📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
1.51 বালকাণ্ড - একপঞ্চাশ সর্গঃ
1.51 Balakanda - Ekapanchasha Sargah
Valmiki Bengali
শ্রীমদ্বাল্মীকীয রামাযণে বালকাণ্ডম্ ।
অথ একপঞ্চাশস্সর্গঃ ।
তস্য তদ্বচনং শ্রুত্বা বিশ্বামিত্রস্য ধীমতঃ ।
হৃষ্টরোমা মহাতেজাশ্শতানন্দো মহাতপাঃ ॥ 1 ॥
গৌতমস্য সুতো জ্যেষ্ঠস্তপসা দ্যোতিতপ্রভঃ ।
রামসন্দর্শনাদেব পরং বিস্মযমাগতঃ ॥ 2 ॥
স তৌ নিষণ্ণৌ সম্প্রেক্ষ্য সুখাসীনৌ নৃপাত্মজৌ ।
শতানন্দো মুনিশ্রেষ্ঠং বিশ্বামিত্রমথামব্রবীত্ ॥ 3 ॥
অপি তে মুনিশার্দূল মম মাতা যশস্বিনী ।
দর্শিতা রাজপুত্রায তপো দীর্ঘমুপাগতা ॥ 4 ॥
অপি রামে মহাতেজা মম মাতা যশস্বিনী ।
বন্যৈরুপাহরত্পূজাং পূজার্হে সর্বদেহিনাম্ ॥ 5 ॥
অপি রামায কথিতং যথাবৃত্তং পুরাতনম্ ।
মম মাতুর্মহাতেজো দৈবেন দুরনুষ্ঠিতম্ ॥ 6 ॥
অপি কৌশিক ভদ্রং তে গুরুণা মম সঙ্গতা ।
মম মাতা মুনিশ্রেষ্ঠ রামসন্দর্শনাদিতঃ ॥ 7 ॥
অপি মে গুরুণা রামঃ পূজিতঃ কুশিকাত্মজ ।
ইহাগতো মহাতেজাঃ পূজাং প্রাপ্তো মহাত্মনঃ ॥ 8 ॥
অপি শান্তেন মনসা গুরুর্মে কুশিকাত্মজ ।
ইহাঽগতেন রামেণ প্রযতেনাভিবাদিতঃ ॥ 9 ॥
তচ্ছ্রুত্বা বচনং তস্য বিশ্বামিত্রো মহামুনিঃ ।
প্রত্যুবাচ শতানন্দং বাক্যজ্ঞো বাক্যকোবিদম্ ॥ 10 ॥
নাতিক্রান্তং মুনিশ্রেষ্ঠ যত্কর্তব্যং কৃতং মযা ।
সঙ্গতা মুনিনা পত্নী ভার্গবেণেব রেণুকা ॥ 11 ॥
তচ্ছ্রুত্বা বচনং তস্য বিশ্বামিত্রস্য ভাষিতম্ ।
শতানন্দো মহাতেজা রামং বচনমব্রবীত্ ॥ 12 ॥
স্বাগতং তে নরশ্রেষ্ঠ দিষ্ট্যা প্রাপ্তোঽসি রাঘব ।
বিশ্বামিত্রং পুরস্কৃত্য মহর্ষিমপরাজিতম্ ॥ 13 ॥
অচিন্ত্যকর্মা তপসা ব্রহ্মর্ষিরতুলপ্রভঃ ।
বিশ্বামিত্রো মহাতেজা বেত্স্যেনং পরমাং গতিম্ ॥ 14 ॥
নাস্তি ধন্যতরো রাম ত্বত্তোঽন্যো ভুবি কশ্চন ।
গোপ্তা কুশিকপুত্রস্তে যেন তপ্তং মহত্তপঃ ॥ 15 ॥
শ্রূযতাং চাভিধাস্যামি কৌশিকস্য মহাত্মনঃ ।
যথা বলং যথা বৃত্তং তন্মে নিগদতঃ শ্রুণু ॥ 16 ॥
রাজাঽভূদেষ ধর্মাত্মা দীর্ঘকালমরিন্দমঃ ।
ধর্মজ্ঞঃ কৃতবিদ্যশ্চ প্রজানাং চ হিতে রতঃ ॥ 17 ॥
প্রজাপতিসুতশ্চাসীত্কুশো নাম মহীপতিঃ ।
কুশস্য পুত্রো বলবান্ কুশনাভস্সুধার্মিকঃ ॥ 18 ॥
কুশনাভসুতস্ত্বাসীদ্গাধিরিত্যেব বিশ্রৃতঃ ।
গাধেঃ পুত্রো মহাতেজা বিশ্বামিত্রো মহামুনিঃ ॥ 19 ॥
বিশ্বামিত্রো মহাতেজাঃ পালযামাস মেদিনীম্ ।
বহুবর্ষসহস্রাণি রাজা রাজ্যমকারযত্ ॥ 20 ॥
কদাচিত্তু মহাতেজা যোজযিত্বা বরূথিনীম্ ।
অক্ষৌহীণীপরিবৃতঃ পরিচক্রাম মেদিনীম্ ॥ 21 ॥
নগরাণি সরাষ্ট্রাণি সরিতশ্চ তথা গিরীন্ ।
আশ্রমান্ক্রমশো রাম বিচরন্নাজগাম হ ॥ 22 ॥
বসিষ্ঠস্যাশ্রমপদং নানাবৃক্ষসমাকুলম্ ।
নানামৃগগণাকীর্ণং সিদ্ধচারণসেবিতম্ ॥ 23 ॥
দেবদানবগন্ধর্বৈঃ কিন্নরৈরুপশোভিতম্ ।
প্রশান্তহরিণাকীর্ণং দ্বিজসঙ্ঘনিষেবিতম্ ॥ 24 ॥
ব্রহ্মর্ষিগণসঙ্কীর্ণং দেবর্ষিগণসেবিতম্ ।
তপশ্চরণসংসিদ্ধৈরগ্নিকল্পৈর্মহাত্মভিঃ ॥ 25 ॥
অব্ভক্ষৈর্বাযুভক্ষৈশ্চ শীর্ণপর্ণাশনৈস্তথা ।
ফলমূলাশনৈর্দান্তৈর্জিতরোষৈর্জিতেন্দ্রিযৈঃ ॥ 26 ॥
ঋষিভির্বালখিল্যৈশ্চ জপহোমপরাযণৈঃ ।
অন্যৈর্বৈখানসৈশ্চৈব সমন্তাদুপশোভিতম্ ॥ 27 ॥
বসিষ্ঠস্যাশ্রমপদং ব্রহ্মলোকমিবাপরম্ ।
দদর্শ জযতাং শ্রেষ্ঠো বিশ্বামিত্রো মহাবলঃ ॥ 28 ॥
ইত্যার্ষে শ্রীমদ্রামাযণে বাল্মীকীয আদিকাব্যে বালকাণ্ডে একপঞ্চাশস্সর্গঃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |
atha ekapañcāśassargaḥ |
tasya tadvacanaṃ śrutvā viśvāmitrasya dhīmataḥ |
hṛṣṭaromā mahātejāśśatānando mahātapāḥ || 1 ||
gautamasya suto jyeṣṭhastapasā dyotitaprabhaḥ |
rāmasandarśanādeva paraṃ vismayamāgataḥ || 2 ||
sa tau niṣaṇṇau samprekṣya sukhāsīnau nṛpātmajau |
śatānando muniśreṣṭhaṃ viśvāmitramathāmabravīt || 3 ||
api te muniśārdūla mama mātā yaśasvinī |
darśitā rājaputrāya tapo dīrghamupāgatā || 4 ||
api rāme mahātejā mama mātā yaśasvinī |
vanyairupāharatpūjāṃ pūjārhe sarvadehinām || 5 ||
api rāmāya kathitaṃ yathāvṛttaṃ purātanam |
mama māturmahātejo daivena duranuṣṭhitam || 6 ||
api kauśika bhadraṃ te guruṇā mama saṅgatā |
mama mātā muniśreṣṭha rāmasandarśanāditaḥ || 7 ||
api me guruṇā rāmaḥ pūjitaḥ kuśikātmaja |
ihāgato mahātejāḥ pūjāṃ prāpto mahātmanaḥ || 8 ||
api śāntena manasā gururme kuśikātmaja |
ihā'gatena rāmeṇa prayatenābhivāditaḥ || 9 ||
tacchrutvā vacanaṃ tasya viśvāmitro mahāmuniḥ |
pratyuvāca śatānandaṃ vākyajño vākyakovidam || 10 ||
nātikrāntaṃ muniśreṣṭha yatkartavyaṃ kṛtaṃ mayā |
saṅgatā muninā patnī bhārgaveṇeva reṇukā || 11 ||
tacchrutvā vacanaṃ tasya viśvāmitrasya bhāṣitam |
śatānando mahātejā rāmaṃ vacanamabravīt || 12 ||
svāgataṃ te naraśreṣṭha diṣṭyā prāpto'si rāghava |
viśvāmitraṃ puraskṛtya maharṣimaparājitam || 13 ||
acintyakarmā tapasā brahmarṣiratulaprabhaḥ |
viśvāmitro mahātejā vetsyenaṃ paramāṃ gatim || 14 ||
nāsti dhanyataro rāma tvatto'nyo bhuvi kaścana |
goptā kuśikaputraste yena taptaṃ mahattapaḥ || 15 ||
śrūyatāṃ cābhidhāsyāmi kauśikasya mahātmanaḥ |
yathā balaṃ yathā vṛttaṃ tanme nigadataḥ śruṇu || 16 ||
rājā'bhūdeṣa dharmātmā dīrghakālamarindamaḥ |
dharmajñaḥ kṛtavidyaśca prajānāṃ ca hite rataḥ || 17 ||
prajāpatisutaścāsītkuśo nāma mahīpatiḥ |
kuśasya putro balavān kuśanābhassudhārmikaḥ || 18 ||
kuśanābhasutastvāsīdgādhirityeva viśrṛtaḥ |
gādheḥ putro mahātejā viśvāmitro mahāmuniḥ || 19 ||
viśvāmitro mahātejāḥ pālayāmāsa medinīm |
bahuvarṣasahasrāṇi rājā rājyamakārayat || 20 ||
kadācittu mahātejā yojayitvā varūthinīm |
akṣauhīṇīparivṛtaḥ paricakrāma medinīm || 21 ||
nagarāṇi sarāṣṭrāṇi saritaśca tathā girīn |
āśramānkramaśo rāma vicarannājagāma ha || 22 ||
vasiṣṭhasyāśramapadaṃ nānāvṛkṣasamākulam |
nānāmṛgagaṇākīrṇaṃ siddhacāraṇasevitam || 23 ||
devadānavagandharvaiḥ kinnarairupaśobhitam |
praśāntahariṇākīrṇaṃ dvijasaṅghaniṣevitam || 24 ||
brahmarṣigaṇasaṅkīrṇaṃ devarṣigaṇasevitam |
tapaścaraṇasaṃsiddhairagnikalpairmahātmabhiḥ || 25 ||
abbhakṣairvāyubhakṣaiśca śīrṇaparṇāśanaistathā |
phalamūlāśanairdāntairjitaroṣairjitendriyaiḥ || 26 ||
ṛṣibhirvālakhilyaiśca japahomaparāyaṇaiḥ |
anyairvaikhānasaiścaiva samantādupaśobhitam || 27 ||
vasiṣṭhasyāśramapadaṃ brahmalokamivāparam |
dadarśa jayatāṃ śreṣṭho viśvāmitro mahābalaḥ || 28 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe ekapañcāśassargaḥ ||