📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
5.4 - দেবাসুরা সংযত্তা আসন্ন্ - কৃষ্ণ যজুর্বেদ তৈত্তিরীয সংহিতা পাঠঃ
5.4 - Devasura Samyatta Asann - Krishna Yajurveda Taittiriya Samhita Pathah
Krishna Vedic Bengali
কৃষ্ণ যজুর্বেদীয তৈত্তিরীয সংহিতাযা-ম্পঞ্চমকাণ্ডে চতুর্থঃ প্রশ্নঃ - ইষ্টকাত্রযাভিধানং
ও-ন্নমঃ পরমাত্মনে, শ্রী মহাগণপতযে নমঃ,
শ্রী গুরুভ্যো নমঃ । হ॒রিঃ॒ ওম্ ॥
দে॒বা॒সু॒রা-স্সং​যঁ॑ত্তা আস॒-ন্তে ন ব্য॑জযন্ত॒ স এ॒তা ইন্দ্র॑স্ত॒নূর॑পশ্য॒-ত্তা উপা॑ধত্ত॒ তাভি॒র্বৈ স ত॒নুব॑মিন্দ্রি॒যং-বীঁ॒র্য॑মা॒ত্মন্ন॑ধত্ত॒ ততো॑ দে॒বা অভ॑ব॒-ন্পরা-ঽসু॑রা॒ যদি॑ন্দ্রত॒নূরু॑প॒দধা॑তি ত॒নুব॑মে॒ব তাভি॑রিন্দ্রি॒যং-বীঁ॒র্যং॑-যঁজ॑মান আ॒ত্ম-ন্ধ॒ত্তে-ঽথো॒ সেন্দ্র॑মে॒বাগ্নিগ্ং সত॑নু-ঞ্চিনুতে॒ ভব॑ত্যা॒ত্মনা॒ পরা᳚-ঽস্য॒ ভ্রাতৃ॑ব্যো [ভ্রাতৃ॑ব্যঃ, ভ॒ব॒তি॒ য॒জ্ঞো] 1
ভবতি য॒জ্ঞো দে॒বেভ্যো-ঽপা᳚ক্রাম॒-ত্তম॑ব॒রুধ॒-ন্নাশ॑ক্নুব॒ন্ত এ॒তা য॑জ্ঞত॒নূর॑পশ্য॒-ন্তা উপা॑দধত॒ তাভি॒র্বৈ তে য॒জ্ঞমবা॑রুন্ধত॒ য-দ্য॑জ্ঞত॒নূরু॑প॒দধা॑তি য॒জ্ঞমে॒ব তাভি॒র্যজ॑মা॒নো-ঽব॑ রুন্ধে॒ ত্রয॑স্ত্রিগ্ং শত॒মুপ॑ দধাতি॒ ত্রয॑স্ত্রিগ্ংশ॒দ্বৈ দে॒বতা॑ দে॒বতা॑ এ॒বাব॑ রু॒ন্ধে ঽথো॒ সাত্মা॑নমে॒বাগ্নিগ্ং সত॑নু-ঞ্চিনুতে॒ সাত্মা॒-ঽমুষ্মি॑-​ল্লোঁ॒কে [-ঽমুষ্মি॑-​ল্লোঁ॒কে, ভ॒ব॒তি॒ য] 2
ভ॑বতি॒ য এ॒বং-বেঁদ॒ জ্যোতি॑ষ্মতী॒রুপ॑ দধাতি॒ জ্যোতি॑রে॒বাস্মি॑-ন্দধাত্যে॒তাভি॒র্বা অ॒গ্নিশ্চি॒তো জ্ব॑লতি॒ তাভি॑রে॒বৈন॒গ্ং॒ সমি॑ন্ধ উ॒ভযো॑রস্মৈ লো॒কযো॒র্জ্যোতি॑র্ভবতি নক্ষত্রেষ্ট॒কা উপ॑ দধাত্যে॒তানি॒ বৈ দি॒বো জ্যোতীগ্ং॑ষি॒ তান্যে॒বাব॑ রুন্ধে সু॒কৃতাং॒-বাঁ এ॒তানি॒ জ্যোতীগ্ং॑ষি॒ যন্নক্ষ॑ত্রাণি॒ তান্যে॒বা-ঽঽপ্নো॒ত্যথো॑ অনূকা॒শ-মে॒বৈতানি॒ [-মে॒বৈতানি॑, জ্যোতীগ্ং॑ষি কুরুতে] 3
জ্যোতীগ্ং॑ষি কুরুতে সুব॒র্গস্য॑ লো॒কস্যানু॑খ্যাত্যৈ॒ য-থ্সগ্গ্​স্পৃ॑ষ্টা উপদ॒দ্ধ্যা-দ্বৃষ্ট্যৈ॑ লো॒কমপি॑ দদ্ধ্যা॒দব॑র্​ষুকঃ প॒র্জন্যঃ॑ স্যা॒দসগ্গ্॑স্পৃষ্টা॒ উপ॑ দধাতি॒ বৃষ্ট্যা॑ এ॒ব লো॒ক-ঙ্ক॑রোতি॒ বর্​ষু॑কঃ প॒র্জন্যো॑ ভবতি পু॒রস্তা॑দ॒ন্যাঃ প্র॒তীচী॒রুপ॑ দধাতি প॒শ্চাদ॒ন্যাঃ প্রাচী॒স্তস্মা᳚-ত্প্রা॒চীনা॑নি চ প্রতী॒চীনা॑নি চ॒ নক্ষ॑ত্রা॒ণ্যা ব॑র্তন্তে ॥ 4 ॥
(ভ্রাতৃ॑ব্যো - লো॒ক - এ॒বৈতান্যে - ক॑চত্বারিগ্ংশচ্চ) (অ. 1)
ঋ॒ত॒ব্যা॑ উপ॑ দধাত্যৃতূ॒না-ঙ্কৢপ্ত্যৈ᳚ দ্ব॒দ্বম্মুপ॑ দধাতি॒ তস্মা᳚-দ্দ্ব॒ন্দ্বমৃ॒তবো ঽধৃ॑তেব॒ বা এ॒ষা যন্ম॑দ্ধ্য॒মা চিতি॑র॒ন্তরি॑ক্ষমিব॒ বা এ॒ষা দ্ব॒দ্বম্ম॒ন্যাসু॒ চিতী॒ষূপ॑ দধাতি॒ চত॑স্রো॒ মদ্ধ্যে॒ ধৃত্যা॑ অন্ত॒শ্শ্লেষ॑ণং॒-বাঁ এ॒তাশ্চিতী॑নাং॒-যঁদৃ॑ত॒ব্যা॑ যদৃ॑ত॒ব্যা॑ উপ॒দধা॑তি॒ চিতী॑নাং॒-বিঁধৃ॑ত্যা॒ অব॑কা॒মনূপ॑ দধাত্যে॒ষা বা অ॒গ্নের্যোনি॒-স্সযো॑নি- [অ॒গ্নের্যোনি॒-স্সযো॑নিম্, এ॒বাগ্নি-] 5
-মে॒বাগ্নি-ঞ্চি॑নুত উ॒বাচ॑ হ বি॒শ্বামি॒ত্রো ঽদ॒দি-থ্স ব্রহ্ম॒ণা-ঽন্নং॒-যঁস্যৈ॒তা উ॑পধী॒যান্তৈ॒ য উ॑ চৈনা এ॒বং-বেঁদ॒দিতি॑ সং​বঁথ্স॒রো বা এ॒ত-ম্প্র॑তি॒ষ্ঠাযৈ॑ নুদতে॒ যো᳚-ঽগ্নি-ঞ্চি॒ত্বা ন প্র॑তি॒তিষ্ঠ॑তি॒ পঞ্চ॒ পূর্বা॒শ্চিত॑যো ভব॒ন্ত্যথ॑ ষ॒ষ্ঠী-ঞ্চিতি॑-ঞ্চিনুতে॒ ষড্বা ঋ॒তবঃ॑ সং​বঁথ্স॒র ঋ॒তুষ্বে॒ব সং॑​বঁথ্স॒রে প্রতি॑তিষ্ঠত্যে॒ তা বা [প্রতি॑তিষ্ঠত্যে॒ তা বা, অধি॑পত্নী॒র্নামেষ্ট॑কা॒] 6
অধি॑পত্নী॒র্নামেষ্ট॑কা॒ যস্যৈ॒তা উ॑পধী॒যন্তে-ঽধি॑পতিরে॒ব স॑মা॒নানা᳚-ম্ভবতি॒ য-ন্দ্বি॒ষ্যা-ত্তমু॑প॒দধ॑-দ্ধ্যাযেদে॒তাভ্য॑ এ॒বৈন॑-ন্দে॒বতা᳚ভ্য॒ আ বৃ॑শ্চতি তা॒জগার্তি॒মার্চ্ছ॒ত্যঙ্গি॑রস-স্সুব॒র্গং-লোঁ॒কং-যঁন্তো॒ যা য॒জ্ঞস্য॒ নিষ্কৃ॑তি॒রাসী॒-ত্তামৃষি॑ভ্যঃ॒ প্রত্যৌ॑হ॒-ন্তদ্ধির॑ণ্যমভব॒দ্য-দ্ধি॑রণ্যশ॒ল্কৈঃ প্রো॒ক্ষতি॑ য॒জ্ঞস্য॒ নিষ্কৃ॑ত্যা॒ অথো॑ ভেষ॒জমে॒বা-ঽস্মৈ॑ করো॒- [-ঽস্মৈ॑ করোতি, অথো॑ রূ॒পেণৈ॒বৈন॒গ্ং॒] 7
-ত্যথো॑ রূ॒পেণৈ॒বৈন॒গ্ং॒ সম॑র্ধয॒ত্যথো॒ হির॑ণ্যজ্যোতিষৈ॒ব সু॑ব॒র্গং-লোঁ॒কমে॑তি সাহ॒স্রব॑তা॒ প্রোক্ষ॑তি সাহ॒স্রঃ প্র॒জাপ॑তিঃ প্র॒জাপ॑তে॒রাপ্ত্যা॑ ই॒মা মে॑ অগ্ন॒ ইষ্ট॑কা ধে॒নবঃ॑ স॒ন্ত্বিত্যা॑হ ধে॒নূরে॒বৈনাঃ᳚ কুরুতে॒ তা এ॑ন-ঙ্কাম॒দুঘা॑ অ॒মুত্রা॒মুষ্মি॑ন্ ঁলো॒ক উপ॑ তিষ্ঠন্তে ॥ 8 ॥
(সযো॑নি - মে॒তা বৈ - ক॑রো॒ত্যে - কা॒ন্নচ॑ত্বারি॒গ্ং॒শচ্চ॑) (অ. 2)
রু॒দ্রো বা এ॒ষ যদ॒গ্নি-স্স এ॒তর্​হি॑ জা॒তো যর্​হি॒ সর্ব॑শ্চি॒ত-স্স যথা॑ ব॒থ্সো জা॒ত-স্স্তন॑-ম্প্রে॒ফ্সত্যে॒বং-বাঁ এ॒ষ এ॒তর্​হি॑ ভাগ॒ধেয॒-ম্প্রেফ্স॑তি॒ তস্মৈ॒ যদাহু॑তি॒-ন্ন জু॑হু॒যাদ॑দ্ধ্ব॒র্যু-ঞ্চ॒ যজ॑মান-ঞ্চ ধ্যাযেচ্ছতরু॒দ্রীয॑-ঞ্জুহোতি ভাগ॒ধেযে॑নৈ॒বৈনগ্ং॑ শমযতি॒ না-ঽঽর্তি॒মার্চ্ছ॑ত্যদ্ধ্ব॒র্যুর্ন যজ॑মানো॒ য-দ্গ্রা॒ম্যাণা᳚-ম্পশূ॒না- [য-দ্গ্রা॒ম্যাণা᳚-ম্পশূ॒নাম্, পয॑সা জুহু॒যা-] 9
-ম্পয॑সা জুহু॒যা-দ্গ্রা॒ম্যা-ন্প॒শূঞ্ছু॒চা ঽর্পযে॒-দ্যদা॑র॒ণ্যানা॑-মার॒ণ্যান্ জ॑র্তিলযবা॒গ্বা॑ বা জুহু॒যা-দ্গ॑বীধুকযবা॒গ্বা॑ বা॒ ন গ্রা॒ম্যা-ন্প॒শূন্. হি॒নস্তি॒ না-ঽঽর॒ণ্যানথো॒ খল্বা॑হু॒রনা॑হুতি॒র্বৈ জ॒র্তিলা᳚শ্চ গ॒বীধু॑কা॒শ্চেত্য॑ জক্ষী॒রেণ॑ জুহোত্যাগ্নে॒যী বা এ॒ষা যদ॒জা-ঽঽহু॑ত্যৈ॒ব জু॑হোতি॒ ন গ্রা॒ম্যা-ন্প॒শূন্. হি॒নস্তি॒ না-ঽঽর॒ণ্যানঙ্গি॑রস-স্সুব॒র্গং-লোঁ॒কং-যঁন্তো॒- [-ঁলো॒কং-যঁন্তঃ॑, অ॒জাযা᳚-ঙ্ঘ॒র্ম-] 10
-ঽজাযা᳚-ঙ্ঘ॒র্ম-ম্প্রাসি॑ঞ্চ॒ন্​থ্সা শোচ॑ন্তী প॒র্ণ-ম্পরা॑-ঽজিহীত॒ সো᳚(1॒)-ঽর্কো॑-ঽভব॒-ত্তদ॒র্কস্যা᳚-র্ক॒ত্বম॑র্কপ॒র্ণেন॑ জুহোতি সযোনি॒ত্বাযোদ॒-ন্তিষ্ঠ॑ন্ জুহোত্যে॒ষা বৈ রু॒দ্রস্য॒ দি-খ্স্বাযা॑মে॒ব দি॒শি রু॒দ্র-ন্নি॒রব॑দযতে চর॒মাযা॒মিষ্ট॑কাযা-ঞ্জুহোত্যন্ত॒ত এ॒ব রু॒দ্র-ন্নি॒রব॑দযতে ত্রেধাবিভ॒ক্ত-ঞ্জু॑হোতি॒ ত্রয॑ ই॒মে লো॒কা ই॒মানে॒ব লো॒কান্-থ্স॒মাব॑দ্বীর্যান্ করো॒তীয॒ত্যগ্রে॑ জুহো॒- [জুহোতি, অথেয॒ত্যথেয॑তি॒] 11
-ত্যথেয॒ত্যথেয॑তি॒ ত্রয॑ ই॒মে লো॒কা এ॒ভ্য এ॒বৈনং॑-লোঁ॒কেভ্যঃ॑ শমযতি তি॒স্র উত্ত॑রা॒ আহু॑তীর্জুহোতি॒ ষ-ট্থ্স-ম্প॑দ্যন্তে॒ ষ-ড্বা ঋ॒তব॑ ঋ॒তুভি॑রে॒বৈনগ্ং॑ শমযতি॒ যদ॑নুপরি॒ক্রাম॑-ঞ্জুহু॒যাদ॑ন্তরবচা॒রিণগ্ং॑ রু॒দ্র-ঙ্কু॑র্যা॒দথো॒ খল্বা॑হুঃ॒ কস্যাং॒-বাঁ-ঽহ॑ দি॒শি রু॒দ্রঃ কস্যাং॒-বেঁত্য॑নুপরি॒ক্রাম॑মে॒ব হো॑ত॒ব্য॑-মপ॑রিবর্গমে॒বৈনগ্ং॑ শময- [শমযতি, এ॒তাবৈ] 12
-ত্যে॒তাবৈ দে॒বতা᳚-স্সুব॒র্গ্যা॑যা উ॑ত্ত॒মাস্তা যজ॑মানং-বাঁচযতি॒ তাভি॑রে॒বৈনগ্ং॑ সুব॒র্গং-লোঁ॒ক-ঙ্গ॑মযতি॒ য-ন্দ্বি॒ষ্যা-ত্তস্য॑ সঞ্চ॒রে প॑শূ॒না-ন্ন্য॑স্যে॒-দ্যঃ প্র॑থ॒মঃ প॒শুর॑ভি॒তিষ্ঠ॑তি॒ স আর্তি॒মার্চ্ছ॑তি ॥ 13 ॥
(প॒শূ॒নাং - ঁযন্তো - ঽগ্নে॑ জুহো॒ত্য - প॑রিবর্গমে॒বৈনগ্ং॑ শমযতি - ত্রি॒গ্ং॒শচ্চ॑) (অ. 3)
অশ্ম॒ন্নূর্জ॒মিতি॒ পরি॑ ষিঞ্চতি মা॒র্জয॑ত্যে॒বৈন॒মথো॑ ত॒র্পয॑ত্যে॒ব স এ॑ন-ন্তৃ॒প্তো ঽক্ষু॑দ্ধ্য॒-ন্নশো॑চ-ন্ন॒মুষ্মি॑ন্ ঁলো॒ক উপ॑ তিষ্ঠতে॒ তৃপ্য॑তি প্র॒জযা॑ প॒শুভি॒র্য এ॒বং-বেঁদ॒ তা-ন্ন॒ ইষ॒মূর্জ॑-ন্ধত্ত মরুত-স্সগ্ংররা॒ণা ইত্যা॒হান্নং॒-বাঁ ঊর্গন্ন॑-ম্ম॒রুতো-ঽন্ন॑মে॒বাব॑ রু॒ন্ধে ঽশ্মগ্গ্॑স্তে॒ ক্ষুদ॒মু-ন্তে॒ শু- [ক্ষুদ॒মু-ন্তে॒ শুক্, ঋ॒চ্ছ॒তু॒ য-ন্দ্বি॒ষ্ম] 14
-গৃ॑চ্ছতু॒ য-ন্দ্বি॒ষ্ম ইত্যা॑হ॒ যমে॒ব দ্বেষ্টি॒ তম॑স্য ক্ষু॒ধা চ॑ শু॒চা চা᳚র্পযতি॒ ত্রিঃ প॑রিষি॒ঞ্চ-ন্পর্যে॑তি ত্রি॒বৃদ্বা অ॒গ্নির্যাবা॑নে॒বা-গ্নিস্তস্য॒ শুচগ্ং॑ শমযতি॒ ত্রিঃ পুনঃ॒ পর্যে॑তি॒ ষ-ট্থ্স-ম্প॑দ্যন্তে॒ ষ-ড্বা ঋ॒তব॑ ঋ॒তুভি॑রে॒বাস্য॒ শুচগ্ং॑ শমযত্য॒পাং-বাঁ এ॒ত-ত্পুষ্পং॒-যঁদ্বে॑ত॒সো॑-ঽপাগ্ং - [যদ্বে॑ত॒সো॑-ঽপাম্, শরো-ঽব॑কা] 15
শরো-ঽব॑কা বেতসশা॒খযা॒ চাব॑কাভিশ্চ॒ বি ক॑র্​ষ॒ত্যাপো॒ বৈ শা॒ন্তা-শ্শা॒ন্তাভি॑রে॒বাস্য॒ শুচগ্ং॑ শমযতি॒ যো বা অ॒গ্নি-ঞ্চি॒ত-ম্প্র॑থ॒মঃ প॒শুর॑ধি॒ক্রাম॑তীশ্ব॒রো বৈ তগ্ং শু॒চা প্র॒দহো॑ ম॒ণ্ডূকে॑ন॒ বিক॑র্​ষত্যে॒ষ বৈ প॑শূ॒না-ম॑নুপজীবনী॒যো ন বা এ॒ষ গ্রা॒ম্যেষু॑ প॒শুষু॑ হি॒তো না-ঽঽর॒ণ্যেষু॒ তমে॒ব শু॒চা-ঽর্প॑যত্যষ্টা॒ভি-র্বি ক॑র্​ষ- [-র্বি ক॑র্​ষতি, অ॒ষ্টাক্ষ॑রা] 16
-ত্য॒ষ্টাক্ষ॑রা গায॒ত্রী গা॑য॒ত্রো᳚-ঽগ্নির্যাবা॑-নে॒বা-ঽগ্নিস্তস্য॒ শুচগ্ং॑ শমযতি পাব॒কব॑তীভি॒রন্নং॒-বৈঁ পা॑ব॒কো-ঽন্নে॑নৈ॒বাস্য॒ শুচগ্ং॑ শমযতি মৃ॒ত্যুর্বা এ॒ষ যদ॒গ্নির্ব্রহ্ম॑ণ এ॒তদ্রূ॒পং-যঁ-ত্কৃ॑ষ্ণাজি॒ন-ঙ্কার্​ষ্ণী॑ উপা॒নহা॒বুপ॑ মুঞ্চতে॒ ব্রহ্ম॑ণৈ॒ব মৃ॒ত্যোর॒ন্তর্ধ॑ত্তে॒ ঽন্তর্মৃ॒ত্যোর্ধ॑ত্তে॒ ঽন্তর॒ন্নাদ্যা॒-দিত্যা॑হুর॒ন্যা-মু॑পমু॒ঞ্চতে॒-ঽন্যা-ন্নান্ত- [-ঽন্যা-ন্নান্তঃ, এ॒ব মৃ॒ত্যোর্ধ॒ত্তে] 17
-রে॒ব মৃ॒ত্যোর্ধ॒ত্তে ঽবা॒-ঽন্নাদ্যগ্ং॑ রুন্ধে॒ নম॑স্তে॒ হর॑সে শো॒চিষ॒ ইত্যা॑হ নম॒স্কৃত্য॒ হি বসী॑যাগ্ং সমুপ॒চর॑ন্ত্য॒ন্য-ন্তে॑ অ॒স্ম-ত্ত॑পন্তু হে॒তয॒ ইত্যা॑হ॒ যমে॒ব দ্বেষ্টি॒ তম॑স্য শু॒চা-ঽর্প॑যতি পাব॒কো অ॒স্মভ্যগ্ং॑ শি॒বো ভ॒বেত্যা॒হান্নং॒-বৈঁ পা॑ব॒কো-ঽন্ন॑মে॒বাব॑ রুন্ধে॒ দ্বাভ্যা॒মধি॑ ক্রামতি॒ প্রতি॑ষ্ঠিত্যা অপ॒স্য॑বতীভ্যা॒গ্ং॒ শান্ত্যৈ᳚ ॥ 18 ॥
(শু - গ্বে॑ত॒সো॑-ঽপা - ম॑ষ্টা॒ভির্বি ক॑র্​ষতি॒ - নান্ত - রেকা॒ন্ন প॑ঞ্চা॒শচ্চ॑) (অ. 4)
নৃ॒ষদে॒ বডিতি॒ ব্যাঘা॑রযতি প॒ঙ্ক্ত্যা-ঽঽহু॑ত্যা যজ্ঞমু॒খমা র॑ভতে ঽক্ষ্ণ॒যা ব্যাঘা॑রযতি॒ তস্মা॑দক্ষ্ণ॒যা প॒শবো-ঽঙ্গা॑নি॒ প্রহ॑রন্তি॒ প্রতি॑ষ্ঠিত্যৈ॒ যদ্ব॑ষট্কু॒র্যা-দ্যা॒তযা॑মা-ঽস্য বষট্কা॒র-স্স্যা॒দ্যন্ন ব॑ষট্কু॒র্যা-দ্রক্ষাগ্ং॑সি য॒জ্ঞগ্ং হ॑ন্যু॒র্বডিত্যা॑হ প॒রোক্ষ॑মে॒ব বষ॑-ট্করোতি॒ নাস্য॑ যা॒তযা॑মা বষট্কা॒রো ভব॑তি॒ ন য॒জ্ঞগ্ং রক্ষাগ্ং॑সি ঘ্নন্তি হু॒তাদো॒ বা অ॒ন্যে দে॒বা [অ॒ন্যে দে॒বাঃ, অ॒হু॒তাদো॒-ঽন্যে] 19
অ॑হু॒তাদো॒-ঽন্যে তান॑গ্নি॒চিদে॒বোভযা᳚-ন্প্রীণাতি॒ যে দে॒বা দে॒বানা॒মিতি॑ দ॒দ্ধ্না ম॑ধুমি॒শ্রেণাবো᳚ক্ষতি হু॒তাদ॑শ্চৈ॒ব দে॒বান॑হু॒তাদ॑শ্চ॒ যজ॑মানঃ প্রীণাতি॒ তে যজ॑মান-ম্প্রীণন্তি দ॒দ্ধ্নৈব হু॒তাদঃ॑ প্রী॒ণাতি॒ মধু॑ষা ঽহু॒তাদো᳚ গ্রা॒ম্যং-বাঁ এ॒তদন্নং॒-যঁদ্দদ্ধ্যা॑র॒ণ্য-ম্মধু॒ যদ্দ॒ধ্না ম॑ধুমি॒শ্রেণা॒-বোক্ষ॑ত্যু॒ভয॒স্যা-ঽব॑রুদ্ধ্যৈ গ্রুমু॒ষ্টিনা-ঽবো᳚ক্ষতি প্রাজাপ॒ত্যো [প্রাজাপ॒ত্যঃ, বৈ গ্রু॑মু॒ষ্টি-] 20
বৈ গ্রু॑মু॒ষ্টি-স্স॑যোনি॒ত্বায॒ দ্বাভ্যা॒-ম্প্রতি॑ষ্ঠিত্যা অনুপরি॒চার॒-মবো᳚ক্ষ॒ত্য-প॑রিবর্গমে॒বৈনা᳚-ন্প্রীণাতি॒ বি বা এ॒ষ প্রা॒ণৈঃ প্র॒জযা॑ প॒শুভি॑র্-ঋদ্ধ্যতে॒ যো᳚-ঽগ্নি-ঞ্চি॒ন্বন্ন॑ধি॒ক্রাম॑তি প্রাণ॒দা অ॑পান॒দা ইত্যা॑হ প্রা॒ণানে॒বা-ঽঽত্ম-ন্ধ॑ত্তে বর্চো॒দা ব॑রিবো॒দা ইত্যা॑হ প্র॒জা বৈ বর্চঃ॑ প॒শবো॒ বরি॑বঃ প্র॒জামে॒ব প॒শূনা॒ত্ম-ন্ধ॑ত্ত॒ ইন্দ্রো॑ বৃ॒ত্রম॑হ॒ন্তং-বৃঁ॒ত্রো [বৃ॒ত্রম॑হ॒ন্তং-বৃঁ॒ত্রঃ, হ॒ত-ষ্ষো॑ড॒শভি॑-] 21
হ॒ত-ষ্ষো॑ড॒শভি॑-র্ভো॒গৈর॑সিনা॒-থ্স এ॒তাম॒গ্নযে-ঽনী॑কবত॒ আহু॑তিমপশ্য॒-ত্তাম॑জুহো॒-ত্তস্যা॒গ্নিরনী॑ কবা॒ন্​থ্স্বেন॑ ভাগ॒ধেযে॑ন প্রী॒ত-ষ্ষো॑ডশ॒ধা বৃ॒ত্রস্য॑ ভো॒গানপ্য॑দহ-দ্বৈশ্বকর্ম॒ণেন॑ পা॒প্মনো॒ নির॑মুচ্যত॒ যদ॒গ্নযে-ঽনী॑কবত॒ আহু॑তি-ঞ্জু॒হোত্য॒গ্নিরে॒বা-ঽস্যানী॑কবা॒ন্​থ্স্বেন॑ ভাগ॒ধেযে॑ন প্রী॒তঃ পা॒প্মান॒মপি॑ দহতি বৈশ্বকর্ম॒ণেন॑ পা॒প্মনো॒ নির্মু॑চ্যতে॒ য-ঙ্কা॒মযে॑ত চি॒র-ম্পা॒প্মনো॒ [চি॒র-ম্পা॒প্মনঃ॑, নির্মু॑চ্যে॒তেত্যেকৈ॑ক॒-] 22
নির্মু॑চ্যে॒তেত্যেকৈ॑ক॒-ন্তস্য॑ জুহুযাচ্চি॒রমে॒ব পা॒প্মনো॒ নির্মু॑চ্যতে॒ য-ঙ্কা॒মযে॑ত তা॒জ-ক্পা॒প্মনো॒ নির্মু॑চ্যে॒তেতি॒ সর্বা॑ণি॒ তস্যা॑নু॒দ্রুত্য॑ জুহুযা-ত্তা॒জগে॒ব পা॒প্মনো॒ নির্মু॑চ্য॒তে-ঽথো॒ খলু॒ নানৈ॒ব সূ॒ক্তাভ্যা᳚-ঞ্জুহোতি॒ নানৈ॒ব সূ॒ক্তযো᳚র্বী॒র্য॑-ন্দধা॒ত্যথো॒ প্রতি॑ষ্ঠিত্যৈ ॥ 23 ॥
(দে॒বাঃ - প্রা॑জাপ॒ত্যো-বৃ॒ত্র - শ্চি॒র-ম্পা॒প্মন॑ - শ্চত্বারি॒গ্ং॒শচ্চ॑) (অ. 5)
উদে॑নমুত্ত॒রা-ন্ন॒যেতি॑ স॒মিধ॒ আ দ॑ধাতি॒ যথা॒ জনং॑-যঁ॒তে॑-ঽব॒স-ঙ্ক॒রোতি॑ তা॒দৃগে॒ব ত-ত্তি॒স্র আ দ॑ধাতি ত্রি॒বৃদ্বা অ॒গ্নির্যাবা॑নে॒-বাগ্নিস্তস্মৈ॑ ভাগ॒ধেয॑-ঙ্করো॒ত্যৌদু॑ম্বরী-র্ভব॒ন্ত্যূর্গ্বা উ॑দু॒ম্বর॒ ঊর্জ॑মে॒বাস্মা॒ অপি॑ দধা॒ত্যুদু॑ ত্বা॒ বিশ্বে॑ দে॒বা ইত্যা॑হ প্রা॒ণা বৈ বিশ্বে॑ দে॒বাঃ প্রা॒ণৈ- [প্রা॒ণৈঃ, এ॒বৈন॒-] 24
-রে॒বৈন॒-মুদ্য॑চ্ছ॒তে ঽগ্নে॒ ভর॑ন্তু॒ চিত্তি॑ভি॒রিত্যা॑হ॒ যস্মা॑ এ॒বৈন॑-ঞ্চি॒ত্তাযো॒দ্যচ্ছ॑তে॒ তেনৈ॒বৈন॒গ্ং॒ সম॑র্ধযতি॒ পঞ্চ॒ দিশো॒ দৈবী᳚র্য॒জ্ঞম॑বন্তু দে॒বীরিত্যা॑হ॒ দিশো॒ হ্যে॑ষো-ঽনু॑ প্র॒চ্যব॒তে ঽপাম॑তি-ন্দুর্ম॒তি-ম্বাধ॑মানা॒ ইত্যা॑হ॒ রক্ষ॑সা॒মপ॑হত্যৈ রা॒যস্পোষে॑ য॒জ্ঞপ॑তি-মা॒ভজ॑ন্তী॒রিত্যা॑হ প॒শবো॒ বৈ রা॒যস্পোষঃ॑ [রা॒যস্পোষঃ॑, প॒শূনে॒বাব॑] 25
প॒শূনে॒বাব॑ রুন্ধে ষ॒ড্ভির্​হ॑রতি॒ ষ-ড্বা ঋ॒তব॑ ঋ॒তুভি॑রে॒বৈনগ্ং॑ হরতি॒ দ্বে প॑রি॒গৃহ্য॑বতী ভবতো॒ রক্ষ॑সা॒মপ॑হত্যৈ॒ সূর্য॑রশ্মি॒র্॒হরি॑কেশঃ পু॒রস্তা॒দিত্যা॑হ॒ প্রসূ᳚ত্যৈ॒ ততঃ॑ পাব॒কা আ॒শিষো॑ নো জুষন্তা॒মিত্যা॒হান্নং॒-বৈঁ পা॑ব॒কো-ঽন্ন॑মে॒বাব॑ রুন্ধে দেবাসু॒রা-স্সং​যঁ॑ত্তা আস॒-ন্তে দে॒বা এ॒ত-দপ্র॑তিরথ-মপশ্য॒-ন্তেন॒ বৈ তে᳚ প্র॒- [বৈ তে᳚ প্র॒তি, অসু॑রানজয॒-ন্ত-] 26
-ত্যসু॑রানজয॒-ন্ত-দপ্র॑তিরথস্যা-প্রতিরথ॒ত্বং-যঁদপ্র॑তিরথ-ন্দ্বি॒তীযো॒ হোতা॒-ঽন্বাহা᳚প্র॒ত্যে॑ব তেন॒ যজ॑মানো॒ ভ্রাতৃ॑ব্যান্ জয॒ত্যথো॒ অন॑ভিজিতমে॒বাভি জ॑যতি দশ॒র্চ-ম্ভ॑বতি॒ দশা᳚ক্ষরা বি॒রা-ড্বি॒রাজে॒মৌ লো॒কৌ বিধৃ॑তা ব॒নযো᳚র্লো॒কযো॒র্বিধৃ॑ত্যা॒ অথো॒ দশা᳚ক্ষরা বি॒রাডন্নং॑-বিঁ॒রা-ড্বি॒রাজ্যে॒বান্নাদ্যে॒ প্রতি॑তিষ্ঠ॒ত্যস॑দিব॒ বা অ॒ন্তরি॑ক্ষম॒ন্তরি॑ক্ষমি॒বা ঽঽগ্নী᳚দ্ধ্র॒-মাগ্নী॒দ্ধ্রে- [-মাগ্নী᳚দ্ধ্রে, অশ্মা॑ন॒-ন্নি দ॑ধাতি] 27
-ঽশ্মা॑ন॒-ন্নি দ॑ধাতি স॒ত্ত্বায॒ দ্বাভ্যা॒-ম্প্রতি॑ষ্ঠিত্যৈ বি॒মান॑ এ॒ষ দি॒বো মদ্ধ্য॑ আস্ত॒ ইত্যা॑হ॒ ব্যে॑বৈতযা॑ মিমীতে॒ মদ্ধ্যে॑ দি॒বো নিহি॑তঃ॒ পৃশ্ঞি॒রশ্মেত্যা॒হান্নং॒-বৈঁ পৃশ্ঞ্যন্ন॑মে॒বাব॑ রুন্ধে চত॒সৃভি॒রা পুচ্ছা॑দেতি চ॒ত্বারি॒ ছন্দাগ্ং॑সি॒ ছন্দো॑ভিরে॒বেন্দ্রং॒-বিঁশ্বা॑ অবীবৃধ॒ন্নিত্যা॑হ॒ বৃদ্ধি॑মে॒বোপাব॑র্ততে॒ বাজা॑না॒গ্ং॒ সত্প॑তি॒-ম্পতি॒- [সত্প॑তি॒-ম্পতি᳚ম্, ইত্যা॒হা-ঽন্নং॒-বৈঁ] 28
-মিত্যা॒হা-ঽন্নং॒-বৈঁ বাজো-ঽন্ন॑মে॒বাব॑ রুন্ধে সুম্ন॒হূর্য॒জ্ঞো দে॒বাগ্ং আ চ॑ বক্ষ॒দিত্যা॑হ প্র॒জা বৈ প॒শবঃ॑ সু॒ম্ন-ম্প্র॒জামে॒ব প॒শূনা॒ত্ম-ন্ধ॑ত্তে॒ যক্ষ॑দ॒গ্নির্দে॒বো দে॒বাগ্ং আ চ॑ বক্ষ॒দিত্যা॑হ স্ব॒গাকৃ॑ত্যৈ॒ বাজ॑স্য মা প্রস॒বেনো᳚-দ্গ্রা॒ভেণোদ॑গ্রভী॒দিত্যা॑হা॒সৌ বা আ॑দি॒ত্য উ॒দ্যন্নু॑দ্গ্রা॒ভ এ॒ষ নি॒ম্রোচ॑-ন্নিগ্রা॒ভো ব্রহ্ম॑ণৈ॒বা-ঽঽত্মান॑মু-দ্গৃ॒হ্ণাতি॒ ব্রহ্ম॑ণা॒ ভ্রাতৃ॑ব্য॒-ন্নি গৃ॑হ্ণাতি ॥ 29 ॥
(প্রা॒ণৈঃ - পোষো᳚ - প্র॒ত্যা - গ্নী᳚দ্ধে॒ - পতি॑ - মে॒ষ - দশ॑ চ) (অ. 6)
প্রাচী॒মনু॑ প্র॒দিশ॒-ম্প্রেহি॑ বি॒দ্বানিত্যা॑হ দেবলো॒ক-মে॒বৈতযো॒পাব॑র্ততে॒ ক্রম॑দ্ধ্বম॒গ্নিনা॒ নাক॒-মিত্যা॑হে॒মানে॒বৈতযা॑ লো॒কান্ ক্র॑মতে পৃথি॒ব্যা অ॒হমুদ॒ন্তরি॑ক্ষ॒মা ঽরু॑হ॒মিত্যা॑হে॒মানে॒বৈতযা॑ লো॒কান্-থ্স॒মারো॑হতি॒ সুব॒র্যন্তো॒ নাপে᳚ক্ষন্ত॒ ইত্যা॑হ সুব॒র্গমে॒বৈতযা॑ লো॒কমে॒ত্যগ্নে॒ প্রেহি॑ [প্রেহি॑, প্র॒থ॒মো] 30
প্রথ॒মো দে॑বয॒তা-মিত্যা॑হো॒ভযে᳚ষ্বে॒বৈতযা॑ দেবমনু॒ষ্যেষু॒ চক্ষু॑র্দধাতি প॒ঞ্চভি॒রধি॑ ক্রামতি॒ পাঙ্ক্তো॑ য॒জ্ঞো যাবা॑নে॒ব য॒জ্ঞস্তেন॑ স॒হ সু॑ব॒র্গং-লোঁ॒কমে॑তি॒ নক্তো॒ষাসেতি॑ পুরো-ঽনুবা॒ক্যা॑মন্বা॑হ॒ প্রত্যা॒ অগ্নে॑ সহস্রা॒ক্ষেত্যা॑হ সাহ॒স্রঃ প্র॒জাপ॑তিঃ প্র॒জাপ॑তে॒রাপ্ত্যৈ॒ তস্মৈ॑ তে বিধেম॒ বাজা॑য॒ স্বাহেত্যা॒হান্নং॒-বৈঁ বাজো-ঽন্ন॑-মে॒বাব॑ [বাজো-ঽন্ন॑-মে॒বাব॑, রু॒ন্ধে॒ দ॒দ্ধ্নঃ] 31
রুন্ধে দ॒দ্ধ্নঃ পূ॒র্ণামৌদু॑ম্বরীগ্​ স্বযমাতৃ॒ণ্ণাযা᳚-ঞ্জুহো॒ত্যূর্গ্বৈ দদ্ধ্যূর্গু॑দু॒ম্বরো॒-ঽসৌ স্ব॑যমাতৃ॒ণ্ণা ঽমুষ্যা॑মে॒বোর্জ॑-ন্দধাতি॒ তস্মা॑দ॒মুতো॒-ঽর্বাচী॒মূর্জ॒মুপ॑ জীবামস্তি॒সৃভিঃ॑ সাদযতি ত্রি॒বৃদ্বা অ॒গ্নির্যাবা॑নে॒বাগ্নিস্ত-ম্প্র॑তি॒ষ্ঠা-ঙ্গ॑মযতি॒ প্রেদ্ধো॑ অগ্নে দীদিহি পু॒রো ন॒ ইত্যৌদু॑ম্বরী॒মা দ॑ধাত্যে॒ষা বৈ সূ॒র্মী কর্ণ॑কাবত্যে॒তযা॑ হ স্ম॒ [হ স্ম, বৈ] 32
বৈ দে॒বা অসু॑রাণাগ্ং শতত॒র্॒হাগ্​ স্তৃগ্ং॑হন্তি॒ যদে॒তযা॑ স॒মিধ॑মা॒দধা॑তি॒ বজ্র॑মে॒বৈতচ্ছ॑ত॒ঘ্নীং-যঁজ॑মানো॒ ভ্রাতৃ॑ব্যায॒ প্রহ॑রতি॒ স্তৃত্যা॒ অছ॑ম্বট্কারং-বিঁ॒ধেম॑ তে পর॒মে জন্ম॑ন্নগ্ন॒ ইতি॒ বৈক॑ঙ্কতী॒মা দ॑ধাতি॒ ভা এ॒বাব॑ রুন্ধে॒ তাগ্ং স॑বি॒তুর্বরে᳚ণ্যস্য চি॒ত্রামিতি॑ শমী॒মযী॒গ্ং॒ শান্ত্যা॑ অ॒গ্নির্বা॑ হ॒ বা অ॑গ্নি॒চিত॑-ন্দু॒হে᳚-ঽগ্নি॒চিদ্বা॒-ঽগ্নি-ন্দু॑হে॒ তাগ্ং [তাম্, স॒বি॒তু-] 33
স॑বি॒তু-র্বরে᳚ণ্যস্য চি॒ত্রামিত্যা॑হৈ॒ষ বা অ॒গ্নের্দোহ॒স্তম॑স্য॒ কণ্ব॑ এ॒ব শ্রা॑য॒সো॑-ঽবে॒-ত্তেন॑ হ স্মৈন॒গ্ং॒ স দু॑হে॒ যদে॒তযা॑ স॒মিধ॑-মা॒দধা᳚ত্যগ্নি॒চিদে॒ব তদ॒গ্নি-ন্দু॑হে স॒প্ত তে॑ অগ্নে স॒মিধঃ॑ স॒প্তজি॒হ্বা ইত্যা॑হ স॒প্তৈবাস্য॒ সাপ্তা॑নি প্রীণাতি পূ॒র্ণযা॑ জুহোতি পূ॒র্ণ ই॑ব॒ হি প্র॒জাপ॑তিঃ প্র॒জাপ॑তে॒- [প্র॒জাপ॑তেঃ, আপ্ত্যৈ॒] 34
-রাপ্ত্যৈ॒ ন্যূ॑নযা জুহোতি॒ ন্যূ॑না॒দ্ধি প্র॒জাপ॑তিঃ প্র॒জা অসৃ॑জত প্র॒জানা॒গ্ং॒ সৃষ্ট্যা॑ অ॒গ্নির্দে॒বেভ্যো॒ নিলা॑যত॒ স দিশো-ঽনু॒ প্রা-ঽবি॑শ॒জ্জুহ্ব॒ন্মন॑সা॒ দিশো᳚ দ্ধ্যাযে দ্দি॒গ্ভ্য এ॒বৈন॒মব॑ রুন্ধে দ॒দ্ধ্না পু॒রস্তা᳚জ্জুহো॒ত্যা-জ্যে॑নো॒পরি॑ষ্টা॒-ত্তেজ॑শ্চৈ॒বাস্মা॑ ইন্দ্রি॒য-ঞ্চ॑ স॒মীচী॑ দধাতি॒ দ্বাদ॑শকপালো বৈশ্বান॒রো ভ॑বতি॒ দ্বাদ॑শ॒ মাসা᳚-স্সং​বঁথ্স॒র-স্সং॑​বঁথ্স॒রো᳚-ঽগ্নির্বৈ᳚শ্বান॒র-স্সা॒ক্ষা- [-ঽগ্নির্বৈ᳚শ্বান॒র-স্সা॒ক্ষাত্, এ॒ব বৈ᳚শ্বান॒রমব॑] 35
-দে॒ব বৈ᳚শ্বান॒রমব॑ রুন্ধে॒ য-ত্প্র॑যাজানূযা॒জান্ কু॒র্যাদ্বিক॑স্তি॒-স্সা য॒জ্ঞস্য॑ দর্বিহো॒ম-ঙ্ক॑রোতি য॒জ্ঞস্য॒ প্রতি॑ষ্ঠিত্যৈ রা॒ষ্ট্রং-বৈঁ বৈ᳚শ্বান॒রো বিণ্ম॒রুতো॑ বৈশ্বান॒রগ্ং হু॒ত্বা মা॑রু॒তান্ জু॑হোতি রা॒ষ্ট্র এ॒ব বিশ॒মনু॑ বদ্ধ্নাত্যু॒চ্চৈ-র্বৈ᳚শ্বান॒রস্যা-ঽঽ শ্রা॑বযত্যুপা॒গ্ং॒শু মা॑রু॒তান্ জু॑হোতি॒ তস্মা᳚-দ্রা॒ষ্ট্রং-বিঁশ॒মতি॑ বদতি মারু॒তা ভ॑বন্তি ম॒রুতো॒ বৈ দে॒বানাং॒-বিঁশো॑ দেববি॒শেনৈ॒বাস্মৈ॑ মনুষ্যবি॒শ -মব॑ রুন্ধে স॒প্ত ভ॑বন্তি স॒প্তগ॑ণা॒ বৈ ম॒রুতো॑ গণ॒শ এ॒ব বিশ॒মব॑ রুন্ধে গ॒ণেন॑ গ॒ণম॑নু॒দ্রুত্য॑ জুহোতি॒ বিশ॑মে॒বাস্মা॒ অনু॑বর্ত্মান-ঙ্করোতি ॥ 36 ॥
(অগ্নে॒ প্রেহ্য - ব॑ - স্ম - দুহে॒ তাং - প্র॒জাপ॑তেঃ - সা॒ক্ষান্ - ম॑নুষ্যবি॒শ - মেক॑বিগ্ংশতিশ্চ) (অ. 7)
বসো॒র্ধারা᳚-ঞ্জুহোতি॒ বসো᳚র্মে॒ ধারা॑-ঽস॒দিতি॒ বা এ॒ষা হূ॑যতে ঘৃ॒তস্য॒ বা এ॑নমে॒ষা ধারা॒-ঽমুষ্মি॑ন্ ঁলো॒কে পিন্ব॑মা॒নোপ॑ তিষ্ঠত॒ আজ্যে॑ন জুহোতি॒ তেজো॒ বা আজ্য॒-ন্তেজো॒ বসো॒র্ধারা॒ তেজ॑সৈ॒বাস্মৈ॒ তেজো-ঽব॑ রু॒ন্ধে-ঽথো॒ কামা॒ বৈ বসো॒র্ধারা॒ কামা॑নে॒বাব॑ রুন্ধে॒ য-ঙ্কা॒মযে॑ত প্রা॒ণান॑স্যা॒-ঽন্নাদ্যং॒-বিঁ- [-ঽন্নাদ্যং॒-বিঁ, ছি॒ন্দ্যা॒মিতি॑] 37
-চ্ছি॑ন্দ্যা॒মিতি॑ বি॒গ্রাহ॒-ন্তস্য॑ জুহুযা-ত্প্রা॒ণানে॒বাস্যা॒ন্নাদ্যং॒-বিঁচ্ছি॑নত্তি॒ য-ঙ্কা॒মযে॑ত প্রা॒ণান॑স্যা॒ন্নাদ্য॒গ্ং॒ স-ন্ত॑নুযা॒মিতি॒ স-ন্ত॑তা॒-ন্তস্য॑ জুহুযা-ত্প্রা॒ণানে॒বাস্যা॒ন্নাদ্য॒গ্ং॒ স-ন্ত॑নোতি॒ দ্বাদ॑শ দ্বাদ॒শানি॑ জুহোতি॒ দ্বাদ॑শ॒ মাসা᳚-স্সং​বঁথ্স॒র-স্সং॑​বঁথ্স॒রেণৈ॒ বাস্মা॒ অন্ন॒মব॑ রু॒ন্ধে ঽন্ন॑-ঞ্চ॒ মে-ঽক্ষু॑চ্চ ম॒ ইত্যা॑হৈ॒ ত-দ্বা [ইত্যা॑হৈ॒ ত-দ্বৈ, অন্ন॑স্য রূ॒পগ্ং] 38
অন্ন॑স্য রূ॒পগ্ং রূ॒পেণৈ॒বান্ন॒মব॑ রুন্ধে॒ ঽগ্নিশ্চ॑ ম॒ আপ॑শ্চ ম॒ ইত্যা॑হৈ॒ষা বা অন্ন॑স্য॒ যোনি॒-স্সযো᳚ন্যে॒বান্ন॒মব॑ রুন্ধে-ঽর্ধে॒ন্দ্রাণি॑ জুহোতি দে॒বতা॑ এ॒বাব॑ রুন্ধে॒ য-থ্সর্বে॑ষা-ম॒র্ধমিন্দ্রঃ॒ প্রতি॒ তস্মা॒দিন্দ্রো॑ দে॒বতা॑না-ম্ভূযিষ্ঠ॒ভাক্ত॑ম॒ ইন্দ্র॒মুত্ত॑রমাহে-ন্দ্রি॒যমে॒বাস্মি॑-ন্নু॒পরি॑ষ্টা-দ্দধাতি যজ্ঞাযু॒ধানি॑ জুহোতি য॒জ্ঞো [য॒জ্ঞঃ, বৈ য॑জ্ঞাযু॒ধানি॑] 39
বৈ য॑জ্ঞাযু॒ধানি॑ য॒জ্ঞমে॒বাব॑ রু॒ন্ধে-ঽথো॑ এ॒তদ্বৈ য॒জ্ঞস্য॑ রূ॒পগ্ং রূ॒পেণৈ॒ব য॒জ্ঞমব॑ রুন্ধে ঽবভৃ॒থশ্চ॑ মে স্বগাকা॒রশ্চ॑ ম॒ ইত্যা॑হ স্ব॒গাকৃ॑ত্যা অ॒গ্নিশ্চ॑ মে ঘ॒র্মশ্চ॑ ম॒ ইত্যা॑হৈ॒ত-দ্বৈ ব্র॑হ্মবর্চ॒সস্য॑ রূ॒পগ্ং রূ॒পেণৈ॒ব ব্র॑হ্মবর্চ॒সমব॑ রুন্ধ॒ ঋক্চ॑ মে॒ সাম॑ চ ম॒ ইত্যা॑হৈ॒- [ম॒ ইত্যা॑হ, এ॒তদ্বৈ ছন্দ॑সাগ্ং] 40
-তদ্বৈ ছন্দ॑সাগ্ং রূ॒পগ্ং রূ॒পেণৈ॒ব ছন্দা॒গ্॒স্যব॑ রুন্ধে॒ গর্ভা᳚শ্চ মে ব॒থ্সাশ্চ॑ ম॒ ইত্যা॑হৈ॒ত-দ্বৈ প॑শূ॒নাগ্ং রূ॒পগ্ং রূ॒পেণৈ॒ব প॒শূনব॑ রুন্ধে॒ কল্পা᳚ন্ জুহো॒ত্য কৢ॑প্তস্য॒ কৢপ্ত্যৈ॑ যুগ্মদযু॒জে জু॑হোতি মিথুন॒ত্বাযো᳚-ত্ত॒রাব॑তী ভবতো॒-ঽভিক্রা᳚ন্ত্যা॒ একা॑ চ মে তি॒স্রশ্চ॑ ম॒ ইত্যা॑হ দেবছন্দ॒সং-বাঁ একা॑ চ তি॒স্রশ্চ॑ [তি॒স্রশ্চ॑, ম॒নু॒ষ্য॒ছ॒ন্দ॒স-ঞ্চত॑স্রশ্চা॒-ঽষ্টৌ] 41
মনুষ্যছন্দ॒স-ঞ্চত॑স্রশ্চা॒-ঽষ্টৌ চ॑ দেবছন্দ॒স-ঞ্চৈ॒ব ম॑নুষ্য ছন্দ॒সঞ্চা-ঽব॑ রুন্ধ॒ আ ত্রয॑স্ত্রিগ্ং শতো জুহোতি॒ ত্রয॑স্ত্রিগ্ংশ॒দ্বৈ দে॒বতা॑ দে॒বতা॑ এ॒বাব॑ রুন্ধ॒ আ-ঽষ্টাচ॑ত্বারিগ্ংশতো জুহোত্য॒ষ্টাচ॑ত্বারিগ্ং-শদক্ষরা॒ জগ॑তী॒ জাগ॑তাঃ প॒শবো॒ জগ॑ত্যৈ॒বাস্মৈ॑ প॒শূনব॑ রুন্ধে॒ বাজ॑শ্চ প্রস॒বশ্চেতি॑ দ্বাদ॒শ-ঞ্জু॑হোতি॒ দ্বাদ॑শ॒ মাসা᳚-স্সং​বঁথ্স॒র-স্সং॑​বঁথ্স॒র এ॒ব প্রতি॑ তিষ্ঠতি ॥ 42 ॥
(বি - বৈ - য॒জ্ঞঃ-সাম॑ চ ম॒ ইত্যা॑হ - চ তি॒স্র - শ্চৈকা॒ন্ন প॑ঞ্চা॒শচ্চ॑) (অ. 8)
অ॒গ্নির্দে॒বেভ্যো ঽপা᳚ক্রাম-দ্ভাগ॒ধেয॑মি॒চ্ছমা॑ন॒স্ত-ন্দে॒বা অ॑ব্রুব॒ন্নুপ॑ ন॒ আ ব॑র্তস্ব হ॒ব্য-ন্নো॑ ব॒হেতি॒ সো᳚-ঽব্রবী॒-দ্বরং॑-বৃঁণৈ॒ মহ্য॑মে॒ব বা॑জপ্রস॒বীয॑-ঞ্জুহব॒ন্নিতি॒ তস্মা॑দ॒গ্নযে॑ বাজপ্রস॒বীয॑-ঞ্জুহ্বতি॒ য-দ্বা॑জপ্রস॒বীয॑-ঞ্জু॒হোত্য॒গ্নিমে॒ব ত-দ্ভা॑গ॒ধেযে॑ন॒ সম॑র্ধয॒ত্যথো॑ অভিষে॒ক এ॒বাস্য॒ স চ॑তুর্দ॒শভি॑র্জুহোতি স॒প্ত গ্রা॒ম্যা ওষ॑ধয-স্স॒প্তা- [ওষ॑ধয-স্স॒প্ত, অ॒র॒ণ্যা উ॒ভযী॑ষা॒-] 43
-ঽঽর॒ণ্যা উ॒ভযী॑ষা॒-মব॑রুদ্ধ্যা॒ অন্ন॑স্যান্নস্য জুহো॒ত্যন্ন॑স্যান্ন॒স্যা-ব॑রুদ্ধ্যা॒ ঔদু॑ম্বরেণ স্রু॒বেণ॑ জুহো॒ত্যূর্গ্বা উ॑দু॒ম্বর॒ ঊর্গন্ন॑মূ॒র্জৈবাস্মা॒ ঊর্জ॒মন্ন॒মব॑ রুন্ধে॒ ঽগ্নির্বৈ দে॒বানা॑-ম॒ভিষি॑ক্তো-ঽগ্নি॒চি-ন্ম॑নু॒ষ্যা॑ণা॒-ন্তস্মা॑দগ্নি॒চি-দ্বর্​ষ॑তি॒ ন ধা॑বে॒দব॑রুদ্ধ॒গ্গ্॒ হ্য॑স্যা-ন্ন॒মন্ন॑মিব॒ খলু॒ বৈ ব॒র্॒ষং-যঁদ্ধাবে॑-দ॒ন্নাদ্যা᳚দ্ধাবে-দু॒পাব॑র্তেতা॒-ঽন্নাদ্য॑-মে॒বা-ঽভ্যু॒- [-ঽন্নাদ্য॑-মে॒বা-ঽভি, উ॒পাব॑র্ততে॒] 44
-পাব॑র্ততে॒ নক্তো॒ষাসেতি॑ কৃ॒ষ্ণাযৈ᳚ শ্বে॒তব॑থ্সাযৈ॒ পয॑সা জুহো॒ত্যহ্নৈ॒বাস্মৈ॒ রাত্রি॒-ম্প্রদা॑পযতি॒ রাত্রি॒যা-ঽহ॑রহোরা॒ত্রে এ॒বাস্মৈ॒ প্রত্তে॒ কাম॑ম॒ন্নাদ্য॑-ন্দুহাতে রাষ্ট্র॒ভৃতো॑ জুহোতি রা॒ষ্ট্রমে॒বাব॑ রুন্ধে ষ॒ড্ভির্জু॑হোতি॒ ষড্বা ঋ॒তব॑ ঋ॒তুষ্বে॒ব প্রতি॑তিষ্ঠতি॒ ভুব॑নস্য পত॒ ইতি॑ রথমু॒খে পঞ্চা-ঽঽহু॑তীর্জুহোতি॒ বজ্রো॒ বৈ রথো॒ বজ্রে॑ণৈ॒ব দিশো॒- [বজ্রে॑ণৈ॒ব দিশঃ॑, অ॒ভি জ॑যত্যগ্নি॒চিতগ্ং॑] 45
-ঽভি জ॑যত্যগ্নি॒চিতগ্ং॑ হ॒ বা অ॒মুষ্মি॑ন্ ঁলো॒কে বাতো॒-ঽভি প॑বতে বাতনা॒মানি॑ জুহোত্য॒ভ্যে॑বৈন॑-ম॒মুষ্মি॑ন্ ঁলো॒কে বাতঃ॑ পবতে॒ ত্রীণি॑ জুহোতি॒ ত্রয॑ ই॒মে লো॒কা এ॒ভ্য এ॒ব লো॒কেভ্যো॒ বাত॒মব॑ রুন্ধে সমু॒দ্রো॑-ঽসি॒ নভ॑স্বা॒নিত্যা॑হৈ॒তদ্বৈ বাত॑স্য রূ॒পগ্ং রূ॒পেণৈ॒ব বাত॒মব॑ রুন্ধে ঽঞ্জ॒লিনা॑ জুহোতি॒ ন হ্যে॑তেষা॑ম॒ন্যথা ঽঽহু॑তিরব॒কল্প॑তে ॥ 46 ॥
(ওষ॑ধয-স্স॒প্তা - ভি - দিশো॒ - ঽন্যথা॒ - দ্বে চ॑) (অ. 9)
সু॒ব॒র্গায॒ বৈ লো॒কায॑ দেবর॒থো যু॑জ্যতে যত্রাকূ॒তায॑ মনুষ্যর॒থ এ॒ষ খলু॒ বৈ দে॑বর॒থো যদ॒গ্নির॒গ্নিং-যুঁ॑নজ্মি॒ শব॑সা ঘৃ॒তেনেত্যা॑হ যু॒নক্ত্যে॒বৈন॒গ্ং॒ স এ॑নং-যুঁ॒ক্ত-স্সু॑ব॒র্গং-লোঁ॒কম॒ভি ব॑হতি॒ য-থ্সর্বা॑ভিঃ প॒ঞ্চভি॑-র্যু॒ঞ্জ্যা-দ্যু॒ক্তো᳚-ঽস্যা॒-ঽগ্নিঃ প্রচ্যু॑ত-স্স্যা॒দপ্র॑তিষ্ঠিতা॒ আহু॑তয॒-স্স্যুরপ্র॑তিষ্ঠিতা॒-স্স্তোমা॒ অপ্র॑তিষ্ঠিতান্যু॒ক্থানি॑ তি॒সৃভিঃ॑ প্রাতস্সব॒নে॑-ঽভি মৃ॑শতি ত্রি॒বৃ- [ত্রি॒বৃত্, বা অ॒গ্নির্যাবা॑নে॒বা-] 47
-দ্বা অ॒গ্নির্যাবা॑নে॒বা-গ্নিস্তং-যুঁ॑নক্তি॒ যথা-ঽন॑সি যু॒ক্ত আ॑ধী॒যত॑ এ॒বমে॒ব ত-ত্প্রত্যাহু॑তয॒স্তিষ্ঠ॑ন্তি॒ প্রতি॒ স্তোমাঃ॒ প্রত্যু॒ক্থানি॑ যজ্ঞায॒জ্ঞিয॑স্য স্তো॒ত্রে দ্বাভ্যা॑ম॒ভি মৃ॑শত্যে॒তাবা॒ন্॒ বৈ য॒জ্ঞো যাবা॑নগ্নিষ্টো॒মো ভূ॒মা ত্বা অ॒স্যাত॑ ঊ॒র্ধ্বঃ ক্রি॑যতে॒ যাবা॑নে॒ব য॒জ্ঞস্তম॑ন্ত॒তো᳚ ঽন্বারো॑হতি॒ দ্বাভ্যা॒-ম্প্রতি॑ষ্ঠিত্যা॒ এক॒যা-ঽপ্র॑স্তুত॒-ম্ভব॒ত্যথা॒- [-ঽপ্র॑স্তুত॒-ম্ভব॒ত্যথ॑, অ॒ভি মৃ॑শ॒ত্যুপৈ॑ন॒-] 48
-ঽভি মৃ॑শ॒ত্যুপৈ॑ন॒-মুত্ত॑রো য॒জ্ঞো ন॑ম॒ত্যথো॒ সন্ত॑ত্যৈ॒ প্র বা এ॒ষো᳚-ঽস্মাল্লো॒কা-চ্চ্য॑বতে॒ যো᳚-ঽগ্নি-ঞ্চি॑নু॒তে ন বা এ॒তস্যা॑নিষ্ট॒ক আহু॑তি॒রব॑ কল্পতে॒ যাং-বাঁ এ॒ষো॑-ঽনিষ্ট॒ক আহু॑তি-ঞ্জু॒হোতি॒ স্রব॑তি॒ বৈ সা তাগ্​ স্রব॑ন্তীং-যঁ॒জ্ঞো-ঽনু॒ পরা॑ ভবতি য॒জ্ঞং-যঁজ॑মানো॒ য-ত্পু॑নশ্চি॒তি-ঞ্চি॑নু॒ত আহু॑তীনা॒-ম্প্রতি॑ষ্ঠিত্যৈ॒ প্রত্যাহু॑তয॒স্তিষ্ঠ॑ন্তি॒ [প্রত্যাহু॑তয॒স্তিষ্ঠ॑ন্তি, ন য॒জ্ঞঃ] 49
ন য॒জ্ঞঃ প॑রা॒ভব॑তি॒ ন যজ॑মানো॒ ঽষ্টাবুপ॑ দধাত্য॒ষ্টাক্ষ॑রা গায॒ত্রী গা॑য॒ত্রেণৈ॒বৈন॒-ঞ্ছন্দ॑সা চিনুতে॒ যদেকা॑দশ॒ ত্রৈষ্টু॑ভেন॒ য-দ্দ্বাদ॑শ॒ জাগ॑তেন॒ ছন্দো॑ভিরে॒বৈন॑-ঞ্চিনুতে নপা॒ত্কো বৈনামৈ॒ষো᳚-ঽগ্নির্য-ত্পু॑নশ্চি॒তির্য এ॒বং-বিঁ॒দ্বা-ন্পু॑নশ্চি॒তি-ঞ্চি॑নু॒ত আ তৃ॒তীযা॒-ত্পুরু॑ষা॒দন্ন॑মত্তি॒ যথা॒ বৈ পু॑নরা॒ধেয॑ এ॒ব-ম্পু॑নশ্চি॒তির্যো᳚-ঽ-গ্ন্যা॒ধেযে॑ন॒ ন- [-গ্ন্যা॒ধেযে॑ন॒ ন, ঋ॒ধ্নোতি॒ স] 50
-র্ধ্নোতি॒ স পু॑নরা॒ধেয॒মা ধ॑ত্তে॒ যো᳚-ঽগ্নি-ঞ্চি॒ত্বা নর্ধ্নোতি॒ স পু॑নশ্চি॒তি-ঞ্চি॑নুতে॒ য-ত্পু॑নশ্চি॒তি-ঞ্চি॑নু॒ত ঋদ্ধ্যা॒ অথো॒ খল্বা॑হু॒র্ন চে॑ত॒ব্যেতি॑ রু॒দ্রো বা এ॒ষ যদ॒গ্নির্যথা᳚ ব্যা॒ঘ্রগ্ং সু॒প্ত-ম্বো॒ধয॑তি তা॒দৃগে॒ব তদথো॒ খল্বা॑হুশ্চেত॒ব্যেতি॒ যথা॒ বসী॑যাগ্ংস-ম্ভাগ॒ধেযে॑ন বো॒ধয॑তি তা॒দৃগে॒ব তন্মনু॑র॒গ্নিম॑চিনুত॒ তেন॒ না-ঽঽর্ধ্নো॒থ্স এ॒তা-ম্পু॑নশ্চি॒তিম॑পশ্য॒-ত্তাম॑চিনুত॒ তযা॒ বৈ স আ᳚র্ধ্নো॒দ্য-ত্পু॑নশ্চি॒তি-ঞ্চি॑নু॒ত ঋদ্ধ্যৈ᳚ ॥ 51 ॥
(ত্রি॒বৃ-দথ॒-তিষ্ঠ॑-ন্ত্যগ্ন্যা॒ধেযে॑ন॒ না-চি॑নুত-স॒প্তদ॑শ- চ) (অ. 10)
ছ॒ন্দ॒শ্চিত॑-ঞ্চিন্বীত প॒শুকা॑মঃ প॒শবো॒ বৈ ছন্দাগ্ং॑সি পশু॒মানে॒ব ভ॑বতি শ্যেন॒চিত॑-ঞ্চিন্বীত সুব॒র্গকা॑ম-শ্শ্যে॒নো বৈ বয॑সা॒-ম্পতি॑ষ্ঠ-শ্শ্যে॒ন এ॒ব ভূ॒ত্বা সু॑ব॒র্গং-লোঁ॒ক-ম্প॑ততি কঙ্ক॒চিত॑-ঞ্চিন্বীত॒ যঃ কা॒মযে॑ত শীর্​ষ॒ণ্বান॒মুষ্মি॑ন্ ঁলো॒কে স্যা॒মিতি॑ শীর্​ষ॒ণ্বানে॒বা-ঽমুষ্মি॑ন্ ঁলো॒কে ভ॑বত্যলজ॒চিত॑-ঞ্চিন্বীত॒ চতু॑স্সীত-ম্প্রতি॒ষ্ঠাকা॑ম॒শ্চত॑স্রো॒ দিশো॑ দি॒ক্ষ্বে॑ব প্রতি॑ তিষ্ঠতি প্রৌগ॒চিত॑-ঞ্চিন্বীত॒ ভ্রাতৃ॑ব্যবা॒-ন্প্রৈ- [ভ্রাতৃ॑ব্যবা॒-ন্প্র, এ॒ব ভ্রাতৃ॑ব্যা-ন্নুদত] 52
-ব ভ্রাতৃ॑ব্যা-ন্নুদত উভ॒যতঃ॑ প্রৌগ-ঞ্চিন্বীত॒যঃ কা॒মযে॑ত॒ প্রজা॒তা-ন্ভ্রাতৃ॑ব্যা-ন্নু॒দেয॒ প্রতি॑ জনি॒ষ্যমা॑ণা॒নিতি॒ প্রৈব জা॒তা-ন্ভ্রাতৃ॑ব্যা-ন্নু॒দতে॒ প্রতি॑ জনি॒ষ্যমা॑ণা-ন্রথচক্র॒চিত॑-ঞ্চিন্বীত॒ ভ্রাতৃ॑ব্যবা॒ন্॒ বজ্রো॒ বৈ রথো॒ বজ্র॑মে॒ব ভ্রাতৃ॑ব্যেভ্যঃ॒ প্রহ॑রতি দ্রোণ॒চিত॑-ঞ্চিন্বী॒তান্ন॑কামো॒ দ্রোণে॒ বা অন্ন॑-ম্ভ্রিযতে॒ সযো᳚ন্যে॒বান্ন॒মব॑ রুন্ধে সমূ॒হ্য॑-ঞ্চিন্বীত প॒শুকা॑মঃ পশু॒মানে॒ব ভ॑বতি [পশু॒মানে॒ব ভ॑বতি, প॒রি॒চা॒য্য॑-ঞ্চিন্বীত॒] 53
পরিচা॒য্য॑-ঞ্চিন্বীত॒ গ্রাম॑কামো গ্রা॒ম্যে॑ব ভ॑বতি শ্মশান॒চিত॑-ঞ্চিন্বীত॒ যঃ কা॒মযে॑ত পিতৃলো॒ক ঋ॑দ্ধ্নুযা॒মিতি॑ পিতৃলো॒ক এ॒বর্ধ্নো॑তি বিশ্বামিত্রজমদ॒গ্নী বসি॑ষ্ঠেনা-ঽস্পর্ধেতা॒গ্ং॒ স এ॒তা জ॒মদ॑গ্নির্বিহ॒ব্যা॑ অপশ্য॒-ত্তা উপা॑ধত্ত॒ তাভি॒র্বৈ স বসি॑ষ্ঠস্যেন্দ্রি॒যং-বীঁ॒র্য॑মবৃঙ্ক্ত॒ য-দ্বি॑হ॒ব্যা॑ উপ॒দধা॑তীন্দ্রি॒যমে॒ব তাভি॑র্বী॒র্যং॑-যঁজ॑মানো॒ ভ্রাতৃ॑ব্যস্য বৃঙ্ক্তে॒ হোতু॒র্ধিষ্ণি॑য॒ উপ॑ দধাতি যজমানাযত॒নং-বৈঁ [ ] 54
হোতা॒ স্ব এ॒বাস্মা॑ আ॒যত॑ন ইন্দ্রি॒যং-বীঁ॒র্য॑মব॑ রুন্ধে॒ দ্বাদ॒শোপ॑ দধাতি॒ দ্বাদ॑শাক্ষরা॒ জগ॑তী॒ জাগ॑তাঃ প॒শবো॒ জগ॑ত্যৈ॒বাস্মৈ॑ প॒শূনব॑ রুন্ধে॒ ঽষ্টাব॑ষ্টাব॒ন্যেষু॒ ধিষ্ণি॑যে॒ষূপ॑ দধাত্য॒ষ্টাশ॑ফাঃ প॒শবঃ॑ প॒শূনে॒বাব॑ রুন্ধে॒ ষণ্মা᳚র্জা॒লীযে॒ ষ-ড্বা ঋ॒তব॑ ঋ॒তবঃ॒ খলু॒ বৈ দে॒বাঃ পি॒তর॑ ঋ॒তূনে॒ব দে॒বা-ন্পি॒তৄ-ন্প্রী॑ণাতি ॥ 55 ॥
(প্র - ভ॑বতি - যজমানাযত॒নং-বাঁ - অ॒ষ্টাচ॑ত্বারিগ্ংশচ্চ) (অ. 11)
পব॑স্ব॒ বাজ॑সাতয॒ ইত্য॑নু॒ষ্টু-ক্প্র॑তি॒পদ্ভ॑বতি তি॒র্​সো॑-ঽনু॒ষ্টুভ॒শ্চত॑স্রো গায॒ত্রিযো॒ য-ত্তি॒স্রো॑-ঽনু॒ষ্টুভ॒-স্তস্মা॒-দশ্ব॑স্ত্রি॒ভিস্তিষ্ঠগ্গ্॑ স্তিষ্ঠতি॒ যচ্চত॑স্রো গায॒ত্রিয॒স্তস্মা॒-থ্সর্বাগ্॑ শ্চ॒তুরঃ॑ প॒দঃ প্র॑তি॒দধ॒-ত্পলা॑যতে পর॒মা বা এ॒ষা ছন্দ॑সাং॒-যঁদ॑নু॒ষ্টু-ক্প॑র॒মশ্চ॑তুষ্টো॒ম-স্স্তোমা॑না-ম্পর॒মস্ত্রি॑রা॒ত্রো য॒জ্ঞানা᳚-ম্পর॒মো-ঽশ্বঃ॑ পশূ॒না-ম্প॑র॒মেণৈ॒বৈন॑-ম্পর॒মতা᳚-ঙ্গমযত্যেকবি॒গ্ং॒শ-মহ॑র্ভবতি॒ [-মহ॑র্ভবতি, যস্মি॒ন্নশ্ব॑] 56
যস্মি॒ন্নশ্ব॑ আল॒ভ্যতে॒ দ্বাদ॑শ॒ মাসাঃ॒ পঞ্চ॒র্তব॒স্ত্রয॑ ই॒মে লো॒কা অ॒সাবা॑দি॒ত্য এ॑কবি॒গ্ং॒শ এ॒ষ প্র॒জাপ॑তিঃ প্রাজাপ॒ত্যো-ঽশ্ব॒স্তমে॒ব সা॒ক্ষাদৃ॑দ্ধ্নোতি॒ শক্ব॑রযঃ পৃ॒ষ্ঠ-ম্ভ॑বন্ত্য॒ন্-যদ॑ন্য॒-চ্ছন্দো॒-ঽন্যে᳚ন্যে॒ বা এ॒তে প॒শব॒ আ ল॑ভ্যন্ত উ॒তেব॑ গ্রা॒ম্যা উ॒তেবা॑-ঽঽর॒ণ্যা যচ্ছক্ব॑রযঃ পৃ॒ষ্ঠ-ম্ভব॒ন্ত্যশ্ব॑স্য সর্ব॒ত্বায॑ পার্থুর॒শ্ম-ম্ব্র॑হ্মসা॒ম-ম্ভ॑বতি র॒শ্মিনা॒ বা অশ্বো॑ [র॒শ্মিনা॒ বা অশ্বঃ॑, য॒ত ঈ᳚শ্ব॒রো] 57
য॒ত ঈ᳚শ্ব॒রো বা অশ্বো-ঽয॒তো-ঽপ্র॑তিষ্ঠিতঃ॒ পরা᳚-ম্পরা॒বত॒-ঙ্গন্তো॒র্য-ত্পা᳚র্থুর॒শ্ম-ম্ব্র॑হ্মসা॒ম-ম্ভব॒ত্যশ্ব॑স্য॒ যত্যৈ॒ ধৃত্যৈ॒ সঙ্কৃ॑ত্যচ্ছাবাকসা॒ম-ম্ভ॑বত্যুথ্সন্নয॒জ্ঞো বা এ॒ষ যদ॑শ্বমে॒ধঃ কস্তদ্বে॒দেত্যা॑হু॒র্যদি॒ সর্বো॑ বা ক্রি॒যতে॒ ন বা॒ সর্ব॒ ইতি॒ য-থ্সঙ্কৃ॑ত্যচ্ছাবাকসা॒ম-ম্ভব॒ত্যশ্ব॑স্য সর্ব॒ত্বায॒ পর্যা᳚প্ত্যা॒ অন॑ন্তরাযায॒ সর্ব॑স্তোমো-ঽতিরা॒ত্র উ॑ত্ত॒মমহ॑র্ভবতি॒ সর্ব॒স্যা-ঽঽপ্ত্যৈ॒ সর্ব॑স্য॒ জিত্যৈ॒ সর্ব॑মে॒ব তেনা᳚-ঽঽপ্নোতি॒ সর্ব॑-ঞ্জযতি ॥ 58 ॥
(অহ॑র্ভবতি॒ - বা অশ্বো - ঽহ॑র্ভবতি॒ - দশ॑ চ) (অ. 12)
(দে॒বা॒সু॒রাস্তেন - র্ত॒ব্যা॑ - রু॒দ্রো - ঽশ্ম॑ - ন্নৃ॒ষদে॒ ব - ডুদে॑নং॒ - প্রাচী॒মিতি॒ - বসো॒র্ধারা॑ - ম॒গ্নির্দে॒বেভ্যঃ॑ - সুব॒র্গায॑ যত্রাকূ॒তায॑ - ছন্দ॒শ্চিতং॒ - পব॑স্ব॒ - দ্বাদ॑শ )
(দে॒বা॒সু॒রা - অ॒জাযাং॒ - ঁবৈ গ্রু॑মু॒ষ্টিঃ - প্র॑থ॒মো দে॑বয॒তামে॒ - তদ্বৈ ছন্দ॑সা - মৃ॒ধ্নো - ত্য॒ষ্টৌ প॑ঞ্চা॒শত্)
(দে॒বা॒সু॒রা, স্সর্ব॑-ঞ্জযতি)
॥ হরিঃ॑ ওম্ ॥
॥ কৃষ্ণ যজুর্বেদীয তৈত্তিরীয সংহিতাযা-ম্পঞ্চমকাণ্ডে চতুর্থঃ প্রশ্ন-স্সমাপ্তঃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-mpañcamakāṇḍe caturthaḥ praśnaḥ - iṣṭakātrayābhidhānaṃ
o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,
śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||
de॒vā॒su॒rā-ssaṃ​ya~̭ttā āsa॒-nte na vya̭jayanta॒ sa e॒tā indra̭sta॒nūra̭paśya॒-ttā upā̭dhatta॒ tābhi॒rvai sa ta॒nuva̭mindri॒yaṃ-vī~॒rya̭mā॒tmanna̭dhatta॒ tato̭ de॒vā abha̭va॒-nparā-'sṷrā॒ yadi̭ndrata॒nūrṷpa॒dadhā̭ti ta॒nuva̭me॒va tābhi̭rindri॒yaṃ-vī~॒ryaṃ̭-ya~ja̭māna ā॒tma-ndha॒tte-'tho॒ sendra̭me॒vāgnigṃ sata̭nu-ñcinute॒ bhava̭tyā॒tmanā॒ parā᳚-'sya॒ bhrātṛ̭vyo [bhrātṛ̭vyaḥ, bha॒va॒ti॒ ya॒jño] 1
bhavati ya॒jño de॒vebhyo-'pā᳚krāma॒-ttama̭va॒rudha॒-nnāśa̭knuva॒nta e॒tā ya̭jñata॒nūra̭paśya॒-ntā upā̭dadhata॒ tābhi॒rvai te ya॒jñamavā̭rundhata॒ ya-dya̭jñata॒nūrṷpa॒dadhā̭ti ya॒jñame॒va tābhi॒ryaja̭mā॒no-'va̭ rundhe॒ traya̭strigṃ śata॒mupa̭ dadhāti॒ traya̭strigṃśa॒dvai de॒vatā̭ de॒vatā̭ e॒vāva̭ ru॒ndhe 'tho॒ sātmā̭name॒vāgnigṃ sata̭nu-ñcinute॒ sātmā॒-'muṣmi̭-​llo~॒ke [-'muṣmi̭-​llo~॒ke, bha॒va॒ti॒ ya] 2
bha̭vati॒ ya e॒vaṃ-ve~da॒ jyoti̭ṣmatī॒rupa̭ dadhāti॒ jyoti̭re॒vāsmi̭-ndadhātye॒tābhi॒rvā a॒gniści॒to jva̭lati॒ tābhi̭re॒vaina॒gṃ॒ sami̭ndha u॒bhayo̭rasmai lo॒kayo॒rjyoti̭rbhavati nakṣatreṣṭa॒kā upa̭ dadhātye॒tāni॒ vai di॒vo jyotīgṃ̭ṣi॒ tānye॒vāva̭ rundhe su॒kṛtāṃ॒-vā~ e॒tāni॒ jyotīgṃ̭ṣi॒ yannakṣa̭trāṇi॒ tānye॒vā-''pno॒tyatho̭ anūkā॒śa-me॒vaitāni॒ [-me॒vaitāni̭, jyotīgṃ̭ṣi kurute] 3
jyotīgṃ̭ṣi kurute suva॒rgasya̭ lo॒kasyānṷkhyātyai॒ ya-thsagg​spṛ̭ṣṭā upada॒ddhyā-dvṛṣṭyai̭ lo॒kamapi̭ daddhyā॒dava̭r​ṣukaḥ pa॒rjanyaḥ̭ syā॒dasagg̭spṛṣṭā॒ upa̭ dadhāti॒ vṛṣṭyā̭ e॒va lo॒ka-ṅka̭roti॒ var​ṣṷkaḥ pa॒rjanyo̭ bhavati pu॒rastā̭da॒nyāḥ pra॒tīcī॒rupa̭ dadhāti pa॒ścāda॒nyāḥ prācī॒stasmā᳚-tprā॒cīnā̭ni ca pratī॒cīnā̭ni ca॒ nakṣa̭trā॒ṇyā va̭rtante || 4 ||
(bhrātṛ̭vyo - lo॒ka - e॒vaitānye - ka̭catvārigṃśacca) (a. 1)
ṛ॒ta॒vyā̭ upa̭ dadhātyṛtū॒nā-ṅkḷptyai᳚ dva॒dvammupa̭ dadhāti॒ tasmā᳚-ddva॒ndvamṛ॒tavo 'dhṛ̭teva॒ vā e॒ṣā yanma̭ddhya॒mā citi̭ra॒ntari̭kṣamiva॒ vā e॒ṣā dva॒dvamma॒nyāsu॒ citī॒ṣūpa̭ dadhāti॒ cata̭sro॒ maddhye॒ dhṛtyā̭ anta॒śśleṣa̭ṇaṃ॒-vā~ e॒tāścitī̭nāṃ॒-ya~dṛ̭ta॒vyā̭ yadṛ̭ta॒vyā̭ upa॒dadhā̭ti॒ citī̭nāṃ॒-vi~dhṛ̭tyā॒ ava̭kā॒manūpa̭ dadhātye॒ṣā vā a॒gneryoni॒-ssayo̭ni- [a॒gneryoni॒-ssayo̭nim, e॒vāgni-] 5
-me॒vāgni-ñci̭nuta u॒vāca̭ ha vi॒śvāmi॒tro 'da॒di-thsa brahma॒ṇā-'nnaṃ॒-ya~syai॒tā ṷpadhī॒yāntai॒ ya ṷ cainā e॒vaṃ-ve~da॒diti̭ saṃ​va~thsa॒ro vā e॒ta-mpra̭ti॒ṣṭhāyai̭ nudate॒ yo᳚-'gni-ñci॒tvā na pra̭ti॒tiṣṭha̭ti॒ pañca॒ pūrvā॒ścita̭yo bhava॒ntyatha̭ ṣa॒ṣṭhī-ñciti̭-ñcinute॒ ṣaḍvā ṛ॒tavaḥ̭ saṃ​va~thsa॒ra ṛ॒tuṣve॒va saṃ̭​va~thsa॒re prati̭tiṣṭhatye॒ tā vā [prati̭tiṣṭhatye॒ tā vā, adhi̭patnī॒rnāmeṣṭa̭kā॒] 6
adhi̭patnī॒rnāmeṣṭa̭kā॒ yasyai॒tā ṷpadhī॒yante-'dhi̭patire॒va sa̭mā॒nānā᳚-mbhavati॒ ya-ndvi॒ṣyā-ttamṷpa॒dadha̭-ddhyāyede॒tābhya̭ e॒vaina̭-nde॒vatā᳚bhya॒ ā vṛ̭ścati tā॒jagārti॒mārccha॒tyaṅgi̭rasa-ssuva॒rgaṃ-lo~॒kaṃ-ya~nto॒ yā ya॒jñasya॒ niṣkṛ̭ti॒rāsī॒-ttāmṛṣi̭bhyaḥ॒ pratyaṷha॒-ntaddhira̭ṇyamabhava॒dya-ddhi̭raṇyaśa॒lkaiḥ pro॒kṣati̭ ya॒jñasya॒ niṣkṛ̭tyā॒ atho̭ bheṣa॒jame॒vā-'smai̭ karo॒- [-'smai̭ karoti, atho̭ rū॒peṇai॒vaina॒gṃ॒] 7
-tyatho̭ rū॒peṇai॒vaina॒gṃ॒ sama̭rdhaya॒tyatho॒ hira̭ṇyajyotiṣai॒va sṷva॒rgaṃ-lo~॒kamḙti sāha॒srava̭tā॒ prokṣa̭ti sāha॒sraḥ pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jāpa̭te॒rāptyā̭ i॒mā mḙ agna॒ iṣṭa̭kā dhe॒navaḥ̭ sa॒ntvityā̭ha dhe॒nūre॒vaināḥ᳚ kurute॒ tā ḙna-ṅkāma॒dughā̭ a॒mutrā॒muṣmi̭n ~lo॒ka upa̭ tiṣṭhante || 8 ||
(sayo̭ni - me॒tā vai - ka̭ro॒tye - kā॒nnaca̭tvāri॒gṃ॒śacca̭) (a. 2)
ru॒dro vā e॒ṣa yada॒gni-ssa e॒tar​hi̭ jā॒to yar​hi॒ sarva̭ści॒ta-ssa yathā̭ va॒thso jā॒ta-sstana̭-mpre॒phsatye॒vaṃ-vā~ e॒ṣa e॒tar​hi̭ bhāga॒dheya॒-mprephsa̭ti॒ tasmai॒ yadāhṷti॒-nna jṷhu॒yāda̭ddhva॒ryu-ñca॒ yaja̭māna-ñca dhyāyecchataru॒drīya̭-ñjuhoti bhāga॒dheyḙnai॒vainagṃ̭ śamayati॒ nā-''rti॒mārccha̭tyaddhva॒ryurna yaja̭māno॒ ya-dgrā॒myāṇā᳚-mpaśū॒nā- [ya-dgrā॒myāṇā᳚-mpaśū॒nām, paya̭sā juhu॒yā-] 9
-mpaya̭sā juhu॒yā-dgrā॒myā-npa॒śūñchu॒cā 'rpaye॒-dyadā̭ra॒ṇyānā̭-māra॒ṇyān ja̭rtilayavā॒gvā̭ vā juhu॒yā-dga̭vīdhukayavā॒gvā̭ vā॒ na grā॒myā-npa॒śūn. hi॒nasti॒ nā-''ra॒ṇyānatho॒ khalvā̭hu॒ranā̭huti॒rvai ja॒rtilā᳚śca ga॒vīdhṷkā॒ścetya̭ jakṣī॒reṇa̭ juhotyāgne॒yī vā e॒ṣā yada॒jā-''hṷtyai॒va jṷhoti॒ na grā॒myā-npa॒śūn. hi॒nasti॒ nā-''ra॒ṇyānaṅgi̭rasa-ssuva॒rgaṃ-lo~॒kaṃ-ya~nto॒- [-~lo॒kaṃ-ya~ntaḥ̭, a॒jāyā᳚-ṅgha॒rma-] 10
-'jāyā᳚-ṅgha॒rma-mprāsi̭ñca॒n​thsā śoca̭ntī pa॒rṇa-mparā̭-'jihīta॒ so᳚(1॒)-'rko̭-'bhava॒-ttada॒rkasyā᳚-rka॒tvama̭rkapa॒rṇena̭ juhoti sayoni॒tvāyoda॒-ntiṣṭha̭n juhotye॒ṣā vai ru॒drasya॒ di-khsvāyā̭me॒va di॒śi ru॒dra-nni॒rava̭dayate cara॒māyā॒miṣṭa̭kāyā-ñjuhotyanta॒ta e॒va ru॒dra-nni॒rava̭dayate tredhāvibha॒kta-ñjṷhoti॒ traya̭ i॒me lo॒kā i॒māne॒va lo॒kān-thsa॒māva̭dvīryān karo॒tīya॒tyagrḙ juho॒- [juhoti, atheya॒tyatheya̭ti॒] 11
-tyatheya॒tyatheya̭ti॒ traya̭ i॒me lo॒kā e॒bhya e॒vainaṃ̭-lo~॒kebhyaḥ̭ śamayati ti॒sra utta̭rā॒ āhṷtīrjuhoti॒ ṣa-ṭthsa-mpa̭dyante॒ ṣa-ḍvā ṛ॒tava̭ ṛ॒tubhi̭re॒vainagṃ̭ śamayati॒ yada̭nupari॒krāma̭-ñjuhu॒yāda̭ntaravacā॒riṇagṃ̭ ru॒dra-ṅkṷryā॒datho॒ khalvā̭huḥ॒ kasyāṃ॒-vā~-'ha̭ di॒śi ru॒draḥ kasyāṃ॒-ve~tya̭nupari॒krāma̭me॒va ho̭ta॒vya̭-mapa̭rivargame॒vainagṃ̭ śamaya- [śamayati, e॒tāvai] 12
-tye॒tāvai de॒vatā᳚-ssuva॒rgyā̭yā ṷtta॒māstā yaja̭mānaṃ-vā~cayati॒ tābhi̭re॒vainagṃ̭ suva॒rgaṃ-lo~॒ka-ṅga̭mayati॒ ya-ndvi॒ṣyā-ttasya̭ sañca॒re pa̭śū॒nā-nnya̭sye॒-dyaḥ pra̭tha॒maḥ pa॒śura̭bhi॒tiṣṭha̭ti॒ sa ārti॒mārccha̭ti || 13 ||
(pa॒śū॒nāṃ - ~yanto - 'gnḙ juho॒tya - pa̭rivargame॒vainagṃ̭ śamayati - tri॒gṃ॒śacca̭) (a. 3)
aśma॒nnūrja॒miti॒ pari̭ ṣiñcati mā॒rjaya̭tye॒vaina॒matho̭ ta॒rpaya̭tye॒va sa ḙna-ntṛ॒pto 'kṣṷddhya॒-nnaśo̭ca-nna॒muṣmi̭n ~lo॒ka upa̭ tiṣṭhate॒ tṛpya̭ti pra॒jayā̭ pa॒śubhi॒rya e॒vaṃ-ve~da॒ tā-nna॒ iṣa॒mūrja̭-ndhatta maruta-ssagṃrarā॒ṇā ityā॒hānnaṃ॒-vā~ ūrganna̭-mma॒ruto-'nna̭me॒vāva̭ ru॒ndhe 'śmagg̭ste॒ kṣuda॒mu-nte॒ śu- [kṣuda॒mu-nte॒ śuk, ṛ॒ccha॒tu॒ ya-ndvi॒ṣma] 14
-gṛ̭cchatu॒ ya-ndvi॒ṣma ityā̭ha॒ yame॒va dveṣṭi॒ tama̭sya kṣu॒dhā ca̭ śu॒cā cā᳚rpayati॒ triḥ pa̭riṣi॒ñca-nparyḙti tri॒vṛdvā a॒gniryāvā̭ne॒vā-gnistasya॒ śucagṃ̭ śamayati॒ triḥ punaḥ॒ paryḙti॒ ṣa-ṭthsa-mpa̭dyante॒ ṣa-ḍvā ṛ॒tava̭ ṛ॒tubhi̭re॒vāsya॒ śucagṃ̭ śamayatya॒pāṃ-vā~ e॒ta-tpuṣpaṃ॒-ya~dvḙta॒so̭-'pāgṃ - [yadvḙta॒so̭-'pām, śaro-'va̭kā] 15
śaro-'va̭kā vetasaśā॒khayā॒ cāva̭kābhiśca॒ vi ka̭r​ṣa॒tyāpo॒ vai śā॒ntā-śśā॒ntābhi̭re॒vāsya॒ śucagṃ̭ śamayati॒ yo vā a॒gni-ñci॒ta-mpra̭tha॒maḥ pa॒śura̭dhi॒krāma̭tīśva॒ro vai tagṃ śu॒cā pra॒daho̭ ma॒ṇḍūkḙna॒ vika̭r​ṣatye॒ṣa vai pa̭śū॒nā-ma̭nupajīvanī॒yo na vā e॒ṣa grā॒myeṣṷ pa॒śuṣṷ hi॒to nā-''ra॒ṇyeṣu॒ tame॒va śu॒cā-'rpa̭yatyaṣṭā॒bhi-rvi ka̭r​ṣa- [-rvi ka̭r​ṣati, a॒ṣṭākṣa̭rā] 16
-tya॒ṣṭākṣa̭rā gāya॒trī gā̭ya॒tro᳚-'gniryāvā̭-ne॒vā-'gnistasya॒ śucagṃ̭ śamayati pāva॒kava̭tībhi॒rannaṃ॒-vai~ pā̭va॒ko-'nnḙnai॒vāsya॒ śucagṃ̭ śamayati mṛ॒tyurvā e॒ṣa yada॒gnirbrahma̭ṇa e॒tadrū॒paṃ-ya~-tkṛ̭ṣṇāji॒na-ṅkār​ṣṇī̭ upā॒nahā॒vupa̭ muñcate॒ brahma̭ṇai॒va mṛ॒tyora॒ntardha̭tte॒ 'ntarmṛ॒tyordha̭tte॒ 'ntara॒nnādyā॒-dityā̭hura॒nyā-mṷpamu॒ñcate॒-'nyā-nnānta- [-'nyā-nnāntaḥ, e॒va mṛ॒tyordha॒tte] 17
-re॒va mṛ॒tyordha॒tte 'vā॒-'nnādyagṃ̭ rundhe॒ nama̭ste॒ hara̭se śo॒ciṣa॒ ityā̭ha nama॒skṛtya॒ hi vasī̭yāgṃ samupa॒cara̭ntya॒nya-ntḙ a॒sma-tta̭pantu he॒taya॒ ityā̭ha॒ yame॒va dveṣṭi॒ tama̭sya śu॒cā-'rpa̭yati pāva॒ko a॒smabhyagṃ̭ śi॒vo bha॒vetyā॒hānnaṃ॒-vai~ pā̭va॒ko-'nna̭me॒vāva̭ rundhe॒ dvābhyā॒madhi̭ krāmati॒ prati̭ṣṭhityā apa॒sya̭vatībhyā॒gṃ॒ śāntyai᳚ || 18 ||
(śu - gvḙta॒so̭-'pā - ma̭ṣṭā॒bhirvi ka̭r​ṣati॒ - nānta - rekā॒nna pa̭ñcā॒śacca̭) (a. 4)
nṛ॒ṣade॒ vaḍiti॒ vyāghā̭rayati pa॒ṅktyā-''hṷtyā yajñamu॒khamā ra̭bhate 'kṣṇa॒yā vyāghā̭rayati॒ tasmā̭dakṣṇa॒yā pa॒śavo-'ṅgā̭ni॒ praha̭ranti॒ prati̭ṣṭhityai॒ yadva̭ṣaṭku॒ryā-dyā॒tayā̭mā-'sya vaṣaṭkā॒ra-ssyā॒dyanna va̭ṣaṭku॒ryā-drakṣāgṃ̭si ya॒jñagṃ ha̭nyu॒rvaḍityā̭ha pa॒rokṣa̭me॒va vaṣa̭-ṭkaroti॒ nāsya̭ yā॒tayā̭mā vaṣaṭkā॒ro bhava̭ti॒ na ya॒jñagṃ rakṣāgṃ̭si ghnanti hu॒tādo॒ vā a॒nye de॒vā [a॒nye de॒vāḥ, a॒hu॒tādo॒-'nye] 19
a̭hu॒tādo॒-'nye tāna̭gni॒cide॒vobhayā᳚-nprīṇāti॒ ye de॒vā de॒vānā॒miti̭ da॒ddhnā ma̭dhumi॒śreṇāvo᳚kṣati hu॒tāda̭ścai॒va de॒vāna̭hu॒tāda̭śca॒ yaja̭mānaḥ prīṇāti॒ te yaja̭māna-mprīṇanti da॒ddhnaiva hu॒tādaḥ̭ prī॒ṇāti॒ madhṷṣā 'hu॒tādo᳚ grā॒myaṃ-vā~ e॒tadannaṃ॒-ya~ddaddhyā̭ra॒ṇya-mmadhu॒ yadda॒dhnā ma̭dhumi॒śreṇā॒-vokṣa̭tyu॒bhaya॒syā-'va̭ruddhyai grumu॒ṣṭinā-'vo᳚kṣati prājāpa॒tyo [prājāpa॒tyaḥ, vai grṷmu॒ṣṭi-] 20
vai grṷmu॒ṣṭi-ssa̭yoni॒tvāya॒ dvābhyā॒-mprati̭ṣṭhityā anupari॒cāra॒-mavo᳚kṣa॒tya-pa̭rivargame॒vainā᳚-nprīṇāti॒ vi vā e॒ṣa prā॒ṇaiḥ pra॒jayā̭ pa॒śubhi̭r-ṛddhyate॒ yo᳚-'gni-ñci॒nvanna̭dhi॒krāma̭ti prāṇa॒dā a̭pāna॒dā ityā̭ha prā॒ṇāne॒vā-''tma-ndha̭tte varco॒dā va̭rivo॒dā ityā̭ha pra॒jā vai varcaḥ̭ pa॒śavo॒ vari̭vaḥ pra॒jāme॒va pa॒śūnā॒tma-ndha̭tta॒ indro̭ vṛ॒trama̭ha॒ntaṃ-vṛ~॒tro [vṛ॒trama̭ha॒ntaṃ-vṛ~॒traḥ, ha॒ta-ṣṣo̭ḍa॒śabhi̭-] 21
ha॒ta-ṣṣo̭ḍa॒śabhi̭-rbho॒gaira̭sinā॒-thsa e॒tāma॒gnaye-'nī̭kavata॒ āhṷtimapaśya॒-ttāma̭juho॒-ttasyā॒gniranī̭ kavā॒n​thsvena̭ bhāga॒dheyḙna prī॒ta-ṣṣo̭ḍaśa॒dhā vṛ॒trasya̭ bho॒gānapya̭daha-dvaiśvakarma॒ṇena̭ pā॒pmano॒ nira̭mucyata॒ yada॒gnaye-'nī̭kavata॒ āhṷti-ñju॒hotya॒gnire॒vā-'syānī̭kavā॒n​thsvena̭ bhāga॒dheyḙna prī॒taḥ pā॒pmāna॒mapi̭ dahati vaiśvakarma॒ṇena̭ pā॒pmano॒ nirmṷcyate॒ ya-ṅkā॒mayḙta ci॒ra-mpā॒pmano॒ [ci॒ra-mpā॒pmanaḥ̭, nirmṷcye॒tetyekai̭ka॒-] 22
nirmṷcye॒tetyekai̭ka॒-ntasya̭ juhuyācci॒rame॒va pā॒pmano॒ nirmṷcyate॒ ya-ṅkā॒mayḙta tā॒ja-kpā॒pmano॒ nirmṷcye॒teti॒ sarvā̭ṇi॒ tasyā̭nu॒drutya̭ juhuyā-ttā॒jage॒va pā॒pmano॒ nirmṷcya॒te-'tho॒ khalu॒ nānai॒va sū॒ktābhyā᳚-ñjuhoti॒ nānai॒va sū॒ktayo᳚rvī॒rya̭-ndadhā॒tyatho॒ prati̭ṣṭhityai || 23 ||
(de॒vāḥ - prā̭jāpa॒tyo-vṛ॒tra - ści॒ra-mpā॒pmana̭ - ścatvāri॒gṃ॒śacca̭) (a. 5)
udḙnamutta॒rā-nna॒yeti̭ sa॒midha॒ ā da̭dhāti॒ yathā॒ janaṃ̭-ya~॒tḙ-'va॒sa-ṅka॒roti̭ tā॒dṛge॒va ta-tti॒sra ā da̭dhāti tri॒vṛdvā a॒gniryāvā̭ne॒-vāgnistasmai̭ bhāga॒dheya̭-ṅkaro॒tyaudṷmbarī-rbhava॒ntyūrgvā ṷdu॒mbara॒ ūrja̭me॒vāsmā॒ api̭ dadhā॒tyudṷ tvā॒ viśvḙ de॒vā ityā̭ha prā॒ṇā vai viśvḙ de॒vāḥ prā॒ṇai- [prā॒ṇaiḥ, e॒vaina॒-] 24
-re॒vaina॒-mudya̭ccha॒te 'gne॒ bhara̭ntu॒ citti̭bhi॒rityā̭ha॒ yasmā̭ e॒vaina̭-ñci॒ttāyo॒dyaccha̭te॒ tenai॒vaina॒gṃ॒ sama̭rdhayati॒ pañca॒ diśo॒ daivī᳚rya॒jñama̭vantu de॒vīrityā̭ha॒ diśo॒ hyḙṣo-'nṷ pra॒cyava॒te 'pāma̭ti-ndurma॒ti-mbādha̭mānā॒ ityā̭ha॒ rakṣa̭sā॒mapa̭hatyai rā॒yaspoṣḙ ya॒jñapa̭ti-mā॒bhaja̭ntī॒rityā̭ha pa॒śavo॒ vai rā॒yaspoṣaḥ̭ [rā॒yaspoṣaḥ̭, pa॒śūne॒vāva̭] 25
pa॒śūne॒vāva̭ rundhe ṣa॒ḍbhir​ha̭rati॒ ṣa-ḍvā ṛ॒tava̭ ṛ॒tubhi̭re॒vainagṃ̭ harati॒ dve pa̭ri॒gṛhya̭vatī bhavato॒ rakṣa̭sā॒mapa̭hatyai॒ sūrya̭raśmi॒r॒hari̭keśaḥ pu॒rastā॒dityā̭ha॒ prasū᳚tyai॒ tataḥ̭ pāva॒kā ā॒śiṣo̭ no juṣantā॒mityā॒hānnaṃ॒-vai~ pā̭va॒ko-'nna̭me॒vāva̭ rundhe devāsu॒rā-ssaṃ​ya~̭ttā āsa॒-nte de॒vā e॒ta-dapra̭tiratha-mapaśya॒-ntena॒ vai te᳚ pra॒- [vai te᳚ pra॒ti, asṷrānajaya॒-nta-] 26
-tyasṷrānajaya॒-nta-dapra̭tirathasyā-pratiratha॒tvaṃ-ya~dapra̭tiratha-ndvi॒tīyo॒ hotā॒-'nvāhā᳚pra॒tyḙva tena॒ yaja̭māno॒ bhrātṛ̭vyān jaya॒tyatho॒ ana̭bhijitame॒vābhi ja̭yati daśa॒rca-mbha̭vati॒ daśā᳚kṣarā vi॒rā-ḍvi॒rāje॒mau lo॒kau vidhṛ̭tā va॒nayo᳚rlo॒kayo॒rvidhṛ̭tyā॒ atho॒ daśā᳚kṣarā vi॒rāḍannaṃ̭-vi~॒rā-ḍvi॒rājye॒vānnādye॒ prati̭tiṣṭha॒tyasa̭diva॒ vā a॒ntari̭kṣama॒ntari̭kṣami॒vā ''gnī᳚ddhra॒-māgnī॒ddhre- [-māgnī᳚ddhre, aśmā̭na॒-nni da̭dhāti] 27
-'śmā̭na॒-nni da̭dhāti sa॒ttvāya॒ dvābhyā॒-mprati̭ṣṭhityai vi॒māna̭ e॒ṣa di॒vo maddhya̭ āsta॒ ityā̭ha॒ vyḙvaitayā̭ mimīte॒ maddhyḙ di॒vo nihi̭taḥ॒ pṛśñi॒raśmetyā॒hānnaṃ॒-vai~ pṛśñyanna̭me॒vāva̭ rundhe cata॒sṛbhi॒rā pucchā̭deti ca॒tvāri॒ chandāgṃ̭si॒ chando̭bhire॒vendraṃ॒-vi~śvā̭ avīvṛdha॒nnityā̭ha॒ vṛddhi̭me॒vopāva̭rtate॒ vājā̭nā॒gṃ॒ satpa̭ti॒-mpati॒- [satpa̭ti॒-mpati᳚m, ityā॒hā-'nnaṃ॒-vai~] 28
-mityā॒hā-'nnaṃ॒-vai~ vājo-'nna̭me॒vāva̭ rundhe sumna॒hūrya॒jño de॒vāgṃ ā ca̭ vakṣa॒dityā̭ha pra॒jā vai pa॒śavaḥ̭ su॒mna-mpra॒jāme॒va pa॒śūnā॒tma-ndha̭tte॒ yakṣa̭da॒gnirde॒vo de॒vāgṃ ā ca̭ vakṣa॒dityā̭ha sva॒gākṛ̭tyai॒ vāja̭sya mā prasa॒veno᳚-dgrā॒bheṇoda̭grabhī॒dityā̭hā॒sau vā ā̭di॒tya u॒dyannṷdgrā॒bha e॒ṣa ni॒mroca̭-nnigrā॒bho brahma̭ṇai॒vā-''tmāna̭mu-dgṛ॒hṇāti॒ brahma̭ṇā॒ bhrātṛ̭vya॒-nni gṛ̭hṇāti || 29 ||
(prā॒ṇaiḥ - poṣo᳚ - pra॒tyā - gnī᳚ddhe॒ - pati̭ - me॒ṣa - daśa̭ ca) (a. 6)
prācī॒manṷ pra॒diśa॒-mprehi̭ vi॒dvānityā̭ha devalo॒ka-me॒vaitayo॒pāva̭rtate॒ krama̭ddhvama॒gninā॒ nāka॒-mityā̭he॒māne॒vaitayā̭ lo॒kān kra̭mate pṛthi॒vyā a॒hamuda॒ntari̭kṣa॒mā 'rṷha॒mityā̭he॒māne॒vaitayā̭ lo॒kān-thsa॒māro̭hati॒ suva॒ryanto॒ nāpe᳚kṣanta॒ ityā̭ha suva॒rgame॒vaitayā̭ lo॒kame॒tyagne॒ prehi̭ [prehi̭, pra॒tha॒mo] 30
pratha॒mo dḙvaya॒tā-mityā̭ho॒bhaye᳚ṣve॒vaitayā̭ devamanu॒ṣyeṣu॒ cakṣṷrdadhāti pa॒ñcabhi॒radhi̭ krāmati॒ pāṅkto̭ ya॒jño yāvā̭ne॒va ya॒jñastena̭ sa॒ha sṷva॒rgaṃ-lo~॒kamḙti॒ nakto॒ṣāseti̭ puro-'nuvā॒kyā̭manvā̭ha॒ pratyā॒ agnḙ sahasrā॒kṣetyā̭ha sāha॒sraḥ pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jāpa̭te॒rāptyai॒ tasmai̭ te vidhema॒ vājā̭ya॒ svāhetyā॒hānnaṃ॒-vai~ vājo-'nna̭-me॒vāva̭ [vājo-'nna̭-me॒vāva̭, ru॒ndhe॒ da॒ddhnaḥ] 31
rundhe da॒ddhnaḥ pū॒rṇāmaudṷmbarīg​ svayamātṛ॒ṇṇāyā᳚-ñjuho॒tyūrgvai daddhyūrgṷdu॒mbaro॒-'sau sva̭yamātṛ॒ṇṇā 'muṣyā̭me॒vorja̭-ndadhāti॒ tasmā̭da॒muto॒-'rvācī॒mūrja॒mupa̭ jīvāmasti॒sṛbhiḥ̭ sādayati tri॒vṛdvā a॒gniryāvā̭ne॒vāgnista-mpra̭ti॒ṣṭhā-ṅga̭mayati॒ preddho̭ agne dīdihi pu॒ro na॒ ityaudṷmbarī॒mā da̭dhātye॒ṣā vai sū॒rmī karṇa̭kāvatye॒tayā̭ ha sma॒ [ha sma, vai] 32
vai de॒vā asṷrāṇāgṃ śatata॒r॒hāg​ stṛgṃ̭hanti॒ yade॒tayā̭ sa॒midha̭mā॒dadhā̭ti॒ vajra̭me॒vaitaccha̭ta॒ghnīṃ-ya~ja̭māno॒ bhrātṛ̭vyāya॒ praha̭rati॒ stṛtyā॒ acha̭mbaṭkāraṃ-vi~॒dhema̭ te para॒me janma̭nnagna॒ iti॒ vaika̭ṅkatī॒mā da̭dhāti॒ bhā e॒vāva̭ rundhe॒ tāgṃ sa̭vi॒turvare᳚ṇyasya ci॒trāmiti̭ śamī॒mayī॒gṃ॒ śāntyā̭ a॒gnirvā̭ ha॒ vā a̭gni॒cita̭-ndu॒he᳚-'gni॒cidvā॒-'gni-ndṷhe॒ tāgṃ [tām, sa॒vi॒tu-] 33
sa̭vi॒tu-rvare᳚ṇyasya ci॒trāmityā̭hai॒ṣa vā a॒gnerdoha॒stama̭sya॒ kaṇva̭ e॒va śrā̭ya॒so̭-'ve॒-ttena̭ ha smaina॒gṃ॒ sa dṷhe॒ yade॒tayā̭ sa॒midha̭-mā॒dadhā᳚tyagni॒cide॒va tada॒gni-ndṷhe sa॒pta tḙ agne sa॒midhaḥ̭ sa॒ptaji॒hvā ityā̭ha sa॒ptaivāsya॒ sāptā̭ni prīṇāti pū॒rṇayā̭ juhoti pū॒rṇa i̭va॒ hi pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jāpa̭te॒- [pra॒jāpa̭teḥ, āptyai॒] 34
-rāptyai॒ nyṷ̄nayā juhoti॒ nyṷ̄nā॒ddhi pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jā asṛ̭jata pra॒jānā॒gṃ॒ sṛṣṭyā̭ a॒gnirde॒vebhyo॒ nilā̭yata॒ sa diśo-'nu॒ prā-'vi̭śa॒jjuhva॒nmana̭sā॒ diśo᳚ ddhyāye ddi॒gbhya e॒vaina॒mava̭ rundhe da॒ddhnā pu॒rastā᳚jjuho॒tyā-jyḙno॒pari̭ṣṭā॒-tteja̭ścai॒vāsmā̭ indri॒ya-ñca̭ sa॒mīcī̭ dadhāti॒ dvāda̭śakapālo vaiśvāna॒ro bha̭vati॒ dvāda̭śa॒ māsā᳚-ssaṃ​va~thsa॒ra-ssaṃ̭​va~thsa॒ro᳚-'gnirvai᳚śvāna॒ra-ssā॒kṣā- [-'gnirvai᳚śvāna॒ra-ssā॒kṣāt, e॒va vai᳚śvāna॒ramava̭] 35
-de॒va vai᳚śvāna॒ramava̭ rundhe॒ ya-tpra̭yājānūyā॒jān ku॒ryādvika̭sti॒-ssā ya॒jñasya̭ darviho॒ma-ṅka̭roti ya॒jñasya॒ prati̭ṣṭhityai rā॒ṣṭraṃ-vai~ vai᳚śvāna॒ro viṇma॒ruto̭ vaiśvāna॒ragṃ hu॒tvā mā̭ru॒tān jṷhoti rā॒ṣṭra e॒va viśa॒manṷ baddhnātyu॒ccai-rvai᳚śvāna॒rasyā-'' śrā̭vayatyupā॒gṃ॒śu mā̭ru॒tān jṷhoti॒ tasmā᳚-drā॒ṣṭraṃ-vi~śa॒mati̭ vadati māru॒tā bha̭vanti ma॒ruto॒ vai de॒vānāṃ॒-vi~śo̭ devavi॒śenai॒vāsmai̭ manuṣyavi॒śa -mava̭ rundhe sa॒pta bha̭vanti sa॒ptaga̭ṇā॒ vai ma॒ruto̭ gaṇa॒śa e॒va viśa॒mava̭ rundhe ga॒ṇena̭ ga॒ṇama̭nu॒drutya̭ juhoti॒ viśa̭me॒vāsmā॒ anṷvartmāna-ṅkaroti || 36 ||
(agne॒ prehya - va̭ - sma - duhe॒ tāṃ - pra॒jāpa̭teḥ - sā॒kṣān - ma̭nuṣyavi॒śa - meka̭vigṃśatiśca) (a. 7)
vaso॒rdhārā᳚-ñjuhoti॒ vaso᳚rme॒ dhārā̭-'sa॒diti॒ vā e॒ṣā hṷ̄yate ghṛ॒tasya॒ vā ḙname॒ṣā dhārā॒-'muṣmi̭n ~lo॒ke pinva̭mā॒nopa̭ tiṣṭhata॒ ājyḙna juhoti॒ tejo॒ vā ājya॒-ntejo॒ vaso॒rdhārā॒ teja̭sai॒vāsmai॒ tejo-'va̭ ru॒ndhe-'tho॒ kāmā॒ vai vaso॒rdhārā॒ kāmā̭ne॒vāva̭ rundhe॒ ya-ṅkā॒mayḙta prā॒ṇāna̭syā॒-'nnādyaṃ॒-vi~- [-'nnādyaṃ॒-vi~, chi॒ndyā॒miti̭] 37
-cchi̭ndyā॒miti̭ vi॒grāha॒-ntasya̭ juhuyā-tprā॒ṇāne॒vāsyā॒nnādyaṃ॒-vi~cchi̭natti॒ ya-ṅkā॒mayḙta prā॒ṇāna̭syā॒nnādya॒gṃ॒ sa-nta̭nuyā॒miti॒ sa-nta̭tā॒-ntasya̭ juhuyā-tprā॒ṇāne॒vāsyā॒nnādya॒gṃ॒ sa-nta̭noti॒ dvāda̭śa dvāda॒śāni̭ juhoti॒ dvāda̭śa॒ māsā᳚-ssaṃ​va~thsa॒ra-ssaṃ̭​va~thsa॒reṇai॒ vāsmā॒ anna॒mava̭ ru॒ndhe 'nna̭-ñca॒ me-'kṣṷcca ma॒ ityā̭hai॒ ta-dvā [ityā̭hai॒ ta-dvai, anna̭sya rū॒pagṃ] 38
anna̭sya rū॒pagṃ rū॒peṇai॒vānna॒mava̭ rundhe॒ 'gniśca̭ ma॒ āpa̭śca ma॒ ityā̭hai॒ṣā vā anna̭sya॒ yoni॒-ssayo᳚nye॒vānna॒mava̭ rundhe-'rdhe॒ndrāṇi̭ juhoti de॒vatā̭ e॒vāva̭ rundhe॒ ya-thsarvḙṣā-ma॒rdhamindraḥ॒ prati॒ tasmā॒dindro̭ de॒vatā̭nā-mbhūyiṣṭha॒bhākta̭ma॒ indra॒mutta̭ramāhe-ndri॒yame॒vāsmi̭-nnu॒pari̭ṣṭā-ddadhāti yajñāyu॒dhāni̭ juhoti ya॒jño [ya॒jñaḥ, vai ya̭jñāyu॒dhāni̭] 39
vai ya̭jñāyu॒dhāni̭ ya॒jñame॒vāva̭ ru॒ndhe-'tho̭ e॒tadvai ya॒jñasya̭ rū॒pagṃ rū॒peṇai॒va ya॒jñamava̭ rundhe 'vabhṛ॒thaśca̭ me svagākā॒raśca̭ ma॒ ityā̭ha sva॒gākṛ̭tyā a॒gniśca̭ me gha॒rmaśca̭ ma॒ ityā̭hai॒ta-dvai bra̭hmavarca॒sasya̭ rū॒pagṃ rū॒peṇai॒va bra̭hmavarca॒samava̭ rundha॒ ṛkca̭ me॒ sāma̭ ca ma॒ ityā̭hai॒- [ma॒ ityā̭ha, e॒tadvai chanda̭sāgṃ] 40
-tadvai chanda̭sāgṃ rū॒pagṃ rū॒peṇai॒va chandā॒g॒syava̭ rundhe॒ garbhā᳚śca me va॒thsāśca̭ ma॒ ityā̭hai॒ta-dvai pa̭śū॒nāgṃ rū॒pagṃ rū॒peṇai॒va pa॒śūnava̭ rundhe॒ kalpā᳚n juho॒tya kḷ̭ptasya॒ kḷptyai̭ yugmadayu॒je jṷhoti mithuna॒tvāyo᳚-tta॒rāva̭tī bhavato॒-'bhikrā᳚ntyā॒ ekā̭ ca me ti॒sraśca̭ ma॒ ityā̭ha devachanda॒saṃ-vā~ ekā̭ ca ti॒sraśca̭ [ti॒sraśca̭, ma॒nu॒ṣya॒cha॒nda॒sa-ñcata̭sraścā॒-'ṣṭau] 41
manuṣyachanda॒sa-ñcata̭sraścā॒-'ṣṭau ca̭ devachanda॒sa-ñcai॒va ma̭nuṣya chanda॒sañcā-'va̭ rundha॒ ā traya̭strigṃ śato juhoti॒ traya̭strigṃśa॒dvai de॒vatā̭ de॒vatā̭ e॒vāva̭ rundha॒ ā-'ṣṭāca̭tvārigṃśato juhotya॒ṣṭāca̭tvārigṃ-śadakṣarā॒ jaga̭tī॒ jāga̭tāḥ pa॒śavo॒ jaga̭tyai॒vāsmai̭ pa॒śūnava̭ rundhe॒ vāja̭śca prasa॒vaśceti̭ dvāda॒śa-ñjṷhoti॒ dvāda̭śa॒ māsā᳚-ssaṃ​va~thsa॒ra-ssaṃ̭​va~thsa॒ra e॒va prati̭ tiṣṭhati || 42 ||
(vi - vai - ya॒jñaḥ-sāma̭ ca ma॒ ityā̭ha - ca ti॒sra - ścaikā॒nna pa̭ñcā॒śacca̭) (a. 8)
a॒gnirde॒vebhyo 'pā᳚krāma-dbhāga॒dheya̭mi॒cchamā̭na॒sta-nde॒vā a̭bruva॒nnupa̭ na॒ ā va̭rtasva ha॒vya-nno̭ va॒heti॒ so᳚-'bravī॒-dvaraṃ̭-vṛ~ṇai॒ mahya̭me॒va vā̭japrasa॒vīya̭-ñjuhava॒nniti॒ tasmā̭da॒gnayḙ vājaprasa॒vīya̭-ñjuhvati॒ ya-dvā̭japrasa॒vīya̭-ñju॒hotya॒gnime॒va ta-dbhā̭ga॒dheyḙna॒ sama̭rdhaya॒tyatho̭ abhiṣe॒ka e॒vāsya॒ sa ca̭turda॒śabhi̭rjuhoti sa॒pta grā॒myā oṣa̭dhaya-ssa॒ptā- [oṣa̭dhaya-ssa॒pta, a॒ra॒ṇyā u॒bhayī̭ṣā॒-] 43
-''ra॒ṇyā u॒bhayī̭ṣā॒-mava̭ruddhyā॒ anna̭syānnasya juho॒tyanna̭syānna॒syā-va̭ruddhyā॒ audṷmbareṇa sru॒veṇa̭ juho॒tyūrgvā ṷdu॒mbara॒ ūrganna̭mū॒rjaivāsmā॒ ūrja॒manna॒mava̭ rundhe॒ 'gnirvai de॒vānā̭-ma॒bhiṣi̭kto-'gni॒ci-nma̭nu॒ṣyā̭ṇā॒-ntasmā̭dagni॒ci-dvar​ṣa̭ti॒ na dhā̭ve॒dava̭ruddha॒gg॒ hya̭syā-nna॒manna̭miva॒ khalu॒ vai va॒r॒ṣaṃ-ya~ddhāvḙ-da॒nnādyā᳚ddhāve-du॒pāva̭rtetā॒-'nnādya̭-me॒vā-'bhyu॒- [-'nnādya̭-me॒vā-'bhi, u॒pāva̭rtate॒] 44
-pāva̭rtate॒ nakto॒ṣāseti̭ kṛ॒ṣṇāyai᳚ śve॒tava̭thsāyai॒ paya̭sā juho॒tyahnai॒vāsmai॒ rātri॒-mpradā̭payati॒ rātri॒yā-'ha̭rahorā॒tre e॒vāsmai॒ pratte॒ kāma̭ma॒nnādya̭-nduhāte rāṣṭra॒bhṛto̭ juhoti rā॒ṣṭrame॒vāva̭ rundhe ṣa॒ḍbhirjṷhoti॒ ṣaḍvā ṛ॒tava̭ ṛ॒tuṣve॒va prati̭tiṣṭhati॒ bhuva̭nasya pata॒ iti̭ rathamu॒khe pañcā-''hṷtīrjuhoti॒ vajro॒ vai ratho॒ vajrḙṇai॒va diśo॒- [vajrḙṇai॒va diśaḥ̭, a॒bhi ja̭yatyagni॒citagṃ̭] 45
-'bhi ja̭yatyagni॒citagṃ̭ ha॒ vā a॒muṣmi̭n ~lo॒ke vāto॒-'bhi pa̭vate vātanā॒māni̭ juhotya॒bhyḙvaina̭-ma॒muṣmi̭n ~lo॒ke vātaḥ̭ pavate॒ trīṇi̭ juhoti॒ traya̭ i॒me lo॒kā e॒bhya e॒va lo॒kebhyo॒ vāta॒mava̭ rundhe samu॒dro̭-'si॒ nabha̭svā॒nityā̭hai॒tadvai vāta̭sya rū॒pagṃ rū॒peṇai॒va vāta॒mava̭ rundhe 'ñja॒linā̭ juhoti॒ na hyḙteṣā̭ma॒nyathā ''hṷtirava॒kalpa̭te || 46 ||
(oṣa̭dhaya-ssa॒ptā - bhi - diśo॒ - 'nyathā॒ - dve ca̭) (a. 9)
su॒va॒rgāya॒ vai lo॒kāya̭ devara॒tho yṷjyate yatrākū॒tāya̭ manuṣyara॒tha e॒ṣa khalu॒ vai dḙvara॒tho yada॒gnira॒gniṃ-yu~̭najmi॒ śava̭sā ghṛ॒tenetyā̭ha yu॒naktye॒vaina॒gṃ॒ sa ḙnaṃ-yu~॒kta-ssṷva॒rgaṃ-lo~॒kama॒bhi va̭hati॒ ya-thsarvā̭bhiḥ pa॒ñcabhi̭-ryu॒ñjyā-dyu॒kto᳚-'syā॒-'gniḥ pracyṷta-ssyā॒dapra̭tiṣṭhitā॒ āhṷtaya॒-ssyurapra̭tiṣṭhitā॒-sstomā॒ apra̭tiṣṭhitānyu॒kthāni̭ ti॒sṛbhiḥ̭ prātassava॒nḙ-'bhi mṛ̭śati tri॒vṛ- [tri॒vṛt, vā a॒gniryāvā̭ne॒vā-] 47
-dvā a॒gniryāvā̭ne॒vā-gnistaṃ-yu~̭nakti॒ yathā-'na̭si yu॒kta ā̭dhī॒yata̭ e॒vame॒va ta-tpratyāhṷtaya॒stiṣṭha̭nti॒ prati॒ stomāḥ॒ pratyu॒kthāni̭ yajñāya॒jñiya̭sya sto॒tre dvābhyā̭ma॒bhi mṛ̭śatye॒tāvā॒n॒ vai ya॒jño yāvā̭nagniṣṭo॒mo bhū॒mā tvā a॒syāta̭ ū॒rdhvaḥ kri̭yate॒ yāvā̭ne॒va ya॒jñastama̭nta॒to᳚ 'nvāro̭hati॒ dvābhyā॒-mprati̭ṣṭhityā॒ eka॒yā-'pra̭stuta॒-mbhava॒tyathā॒- [-'pra̭stuta॒-mbhava॒tyatha̭, a॒bhi mṛ̭śa॒tyupai̭na॒-] 48
-'bhi mṛ̭śa॒tyupai̭na॒-mutta̭ro ya॒jño na̭ma॒tyatho॒ santa̭tyai॒ pra vā e॒ṣo᳚-'smāllo॒kā-ccya̭vate॒ yo᳚-'gni-ñci̭nu॒te na vā e॒tasyā̭niṣṭa॒ka āhṷti॒rava̭ kalpate॒ yāṃ-vā~ e॒ṣo̭-'niṣṭa॒ka āhṷti-ñju॒hoti॒ srava̭ti॒ vai sā tāg​ srava̭ntīṃ-ya~॒jño-'nu॒ parā̭ bhavati ya॒jñaṃ-ya~ja̭māno॒ ya-tpṷnaści॒ti-ñci̭nu॒ta āhṷtīnā॒-mprati̭ṣṭhityai॒ pratyāhṷtaya॒stiṣṭha̭nti॒ [pratyāhṷtaya॒stiṣṭha̭nti, na ya॒jñaḥ] 49
na ya॒jñaḥ pa̭rā॒bhava̭ti॒ na yaja̭māno॒ 'ṣṭāvupa̭ dadhātya॒ṣṭākṣa̭rā gāya॒trī gā̭ya॒treṇai॒vaina॒-ñchanda̭sā cinute॒ yadekā̭daśa॒ traiṣṭṷbhena॒ ya-ddvāda̭śa॒ jāga̭tena॒ chando̭bhire॒vaina̭-ñcinute napā॒tko vaināmai॒ṣo᳚-'gnirya-tpṷnaści॒tirya e॒vaṃ-vi~॒dvā-npṷnaści॒ti-ñci̭nu॒ta ā tṛ॒tīyā॒-tpurṷṣā॒danna̭matti॒ yathā॒ vai pṷnarā॒dheya̭ e॒va-mpṷnaści॒tiryo᳚-'-gnyā॒dheyḙna॒ na- [-gnyā॒dheyḙna॒ na, ṛ॒dhnoti॒ sa] 50
-rdhnoti॒ sa pṷnarā॒dheya॒mā dha̭tte॒ yo᳚-'gni-ñci॒tvā nardhnoti॒ sa pṷnaści॒ti-ñci̭nute॒ ya-tpṷnaści॒ti-ñci̭nu॒ta ṛddhyā॒ atho॒ khalvā̭hu॒rna cḙta॒vyeti̭ ru॒dro vā e॒ṣa yada॒gniryathā᳚ vyā॒ghragṃ su॒pta-mbo॒dhaya̭ti tā॒dṛge॒va tadatho॒ khalvā̭huśceta॒vyeti॒ yathā॒ vasī̭yāgṃsa-mbhāga॒dheyḙna bo॒dhaya̭ti tā॒dṛge॒va tanmanṷra॒gnima̭cinuta॒ tena॒ nā-''rdhno॒thsa e॒tā-mpṷnaści॒tima̭paśya॒-ttāma̭cinuta॒ tayā॒ vai sa ā᳚rdhno॒dya-tpṷnaści॒ti-ñci̭nu॒ta ṛddhyai᳚ || 51 ||
(tri॒vṛ-datha॒-tiṣṭha̭-ntyagnyā॒dheyḙna॒ nā-ci̭nuta-sa॒ptada̭śa- ca) (a. 10)
cha॒nda॒ścita̭-ñcinvīta pa॒śukā̭maḥ pa॒śavo॒ vai chandāgṃ̭si paśu॒māne॒va bha̭vati śyena॒cita̭-ñcinvīta suva॒rgakā̭ma-śśye॒no vai vaya̭sā॒-mpati̭ṣṭha-śśye॒na e॒va bhū॒tvā sṷva॒rgaṃ-lo~॒ka-mpa̭tati kaṅka॒cita̭-ñcinvīta॒ yaḥ kā॒mayḙta śīr​ṣa॒ṇvāna॒muṣmi̭n ~lo॒ke syā॒miti̭ śīr​ṣa॒ṇvāne॒vā-'muṣmi̭n ~lo॒ke bha̭vatyalaja॒cita̭-ñcinvīta॒ catṷssīta-mprati॒ṣṭhākā̭ma॒ścata̭sro॒ diśo̭ di॒kṣvḙva prati̭ tiṣṭhati prauga॒cita̭-ñcinvīta॒ bhrātṛ̭vyavā॒-nprai- [bhrātṛ̭vyavā॒-npra, e॒va bhrātṛ̭vyā-nnudata] 52
-va bhrātṛ̭vyā-nnudata ubha॒yataḥ̭ prauga-ñcinvīta॒yaḥ kā॒mayḙta॒ prajā॒tā-nbhrātṛ̭vyā-nnu॒deya॒ prati̭ jani॒ṣyamā̭ṇā॒niti॒ praiva jā॒tā-nbhrātṛ̭vyā-nnu॒date॒ prati̭ jani॒ṣyamā̭ṇā-nrathacakra॒cita̭-ñcinvīta॒ bhrātṛ̭vyavā॒n॒ vajro॒ vai ratho॒ vajra̭me॒va bhrātṛ̭vyebhyaḥ॒ praha̭rati droṇa॒cita̭-ñcinvī॒tānna̭kāmo॒ droṇe॒ vā anna̭-mbhriyate॒ sayo᳚nye॒vānna॒mava̭ rundhe samū॒hya̭-ñcinvīta pa॒śukā̭maḥ paśu॒māne॒va bha̭vati [paśu॒māne॒va bha̭vati, pa॒ri॒cā॒yya̭-ñcinvīta॒] 53
paricā॒yya̭-ñcinvīta॒ grāma̭kāmo grā॒myḙva bha̭vati śmaśāna॒cita̭-ñcinvīta॒ yaḥ kā॒mayḙta pitṛlo॒ka ṛ̭ddhnuyā॒miti̭ pitṛlo॒ka e॒vardhno̭ti viśvāmitrajamada॒gnī vasi̭ṣṭhenā-'spardhetā॒gṃ॒ sa e॒tā ja॒mada̭gnirviha॒vyā̭ apaśya॒-ttā upā̭dhatta॒ tābhi॒rvai sa vasi̭ṣṭhasyendri॒yaṃ-vī~॒rya̭mavṛṅkta॒ ya-dvi̭ha॒vyā̭ upa॒dadhā̭tīndri॒yame॒va tābhi̭rvī॒ryaṃ̭-ya~ja̭māno॒ bhrātṛ̭vyasya vṛṅkte॒ hotu॒rdhiṣṇi̭ya॒ upa̭ dadhāti yajamānāyata॒naṃ-vai~ [ ] 54
hotā॒ sva e॒vāsmā̭ ā॒yata̭na indri॒yaṃ-vī~॒rya̭mava̭ rundhe॒ dvāda॒śopa̭ dadhāti॒ dvāda̭śākṣarā॒ jaga̭tī॒ jāga̭tāḥ pa॒śavo॒ jaga̭tyai॒vāsmai̭ pa॒śūnava̭ rundhe॒ 'ṣṭāva̭ṣṭāva॒nyeṣu॒ dhiṣṇi̭ye॒ṣūpa̭ dadhātya॒ṣṭāśa̭phāḥ pa॒śavaḥ̭ pa॒śūne॒vāva̭ rundhe॒ ṣaṇmā᳚rjā॒līye॒ ṣa-ḍvā ṛ॒tava̭ ṛ॒tavaḥ॒ khalu॒ vai de॒vāḥ pi॒tara̭ ṛ॒tūne॒va de॒vā-npi॒tṝ-nprī̭ṇāti || 55 ||
(pra - bha̭vati - yajamānāyata॒naṃ-vā~ - a॒ṣṭāca̭tvārigṃśacca) (a. 11)
pava̭sva॒ vāja̭sātaya॒ itya̭nu॒ṣṭu-kpra̭ti॒padbha̭vati ti॒r​so̭-'nu॒ṣṭubha॒ścata̭sro gāya॒triyo॒ ya-tti॒sro̭-'nu॒ṣṭubha॒-stasmā॒-daśva̭stri॒bhistiṣṭhagg̭ stiṣṭhati॒ yaccata̭sro gāya॒triya॒stasmā॒-thsarvāg̭ śca॒turaḥ̭ pa॒daḥ pra̭ti॒dadha॒-tpalā̭yate para॒mā vā e॒ṣā chanda̭sāṃ॒-ya~da̭nu॒ṣṭu-kpa̭ra॒maśca̭tuṣṭo॒ma-sstomā̭nā-mpara॒mastri̭rā॒tro ya॒jñānā᳚-mpara॒mo-'śvaḥ̭ paśū॒nā-mpa̭ra॒meṇai॒vaina̭-mpara॒matā᳚-ṅgamayatyekavi॒gṃ॒śa-maha̭rbhavati॒ [-maha̭rbhavati, yasmi॒nnaśva̭] 56
yasmi॒nnaśva̭ āla॒bhyate॒ dvāda̭śa॒ māsāḥ॒ pañca॒rtava॒straya̭ i॒me lo॒kā a॒sāvā̭di॒tya ḙkavi॒gṃ॒śa e॒ṣa pra॒jāpa̭tiḥ prājāpa॒tyo-'śva॒stame॒va sā॒kṣādṛ̭ddhnoti॒ śakva̭rayaḥ pṛ॒ṣṭha-mbha̭vantya॒n-yada̭nya॒-cchando॒-'nye᳚nye॒ vā e॒te pa॒śava॒ ā la̭bhyanta u॒teva̭ grā॒myā u॒tevā̭-''ra॒ṇyā yacchakva̭rayaḥ pṛ॒ṣṭha-mbhava॒ntyaśva̭sya sarva॒tvāya̭ pārthura॒śma-mbra̭hmasā॒ma-mbha̭vati ra॒śminā॒ vā aśvo̭ [ra॒śminā॒ vā aśvaḥ̭, ya॒ta ī᳚śva॒ro] 57
ya॒ta ī᳚śva॒ro vā aśvo-'ya॒to-'pra̭tiṣṭhitaḥ॒ parā᳚-mparā॒vata॒-ṅganto॒rya-tpā᳚rthura॒śma-mbra̭hmasā॒ma-mbhava॒tyaśva̭sya॒ yatyai॒ dhṛtyai॒ saṅkṛ̭tyacchāvākasā॒ma-mbha̭vatyuthsannaya॒jño vā e॒ṣa yada̭śvame॒dhaḥ kastadve॒detyā̭hu॒ryadi॒ sarvo̭ vā kri॒yate॒ na vā॒ sarva॒ iti॒ ya-thsaṅkṛ̭tyacchāvākasā॒ma-mbhava॒tyaśva̭sya sarva॒tvāya॒ paryā᳚ptyā॒ ana̭ntarāyāya॒ sarva̭stomo-'tirā॒tra ṷtta॒mamaha̭rbhavati॒ sarva॒syā-''ptyai॒ sarva̭sya॒ jityai॒ sarva̭me॒va tenā᳚-''pnoti॒ sarva̭-ñjayati || 58 ||
(aha̭rbhavati॒ - vā aśvo - 'ha̭rbhavati॒ - daśa̭ ca) (a. 12)
(de॒vā॒su॒rāstena - rta॒vyā̭ - ru॒dro - 'śma̭ - nnṛ॒ṣade॒ va - ḍudḙnaṃ॒ - prācī॒miti॒ - vaso॒rdhārā̭ - ma॒gnirde॒vebhyaḥ̭ - suva॒rgāya̭ yatrākū॒tāya̭ - chanda॒ścitaṃ॒ - pava̭sva॒ - dvāda̭śa )
(de॒vā॒su॒rā - a॒jāyāṃ॒ - ~vai grṷmu॒ṣṭiḥ - pra̭tha॒mo dḙvaya॒tāme॒ - tadvai chanda̭sā - mṛ॒dhno - tya॒ṣṭau pa̭ñcā॒śat)
(de॒vā॒su॒rā, ssarva̭-ñjayati)
|| hariḥ̭ om ||
|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-mpañcamakāṇḍe caturthaḥ praśna-ssamāptaḥ ||