ক্রিযাং বৈবাহিকীং বিভো ॥ 19 ॥
তথেত্যুক্ত্বা তু জনকং বসিষ্ঠো ভগবানৃষিঃ ।
বিশ্বামিত্রং পুরস্কৃত্য শতানন্দং চ ধার্মিকম্ ॥ 20 ॥
প্রপামধ্যে তু বিধিবত্বেদিং কৃত্বা মহাতপাঃ ।
অলঞ্চকার তাং বেদিং গন্ধপুষ্পৈ স্সমন্ততঃ ॥ 21 ॥
সুবর্ণপালিকাভিশ্চ ছিদ্রকুম্ভৈশ্চ সাঙ্কুরৈঃ ।
অঙ্কুরাঢ্যৈশ্শরাবৈশ্চ ধূপপাত্রৈ স্সধূপকৈঃ ॥ 22 ॥
শঙ্খপাত্রৈ স্স্রুবৈ স্স্রুগ্ভিঃ পাত্রৈরর্ঘ্যাভিপূরিতৈঃ ।
লাজপূর্ণৈশ্চ পাত্রীভিরক্ষতৈরভিসংস্কৃতৈঃ ॥ 23 ॥
দর্ভৈস্সমৈস্সমাস্তীর্য বিধিবন্মন্ত্রপূর্বকম্ ।
অগ্নিমাদায বেদ্যাং তু বিধিমন্ত্রপুরস্কৃতম্ ॥ 24 ॥
জুহাবাগ্নৌ মহাতেজা বসিষ্ঠো ভগবানৃষিঃ ।
ততস্সীতাং সমানীয সর্বাভরণভূষিতাম্ ॥ 25 ॥
সমক্ষমগ্নে স্সংস্থাপ্য রাঘবাভিমুখে তদা ।
অব্রবীজ্জনকো রাজা কৌসল্যানন্দবর্ধনম্ ॥ 26 ॥
ইযং সীতা মম সুতা সহধর্মচরী তব ।
প্রতীচ্ছ চৈনাং ভদ্রং তে পাণিং গৃহ্ণীষ্ব পাণিনা ॥ 27 ॥
পতিব্রতা মহাভাগা ছাযেবানুগতা সদা ।
ইত্যুক্ত্বা প্রাক্ষিপদ্রাজা মন্ত্রপূতং জলং তদা ॥ 28 ॥
সাধু সাধ্বিতি দেবানা মৃষীণাং বদতাং তদা ।
দেবদুন্দুভির্নির্ঘোষঃ পুষ্পবর্ষো মহানভূত্ ॥ 29 ॥
এবং দত্ত্বা তদা সীতাং মন্ত্রোদকপুরস্কৃতাম্ ।
অব্রবীজ্জনকো রাজা হর্ষেণাভিপরিপ্লুতঃ ॥ 30 ॥
লক্ষ্মণাগচ্ছ ভদ্রং তে ঊর্মিলামুদ্যতাং মযা ।
প্রতীচ্ছ পাণিং গৃহ্ণীষ্ব মাভূত্কালস্য পর্যযঃ ॥ 31 ॥
তমেবমুক্ত্বা জনকো ভরতং চাভ্যভাষত ।
গৃহাণ পাণিং মাণ্ডব্যাঃ পাণিনা রঘুনন্দন ॥ 32 ॥
শত্রুঘ্নং চাপি ধর্মাত্মা অব্রবীজ্জনকেশ্বরঃ ।
শ্রুতকীর্ত্যা মহাবাহো পাণিং গৃহ্ণীষ্ব পাণিনা ॥ 33 ॥
সর্বে ভবন্তস্সৌম্যাশ্চ সর্বে সুচরিতব্রতাঃ ।
পত্নীভিস্সন্তু কাকুত্স্থা মাভূত্কালস্য পর্যযঃ ॥ 34 ॥
জনকস্য বচ শ্শৃত্বা পাণীন্ পাণিভিরাস্পৃশন্ ।
চত্বারস্তে চতসৃণাং বসিষ্ঠস্য মতে স্থিতাঃ ॥ 35 ॥
অগ্নিং প্রদক্ষিণীকৃত্য বেদিং রাজানমেব চ ।
ঋষীংশ্চৈব মহাত্মানস্সভার্যা রঘুসত্তমাঃ ॥ 36 ॥
যথোক্তেন তদা চক্রুর্বিবাহং বিধিপূর্বকম্ ।
কাকুত্স্থৈশ্চ গৃহীতেষু ললিতেষু চ পাণিষু ॥ 37 ॥
পুষ্পবৃষ্টির্মহত্যাসীদন্তরিক্ষাত্সুভাস্বরা ।
দিব্যদুন্দুভিনির্ঘোষৈর্গীতবাদিত্রনিস্বনৈঃ ॥ 38 ॥
ননৃতুশ্চাপ্সরস্সঙ্ঘা গন্ধর্বাশ্চ জগুঃ কলম্ ।
বিবাহে রঘুমুখ্যানাং তদদ্ভুতমদৃশ্যত ॥ 39 ॥
ঈদৃশে বর্তমানে তু তূর্যোদ্ঘুষ্টনিনাদিতে ।
ত্রিরগ্নিং তে পরিক্রম্য ঊহুর্ভার্যাং মহৌজসঃ ॥ 40 ॥
অথোপকার্যাং জগ্মুস্তে সভার্যা রঘুনন্দনাঃ ।
রাজাঽপ্যনুযযৌ পশ্যন্ত্সর্ষিসঙ্ঘ স্সবান্ধবঃ ॥ 41 ॥
ইত্যার্ষে শ্রীমদ্রামাযণে বাল্মীকীয আদিকাব্যে বালকাণ্ডে ত্রিসপ্ততিতমস্সর্গঃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |
atha trisaptatitamassargaḥ |
yasmiṃstu divase rājā cakre godānamuttamam |
tasmiṃ stu divase śūro yudhājitsamupeyivān || 1 ||
putraḥ kekayarājasya sākṣādbharatamātulaḥ |
dṛṣṭvā pṛṣṭvā ca kuśalaṃ rājānamidamabravīt || 2 ||
kekayādhipatī rājā snehāt kuśalamabravīt |
yeṣāṃ kuśalakāmo'si teṣāṃ sampratyanāmayam || 3 ||
svasrīyaṃ mama rājendra draṣṭukāmo mahīpatiḥ |
tadarthamupayāto'hamayodhyāṃ raghunandana || 4 ||
śrutvā tvahamayodhyāyāṃ vivāhārthaṃ tavātmajān |
mithilāmupayātāṃstu tvayā saha mahīpate || 5 ||
tvarayābhyupayāto'haṃ draṣṭukāma ssvasussutam |
atha rājā daśarathaḥ priyātithimupasthitam || 6 ||
dṛṣṭvā paramasatkāraiḥ pūjārhaṃ samapūjayat |
tatastāmuṣito rātriṃ saha putrairmahātmabhiḥ || 7 ||
prabhāte punarutthāya kṛtvā karmāṇi karmavit |
ṛṣīṃstadā puraskṛtya yajñavāṭamupāgamat || 8 ||
yukte muhūrte vijaye sarvābharaṇabhūṣitaiḥ |
bhrātṛbhissahito rāmaḥ kṛtakautukamaṅgalaḥ || 9 ||
vasiṣṭhaṃ purataḥ kṛtvā maharṣīnaparānapi |
pitu ssamīpamāśritya tasthau bhrātṛbhirāvṛtaḥ || 10 ||
vasiṣṭho bhagavānetya vaidehamidamabravīt |
rājā daśaratho rājan kṛtakautukamaṅgalaiḥ || 11 ||
putrairnaravara śreṣṭha dātāramabhikāṅkṣate |
dātṛpratigrahītṛbhyāṃ sarvārthāḥ prabhavanti hi || 12 ||
svadharmaṃ pratipadyasva kṛtvā vaivāhyamuttamam |
ityuktaḥ paramodāro vasiṣṭhena mahātmanā || 13 ||
pratyuvāca mahātejā vākyaṃ paramadharmavit |
kassthitaḥ pratihāro me kasyājñā sampratīkṣyate || 14 ||
svagṛhe ko vicāro'sti yathā rājyamidaṃ tava |
kṛtakautukasarvasvā vedimūlamupāgatāḥ || 15 ||
mama kanyā muniśreṣṭha dīptā vahnerivārciṣaḥ |
sajjo'haṃ tvatpratīkṣo'smi vedyāmasyāṃ pratiṣṭhitaḥ || 16 ||
avighnaṃ kurutāṃ rājā kimarthamavalambate |
tadvākyaṃ janakenoktaṃ śrutvā daśarathastadā |
praveśayāmāsa sutān sarvānṛṣigaṇānapi || 17 ||
tato rājā videhānāṃ vasiṣṭhamidamabravīt || 18 ||
kārayasva ṛṣe sarvamṛṣibhiḥ saha dhārmika |
rāmasya lokarāmasya kriyāṃ vaivāhikīṃ vibho || 19 ||
tathetyuktvā tu janakaṃ vasiṣṭho bhagavānṛṣiḥ |
viśvāmitraṃ puraskṛtya śatānandaṃ ca dhārmikam || 20 ||
prapāmadhye tu vidhivatvediṃ kṛtvā mahātapāḥ |
alañcakāra tāṃ vediṃ gandhapuṣpai ssamantataḥ || 21 ||
suvarṇapālikābhiśca chidrakumbhaiśca sāṅkuraiḥ |
aṅkurāḍhyaiśśarāvaiśca dhūpapātrai ssadhūpakaiḥ || 22 ||
śaṅkhapātrai ssruvai ssrugbhiḥ pātrairarghyābhipūritaiḥ |
lājapūrṇaiśca pātrībhirakṣatairabhisaṃskṛtaiḥ || 23 ||
darbhaissamaissamāstīrya vidhivanmantrapūrvakam |
agnimādāya vedyāṃ tu vidhimantrapuraskṛtam || 24 ||
juhāvāgnau mahātejā vasiṣṭho bhagavānṛṣiḥ |
tatassītāṃ samānīya sarvābharaṇabhūṣitām || 25 ||
samakṣamagne ssaṃsthāpya rāghavābhimukhe tadā |
abravījjanako rājā kausalyānandavardhanam || 26 ||
iyaṃ sītā mama sutā sahadharmacarī tava |
pratīccha caināṃ bhadraṃ te pāṇiṃ gṛhṇīṣva pāṇinā || 27 ||
pativratā mahābhāgā chāyevānugatā sadā |
ityuktvā prākṣipadrājā mantrapūtaṃ jalaṃ tadā || 28 ||
sādhu sādhviti devānā mṛṣīṇāṃ vadatāṃ tadā |
devadundubhirnirghoṣaḥ puṣpavarṣo mahānabhūt || 29 ||
evaṃ dattvā tadā sītāṃ mantrodakapuraskṛtām |
abravījjanako rājā harṣeṇābhipariplutaḥ || 30 ||
lakṣmaṇāgaccha bhadraṃ te ūrmilāmudyatāṃ mayā |
pratīccha pāṇiṃ gṛhṇīṣva mābhūtkālasya paryayaḥ || 31 ||
tamevamuktvā janako bharataṃ cābhyabhāṣata |
gṛhāṇa pāṇiṃ māṇḍavyāḥ pāṇinā raghunandana || 32 ||
śatrughnaṃ cāpi dharmātmā abravījjanakeśvaraḥ |
śrutakīrtyā mahābāho pāṇiṃ gṛhṇīṣva pāṇinā || 33 ||
sarve bhavantassaumyāśca sarve sucaritavratāḥ |
patnībhissantu kākutsthā mābhūtkālasya paryayaḥ || 34 ||
janakasya vaca śśṛtvā pāṇīn pāṇibhirāspṛśan |
catvāraste catasṛṇāṃ vasiṣṭhasya mate sthitāḥ || 35 ||
agniṃ pradakṣiṇīkṛtya vediṃ rājānameva ca |
ṛṣīṃścaiva mahātmānassabhāryā raghusattamāḥ || 36 ||
yathoktena tadā cakrurvivāhaṃ vidhipūrvakam |
kākutsthaiśca gṛhīteṣu laliteṣu ca pāṇiṣu || 37 ||
puṣpavṛṣṭirmahatyāsīdantarikṣātsubhāsvarā |
divyadundubhinirghoṣairgītavāditranisvanaiḥ || 38 ||
nanṛtuścāpsarassaṅghā gandharvāśca jaguḥ kalam |
vivāhe raghumukhyānāṃ tadadbhutamadṛśyata || 39 ||
īdṛśe vartamāne tu tūryodghuṣṭaninādite |
triragniṃ te parikramya ūhurbhāryāṃ mahaujasaḥ || 40 ||
athopakāryāṃ jagmuste sabhāryā raghunandanāḥ |
rājā'pyanuyayau paśyantsarṣisaṅgha ssabāndhavaḥ || 41 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe trisaptatitamassargaḥ ||