📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
বিশ্বকর্ম সূক্তম্
Vishvakarma Suktam
Suktam Vedic Bengali
(তৈ. সং. 1.4.6)
য ই॒মা বিশ্বা॒ ভুব॑নানি॒ জুহ্ব॒দৃষি॒র্​হোতা॑ নিষ॒সাদা॑ পি॒তা নঃ॑ ।
1
স আ॒শিষা॒ দ্রবি॑ণমি॒চ্ছমা॑নঃ পরম॒চ্ছদো॒ বর॒ আ বি॑বেশ ॥ 1
বি॒শ্বক॑র্মা॒ মন॑সা॒ যদ্বিহা॑যা ধা॒তা বি॑ধা॒তা প॑র॒মোত স॒ন্দৃক্ ।
2
তেষা॑মি॒ষ্টানি॒ সমি॒ষা ম॑দন্তি॒ যত্র॑ সপ্ত॒র্​ষীন্প॒র এক॑মা॒হুঃ ॥ 2
যো নঃ॑ পি॒তা জ॑নি॒তা যো বি॑ধা॒তা যো নঃ॑ স॒তো অ॒ভ্যা সজ্জ॒জান॑ ।
3
যো দে॒বানা॑-ন্নাম॒ধা এক॑ এ॒ব তগ্ং স॑ম্প্র॒শ্নম্ভুব॑না যন্ত্য॒ন্যা ॥ 3
ত আয॑জন্ত॒ দ্রবি॑ণ॒গ্ং সম॑স্মা॒ ঋষ॑যঃ॒ পূর্বে॑ জরি॒তারো॒ ন ভূ॒না ।
4
অ॒সূর্তা॒ সূর্তা॒ রজ॑সো বি॒মানে॒ যে ভূ॒তানি॑ স॒মকৃ॑ণ্বন্নি॒মানি॑ ॥ 4
ন তং-বিঁ॑দাথ॒ য ই॒দ-ঞ্জ॒জানা॒ন্যদ্যু॒ষ্মাক॒মন্ত॑রম্ভবাতি ।
5
নী॒হা॒রেণ॒ প্রাবৃ॑তা জল্প্যা॑ চাসু॒তৃপ॑ উক্থ॒শাস॑শ্চরন্তি ॥ 5
প॒রো দি॒বা প॒র এ॒না পৃ॑থি॒ব্যা প॒রো দে॒বেভি॒রসু॑রৈ॒র্গুহা॒ যত্ ।
6
কগ্ং স্বি॒দ্গর্ভ॑-ম্প্রথ॒ম-ন্দ॑ধ্র॒ আপো॒ যত্র॑ দে॒বা-স্স॒মগ॑চ্ছন্ত॒ বিশ্বে ॥ 6
তমিদ্গর্ভ॑ম্প্রথ॒ম-ন্দ॑ধ্র॒ আপো॒ যত্র॑ দে॒বা-স্স॒মগ॑চ্ছন্ত॒ বিশ্বে॑ ।
7
অ॒জস্য॒ নাভা॒বধ্যেক॒মর্পি॑তং॒-যঁস্মি॑ন্নি॒দং-বিঁশ্ব॒ম্ভুবন॒মধি॑ শ্রি॒তম্ ॥ 7
বি॒শ্বক॑র্মা॒ হ্যজ॑নিষ্ট দে॒ব আদিদ্গ॑ন্ধ॒র্বো অ॑ভবদ্দ্বি॒তীযঃ॑ ।
8
তৃ॒তীযঃ॑ পি॒তা জ॑নি॒তৌষ॑ধীনাম॒পা-ঙ্গর্ভং॒-ব্যঁ॑দধাত্পুরু॒ত্রা ॥ 8
চক্ষু॑ষঃ পি॒তা মন॑সা॒ হি ধীরো॑ ঘৃ॒তমে॑নে অজন॒ন্নন্ন॑মানে ।
9
য॒দেদন্তা॒ অদ॑দৃগ্ংহন্ত॒ পূর্ব॒ আদিদ্দ্যাবা॑পৃথি॒বী অ॑প্রথেতাম্ ॥ 9
বি॒শ্বত॑শ্চক্ষুরু॒ত বি॒শ্বতো॑মুখো বি॒শ্বতো॑হস্ত উ॒ত বি॒শ্বত॑স্পাত্ ।
10
সম্বা॒হুভ্যা॒-ন্নম॑তি॒ সম্পত॑ত্রৈ॒র্দ্যাবা॑পৃথি॒বী জ॒নয॑ন্দে॒ব একঃ॑ ॥ 10
কিগ্ং স্বি॑দাসীদধি॒ষ্ঠান॑মা॒রম্ভ॑ণ-ঙ্কত॒মত্স্বি॒ত্কিমা॑সীত্ ।
11
যদী॒ ভূমি॑-ঞ্জ॒নয॑ন্বি॒শ্বক॑র্মা॒ বি দ্যামৌর্ণো॑ন্মহি॒না বি॒শ্বচ॑ক্ষাঃ ॥ 11
কিগ্ং স্বি॒দ্বন॒-ঙ্ক উ॒ স বৃ॒ক্ষ আ॑সী॒দ্যতো॒ দ্যাবা॑পৃথি॒বী নি॑ষ্টত॒ক্ষুঃ ।
12
মনী॑ষিণো॒ মন॑সা পৃ॒চ্ছতেদু॒ তদ্যদ॒ধ্যতি॑ষ্ঠ॒দ্ভুব॑নানি ধা॒রযন্॑ ॥ 12
যা তে॒ ধামা॑নি পর॒মাণি॒ যাব॒মা যা ম॑ধ্য॒মা বি॑শ্বকর্মন্নু॒তেমা ।
13
শিক্ষা॒ সখি॑ভ্যো হ॒বিষি॑ স্বধাব-স্স্ব॒যং-যঁ॑জস্ব ত॒নুব॑-ঞ্জুষা॒ণঃ ॥ 13
বা॒চস্পতিং॑-বিঁ॒শ্বক॑র্মাণমূ॒তযে॑ মনো॒যুজং॒-বাঁজে॑ অ॒দ্যা হু॑বেম ।
14
স নো॒ নেদি॑ষ্ঠা॒ হব॑নানি জোষতে বি॒শ্বশ॑ম্ভূ॒রব॑সে সা॒ধুক॑র্মা ॥ 14
বিশ্ব॑কর্মন্হ॒বিষা॑ বাবৃধা॒ন-স্স্ব॒যং-যঁ॑জস্ব ত॒নুব॑-ঞ্জুষা॒ণঃ ।
15
মুহ্য॑ন্ত্ব॒ন্যে অ॒ভিতঃ॑ স॒পত্না॑ ই॒হাস্মাক॑ম্ম॒ঘবা॑ সূ॒রির॑স্তু ॥ 15
বিশ্ব॑কর্মন্হ॒বিষা বর্ধ॑নেন ত্রা॒তার॒মিন্দ্র॑মকৃণোরব॒ধ্যম্ ।
16
তস্মৈ॒ বিশ॒-স্সম॑নমন্ত পূ॒র্বীর॒যমু॒গ্রো বি॑হ॒ব্যো॑ যথাস॑ত্ ॥ 16
স॒মু॒দ্রায॑ ব॒যুনা॑য॒ সিন্ধূ॑না॒ম্পত॑যে॒ নমঃ॑ ।
ন॒দীনা॒গ্ং সর্বা॑সাম্পি॒ত্রে জু॑হু॒তা
বি॒শ্বক॑র্মণে॒ বিশ্বাহাম॑র্ত্যগ্ং হ॒বিঃ ।
Roman (IAST) Transliteration
(tai. saṃ. 1.4.6)
ya i॒mā viśvā॒ bhuva̭nāni॒ juhva॒dṛṣi॒r​hotā̭ niṣa॒sādā̭ pi॒tā naḥ̭ |
sa ā॒śiṣā॒ dravi̭ṇami॒cchamā̭naḥ parama॒cchado॒ vara॒ ā vi̭veśa || 1
vi॒śvaka̭rmā॒ mana̭sā॒ yadvihā̭yā dhā॒tā vi̭dhā॒tā pa̭ra॒mota sa॒ndṛk |
teṣā̭mi॒ṣṭāni॒ sami॒ṣā ma̭danti॒ yatra̭ sapta॒r​ṣīnpa॒ra eka̭mā॒huḥ || 2
yo naḥ̭ pi॒tā ja̭ni॒tā yo vi̭dhā॒tā yo naḥ̭ sa॒to a॒bhyā sajja॒jāna̭ |
yo de॒vānā̭-nnāma॒dhā eka̭ e॒va tagṃ sa̭mpra॒śnambhuva̭nā yantya॒nyā || 3
ta āya̭janta॒ dravi̭ṇa॒gṃ sama̭smā॒ ṛṣa̭yaḥ॒ pūrvḙ jari॒tāro॒ na bhū॒nā |
a॒sūrtā॒ sūrtā॒ raja̭so vi॒māne॒ ye bhū॒tāni̭ sa॒makṛ̭ṇvanni॒māni̭ || 4
na taṃ-vi~̭dātha॒ ya i॒da-ñja॒jānā॒nyadyu॒ṣmāka॒manta̭rambhavāti |
nī॒hā॒reṇa॒ prāvṛ̭tā jalpyā̭ cāsu॒tṛpa̭ uktha॒śāsa̭ścaranti || 5
pa॒ro di॒vā pa॒ra e॒nā pṛ̭thi॒vyā pa॒ro de॒vebhi॒rasṷrai॒rguhā॒ yat |
kagṃ svi॒dgarbha̭-mpratha॒ma-nda̭dhra॒ āpo॒ yatra̭ de॒vā-ssa॒maga̭cchanta॒ viśve || 6
tamidgarbha̭mpratha॒ma-nda̭dhra॒ āpo॒ yatra̭ de॒vā-ssa॒maga̭cchanta॒ viśvḙ |
a॒jasya॒ nābhā॒vadhyeka॒marpi̭taṃ॒-ya~smi̭nni॒daṃ-vi~śva॒mbhuvana॒madhi̭ śri॒tam || 7
vi॒śvaka̭rmā॒ hyaja̭niṣṭa de॒va ādidga̭ndha॒rvo a̭bhavaddvi॒tīyaḥ̭ |
tṛ॒tīyaḥ̭ pi॒tā ja̭ni॒tauṣa̭dhīnāma॒pā-ṅgarbhaṃ॒-vya~̭dadhātpuru॒trā || 8
cakṣṷṣaḥ pi॒tā mana̭sā॒ hi dhīro̭ ghṛ॒tamḙne ajana॒nnanna̭māne |
ya॒dedantā॒ ada̭dṛgṃhanta॒ pūrva॒ ādiddyāvā̭pṛthi॒vī a̭prathetām || 9
vi॒śvata̭ścakṣuru॒ta vi॒śvato̭mukho vi॒śvato̭hasta u॒ta vi॒śvata̭spāt |
sambā॒hubhyā॒-nnama̭ti॒ sampata̭trai॒rdyāvā̭pṛthi॒vī ja॒naya̭nde॒va ekaḥ̭ || 10
kigṃ svi̭dāsīdadhi॒ṣṭhāna̭mā॒rambha̭ṇa-ṅkata॒matsvi॒tkimā̭sīt |
yadī॒ bhūmi̭-ñja॒naya̭nvi॒śvaka̭rmā॒ vi dyāmaurṇo̭nmahi॒nā vi॒śvaca̭kṣāḥ || 11
kigṃ svi॒dvana॒-ṅka u॒ sa vṛ॒kṣa ā̭sī॒dyato॒ dyāvā̭pṛthi॒vī ni̭ṣṭata॒kṣuḥ |
manī̭ṣiṇo॒ mana̭sā pṛ॒cchatedu॒ tadyada॒dhyati̭ṣṭha॒dbhuva̭nāni dhā॒rayaṋ || 12
yā te॒ dhāmā̭ni para॒māṇi॒ yāva॒mā yā ma̭dhya॒mā vi̭śvakarmannu॒temā |
śikṣā॒ sakhi̭bhyo ha॒viṣi̭ svadhāva-ssva॒yaṃ-ya~̭jasva ta॒nuva̭-ñjuṣā॒ṇaḥ || 13
vā॒caspatiṃ̭-vi~॒śvaka̭rmāṇamū॒tayḙ mano॒yujaṃ॒-vā~jḙ a॒dyā hṷvema |
sa no॒ nedi̭ṣṭhā॒ hava̭nāni joṣate vi॒śvaśa̭mbhū॒rava̭se sā॒dhuka̭rmā || 14
viśva̭karmanha॒viṣā̭ vāvṛdhā॒na-ssva॒yaṃ-ya~̭jasva ta॒nuva̭-ñjuṣā॒ṇaḥ |
muhya̭ntva॒nye a॒bhitaḥ̭ sa॒patnā̭ i॒hāsmāka̭mma॒ghavā̭ sū॒rira̭stu || 15
viśva̭karmanha॒viṣā vardha̭nena trā॒tāra॒mindra̭makṛṇorava॒dhyam |
tasmai॒ viśa॒-ssama̭namanta pū॒rvīra॒yamu॒gro vi̭ha॒vyo̭ yathāsa̭t || 16
sa॒mu॒drāya̭ va॒yunā̭ya॒ sindhṷ̄nā॒mpata̭ye॒ namaḥ̭ |
na॒dīnā॒gṃ sarvā̭sāmpi॒tre jṷhu॒tā
vi॒śvaka̭rmaṇe॒ viśvāhāma̭rtyagṃ ha॒viḥ |