📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
5.2 - বিষ্ণুমুখা বৈ দেবাঃ - কৃষ্ণ যজুর্বেদ তৈত্তিরীয সংহিতা পাঠঃ
5.2 - Vishnumukha Vai Devah - Krishna Yajurveda Taittiriya Samhita Pathah
Vishnu Vedic Bengali
কৃষ্ণ যজুর্বেদীয তৈত্তিরীয সংহিতাযা-ম্পঞ্চমকাণ্ডে দ্বিতীযঃ প্রশ্নঃ - চিত্যুপক্রমাভিধানং
ও-ন্নমঃ পরমাত্মনে, শ্রী মহাগণপতযে নমঃ,
শ্রী গুরুভ্যো নমঃ । হ॒রিঃ॒ ওম্ ॥
বিষ্ণু॑মুখা॒ বৈ দে॒বা শ্ছন্দো॑ভিরি॒মান্ ঁলো॒কান॑নপজ॒য্য ম॒ভ্য॑জয॒ন্॒.য-দ্বি॑ষ্ণুক্র॒মান্ ক্রম॑তে॒ বিষ্ণু॑রে॒ব ভূ॒ত্বা যজ॑মান॒শ্ছন্দো॑ভিরি॒মান্ ঁলো॒কান॑নপজ॒য্যম॒ভি জ॑যতি॒ বিষ্ণোঃ॒ ক্রমো᳚-ঽস্য-ভিমাতি॒হেত্যা॑হ গায॒ত্রী বৈ পৃ॑থি॒বী ত্রৈষ্টু॑ভম॒ন্তরি॑ক্ষ॒-ঞ্জাগ॑তী॒ দ্যৌরানু॑ষ্টুভী॒র্দিশ॒ শ্ছন্দো॑ভিরে॒বেমান্ ঁলো॒কান্. য॑থা পূ॒র্বম॒ভি জ॑যতি প্র॒জাপ॑তির॒গ্নিম॑সৃজত॒ সো᳚-ঽস্মা-থ্সৃ॒ষ্টঃ [সো᳚-ঽস্মা-থ্সৃ॒ষ্টঃ, পরা॑ঙৈ॒ত্ত-] 1
পরা॑ঙৈ॒ত্ত-মে॒তযা ঽন্বৈ॒দক্র॑ন্দ॒দিতি॒ তযা॒ বৈ সো᳚-ঽগ্নেঃ প্রি॒য-ন্ধামা-ঽবা॑রুন্ধ॒ যদে॒তাম॒ন্বাহা॒-গ্নেরে॒বৈতযা᳚ প্রি॒য-ন্ধামা-ঽব॑ রুন্ধ ঈশ্ব॒রো বা এ॒ষ পরা᳚-ম্প্র॒দঘো॒ যো বি॑ষ্ণুক্র॒মান্ ক্রম॑তে চত॒সৃভি॒রা ব॑র্ততে চ॒ত্বারি॒ ছন্দাগ্ং॑সি॒ ছন্দাগ্ং॑সি॒ খলু॒ বা অ॒গ্নেঃ প্রি॒যা ত॒নূঃ প্রি॒যামে॒বাস্য॑ ত॒নুব॑ম॒ভি [ ] 2
?
প॒র্যাব॑র্ততে দক্ষি॒ণা প॒র্যাব॑র্ততে॒ স্বমে॒ব বী॒র্য॑মনু॑ প॒র্যাব॑র্ততে॒ তস্মা॒-দ্দক্ষি॒ণো-ঽর্ধ॑ আ॒ত্মনো॑ বী॒র্যা॑বত্ত॒রো-ঽথো॑ আদি॒ত্যস্যৈ॒বা-ঽঽবৃত॒মনু॑ প॒র্যাব॑র্ততে॒ শুন॒শ্শেপ॒মাজী॑গর্তিং॒-বঁরু॑ণো-ঽগৃহ্ণা॒-থ্স এ॒তাং-বাঁ॑রু॒ণীম॑পশ্য॒-ত্তযা॒ বৈ স আ॒ত্মানং॑-বঁরুণপা॒শাদ॑মুঞ্চ॒-দ্বরু॑ণো॒ বা এ॒ত-ঙ্গৃ॑হ্ণাতি॒ য উ॒খা-ম্প্র॑তিমু॒ঞ্চত॒ উদু॑ত্ত॒মং-বঁ॑রুণ॒পাশ॑-ম॒স্মদিত্যা॑হা॒-ঽঽত্মান॑-মে॒বৈতযা॑ [-মে॒বৈতযা᳚, ব॒রু॒ণ॒পা॒শা-] 3
বরুণপা॒শা-ন্মু॑ঞ্চ॒ত্যা ত্বা॑-ঽহার্​ষ॒মিত্যা॒হা ঽঽহ্য॑ন॒গ্ং॒ হর॑তি ধ্রু॒বস্তি॒ষ্ঠা ঽবি॑চাচলি॒রিত্যা॑হ॒ প্রতি॑ষ্ঠিত্যৈ॒ বিশ॑স্ত্বা॒ সর্বা॑ বাঞ্ছ॒ন্ত্বিত্যা॑হ বি॒শৈবৈন॒গ্ং॒ সম॑র্ধযত্য॒স্মি-ন্রা॒ষ্ট্রমধি॑ শ্র॒যেত্যা॑হ রা॒ষ্ট্রমে॒বাস্মি॑-ন্ধ্রু॒বম॑ক॒র্য-ঙ্কা॒মযে॑ত রা॒ষ্ট্রগ্গ্​ স্যা॒দিতি॒ ত-ম্মন॑সা ধ্যাযে-দ্রা॒ষ্ট্রমে॒ব ভ॑ব॒- [ভ॑বতি, অগ্রে॑] 4
-ত্যগ্রে॑ বৃ॒হন্নু॒ষসা॑মূ॒র্ধ্বো অ॑স্থা॒দিত্যা॒হা-ঽগ্র॑মে॒বৈনগ্ং॑ সমা॒নানা᳚-ঙ্করোতি নির্জগ্মি॒বা-ন্তম॑স॒ ইত্যা॑হ॒ তম॑ এ॒বাস্মা॒দপ॑ হন্তি॒ জ্যোতি॒ষা- ঽঽগা॒দিত্যা॑হ॒ জ্যোতি॑রে॒বা-স্মি॑-ন্দধাতি চত॒সৃভিঃ॑ সাদযতি চ॒ত্বারি॒ ছন্দাগ্ং॑সি॒ ছন্দো॑ভিরে॒বা-ঽ-তি॑চ্ছন্দসোত্ত॒মযা॒ বর্​ষ্ম॒ বা এ॒ষা ছন্দ॑সাং॒-যঁদতি॑চ্ছন্দা॒ বর্​ষ্মৈ॒বৈনগ্ং॑ সমা॒নানা᳚-ঙ্করোতি॒ সদ্ব॑তী [সদ্ব॑তী, ভ॒ব॒তি॒ স॒ত্ত্বমে॒বৈন॑] 5
ভবতি স॒ত্ত্বমে॒বৈন॑-ঙ্গমযতি বাথ্স॒প্রেণোপ॑ তিষ্ঠত এ॒তেন॒ বৈ ব॑থ্স॒প্রীর্ভা॑লন্দ॒নো᳚-ঽগ্নেঃ প্রি॒য-ন্ধামা-ঽবা॑-ঽরুন্ধা॒-ঽগ্নেরে॒বৈতেন॑ প্রি॒য-ন্ধামা-ঽব॑ রুন্ধ একাদ॒শ-ম্ভ॑বত্যেক॒ধৈব যজ॑মানে বী॒র্য॑-ন্দধাতি॒ স্তোমে॑ন॒ বৈ দে॒বা অ॒স্মিন্ ঁলো॒ক আ᳚র্ধ্নুব॒ন্ ছন্দো॑ভির॒মুষ্মি॒ন্-থ্স্তোম॑স্যেব॒ খলু॒ বা এ॒ত-দ্রূ॒পং-যঁ-দ্বা᳚থ্স॒প্রং-যঁ-দ্বা᳚থ্স॒প্রেণো॑প॒তিষ্ঠ॑ত [ঁয-দ্বা᳚থ্স॒প্রেণো॑প॒তিষ্ঠ॑তে, ই॒মমে॒ব] 6
ই॒মমে॒ব তেন॑ লো॒কম॒ভি জ॑যতি॒ য-দ্বি॑ষ্ণুক্র॒মান্ ক্রম॑তে॒-ঽমুমে॒ব তৈর্লো॒কম॒ভি জ॑যতি পূর্বে॒দ্যুঃ প্রক্রা॑মত্যুত্তরে॒দ্যু-হ্ রুপ॑ তিষ্ঠতে॒ তস্মা॒-দ্যোগে॒-ঽন্যাসা᳚-ম্প্র॒জানা॒-ম্মনঃ॒, ক্ষেমে॒-ঽন্যাসা॒-ন্তস্মা᳚-দ্যাযাব॒রঃ, ক্ষে॒ম্যস্যে॑শে॒ তস্মা᳚-দ্যাযাব॒রঃ, ক্ষে॒ম্যম॒দ্ধ্যব॑স্যতি মু॒ষ্টী ক॑রোতি॒ বাচং॑-যঁচ্ছতি য॒জ্ঞস্য॒ ধৃত্যৈ᳚ ॥ 7 ॥
(সৃ॒ষ্টো᳚-ঽ - (1॒) ভ্যে॑ - তযা॑ - ভবতি॒ - সদ্ব॑ত্যু - প॒তিষ্ঠ॑তে॒ - দ্বিচ॑ত্বারিগ্ংশচ্চ) (অ. 1)
অন্ন॑প॒তে-ঽন্ন॑স্য নো দে॒হীত্যা॑হা॒-গ্নির্বা অন্ন॑পতি॒-স্স এ॒বাস্মা॒ অন্ন॒-ম্প্রয॑চ্ছত্যনমী॒বস্য॑ শু॒ষ্মিণ॒ ইত্যা॑হা-য॒ক্ষ্মস্যেতি॒ বাবৈতদা॑হ॒ প্র প্র॑দা॒তার॑-ন্তারিষ॒ ঊর্জ॑-ন্নো ধেহি দ্বি॒পদে॒ চতু॑ষ্পদ॒ ইত্যা॑হা॒-ঽঽশিষ॑মে॒বৈতামা শা᳚স্ত॒ উদু॑ ত্বা॒ বিশ্বে॑ দে॒বা ইত্যা॑হ প্রা॒ণা বৈ বিশ্বে॑ দে॒বাঃ [দে॒বাঃ, প্রা॒ণৈরে॒বৈন॒-] 8
প্রা॒ণৈরে॒বৈন॒-মুদ্য॑চ্ছ॒তে ঽগ্নে॒ ভর॑ন্তু॒ চিত্তি॑ভি॒রিত্যা॑হ॒ যস্মা॑ এ॒বৈন॑-ঞ্চি॒ত্তাযো॒দ্যচ্ছ॑তে॒ তেনৈ॒বৈন॒গ্ং॒ সম॑র্ধযতি চত॒সৃভি॒রা সা॑দযতি চ॒ত্বারি॒ ছন্দাগ্ং॑সি॒ ছন্দো॑ভিরে॒বা-তি॑চ্ছন্দসোত্ত॒মযা॒ বর্​ষ্ম॒ বা এ॒ষা ছন্দ॑সাং॒-যঁদতি॑চ্ছন্দা॒ বর্​ষ্মৈ॒বৈনগ্ং॑ সমা॒নানা᳚-ঙ্করোতি॒ সদ্ব॑তী ভবতি স॒ত্ত্বমে॒বৈন॑-ঙ্গমযতি॒ প্রেদ॑গ্নে॒ জ্যোতি॑ষ্মান্ [ ] 9
যা॒হীত্যা॑হ॒ জ্যোতি॑রে॒বাস্মি॑-ন্দধাতি ত॒নুবা॒ বা এ॒ষ হি॑নস্তি॒ যগ্ং হি॒নস্তি॒ মা হিগ্ং॑সীস্ত॒নুবা᳚ প্র॒জা ইত্যা॑হ প্র॒জাভ্য॑ এ॒বৈনগ্ং॑ শমযতি॒ রক্ষাগ্ং॑সি॒ বা এ॒ত-দ্য॒জ্ঞগ্ং স॑চন্তে॒ যদন॑ উ॒থ্সর্জ॒-ত্যক্র॑ন্দ॒দিত্যন্বা॑হ॒ রক্ষ॑সা॒মপ॑হত্যা॒ অন॑সা বহ॒ন্-ত্যপ॑চিতি-মে॒বাস্মি॑-ন্দধাতি॒ তস্মা॑দন॒স্বী চ॑ র॒থী চাতি॑থীনা॒-মপ॑চিততমা॒- [-মপ॑চিততমৌ, অপ॑চিতিমা-ন্ভবতি॒] 10
-বপ॑চিতিমা-ন্ভবতি॒ য এ॒বং-বেঁদ॑ স॒মিধা॒-ঽগ্নি-ন্দু॑বস্য॒তেতি॑ ঘৃতানুষি॒ক্তামব॑সিতে স॒মিধ॒মা দ॑ধাতি॒ যথা-ঽতি॑থয॒ আগ॑তায স॒র্পিষ্ব॑দাতি॒থ্য-ঙ্ক্রি॒যতে॑ তা॒দৃগে॒ব ত-দ্গা॑যত্রি॒যা ব্রা᳚হ্ম॒ণস্য॑ গায॒ত্রো হি ব্রা᳚হ্ম॒ণস্ত্রি॒ষ্টুভা॑ রাজ॒ন্য॑স্য॒ ত্রৈষ্টু॑ভো॒ হি রা॑জ॒ন্যো᳚ ঽফ্সু ভস্ম॒ প্র বে॑শযত্য॒ফ্সুযো॑নি॒র্বা অ॒গ্নি-স্স্বামে॒বৈনং॒-যোঁনি॑-ঙ্গমযতি তি॒সৃভিঃ॒ প্রবে॑শযতি ত্রি॒বৃদ্বা [ত্রি॒বৃদ্বৈ, অ॒গ্নি-র্যাবা॑-] 11
অ॒গ্নি-র্যাবা॑-নে॒বা-ঽগ্নিস্ত-ম্প্র॑তি॒ষ্ঠা-ঙ্গ॑মযতি॒ পরা॒ বা এ॒ষো᳚-ঽগ্নিং-বঁ॑পতি॒ যো᳚-ঽফ্সু ভস্ম॑ প্রবে॒শয॑তি॒ জ্যোতি॑ষ্মতীভ্যা॒-মব॑ দধাতি॒ জ্যোতি॑রে॒বা-ঽস্মি॑-ন্দধাতি॒ দ্বাভ্যা॒-ম্প্রতি॑ষ্ঠিত্যৈ॒ পরা॒ বা এ॒ষ প্র॒জা-ম্প॒শূন্ ব॑পতি॒ যো᳚-ঽফ্সু ভস্ম॑ প্রবে॒শয॑তি॒ পুন॑রূ॒র্জা স॒হ র॒য্যেতি॒ পুন॑রু॒দৈতি॑ প্র॒জামে॒ব প॒শূনা॒ত্ম-ন্ধ॑ত্তে॒ পুন॑স্ত্বা-ঽঽদি॒ত্যা [পুন॑স্ত্বা-ঽঽদি॒ত্যাঃ, রু॒দ্রা] 12
রু॒দ্রা বস॑ব॒-স্সমি॑ন্ধতা॒-মিত্যা॑হৈ॒তা বা এ॒ত-ন্দে॒বতা॒ অগ্রে॒ সমৈ᳚ন্ধত॒ তাভি॑রে॒বৈন॒গ্ং॒ সমি॑ন্ধে॒ বোধা॒ স বো॒ধীত্যুপ॑ তিষ্ঠতে বো॒ধয॑ত্যে॒বৈন॒-ন্তস্মা᳚-থ্সু॒প্ত্বা প্র॒জাঃ প্রবু॑দ্ধ্যন্তে যথাস্থা॒নমুপ॑ তিষ্ঠতে॒ তস্মা᳚-দ্যথাস্থা॒ন-ম্প॒শবঃ॒ পুন॒রেত্যোপ॑ তিষ্ঠন্তে ॥ 13 ॥
(বৈ বিশ্বে॑ দে॒বা - জ্যোতি॑ষ্মা॒ - নপ॑চিততমৌ - ত্রি॒বৃদ্বা - আ॑দি॒ত্যা - দ্বিচ॑ত্বারিগ্ংশচ্চ) (অ. 2)
যাব॑তী॒ বৈ পৃ॑থি॒বী তস্যৈ॑ য॒ম আধি॑পত্য॒-ম্পরী॑যায॒ যো বৈ য॒ম-ন্দে॑ব॒যজ॑নম॒স্যা অনি॑র্যাচ্যা॒-ঽগ্নি-ঞ্চি॑নু॒তে য॒মাযৈ॑ন॒গ্ং॒ স চি॑নু॒তে-ঽপে॒তে-ত্য॒দ্ধ্যব॑সাযযতি য॒মমে॒ব দে॑ব॒যজ॑নম॒স্যৈ নি॒র্যাচ্যা॒- ঽঽত্মনে॒-ঽগ্নি-ঞ্চি॑নুত ইষ্ব॒গ্রেণ॒ বা অ॒স্যা অনা॑মৃত-মি॒চ্ছন্তো॒ নাবি॑ন্দ॒-ন্তে দে॒বা এ॒ত-দ্যজু॑রপশ্য॒ন্নপে॒তেতি॒ যদে॒তেনা᳚-ধ্যবসা॒যয॒- [-ধ্যবসা॒যয॑তি, অনা॑মৃত] 14
-ত্যনা॑মৃত এ॒বাগ্নি-ঞ্চি॑নুত॒ উদ্ধ॑ন্তি॒ যদে॒বাস্যা॑ অমে॒দ্ধ্য-ন্তদপ॑ হন্ত্য॒পো-ঽবো᳚ক্ষতি॒ শান্ত্যৈ॒ সিক॑তা॒ নি ব॑পত্যে॒তদ্বা অ॒গ্নের্বৈ᳚শ্বান॒রস্য॑ রূ॒পগ্ং রূ॒পেণৈ॒ব বৈ᳚শ্বান॒রমব॑ রুন্ধ॒ ঊষা॒-ন্নিব॑পতি॒ পুষ্টি॒র্বা এ॒ষা প্র॒জন॑নং॒-যঁদূষাঃ॒ পুষ্ট্যা॑মে॒ব প্র॒জন॑নে॒-ঽগ্নি-ঞ্চি॑নু॒তে-ঽথো॑ সং॒(2)জ্ঞান্ন॑ এ॒ব সং॒(2)জ্ঞান্ন॒গ্গ্॒ হ্যে॑ত- [হ্যে॑তত্, প॒শূ॒নাং-যঁদূষা॒] 15
-ত্প॑শূ॒নাং-যঁদূষা॒ দ্যাবা॑পৃথি॒বী স॒হা-ঽঽস্তা॒-ন্তে বি॑য॒তী অ॑ব্রূতা॒মস্ত্বে॒ব নৌ॑ স॒হ য॒জ্ঞিয॒মিতি॒ যদ॒মুষ্যা॑ য॒জ্ঞিয॒মাসী॒-ত্তদ॒স্যাম॑দধা॒-ত্ত ঊষা॑ অভব॒ন্॒ যদ॒স্যা য॒জ্ঞিয॒মাসী॒-ত্তদ॒মুষ্যা॑মদধা॒-ত্তদ॒দশ্চ॒ন্দ্রম॑সি কৃ॒ষ্ণমূষা᳚-ন্নি॒বপ॑ন্ন॒দো ধ্যা॑যে॒-দ্দ্যাবা॑পৃথি॒ব্যোরে॒ব য॒জ্ঞিযে॒-ঽগ্নি-ঞ্চি॑নুতে॒ ঽযগ্ং সো অ॒গ্নিরিতি॑ বি॒শ্বামি॑ত্রস্য [ ] 16
সূ॒ক্ত-ম্ভ॑বত্যে॒তেন॒ বৈ বি॒শ্বামি॑ত্রো॒-ঽগ্নেঃ প্রি॒য-ন্ধামা ঽবা॑রুন্ধা॒গ্নেরে॒বৈতেন॑ প্রি॒য-ন্ধামাব॑ রুন্ধে॒ ছন্দো॑ভি॒র্বৈ দে॒বা-স্সু॑ব॒র্গং-লোঁ॒কমা॑য॒ন্ চত॑স্রঃ॒ প্রাচী॒রুপ॑ দধাতি চ॒ত্বারি॒ ছন্দাগ্ং॑সি॒ ছন্দো॑ভিরে॒ব ত-দ্যজ॑মান-স্সুব॒র্গং-লোঁ॒কমে॑তি॒ তেষাগ্ং॑ সুব॒র্গং-লোঁ॒কং-যঁ॒তা-ন্দিশ॒-স্সম॑ব্লীযন্ত॒ তে দ্বে পু॒রস্তা᳚-থ্স॒মীচী॒ উপা॑দধত॒ দ্বে [ ] 17
প॒শ্চা-থ্স॒মীচী॒ তাভি॒র্বৈ তেদিশো॑-ঽদৃগ্ংহ॒ন্॒ যদ্দ্বে পু॒রস্তা᳚-থ্স॒মীচী॑ উপ॒দধা॑তি॒ দ্বে প॒শ্চা-থ্স॒মীচী॑ দি॒শাং-বিঁধৃ॑ত্যা॒ অথো॑ প॒শবো॒ বৈ ছন্দাগ্ং॑সি প॒শূনে॒বাস্মৈ॑ স॒মীচো॑ দধাত্য॒ষ্টাবুপ॑ দধাত্য॒ষ্টাক্ষ॑রা গায॒ত্রী গা॑য॒ত্রো᳚-ঽগ্নি-র্যাবা॑নে॒বাগ্নিস্ত-ঞ্চি॑নুতে॒-ঽষ্টাবুপ॑ দধাত্য॒ষ্টাক্ষ॑রা গায॒ত্রী গা॑য॒ত্রী সু॑ব॒র্গং-লোঁ॒কমঞ্জ॑সা বেদ সুব॒র্গস্য॑ লো॒কস্য॒ [লো॒কস্য॑, প্রজ্ঞা᳚ত্যৈ॒] 18
প্রজ্ঞা᳚ত্যৈ॒ ত্রযো॑দশ লোকম্পৃ॒ণা উপ॑ দধা॒ত্যেক॑বিগ্ংশতি॒-স্সম্প॑দ্যন্তে প্রতি॒ষ্ঠা বা এ॑কবি॒গ্ং॒শঃ প্র॑তি॒ষ্ঠা গার্​হ॑পত্য একবি॒গ্ং॒শস্যৈ॒ব প্র॑তি॒ষ্ঠা-ঙ্গার্​হ॑পত্য॒মনু॒ প্রতি॑ তিষ্ঠতি॒ প্রত্য॒গ্নি-ঞ্চি॑ক্যা॒নস্তি॑ষ্ঠতি॒ য এ॒বং-বেঁদ॒ পঞ্চ॑চিতীক-ঞ্চিন্বীত প্রথ॒ম-ঞ্চি॑ন্বা॒নঃ পাঙ্ক্তো॑ য॒জ্ঞঃ পাঙ্ক্তাঃ᳚ প॒শবো॑ য॒জ্ঞমে॒ব প॒শূনব॑ রুন্ধে॒ ত্রিচি॑তীক-ঞ্চিন্বীত দ্বি॒তীয॑-ঞ্চিন্বা॒নস্ত্রয॑ ই॒মে লো॒কা এ॒ষ্বে॑ব লো॒কেষু॒ [লো॒কেষু॑, প্রতি॑তিষ্ঠ॒-] 19
প্রতি॑তিষ্ঠ॒-ত্যেক॑চিতীক-ঞ্চিন্বীত তৃ॒তীয॑-ঞ্চিন্বা॒ন এ॑ক॒ধা বৈ সু॑ব॒র্গো লো॒ক এ॑ক॒বৃতৈ॒ব সু॑ব॒র্গং-লোঁ॒কমে॑তি॒ পুরী॑ষেণা॒ভ্যূ॑হতি॒ তস্মা᳚ন্মা॒গ্ং॒ সেনাস্থি॑ ছ॒ন্ন-ন্ন দু॒শ্চর্মা॑ ভবতি॒ য এ॒বং-বেঁদ॒ পঞ্চ॒ চিত॑যো ভবন্তি প॒ঞ্চভিঃ॒ পুরী॑ষৈর॒ভ্যূ॑হতি॒ দশ॒ সম্প॑দ্যন্তে॒ দশা᳚ক্ষরা বি॒রাডন্নং॑-বিঁ॒রা-ড্বি॒রাজ্যে॒বা-ঽন্নাদ্যে॒ প্রতি॑তিষ্ঠতি ॥ 20 ॥
(অ॒ধ্য॒ব॒সা॒যয॑তি॒ - হ্যে॑ত - দ্বি॒শ্বামি॑ত্রস্যা - দধত॒ দ্বে - লো॒কস্য॑ - লো॒কেষু॑ -স॒প্তচ॑ত্বারিগ্ংশচ্চ) (অ. 3)
বি বা এ॒তৌ দ্বি॑ষাতে॒ যশ্চ॑ পু॒রা-ঽগ্নির্যশ্চো॒খাযা॒গ্ং॒ সমি॑ত॒মিতি॑ চত॒সৃভি॒-স্স-ন্নিব॑পতি চ॒ত্বারি॒ ছন্দাগ্ং॑সি॒ ছন্দাগ্ং॑সি॒ খলু॒ বা অ॒গ্নেঃ প্রি॒যা ত॒নূঃ প্রি॒যযৈ॒বৈনৌ॑ ত॒নুবা॒ সগ্ং শা᳚স্তি॒ সমি॑ত॒মিত্যা॑হ॒ তস্মা॒দ্ব্রহ্ম॑ণা ক্ষ॒ত্রগ্ং সমে॑তি॒ যথ্স॒-ন্ন্যুপ্য॑ বি॒হর॑তি॒ তস্মা॒-দ্ব্রহ্ম॑ণা ক্ষ॒ত্রং-ব্যেঁ᳚ত্যৃ॒তুভি॒- [ক্ষ॒ত্রং-ব্যেঁ᳚ত্যৃ॒তুভিঃ॑, বা এ॒ত-ন্দী᳚ক্ষযন্তি॒] 21
-র্বা এ॒ত-ন্দী᳚ক্ষযন্তি॒ স ঋ॒তুভি॑রে॒ব বি॒মুচ্যো॑ মা॒তেব॑ পু॒ত্র-ম্পৃ॑থি॒বী পু॑রী॒ষ্য॑মিত্যা॑হ॒-র্তুভি॑রে॒বৈন॑-ন্দীক্ষযি॒ত্বর্তুভি॒র্বি মু॑ঞ্চতি বৈশ্বান॒র্যা শি॒ক্য॑মা দ॑ত্তে স্ব॒দয॑ত্যে॒বৈন॑-ন্নৈর্-ঋ॒তীঃ কৃ॒ষ্ণা-স্তি॒স্র-স্তুষ॑পক্বা ভবন্তি॒ নির্-ঋ॑ত্যৈ॒ বা এ॒ত-দ্ভা॑গ॒ধেযং॒-যঁ-ত্তুষা॒ নির্-ঋ॑ত্যৈ রূ॒প-ঙ্কৃ॒ষ্ণগ্ং রূ॒পেণৈ॒ব নির্-ঋ॑তি-ন্নি॒রব॑দযত ই॒মা-ন্দিশং॑-যঁন্ত্যে॒ষা [ ] 22
বৈ নির্-ঋ॑ত্যৈ॒ দিক্ স্বাযা॑মে॒ব দি॒শি নির্-ঋ॑তি-ন্নি॒রব॑দযতে॒ স্বকৃ॑ত॒ ইরি॑ণ॒ উপ॑ দধাতি প্রদ॒রে বৈ॒তদ্বৈ নির্-ঋ॑ত্যা আ॒যত॑ন॒গ্গ্॒ স্ব এ॒বা-ঽঽযত॑নে॒ নির্-ঋ॑তি-ন্নি॒রব॑দযতে শি॒ক্য॑ম॒ভ্যুপ॑ দধাতি নৈর্-ঋ॒তো বৈ পাশঃ॑ সা॒ক্ষাদে॒বৈন॑-ন্নির্-ঋতিপা॒শা-ন্মু॑ঞ্চতি তি॒স্র উপ॑ দধাতি ত্রেধাবিহি॒তো বৈ পুরু॑ষো॒ যাবা॑নে॒ব পুরু॑ষ॒স্তস্মা॒-ন্নির্-ঋ॑তি॒মব॑ যজতে॒ পরা॑চী॒রুপ॑ [পরা॑চী॒রুপ॑, দ॒ধা॒তি॒ পরা॑চী-] 23
দধাতি॒ পরা॑চী-মে॒বাস্মা॒-ন্নির্-ঋ॑তি॒-ম্প্রণু॑দ॒তে ঽপ্র॑তীক্ষ॒মা য॑ন্তি॒ নির্-ঋ॑ত্যা অ॒ন্তর্​হি॑ত্যৈ মার্জযি॒ত্বোপ॑ তিষ্ঠন্তে মেদ্ধ্য॒ত্বায॒ গার্​হ॑পত্য॒মুপ॑ তিষ্ঠন্তে নির্-ঋতি লো॒ক এ॒ব চ॑রি॒ত্বা পূ॒তা দে॑বলো॒কমু॒পাব॑র্তন্ত॒ এক॒যোপ॑ তিষ্ঠন্ত এক॒ধৈব যজ॑মানে বী॒র্য॑-ন্দধতি নি॒বেশ॑ন-স্স॒ঙ্গম॑নো॒ বসূ॑না॒মিত্যা॑হ প্র॒জা বৈ প॒শবো॒ বসু॑ প্র॒জযৈ॒বৈন॑-ম্প॒শুভি॒-স্সম॑র্ধযন্তি ॥ 24 ॥
(ঋ॒তুভি॑ - রে॒ষা- পরা॑চী॒রুপা॒ - ষ্টাচ॑ত্বারিগ্ংশচ্চ) (অ. 4)
পু॒রু॒ষ॒মা॒ত্রেণ॒ বি মি॑মীতে য॒জ্ঞেন॒ বৈ পুরু॑ষ॒-স্সম্মি॑তো যজ্ঞপ॒রুষৈ॒বৈনং॒-বিঁমি॑মীতে॒ যাবা॒-ন্পুরু॑ষ ঊ॒র্ধ্ববা॑হু॒স্তাবা᳚-ন্ভবত্যে॒তাব॒দ্বৈ পুরু॑ষে বী॒র্যং॑-বীঁ॒র্যে॑ণৈ॒বৈনং॒-বিঁ মি॑মীতে প॒ক্ষী ভ॑বতি॒ ন হ্য॑প॒ক্ষঃ পতি॑তু॒-মর্​হ॑ত্যর॒ত্নিনা॑ প॒ক্ষৌ দ্রাঘী॑যাগ্ংসৌ ভবত॒স্তস্মা᳚-ত্প॒ক্ষপ্র॑বযাগ্ংসি॒ বযাগ্ং॑সি ব্যামমা॒ত্রৌ প॒ক্ষৌ চ॒ পুচ্ছ॑-ঞ্চ ভবত্যে॒তাব॒দ্বৈ পুরু॑ষে বী॒র্যং॑- [বী॒র্য᳚ম্, বী॒র্য॑সম্মিতো॒] 25
-ঁবী॒র্য॑সম্মিতো॒ বেণু॑না॒ বি মি॑মীত আগ্নে॒যো বৈ বেণুঃ॑ সযোনি॒ত্বায॒ যজু॑ষা যুনক্তি॒ যজু॑ষা কৃষতি॒ ব্যাবৃ॑ত্ত্যৈ ষড্গ॒বেন॑ কৃষতি॒ ষ-ড্বা ঋ॒তব॑ ঋ॒তুভি॑রে॒বৈন॑-ঙ্কৃষতি॒ য-দ্দ্বা॑দশগ॒বেন॑ সং​বঁথ্স॒রেণৈ॒বে যং-বাঁ অ॒গ্নে-র॑তিদা॒হাদ॑বিভে॒-থ্সৈত-দ্দ্বি॑গু॒ণম॑পশ্য-ত্কৃ॒ষ্ট-ঞ্চাকৃ॑ষ্ট-ঞ্চ॒ ততো॒ বা ই॒মা-ন্না-ঽত্য॑দহ॒দ্য-ত্কৃ॒ষ্ট-ঞ্চাকৃ॑ষ্ট-ঞ্চ॒ [ই॒মা-ন্না-ঽত্য॑দহ॒দ্য-ত্কৃ॒ষ্ট-ঞ্চাকৃ॑ষ্ট-ঞ্চ, ভব॑ত্য॒স্যা অন॑তিদাহায] 26
ভব॑ত্য॒স্যা অন॑তিদাহায দ্বিগু॒ণ-ন্ত্বা অ॒গ্নি-মুদ্য॑ন্তু-মর্​হ॒তীত্যা॑হু॒র্য-ত্কৃ॒ষ্ট-ঞ্চাকৃ॑ষ্ট-ঞ্চ॒ ভব॑ত্য॒গ্নেরুদ্য॑ত্যা এ॒তাব॑ন্তো॒ বৈ প॒শবো᳚ দ্বি॒পাদ॑শ্চ॒ চতু॑ষ্পাদশ্চ॒ তান্. য-ত্প্রাচ॑ উথ্সৃ॒জে-দ্রু॒দ্রাযাপি॑ দদ্ধ্যা॒-দ্য-দ্দ॑ক্ষি॒ণা পি॒তৃভ্যো॒ নিধু॑বে॒দ্য-ত্প্র॒তীচো॒ রক্ষাগ্ং॑সি হন্যু॒রুদী॑চ॒ উথ্সৃ॑জত্যে॒ষা বৈ দে॑বমনু॒ষ্যাণাগ্ং॑ শা॒ন্তা দি- [শা॒ন্তা দিক্, তামে॒বৈনা॒-] 27
-ক্তামে॒বৈনা॒-ননূ-থ্সৃ॑জ॒ত্যথো॒ খল্বি॒মা-ন্দিশ॒মু-থ্সৃ॑জত্য॒সৌ বা আ॑দি॒ত্যঃ প্রা॒ণঃ প্রা॒ণমে॒বৈনা॒-ননূথ্সৃ॑জতি দক্ষি॒ণা প॒র্যাব॑র্তন্তে॒ স্বমে॒ব বী॒র্য॑মনু॑ প॒র্যাব॑র্তন্তে॒ তস্মা॒-দ্দক্ষি॒ণো-ঽর্ধ॑ আ॒ত্মনো॑ বী॒র্যা॑বত্ত॒রো-ঽথো॑ আদি॒ত্যস্যৈ॒বা-ঽঽবৃত॒মনু॑ প॒র্যাব॑র্তন্তে॒ তস্মা॒-ত্পরা᳚ঞ্চঃ প॒শবো॒ বি তি॑ষ্ঠন্তে প্র॒ত্যঞ্চ॒ আ ব॑র্তন্তে তি॒স্রস্তি॑স্র॒-স্সীতাঃ᳚ [তি॒স্রস্তি॑স্র॒-স্সীতাঃ᳚, কৃ॒ষ॒তি॒ ত্রি॒বৃত॑মে॒ব] 28
কৃষতি ত্রি॒বৃত॑মে॒ব য॑জ্ঞমু॒খে বি যা॑তয॒ত্যোষ॑ধীর্বপতি॒ ব্রহ্ম॒ণা-ঽন্ন॒মব॑ রুন্ধে॒ ঽর্কে᳚-ঽর্কশ্চী॑যতে চতুর্দ॒শভি॑র্বপতি স॒প্ত গ্রা॒ম্যা ওষ॑ধয-স্স॒প্তা-ঽঽর॒ণ্যা উ॒ভযী॑ষা॒মব॑রুদ্ধ্যা॒ অন্ন॑স্যান্নস্য বপ॒ত্যন্ন॑স্যা-ন্ন॒স্যাব॑রুদ্ধ্যৈ কৃ॒ষ্টে ব॑পতি কৃ॒ষ্টে হ্যোষ॑ধযঃ প্রতি॒তিষ্ঠ॑ন্ত্যনুসী॒তং-বঁ॑পতি॒ প্রজা᳚ত্যৈ দ্বাদ॒শসু॒ সীতা॑সু বপতি॒ দ্বাদ॑শ॒ মাসা᳚-স্সং​বঁথ্স॒র-স্সং॑​বঁথ্স॒রেণৈ॒বাস্মা॒ অন্ন॑-ম্পচতি॒ যদ॑গ্নি॒চি- [যদ॑গ্নি॒চিত্, অন॑বরুদ্ধস্যা-] 29
-দন॑বরুদ্ধস্যা-ঽশ্ঞী॒যাদব॑-রুদ্ধেন॒ ব্যৃ॑দ্ধ্যেত॒ যে বন॒স্পতী॑না-ম্ফল॒গ্রহ॑য॒-স্তানি॒দ্ধ্মে-ঽপি॒ প্রোক্ষে॒-দন॑বরুদ্ধ॒স্যা-ব॑রুদ্ধ্যৈ দি॒গ্ভ্যো লো॒ষ্টান্-থ্সম॑স্যতি দি॒শামে॒ব বী॒র্য॑মব॒রুদ্ধ্য॑ দি॒শাং-বীঁ॒র্যে᳚-ঽগ্নি-ঞ্চি॑নুতে॒ য-ন্দ্বি॒ষ্যা-দ্যত্র॒ স স্যা-ত্তস্যৈ॑ দি॒শো লো॒ষ্টমা হ॑রে॒দিষ॒-মূর্জ॑ম॒হমি॒ত আ দ॑দ॒ ইতীষ॑মে॒বোর্জ॒-ন্তস্যৈ॑ দি॒শো-ঽব॑ রুন্ধে॒ ক্ষোধু॑কো ভবতি॒ যস্তস্যা᳚-ন্দি॒শি ভব॑ত্যুত্তরবে॒দিমুপ॑ বপত্যুত্তরবে॒দ্যাগ্​ হ্য॑গ্নিশ্চী॒যতে ঽথো॑ প॒শবো॒ বা উ॑ত্তরবে॒দিঃ প॒শূনে॒বাব॑ রু॒ন্ধে-ঽথো॑ যজ্ঞপ॒রুষো-ঽন॑ন্তরিত্যৈ ॥ 30 ॥
(চ॒ ভ॒ব॒ত্যে॒তাব॒দ্বৈ পুরু॑ষে বী॒র্যং॑ - ঁযত্কৃ॒ষ্টঞ্চা-ঽকৃ॑ষ্টঞ্চ॒ - দিখ্- সীতা॑ - অগ্নি॒চি - দব॒ - পঞ্চ॑বিগ্ংশতিশ্চ) (অ. 5)
অগ্নে॒ তব॒ শ্রবো॒ বয॒ ইতি॒ সিক॑তা॒ নি ব॑পত্যে॒তদ্বা অ॒গ্নের্বৈ᳚শ্বান॒রস্য॑ সূ॒ক্তগ্ং সূ॒ক্তেনৈ॒ব বৈ᳚শ্বান॒রমব॑ রুন্ধে ষ॒ড্ভির্নি ব॑পতি॒ ষড্বা ঋ॒তবঃ॑ সং​বঁথ্স॒র-স্সং॑​বঁথ্স॒রো᳚-ঽগ্নির্বৈ᳚শ্বান॒র-স্সা॒ক্ষাদে॒ব বৈ᳚শ্বান॒রমব॑ রুন্ধে সমু॒দ্রং-বৈঁ নামৈ॒তচ্ছন্দঃ॑ সমু॒দ্রমনু॑ প্র॒জাঃ প্রজা॑যন্তে॒ যদে॒তেন॒ সিক॑তা নি॒ বপ॑তি প্র॒জানাং᳚ প্র॒জন॑না॒যেন্দ্রো॑ [প্র॒জানাং᳚ প্র॒জন॑না॒যেন্দ্রঃ॑, বৃ॒ত্রায॒] 31
বৃ॒ত্রায॒ বজ্র॒-ম্প্রাহ॑র॒-থ্স ত্রে॒ধা ব্য॑ভব॒-থ্স্ফ্যস্তৃতী॑য॒গ্ং॒ রথ॒স্তৃতী॑যং॒-যূঁপ॒স্তৃতী॑যং॒-যেঁ᳚-ঽন্তশ্শ॒রা অশী᳚র্যন্ত॒ তা-শ্শর্ক॑রা অভব॒-ন্তচ্ছর্ক॑রাণাগ্ং শর্কর॒ত্বং-বঁজ্রো॒ বৈ শর্ক॑রাঃ প॒শুর॒গ্নি-র্যচ্ছর্ক॑রাভির॒গ্নি-ম্প॑রিমি॒নোতি॒ বজ্রে॑ণৈ॒বাস্মৈ॑ প॒শূ-ন্পরি॑ গৃহ্ণাতি॒ তস্মা॒-দ্বজ্রে॑ণ প॒শবঃ॒ পরি॑গৃহীতা॒স্তস্মা॒-থ্স্থেযা॒নস্থে॑যসো॒ নোপ॑ হরতে ত্রিস॒প্তাভিঃ॑ প॒শুকা॑মস্য॒ [প॒শুকা॑মস্য, পরি॑] 32
পরি॑ মিনুযা-থ্স॒প্ত বৈ শী॑র্​ষ॒ণ্যাঃ᳚ প্রা॒ণাঃ প্রা॒ণাঃ প॒শবঃ॑ প্রা॒ণৈরে॒বাস্মৈ॑ প॒শূনব॑ রুন্ধে ত্রিণ॒বাভি॒-র্ভ্রাতৃ॑ব্যবত-স্ত্রি॒বৃত॑মে॒ব বজ্রগ্ং॑ স॒ম্ভৃত্য॒ ভ্রাতৃ॑ব্যায॒ প্রহ॑রতি॒ স্তৃত্যা॒ অপ॑রিমিতাভিঃ॒ পরি॑ মিনুযা॒-দপ॑রিমিত॒স্যা-ব॑রুদ্ধ্যৈ॒ য-ঙ্কা॒মযে॑তাপ॒শু-স্স্যা॒দিত্যপ॑রিমিত্য॒ তস্য॒ শর্ক॑রা॒-স্সিক॑তা॒ ব্যূ॑হে॒দপ॑রিগৃহীত এ॒বাস্য॑ বিষূ॒চীন॒গ্ং॒ রেতঃ॒ পরা॑ সিঞ্চত্যপ॒শুরে॒ব ভ॑বতি॒ [ভ॑বতি, য-ঙ্কা॒মযে॑ত] 33
য-ঙ্কা॒মযে॑ত পশু॒মান্-থ্স্যা॒দিতি॑ পরি॒মিত্য॒ তস্য॒ শর্ক॑রা॒-স্সিক॑তা॒ ব্যূ॑হে॒-ত্পরি॑গৃহীত এ॒বাস্মৈ॑ সমী॒চীন॒গ্ং॒ রেতঃ॑ সিঞ্চতি পশু॒মানে॒ব ভ॑বতি সৌ॒ম্যা ব্যূ॑হতি॒ সোমো॒ বৈ রে॑তো॒ধা রেত॑ এ॒ব ত-দ্দ॑ধাতি গাযত্রি॒যা ব্রা᳚হ্ম॒ণস্য॑ গায॒ত্রো হি ব্রা᳚হ্ম॒ণ-স্ত্রি॒ষ্টুভা॑ রাজ॒ন্য॑স্য॒ ত্রৈষ্টু॑ভো॒ হি রা॑জ॒ন্যঃ॑ শং॒​যুঁ-ম্বা॑র্​হস্প॒ত্য-ম্মেধো॒ নোপা॑নম॒-থ্সো᳚-ঽগ্নি-ম্প্রা-ঽবি॑শ॒- [নোপা॑নম॒-থ্সো᳚-ঽগ্নি-ম্প্রা-ঽবি॑শত্, সো᳚-ঽগ্নেঃ] 34
-থ্সো᳚-ঽগ্নেঃ কৃষ্ণো॑ রূ॒প-ঙ্কৃ॒ত্বোদা॑যত॒ সো-ঽশ্ব॒-ম্প্রা-ঽবি॑শ॒-থ্সো-ঽশ্ব॑স্যা-বান্তরশ॒ফো॑-ভব॒-দ্যদশ্ব॑মাক্র॒ময॑তি॒ য এ॒ব মেধো-ঽশ্ব॒-ম্প্রা-ঽবি॑শ॒-ত্তমে॒বাব॑ রুন্ধে প্র॒জাপ॑তিনা॒-ঽগ্নিশ্চে॑ত॒ব্য॑ ইত্যা॑হুঃ প্রাজাপ॒ত্যো-ঽশ্বো॒ যদশ্ব॑মাক্র॒ময॑তি প্র॒জাপ॑তিনৈ॒বা-ঽগ্নি-ঞ্চি॑নুতে পুষ্করপ॒র্ণমুপ॑ দধাতি॒ যোনি॒র্বা অ॒গ্নেঃ পু॑ষ্করপ॒র্ণগ্ং সযো॑নি- -মে॒বাগ্নি-ঞ্চি॑নুতে॒ ঽপা-ম্পৃ॒ষ্ঠম॒সীত্যুপ॑ দধাত্য॒পাং-বাঁ এ॒ত-ত্পৃ॒ষ্ঠং-যঁ-ত্পু॑ষ্করপ॒র্ণগ্ং রূ॒পেণৈ॒বৈন॒দুপ॑ দধাতি ॥ 35 ॥
(ইন্দ্রঃ॑ - প॒শুকা॑মস্য - ভবত্য - বিশ॒থ্ - সযো॑নিং - ঁবিগ্ংশ॒তিশ্চ॑) (অ. 6)
ব্রহ্ম॑ জজ্ঞা॒নমিতি॑ রু॒ক্মমুপ॑ দধাতি॒ ব্রহ্ম॑মুখা॒ বৈ প্র॒জাপ॑তিঃ প্র॒জা অ॑সৃজত॒ ব্রহ্ম॑মুখা এ॒ব ত-ত্প্র॒জা যজ॑মান-স্সৃজতে॒ ব্রহ্ম॑ জজ্ঞা॒নমিত্যা॑হ॒ তস্মা᳚দ্ব্রাহ্ম॒ণো মুখ্যো॒ মুখ্যো॑ ভবতি॒ য এ॒বং-বেঁদ॑ ব্রহ্মবা॒দিনো॑ বদন্তি॒ ন পৃ॑থি॒ব্যা-ন্নান্তরি॑ক্ষে॒ ন দি॒ব্য॑গ্নিশ্চে॑ত॒ব্য॑ ইতি॒ য-ত্পৃ॑থি॒ব্যা-ঞ্চি॑ন্বী॒ত পৃ॑থি॒বীগ্ং শু॒চা-ঽর্প॑যে॒ন্নৌষ॑ধযো॒ ন বন॒স্পত॑যঃ॒ [বন॒স্পত॑যঃ, প্র জা॑যের॒ন্॒.] 36
প্র জা॑যের॒ন্॒. যদ॒ন্তরি॑ক্ষে চিন্বী॒তান্তরি॑ক্ষগ্ং শু॒চা-ঽর্প॑যে॒ন্ন বযাগ্ং॑সি॒ প্র জা॑যের॒ন্॒. য-দ্দি॒বি চি॑ন্বী॒ত দিবগ্ং॑ শু॒চা-ঽর্প॑যে॒ন্ন প॒র্জন্যো॑ বর্​ষেদ্রু॒ক্মমুপ॑ দধাত্য॒মৃতং॒-বৈঁ হির॑ণ্যম॒মৃত॑ এ॒বাগ্নি-ঞ্চি॑নুতে॒ প্রজা᳚ত্যৈ হির॒ণ্ময॒-ম্পুরু॑ষ॒মুপ॑ দধাতি যজমানলো॒কস্য॒ বিধৃ॑ত্যৈ॒ যদিষ্ট॑কাযা॒ আতৃ॑ণ্ণমনূপদ॒দ্ধ্যা-ত্প॑শূ॒না-ঞ্চ॒ যজ॑মানস্য চ প্রা॒ণমপি॑ দদ্ধ্যা-দ্দক্ষিণ॒তঃ [দদ্ধ্যা-দ্দক্ষিণ॒তঃ, প্রাঞ্চ॒মুপ॑ দধাতি] 37
প্রাঞ্চ॒মুপ॑ দধাতি দা॒ধার॑ যজমানলো॒ক-ন্ন প॑শূ॒না-ঞ্চ॒ যজ॑মানস্য চ প্রা॒ণমপি॑ দধা॒ত্যথো॒ খল্বিষ্ট॑কাযা॒ আতৃ॑ণ্ণ॒মনূপ॑ দধাতি প্রা॒ণানা॒মুথ্সৃ॑ষ্ট্যৈ দ্র॒ফ্সশ্চ॑স্ক॒ন্দেত্য॒ভি মৃ॑শতি॒ হোত্রা᳚স্বে॒বৈন॒-ম্প্রতি॑ষ্ঠাপযতি॒ স্রুচা॒বুপ॑ দধা॒ত্যাজ্য॑স্য পূ॒র্ণা-ঙ্কা᳚র্​ষ্মর্য॒মযী᳚-ন্দ॒দ্ধ্নঃ পূ॒র্ণা-মৌদু॑বংরীমি॒যং-বৈঁ কা᳚র্​ষ্মর্য॒ময্য॒সাবৌ-দু॑বংরী॒মে এ॒বোপ॑ ধত্তে [ ] 38
তূ॒ষ্ণীমুপ॑ দধাতি॒ ন হীমে যজু॒ষা-ঽঽপ্তু॒মর্​হ॑তি॒ দক্ষি॑ণা-ঙ্কার্​ষ্মর্য॒মযী॒-মুত্ত॑রা॒মৌ-দু॑ম্বরী॒-ন্তস্মা॑দ॒স্যা অ॒সাবুত্ত॒রা ঽঽজ্য॑স্য পূ॒র্ণা-ঙ্কা᳚র্​ষ্মর্য॒মযীং॒-বঁজ্রো॒ বা আজ্যং॒-বঁজ্রঃ॑ কার্​ষ্ম॒র্যো॑ বজ্রে॑ণৈ॒ব য॒জ্ঞস্য॑ দক্ষিণ॒তো রক্ষা॒গ্॒স্যপ॑ হন্তি দ॒দ্ধ্নঃ পূ॒র্ণামৌদু॑ম্বরী-ম্প॒শবো॒ বৈ দদ্ধ্যূর্গু॑দু॒ম্বরঃ॑ প॒শুষ্বে॒বোর্জ॑-ন্দধাতি পূ॒র্ণে উপ॑ দধাতি পূ॒র্ণে এ॒বৈন॑- [পূ॒র্ণে এ॒বৈন᳚ম্, অ॒মুষ্মি॑ন্ ঁলো॒ক] 39
ম॒মুষ্মি॑ন্ ঁলো॒ক উপ॑তিষ্ঠেতে বি॒রাজ্য॒গ্নিশ্চে॑ত॒ব্য॑ ইত্যা॑হু॒-স্স্রুগ্বৈ বি॒রাড্য-থ্স্রুচা॑বুপ॒দধা॑তি বি॒রাজ্যে॒বাগ্নি-ঞ্চি॑নুতে যজ্ঞমু॒খেয॑জ্ঞমুখে॒ বৈ ক্রি॒যমা॑ণে য॒জ্ঞগ্ং রক্ষাগ্ং॑সি জিঘাগ্ংসন্তি যজ্ঞমু॒খগ্ং রু॒ক্মো য-দ্রু॒ক্মং-ব্যাঁ॑ঘা॒রয॑তি যজ্ঞমু॒খাদে॒ব রক্ষা॒গ্॒স্যপ॑ হন্তি প॒ঞ্চভি॒-র্ব্যাঘা॑রযতি॒ পাঙ্ক্তো॑ য॒জ্ঞো যাবা॑নে॒ব য॒জ্ঞস্তস্মা॒-দ্রক্ষা॒গ্॒স্যপ॑ হন্ত্যক্ষ্ণ॒যাব্যা ঘা॑রযতি॒ তস্মা॑দক্ষ্ণ॒যা প॒শবো-ঽঙ্গা॑নি॒ প্র হ॑রন্তি॒ প্রতি॑ষ্ঠিত্যৈ ॥ 40 ॥
(বন॒স্পত॑যো- দক্ষিণ॒তো- ধ॑ত্ত- এনং॒- তস্মা॑ দক্ষ্ণ॒যা-পঞ্চ॑ চ) (অ. 7)
স্ব॒য॒মা॒তৃ॒ণ্ণামুপ॑ দধাতী॒যং-বৈঁ স্ব॑যমাতৃ॒ণ্ণেমামে॒বোপ॑ ধ॒ত্তে ঽশ্ব॒মুপ॑ ঘ্রাপযতি প্রা॒ণমে॒বাস্যা᳚-ন্দধা॒ত্যথো᳚ প্রাজাপ॒ত্যো বা অশ্বঃ॑ প্র॒জাপ॑তিনৈ॒বা-ঽগ্নি-ঞ্চি॑নুতে প্রথ॒মেষ্ট॑কোপধী॒যমা॑না পশূ॒না-ঞ্চ॒ যজ॑মানস্য চ প্রা॒ণমপি॑ দধাতি স্বযমাতৃ॒ণ্ণা ভ॑বতি প্রা॒ণানা॒মুথ্সৃ॑ষ্ট্যা॒ অথো॑ সুব॒র্গস্য॑ লো॒কস্যানু॑খ্যাত্যা অ॒গ্নাব॒গ্নিশ্চে॑ত॒ব্য॑ ইত্যা॑হুরে॒ষ বা [ইত্যা॑হুরে॒ষ বৈ, অ॒গ্নির্বৈ᳚শ্বান॒রো] 41
অ॒গ্নির্বৈ᳚শ্বান॒রো যদ্ব্রা᳚হ্ম॒ণস্তস্মৈ᳚ প্রথ॒মামিষ্ট॑কাং॒-যঁজু॑ষ্কৃতা॒-ম্প্রয॑চ্ছে॒-ত্তা-ম্ব্রা᳚হ্ম॒ণশ্চোপ॑ দদ্ধ্যাতা-ম॒গ্নাবে॒ব তদ॒গ্নি-ঞ্চি॑নুত ঈশ্ব॒রো বা এ॒ষ আর্তি॒মার্তো॒র্যো-ঽবি॑দ্বা॒নিষ্ট॑কা-মুপ॒দধা॑তি॒ ত্রীন্. বরা᳚-ন্দদ্যা॒-ত্ত্রযো॒ বৈ প্রা॒ণাঃ প্রা॒ণানা॒গ্॒ স্পৃত্যৈ॒ দ্বাবে॒ব দেযৌ॒ দ্বৌ হি প্রা॒ণাবেক॑ এ॒ব দেয॒ একো॒ হি প্রা॒ণঃ প॒শু- [প্রা॒ণঃ প॒শুঃ, বা এ॒ষ যদ॒গ্নির্ন] 42
-র্বা এ॒ষ যদ॒গ্নির্ন খলু॒ বৈ প॒শব॒ আয॑বসে রমন্তে দূর্বেষ্ট॒কামুপ॑ দধাতি পশূ॒না-ন্ধৃত্যৈ॒ দ্বাভ্যা॒-ম্প্রতি॑ষ্ঠিত্যৈ॒ কাণ্ডা᳚-ত্কাণ্ডা-ত্প্র॒রোহ॒ন্তীত্যা॑হ॒ কাণ্ডে॑নকাণ্ডেন॒ হ্যে॑ষা প্র॑তি॒তিষ্ঠ॑ত্যে॒বা নো॑ দূর্বে॒ প্রত॑নু স॒হস্রে॑ণ শ॒তেন॒ চেত্যা॑হ সাহ॒স্রঃ প্র॒জাপ॑তিঃ প্র॒জাপ॑তে॒রাপ্ত্যৈ॑ দেবল॒ক্ষ্মং-বৈঁ ত্র্যা॑লিখি॒তা তামুত্ত॑রলক্ষ্মাণ-ন্দে॒বা উপা॑দধ॒তা-ধ॑রলক্ষ্মাণ॒-মসু॑রা॒ য- [যম্, কা॒মযে॑ত॒] 43
-ঙ্কা॒মযে॑ত॒ বসী॑যান্-থ্স্যা॒দিত্যুত্ত॑রলক্ষ্মাণ॒-ন্তস্যোপ॑ দদ্ধ্যা॒-দ্বসী॑যানে॒ব ভ॑বতি॒ য-ঙ্কা॒মযে॑ত॒ পাপী॑যান্-থ্স্যা॒দিত্যধ॑রলক্ষ্মাণ॒-ন্তস্যোপ॑ দদ্ধ্যাদসুরযো॒নি-মে॒বৈন॒মনু॒ পরা॑ ভাবযতি॒ পাপী॑যা-ন্ভবতি ত্র্যালিখি॒তা ভ॑বতী॒মে বৈ লো॒কাস্ত্র্যা॑লিখি॒তৈভ্য এ॒ব লো॒কেভ্যো॒ ভ্রাতৃ॑ব্যম॒ন্তরে॒ত্যঙ্গি॑রস-স্সুব॒র্গং-লোঁ॒কং-যঁ॒তঃ পু॑রো॒ডাশঃ॑ কূ॒র্মো ভূ॒ত্বা-ঽনু॒ প্রাস॑র্প॒- [প্রাস॑র্পত্, য-ত্কূ॒র্মমু॑প॒দধা॑তি॒] 44
-দ্য-ত্কূ॒র্মমু॑প॒দধা॑তি॒ যথা᳚ ক্ষেত্র॒বিদঞ্জ॑সা॒ নয॑ত্যে॒বমে॒বৈন॑-ঙ্কূ॒র্ম-স্সু॑ব॒র্গং-লোঁ॒কমঞ্জ॑সা নযতি॒ মেধো॒ বা এ॒ষ প॑শূ॒নাং-যঁ-ত্কূ॒র্মো য-ত্কূ॒র্মমু॑প॒ দধা॑তি॒ স্বমে॒ব মেধ॒-ম্পশ্য॑ন্তঃ প॒শব॒ উপ॑ তিষ্ঠন্তে শ্মশা॒নং-বাঁ এ॒ত-ত্ক্রি॑যতে॒ যন্মৃ॒তানা᳚-ম্পশূ॒নাগ্ং শী॒র্॒ষাণ্যু॑পধী॒যন্তে॒ যজ্জীব॑ন্ত-ঙ্কূ॒র্মমু॑প॒ দধা॑তি॒ তেনাশ্ম॑শানচিদ্বাস্ত॒ব্যো॑ বা এ॒ষ য- [এ॒ষ যত্, কূ॒র্মো মধু॒] 45
-ত্কূ॒র্মো মধু॒ বাতা॑ ঋতায॒ত ইতি॑ দ॒দ্ধ্না ম॑ধুমি॒শ্রেণা॒ভ্য॑নক্তি স্ব॒দয॑ত্যে॒বৈন॑-ঙ্গ্রা॒ম্যং-বাঁ এ॒তদন্নং॒-যঁ-দ্দদ্ধ্যা॑র॒ণ্য-ম্মধু॒ যদ্দ॒দ্ধ্না ম॑ধুমি॒শ্রেণা᳚ ভ্য॒নক্ত্যু॒ভয॒স্যা ঽব॑রুদ্ধ্যৈ ম॒হী দ্যৌঃ পৃ॑থি॒বী চ॑ ন॒ ইত্যা॑হা॒ ঽঽভ্যামে॒বৈন॑মুভ॒যতঃ॒ পরি॑গৃহ্ণাতি॒ প্রাঞ্চ॒মুপ॑ দধাতি সুব॒র্গস্য॑ লো॒কস্য॒ সম॑ষ্ট্যৈ পু॒রস্তা᳚-ত্প্র॒ত্যঞ্চ॒মুপ॑ দধাতি॒ তস্মা᳚- [তস্মা᳚ত্, পু॒রস্তা᳚-] 46
-ত্পু॒রস্তা᳚-ত্প্র॒ত্যঞ্চঃ॑ প॒শবো॒ মেধ॒মুপ॑ তিষ্ঠন্তে॒ যো বা অপ॑নাভিম॒গ্নি-ঞ্চি॑নু॒তে যজ॑মানস্য॒ নাভি॒মনু॒ প্রবি॑শতি॒ স এ॑নমীশ্ব॒রো হিগ্ংসি॑তোরু॒লূখ॑ল॒মুপ॑ দধাত্যে॒ষা বা অ॒গ্নের্নাভি॒-স্সনা॑ভিমে॒বা-ঽগ্নি-ঞ্চি॑নু॒তে হিগ্ং॑সাযা॒ ঔদু॑ম্বর-ম্ভব॒ত্যূর্গ্বা উ॑দু॒ম্বর॒ ঊর্জ॑মে॒বাব॑ রুন্ধে মদ্ধ্য॒ত উপ॑ দধাতি মদ্ধ্য॒ত এ॒বাস্মা॒ ঊর্জ॑-ন্দধাতি॒ তস্মা᳚-ন্মদ্ধ্য॒ত ঊ॒র্জা ভু॑ঞ্জত॒ ইয॑-দ্ভবতি প্র॒জাপ॑তিনা যজ্ঞমু॒খেন॒ সম্মি॑ত॒মব॑ হ॒ন্ত্যন্ন॑মে॒বাক॑-র্বৈষ্ণ॒ব্যর্চোপ॑ দধাতি॒ বিষ্ণু॒র্বৈ য॒জ্ঞো বৈ᳚ষ্ণ॒বা বন॒স্পত॑যো য॒জ্ঞ এ॒ব য॒জ্ঞ-ম্প্রতি॑ষ্ঠাপযতি ॥ 47 ॥
(এ॒ষ বৈ - প॒শু - র্য - ম॑সর্প - দে॒ষ যত্ - তস্মা॒ত্ - তস্মা᳚থ্ - স॒প্তবিগ্ং॑শতিশ্চ) (অ. 8)
এ॒ষাং-বাঁ এ॒তল্লো॒কানা॒-ঞ্জ্যোতি॒-স্সম্ভৃ॑তং॒-যঁদু॒খা যদু॒খা-মু॑প॒দধা᳚ত্যে॒ভ্য এ॒ব লো॒কেভ্যো॒ জ্যোতি॒রব॑ রুন্ধে মদ্ধ্য॒ত উপ॑ দধাতি মদ্ধ্য॒ত এ॒বাস্মৈ॒ জ্যোতি॑র্দধাতি॒ তস্মা᳚ন্মদ্ধ্য॒তো জ্যোতি॒রুপা᳚-ঽঽস্মহে॒ সিক॑তাভিঃ পূরযত্যে॒তদ্বা অ॒গ্নের্বৈ᳚শ্বান॒রস্য॑ রূ॒পগ্ং রূ॒পেণৈ॒ব বৈ᳚শ্বান॒রমব॑ রুন্ধে॒ য-ঙ্কা॒মযে॑ত॒ ক্ষোধু॑ক-স্স্যা॒-দিত্যূ॒না-ন্তস্যোপ॑ [-দিত্যূ॒না-ন্তস্যোপ॑, দ॒দ্ধ্যা॒-ত্ক্ষোধু॑ক] 48
দদ্ধ্যা॒-ত্ক্ষোধু॑ক এ॒ব ভ॑বতি॒ য-ঙ্কা॒মযে॒তা-নু॑পদস্য॒-দন্ন॑মদ্যা॒দিতি॑ পূ॒র্ণা-ন্তস্যোপ॑ দদ্ধ্যা॒দনু॑পদস্য-দে॒বান্ন॑মত্তি স॒হস্রং॒-বৈঁ প্রতি॒ পুরু॑ষঃ পশূ॒নাং-যঁ॑চ্ছতি স॒হস্র॑ম॒ন্যে প॒শবো॒ মদ্ধ্যে॑ পুরুষশী॒র্॒ষমুপ॑ দধাতি সবীর্য॒ত্বাযো॒-খাযা॒মপি॑ দধাতি প্রতি॒ষ্ঠামে॒বৈন॑-দ্গমযতি॒ ব্যৃ॑দ্ধং॒-বাঁ এ॒ত-ত্প্রা॒ণৈর॑মে॒দ্ধ্যং-যঁ-ত্পু॑রুষশী॒র্॒ষম॒মৃত॒-ঙ্খলু॒ বৈ প্রা॒ণা [বৈ প্রা॒ণাঃ, অ॒মৃত॒গ্ং॒] 49
অ॒মৃত॒গ্ং॒ হির॑ণ্য-ম্প্রা॒ণেষু॑ হিরণ্যশ॒ল্কা-ন্প্রত্য॑স্যতি প্রতি॒ষ্ঠামে॒বৈন॑-দ্গমযি॒ত্বা প্রা॒ণৈ-স্সম॑র্ধযতি দ॒দ্ধ্না ম॑ধুমি॒শ্রেণ॑ পূরযতি মধ॒ব্যো॑-ঽসা॒নীতি॑ শৃতাত॒ঙ্ক্যে॑ন মেদ্ধ্য॒ত্বায॑ গ্রা॒ম্যং-বাঁ এ॒তদন্নং॒-যঁ-দ্দদ্ধ্যা॑র॒ণ্য-ম্মধু॒ যদ্দ॒দ্ধ্না ম॑ধুমি॒শ্রেণ॑ পূ॒রয॑ত্যু॒ভয॒স্যা-ব॑রুদ্ধ্যৈ পশুশী॒র্॒ষাণ্যুপ॑ দধাতি প॒শবো॒ বৈ প॑শুশী॒র্॒ষাণি॑ প॒শূনে॒বাব॑ রুন্ধে॒ য-ঙ্কা॒মযে॑তা-ঽপ॒শু-স্স্যা॒দিতি॑ [-ঽপ॒শু-স্স্যা॒দিতি॑, বি॒ষূ॒চীনা॑নি॒] 50
বিষূ॒চীনা॑নি॒ তস্যোপ॑ দদ্ধ্যা॒-দ্বিষূ॑চ এ॒বাস্মা᳚-ত্প॒শূ-ন্দ॑ধাত্যপ॒শুরে॒ব ভ॑বতি॒ য-ঙ্কা॒মযে॑ত পশু॒মান্-থ্স্যা॒দিতি॑ সমী॒চীনা॑নি॒ তস্যোপ॑ দদ্ধ্যা-থ্স॒মীচ॑ এ॒বাস্মৈ॑ প॒শূ-ন্দ॑ধাতি পশু॒মানে॒ব ভ॑বতি পু॒রস্তা᳚-ত্প্রতী॒চীন॒মশ্ব॒স্যোপ॑ দধাতি প॒শ্চা-ত্প্রা॒চীন॑মৃষ॒ভস্যা-প॑শবো॒ বা অ॒ন্যে গো॑ অ॒শ্বেভ্যঃ॑ প॒শবো॑ গো অ॒শ্বানে॒বাস্মৈ॑ স॒মীচো॑ দধাত্যে॒-তাব॑ন্তো॒ বৈ প॒শবো᳚ [প॒শবঃ॑, দ্বি॒পাদ॑শ্চ॒] 51
দ্বি॒পাদ॑শ্চ॒ চতু॑ষ্পাদশ্চ॒ তান্. বা এ॒তদ॒গ্নৌ প্রদ॑ধাতি॒ য-ত্প॑শুশী॒র্॒ষাণ্যু॑প॒-দধা᳚ত্য॒-মুমা॑র॒ণ্যমনু॑ তে দিশা॒মীত্যা॑হ গ্রা॒ম্যেভ্য॑ এ॒ব প॒শুভ্য॑ আর॒ণ্যা-ন্প॒শূঞ্ছুচ॒মনূথ্সৃ॑জতি॒ তস্মা᳚-থ্স॒মাব॑-ত্পশূ॒না-ম্প্র॒জায॑মানানা-মার॒ণ্যাঃ প॒শবঃ॒ কনী॑যাগ্ংস-শ্শু॒চা হ্যৃ॑তা-স্স॑র্পশী॒র্॒ষমুপ॑ দধাতি॒ যৈব স॒র্পে ত্বিষি॒স্তামে॒বা-ঽব॑ রুন্ধে॒ [-ঽব॑ রুন্ধে, য-থ্স॑মী॒চীন॑-] 52
য-থ্স॑মী॒চীন॑--ম্পশুশী॒র্॒ষৈরু॑প দ॒দ্ধ্যা-দ্গ্রা॒ম্যা-ন্প॒শূ-ন্দগ্ংশু॑কা-স্স্যু॒র্য-দ্বি॑ষূ॒চীন॑-মার॒ণ্যান্. যজু॑রে॒ব ব॑দে॒দব॒ তা-ন্ত্বিষিগ্ং॑ রুন্ধে॒ যা স॒র্পে ন গ্রা॒ম্যা-ন্প॒শূন্. হি॒নস্তি॒ না-ঽঽর॒ণ্যানথো॒ খলূ॑প॒ধেয॑মে॒ব যদু॑প॒দধা॑তি॒ তেন॒ তা-ন্ত্বিষি॒মব॑ রুন্ধে॒ যা স॒র্পে য-দ্যজু॒র্বদ॑তি॒ তেন॑ শা॒ন্তম্ ॥ 53 ॥
(ঊ॒নান্তস্যোপ॑ - প্রা॒ণাঃ - স্যা॒দিতি॒ - বৈ প॒শবো॑ - রুন্ধে॒ - চতু॑শ্চত্বারিগ্ংশচ্চ) (অ. 9)
প॒শুর্বা এ॒ষ যদ॒গ্নির্যোনিঃ॒ খলু॒ বা এ॒ষা প॒শোর্বি ক্রি॑যতে॒ য-ত্প্রা॒চীন॑মৈষ্ট॒কা-দ্যজুঃ॑ ক্রি॒যতে॒ রেতো॑-ঽপ॒স্যা॑ অপ॒স্যা॑ উপ॑ দধাতি॒ যোনা॑বে॒ব রেতো॑ দধাতি॒ পঞ্চোপ॑ দধাতি॒ পাঙ্ক্তাঃ᳚ প॒শবঃ॑ প॒শূনে॒বাস্মৈ॒ প্রজ॑নযতি॒ পঞ্চ॑ দক্ষিণ॒তো বজ্রো॒ বা অ॑প॒স্যা॑ বজ্রে॑ণৈ॒ব য॒জ্ঞস্য॑ দক্ষিণ॒তো রক্ষা॒গ্॒স্যপ॑ হন্তি॒ পঞ্চ॑ প॒শ্চা- [পঞ্চ॑ প॒শ্চাত্, প্রাচী॒রুপ॑ দধাতি] 54
-ত্প্রাচী॒রুপ॑ দধাতি প॒শ্চাদ্বৈ প্রা॒চীন॒গ্ং॒ রেতো॑ ধীযতে প॒শ্চাদে॒বাস্মৈ᳚ প্রা॒চীন॒গ্ং॒ রেতো॑ দধাতি॒ পঞ্চ॑ পু॒রস্তা᳚-ত্প্র॒তীচী॒রুপ॑ দধাতি॒ পঞ্চ॑ প॒শ্চা-ত্প্রাচী॒স্তস্মা᳚-ত্প্রা॒চীন॒গ্ং॒ রেতো॑ ধীযতে প্র॒তীচীঃ᳚ প্র॒জা জা॑যন্তে॒ পঞ্চো᳚ত্তর॒ত শ্ছ॑ন্দ॒স্যাঃ᳚ প॒শবো॒ বৈ ছ॑ন্দ॒স্যাঃ᳚ প॒শূনে॒ব প্রজা॑তা॒ন্-থ্স্বমা॒যত॑নম॒ভি পর্যূ॑হত ই॒যং-বাঁ অ॒গ্নে-র॑তিদা॒হা-দ॑বিভে॒-থ্সৈতা [-দ॑বিভে॒-থ্সৈতাঃ, অ॒প॒স্যা॑ অপশ্য॒-ত্তা] 55
অ॑প॒স্যা॑ অপশ্য॒-ত্তা উপা॑ধত্ত॒ ততো॒ বা ই॒মা-ন্নাত্য॑দহ॒-দ্যদ॑প॒স্যা॑ উপ॒দধা᳚ত্য॒স্যা অন॑তিদাহাযো॒বাচ॑ হে॒যমদ॒দি-থ্স ব্রহ্ম॒ণা-ঽন্নং॒-যঁস্যৈ॒তা উ॑পধী॒যান্তৈ॒ য উ॑ চৈনা এ॒বং​বেঁ দ॒দিতি॑ প্রাণ॒ভৃত॒ উপ॑ দধাতি॒ রেত॑স্যে॒ব প্রা॒ণা-ন্দ॑ধাতি॒ তস্মা॒-দ্বদ॑-ন্প্রা॒ণ-ন্পশ্য॑ঞ্ছৃ॒ণ্ব-ন্প॒শুর্জা॑যতে॒ ঽয-ম্পু॒রো [-ঽয-ম্পু॒রঃ, ভুব॒ ইতি॑] 56
ভুব॒ ইতি॑ পু॒রস্তা॒দুপ॑ দধাতি প্রা॒ণমে॒বৈতাভি॑-র্দাধারা॒-ঽয-ন্দ॑ক্ষি॒ণা বি॒শ্বক॒র্মেতি॑ দক্ষিণ॒তো মন॑ এ॒বৈতাভি॑র্দাধারা॒য-ম্প॒শ্চা-দ্বি॒শ্বব্য॑চা॒ ইতি॑ প॒শ্চা-চ্চক্ষু॑রে॒বৈতাভি॑-র্দাধারে॒দ-মু॑ত্ত॒রা-থ্সুব॒রিত্যু॑ত্তর॒ত-শ্শ্রোত্র॑মে॒বৈতাভি॑-র্দাধারে॒যমু॒পরি॑ ম॒তিরিত্যু॒পরি॑ষ্টা॒-দ্বাচ॑মে॒বৈতাভি॑-র্দাধার॒ দশ॑দ॒শোপ॑ দধাতি সবীর্য॒ত্বাযা᳚ক্ষ্ণ॒যো [সবীর্য॒ত্বাযা᳚ক্ষ্ণ॒যা, উপ॑ দধাতি॒] 57
-প॑ দধাতি॒ তস্মা॑দক্ষ্ণ॒যা প॒শবো-ঽঙ্গা॑নি॒ প্রহ॑রন্তি॒ প্রতি॑ষ্ঠিত্যৈ॒ যাঃ প্রাচী॒স্তাভি॒-র্বসি॑ষ্ঠ আর্ধ্নো॒দ্যা দ॑ক্ষি॒ণা তাভি॑র্ভ॒রদ্বা॑জো॒ যাঃ প্র॒তীচী॒স্তাভি॑ র্বি॒শ্বামি॑ত্রো॒ যা উদী॑চী॒স্তাভি॑-র্জ॒মদ॑গ্নি॒র্যা ঊ॒র্ধ্বাস্তাভি॑-র্বি॒শ্বক॑র্মা॒ য এ॒বমে॒তাসা॒মৃদ্ধিং॒-বেঁদ॒র্ধ্নোত্যে॒ব য আ॑সামে॒ব-ম্ব॒ন্ধুতাং॒-বেঁদ॒ বন্ধু॑মা-ন্ভবতি॒ য আ॑সামে॒ব-ঙ্কৢপ্তিং॒-বেঁদ॒ কল্প॑তে- [কল্প॑তে, অ॒স্মৈ॒ য আ॑সামে॒ব-] 58
-ঽস্মৈ॒ য আ॑সামে॒ব-মা॒যত॑নং॒-বেঁদা॒-ঽঽযত॑নবা-ন্ভবতি॒ য আ॑সামে॒ব-ম্প্র॑তি॒ষ্ঠাং-বেঁদ॒ প্রত্যে॒ব তি॑ষ্ঠতি প্রাণ॒ভৃত॑ উপ॒ধায॑ সং॒​যঁত॒ উপ॑ দধাতি প্রা॒ণানে॒বা ঽস্মি॑-ন্ধি॒ত্বা সং॒​যঁদ্ভি॒-স্সং​যঁ॑চ্ছতি॒ ত-থ্সং॒​যঁতাগ্ং॑ সং​যঁ॒ত্ত্বমথো᳚ প্রা॒ণ এ॒বাপা॒ন-ন্দ॑ধাতি॒ তস্মা᳚-ত্প্রাণাপা॒নৌ স-ঞ্চ॑রতো॒ বিষূ॑চী॒রুপ॑ দধাতি॒ তস্মা॒-দ্বিষ্ব॑ঞ্চৌ প্রাণাপা॒নৌ যদ্বা অ॒গ্নেরসং॑​যঁত॒- [অ॒গ্নেরসং॑​যঁতম্, অসু॑বর্গ্যমস্য॒] 59
-মসু॑বর্গ্যমস্য॒ ত-থ্সু॑ব॒র্গ্যো᳚-ঽগ্নির্য-থ্সং॒​যঁত॑ উপ॒ দধা॑তি॒ সমে॒বৈনং॑-যঁচ্ছতি উব॒র্গ্য॑মে॒বাক॒ -স্ত্র্যবি॒র্বযঃ॑ কৃ॒তমযা॑না॒মিত্যা॑হ॒ বযো॑ভিরে॒বাযা॒নব॑ রু॒ন্ধে ঽযৈ॒র্বযাগ্ং॑সি স॒র্বতো॑ বাযু॒মতী᳚র্ভবন্তি॒ তস্মা॑দ॒যগ্ং স॒র্বতঃ॑ পবতে ॥ 60 ॥
(প॒শ্চা - দে॒তাঃ - পু॒রো᳚ - ঽক্ষ্ণ॒যা - কল্প॒তে - ঽসং॑-যঁতং॒ - পঞ্চ॑ত্রিগ্ংশচ্চ) (অ. 10)
গা॒য॒ত্রী ত্রি॒ষ্টু-ব্জগ॑ত্যনু॒ষ্টু-ক্প॒ঙ্ক্ত্যা॑ স॒হ । বৃ॒হ॒ত্যু॑ষ্ণিহা॑ ক॒কু-থ্সূ॒চীভিঃ॑ শিম্যন্তু ত্বা ॥ দ্বি॒পদা॒ যা চতু॑ষ্পদা ত্রি॒পদা॒ যাচ॒ ষট্প॑দা । সছ॑ন্দা॒ যা চ॒ বিচ্ছ॑ন্দা-স্সূ॒চীভিঃ॑ শিম্যন্তু ত্বা ॥ ম॒হানা᳚ম্নী রে॒বত॑যো॒ বিশ্বা॒ আশাঃ᳚ প্র॒সূব॑রীঃ । মেঘ্যা॑ বি॒দ্যুতো॒ বাচঃ॑ সূ॒চীভিঃ॑ শিম্যন্তু ত্বা ॥ র॒জ॒তা হরি॑ণী॒-স্সীসা॒ যুজো॑ যুজ্যন্তে॒ কর্ম॑ভিঃ । অশ্ব॑স্য বা॒জিন॑স্ত্ব॒চি সূ॒চীভিঃ॑ শিম্যন্তু ত্বা ॥ নারী᳚- [নারীঃ᳚, তে॒ পত্ন॑যো॒ লোম॒] 61
-স্তে॒ পত্ন॑যো॒ লোম॒ বিচি॑ন্বন্তু মনী॒ষযা᳚ । দে॒বানা॒-ম্পত্নী॒র্দিশঃ॑ সূ॒চীভিঃ॑ শিম্যন্তু ত্বা ॥ কু॒বিদ॒ঙ্গ যব॑মন্তো॒ যব॑-ঞ্চি॒দ্যথা॒ দান্ত্য॑নুপূ॒র্বং-বিঁ॒যূয॑ । ই॒হেহৈ॑ষা-ঙ্কৃণুত॒ ভোজ॑নানি॒ যে ব॒র্॒হিষো॒ নমো॑বৃক্তি॒-ন্নজ॒গ্মুঃ ॥ 62 ॥
(নারী᳚ - স্ত্রি॒গ্ং॒শচ্চ॑) (অ. 11)
কস্ত্বা᳚ চ্ছ্যতি॒ কস্ত্বা॒ বি শা᳚স্তি॒ কস্তে॒ গাত্রা॑ণি শিম্যতি । ক উ॑ তে শমি॒তা ক॒বিঃ ॥ ঋ॒তব॑স্ত ঋতু॒ধা পরুঃ॑ শমি॒তারো॒ বিশা॑সতু । সং॒​বঁ॒থ্স॒রস্য॒ ধায॑সা॒ শিমী॑ভি-শ্শিম্যন্তু ত্বা ॥ দৈব্যা॑ অদ্ধ্ব॒র্যব॑স্ত্বা॒ চ্ছ্যন্তু॒ বি চ॑ শাসতু । গাত্রা॑ণি পর্ব॒শস্তে॒ শিমাঃ᳚ কৃণ্বন্তু॒ শিম্য॑ন্তঃ ॥ অ॒র্ধ॒মা॒সাঃ পরূগ্ং॑ষি তে॒ মাসা᳚-শ্ছ্যন্তু॒ শিম্য॑ন্তঃ । অ॒হো॒রা॒ত্রাণি॑ ম॒রুতো॒ বিলি॑ষ্টগ্ং [ম॒রুতো॒ বিলি॑ষ্টম্, সূ॒দ॒য॒ন্তু॒ তে॒ ।] 63
সূদযন্তু তে ॥ পৃ॒থি॒বী তে॒ ঽন্তরি॑ক্ষেণ বা॒যুশ্ছি॒দ্র-ম্ভি॑ষজ্যতু । দ্যৌস্তে॒ নক্ষ॑ত্রৈ-স্স॒হ রূ॒প-ঙ্কৃ॑ণোতু সাধু॒যা ॥ শ-ন্তে॒ পরে᳚ভ্যো॒ গাত্রে᳚ভ্য॒-শ্শম॒স্ত্বব॑রেভ্যঃ । শম॒স্থভ্যো॑ ম॒জ্জভ্য॒-শ্শমু॑ তে ত॒নুবে॑ ভুবত্ ॥ 64 ॥
(বিলি॑ষ্টং - ত্রি॒গ্ং॒শচ্চ॑) (অ. 12)
(বিষ্ণু॑মুখা॒ - অন্ন॑পতে॒ - যাব॑তী॒ - বি বৈ - পু॑রুষমা॒ত্রেণা - ঽগ্নে॒ তব॒ শ্রবো॒ বযো॒ - ব্রহ্ম॑ জজ্ঞা॒নগ্গ্​ - স্ব॑যমাতৃ॒ণ্ণা - মে॒ষাং-বৈঁ - প॒শু - র্গা॑য॒ত্রী - কস্ত্বা॒ - দ্বাদ॑শ )
(বিষ্ণু॑মুখা॒ - অপ॑চিতিমা॒ন্॒ - বি বা এ॒তা - বগ্নে॒ তব॑ - স্বযমাতৃ॒ণ্ণাং - ঁবি॑ষূ॒চীনা॑নি - গায॒ত্রী - চতু॑ষ্ষষ্টিঃ)
(বিষ্ণু॑মুখা, স্ত॒নুবে॑ ভুবত্)
॥ হরিঃ॑ ওম্ ॥
॥ কৃষ্ণ যজুর্বেদীয তৈত্তিরীয সংহিতাযা-ম্পঞ্চমকাণ্ডে দ্বিতীযঃ প্রশ্ন-স্সমাপ্তঃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-mpañcamakāṇḍe dvitīyaḥ praśnaḥ - cityupakramābhidhānaṃ
o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,
śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||
viṣṇṷmukhā॒ vai de॒vā śchando̭bhiri॒mān ~lo॒kāna̭napaja॒yya ma॒bhya̭jaya॒n॒.ya-dvi̭ṣṇukra॒mān krama̭te॒ viṣṇṷre॒va bhū॒tvā yaja̭māna॒śchando̭bhiri॒mān ~lo॒kāna̭napaja॒yyama॒bhi ja̭yati॒ viṣṇoḥ॒ kramo᳚-'sya-bhimāti॒hetyā̭ha gāya॒trī vai pṛ̭thi॒vī traiṣṭṷbhama॒ntari̭kṣa॒-ñjāga̭tī॒ dyaurānṷṣṭubhī॒rdiśa॒ śchando̭bhire॒vemān ~lo॒kān. ya̭thā pū॒rvama॒bhi ja̭yati pra॒jāpa̭tira॒gnima̭sṛjata॒ so᳚-'smā-thsṛ॒ṣṭaḥ [so᳚-'smā-thsṛ॒ṣṭaḥ, parā̭ṅai॒tta-] 1
parā̭ṅai॒tta-me॒tayā 'nvai॒dakra̭nda॒diti॒ tayā॒ vai so᳚-'gneḥ pri॒ya-ndhāmā-'vā̭rundha॒ yade॒tāma॒nvāhā॒-gnere॒vaitayā᳚ pri॒ya-ndhāmā-'va̭ rundha īśva॒ro vā e॒ṣa parā᳚-mpra॒dagho॒ yo vi̭ṣṇukra॒mān krama̭te cata॒sṛbhi॒rā va̭rtate ca॒tvāri॒ chandāgṃ̭si॒ chandāgṃ̭si॒ khalu॒ vā a॒gneḥ pri॒yā ta॒nūḥ pri॒yāme॒vāsya̭ ta॒nuva̭ma॒bhi [ ] 2
?
pa॒ryāva̭rtate dakṣi॒ṇā pa॒ryāva̭rtate॒ svame॒va vī॒rya̭manṷ pa॒ryāva̭rtate॒ tasmā॒-ddakṣi॒ṇo-'rdha̭ ā॒tmano̭ vī॒ryā̭vatta॒ro-'tho̭ ādi॒tyasyai॒vā-''vṛta॒manṷ pa॒ryāva̭rtate॒ śuna॒śśepa॒mājī̭gartiṃ॒-va~rṷṇo-'gṛhṇā॒-thsa e॒tāṃ-vā~̭ru॒ṇīma̭paśya॒-ttayā॒ vai sa ā॒tmānaṃ̭-va~ruṇapā॒śāda̭muñca॒-dvarṷṇo॒ vā e॒ta-ṅgṛ̭hṇāti॒ ya u॒khā-mpra̭timu॒ñcata॒ udṷtta॒maṃ-va~̭ruṇa॒pāśa̭-ma॒smadityā̭hā॒-''tmāna̭-me॒vaitayā̭ [-me॒vaitayā᳚, va॒ru॒ṇa॒pā॒śā-] 3
varuṇapā॒śā-nmṷñca॒tyā tvā̭-'hār​ṣa॒mityā॒hā ''hya̭na॒gṃ॒ hara̭ti dhru॒vasti॒ṣṭhā 'vi̭cācali॒rityā̭ha॒ prati̭ṣṭhityai॒ viśa̭stvā॒ sarvā̭ vāñcha॒ntvityā̭ha vi॒śaivaina॒gṃ॒ sama̭rdhayatya॒smi-nrā॒ṣṭramadhi̭ śra॒yetyā̭ha rā॒ṣṭrame॒vāsmi̭-ndhru॒vama̭ka॒rya-ṅkā॒mayḙta rā॒ṣṭragg​ syā॒diti॒ ta-mmana̭sā dhyāye-drā॒ṣṭrame॒va bha̭va॒- [bha̭vati, agrḙ] 4
-tyagrḙ bṛ॒hannu॒ṣasā̭mū॒rdhvo a̭sthā॒dityā॒hā-'gra̭me॒vainagṃ̭ samā॒nānā᳚-ṅkaroti nirjagmi॒vā-ntama̭sa॒ ityā̭ha॒ tama̭ e॒vāsmā॒dapa̭ hanti॒ jyoti॒ṣā- ''gā॒dityā̭ha॒ jyoti̭re॒vā-smi̭-ndadhāti cata॒sṛbhiḥ̭ sādayati ca॒tvāri॒ chandāgṃ̭si॒ chando̭bhire॒vā-'-ti̭cchandasotta॒mayā॒ var​ṣma॒ vā e॒ṣā chanda̭sāṃ॒-ya~dati̭cchandā॒ var​ṣmai॒vainagṃ̭ samā॒nānā᳚-ṅkaroti॒ sadva̭tī [sadva̭tī, bha॒va॒ti॒ sa॒ttvame॒vaina̭] 5
bhavati sa॒ttvame॒vaina̭-ṅgamayati vāthsa॒preṇopa̭ tiṣṭhata e॒tena॒ vai va̭thsa॒prīrbhā̭landa॒no᳚-'gneḥ pri॒ya-ndhāmā-'vā̭-'rundhā॒-'gnere॒vaitena̭ pri॒ya-ndhāmā-'va̭ rundha ekāda॒śa-mbha̭vatyeka॒dhaiva yaja̭māne vī॒rya̭-ndadhāti॒ stomḙna॒ vai de॒vā a॒smin ~lo॒ka ā᳚rdhnuva॒n chando̭bhira॒muṣmi॒n-thstoma̭syeva॒ khalu॒ vā e॒ta-drū॒paṃ-ya~-dvā᳚thsa॒praṃ-ya~-dvā᳚thsa॒preṇo̭pa॒tiṣṭha̭ta [~ya-dvā᳚thsa॒preṇo̭pa॒tiṣṭha̭te, i॒mame॒va] 6
i॒mame॒va tena̭ lo॒kama॒bhi ja̭yati॒ ya-dvi̭ṣṇukra॒mān krama̭te॒-'mume॒va tairlo॒kama॒bhi ja̭yati pūrve॒dyuḥ prakrā̭matyuttare॒dyu-h rupa̭ tiṣṭhate॒ tasmā॒-dyoge॒-'nyāsā᳚-mpra॒jānā॒-mmanaḥ॒, kṣeme॒-'nyāsā॒-ntasmā᳚-dyāyāva॒raḥ, kṣe॒myasyḙśe॒ tasmā᳚-dyāyāva॒raḥ, kṣe॒myama॒ddhyava̭syati mu॒ṣṭī ka̭roti॒ vācaṃ̭-ya~cchati ya॒jñasya॒ dhṛtyai᳚ || 7 ||
(sṛ॒ṣṭo᳚-' - (1॒) bhyḙ - tayā̭ - bhavati॒ - sadva̭tyu - pa॒tiṣṭha̭te॒ - dvica̭tvārigṃśacca) (a. 1)
anna̭pa॒te-'nna̭sya no de॒hītyā̭hā॒-gnirvā anna̭pati॒-ssa e॒vāsmā॒ anna॒-mpraya̭cchatyanamī॒vasya̭ śu॒ṣmiṇa॒ ityā̭hā-ya॒kṣmasyeti॒ vāvaitadā̭ha॒ pra pra̭dā॒tāra̭-ntāriṣa॒ ūrja̭-nno dhehi dvi॒pade॒ catṷṣpada॒ ityā̭hā॒-''śiṣa̭me॒vaitāmā śā᳚sta॒ udṷ tvā॒ viśvḙ de॒vā ityā̭ha prā॒ṇā vai viśvḙ de॒vāḥ [de॒vāḥ, prā॒ṇaire॒vaina॒-] 8
prā॒ṇaire॒vaina॒-mudya̭ccha॒te 'gne॒ bhara̭ntu॒ citti̭bhi॒rityā̭ha॒ yasmā̭ e॒vaina̭-ñci॒ttāyo॒dyaccha̭te॒ tenai॒vaina॒gṃ॒ sama̭rdhayati cata॒sṛbhi॒rā sā̭dayati ca॒tvāri॒ chandāgṃ̭si॒ chando̭bhire॒vā-ti̭cchandasotta॒mayā॒ var​ṣma॒ vā e॒ṣā chanda̭sāṃ॒-ya~dati̭cchandā॒ var​ṣmai॒vainagṃ̭ samā॒nānā᳚-ṅkaroti॒ sadva̭tī bhavati sa॒ttvame॒vaina̭-ṅgamayati॒ preda̭gne॒ jyoti̭ṣmān [ ] 9
yā॒hītyā̭ha॒ jyoti̭re॒vāsmi̭-ndadhāti ta॒nuvā॒ vā e॒ṣa hi̭nasti॒ yagṃ hi॒nasti॒ mā higṃ̭sīsta॒nuvā᳚ pra॒jā ityā̭ha pra॒jābhya̭ e॒vainagṃ̭ śamayati॒ rakṣāgṃ̭si॒ vā e॒ta-dya॒jñagṃ sa̭cante॒ yadana̭ u॒thsarja॒-tyakra̭nda॒dityanvā̭ha॒ rakṣa̭sā॒mapa̭hatyā॒ ana̭sā vaha॒n-tyapa̭citi-me॒vāsmi̭-ndadhāti॒ tasmā̭dana॒svī ca̭ ra॒thī cāti̭thīnā॒-mapa̭citatamā॒- [-mapa̭citatamau, apa̭citimā-nbhavati॒] 10
-vapa̭citimā-nbhavati॒ ya e॒vaṃ-ve~da̭ sa॒midhā॒-'gni-ndṷvasya॒teti̭ ghṛtānuṣi॒ktāmava̭site sa॒midha॒mā da̭dhāti॒ yathā-'ti̭thaya॒ āga̭tāya sa॒rpiṣva̭dāti॒thya-ṅkri॒yatḙ tā॒dṛge॒va ta-dgā̭yatri॒yā brā᳚hma॒ṇasya̭ gāya॒tro hi brā᳚hma॒ṇastri॒ṣṭubhā̭ rāja॒nya̭sya॒ traiṣṭṷbho॒ hi rā̭ja॒nyo᳚ 'phsu bhasma॒ pra vḙśayatya॒phsuyo̭ni॒rvā a॒gni-ssvāme॒vainaṃ॒-yo~ni̭-ṅgamayati ti॒sṛbhiḥ॒ pravḙśayati tri॒vṛdvā [tri॒vṛdvai, a॒gni-ryāvā̭-] 11
a॒gni-ryāvā̭-ne॒vā-'gnista-mpra̭ti॒ṣṭhā-ṅga̭mayati॒ parā॒ vā e॒ṣo᳚-'gniṃ-va~̭pati॒ yo᳚-'phsu bhasma̭ prave॒śaya̭ti॒ jyoti̭ṣmatībhyā॒-mava̭ dadhāti॒ jyoti̭re॒vā-'smi̭-ndadhāti॒ dvābhyā॒-mprati̭ṣṭhityai॒ parā॒ vā e॒ṣa pra॒jā-mpa॒śūn va̭pati॒ yo᳚-'phsu bhasma̭ prave॒śaya̭ti॒ puna̭rū॒rjā sa॒ha ra॒yyeti॒ puna̭ru॒daiti̭ pra॒jāme॒va pa॒śūnā॒tma-ndha̭tte॒ puna̭stvā-''di॒tyā [puna̭stvā-''di॒tyāḥ, ru॒drā] 12
ru॒drā vasa̭va॒-ssami̭ndhatā॒-mityā̭hai॒tā vā e॒ta-nde॒vatā॒ agre॒ samai᳚ndhata॒ tābhi̭re॒vaina॒gṃ॒ sami̭ndhe॒ bodhā॒ sa bo॒dhītyupa̭ tiṣṭhate bo॒dhaya̭tye॒vaina॒-ntasmā᳚-thsu॒ptvā pra॒jāḥ prabṷddhyante yathāsthā॒namupa̭ tiṣṭhate॒ tasmā᳚-dyathāsthā॒na-mpa॒śavaḥ॒ puna॒retyopa̭ tiṣṭhante || 13 ||
(vai viśvḙ de॒vā - jyoti̭ṣmā॒ - napa̭citatamau - tri॒vṛdvā - ā̭di॒tyā - dvica̭tvārigṃśacca) (a. 2)
yāva̭tī॒ vai pṛ̭thi॒vī tasyai̭ ya॒ma ādhi̭patya॒-mparī̭yāya॒ yo vai ya॒ma-ndḙva॒yaja̭nama॒syā ani̭ryācyā॒-'gni-ñci̭nu॒te ya॒māyai̭na॒gṃ॒ sa ci̭nu॒te-'pe॒te-tya॒ddhyava̭sāyayati ya॒mame॒va dḙva॒yaja̭nama॒syai ni॒ryācyā॒- ''tmane॒-'gni-ñci̭nuta iṣva॒greṇa॒ vā a॒syā anā̭mṛta-mi॒cchanto॒ nāvi̭nda॒-nte de॒vā e॒ta-dyajṷrapaśya॒nnape॒teti॒ yade॒tenā᳚-dhyavasā॒yaya॒- [-dhyavasā॒yaya̭ti, anā̭mṛta] 14
-tyanā̭mṛta e॒vāgni-ñci̭nuta॒ uddha̭nti॒ yade॒vāsyā̭ ame॒ddhya-ntadapa̭ hantya॒po-'vo᳚kṣati॒ śāntyai॒ sika̭tā॒ ni va̭patye॒tadvā a॒gnervai᳚śvāna॒rasya̭ rū॒pagṃ rū॒peṇai॒va vai᳚śvāna॒ramava̭ rundha॒ ūṣā॒-nniva̭pati॒ puṣṭi॒rvā e॒ṣā pra॒jana̭naṃ॒-ya~dūṣāḥ॒ puṣṭyā̭me॒va pra॒jana̭ne॒-'gni-ñci̭nu॒te-'tho̭ saṃ॒(2)jñānna̭ e॒va saṃ॒(2)jñānna॒gg॒ hyḙta- [hyḙtat, pa॒śū॒nāṃ-ya~dūṣā॒] 15
-tpa̭śū॒nāṃ-ya~dūṣā॒ dyāvā̭pṛthi॒vī sa॒hā-''stā॒-nte vi̭ya॒tī a̭brūtā॒mastve॒va naṷ sa॒ha ya॒jñiya॒miti॒ yada॒muṣyā̭ ya॒jñiya॒māsī॒-ttada॒syāma̭dadhā॒-tta ūṣā̭ abhava॒n॒ yada॒syā ya॒jñiya॒māsī॒-ttada॒muṣyā̭madadhā॒-ttada॒daśca॒ndrama̭si kṛ॒ṣṇamūṣā᳚-nni॒vapa̭nna॒do dhyā̭ye॒-ddyāvā̭pṛthi॒vyore॒va ya॒jñiye॒-'gni-ñci̭nute॒ 'yagṃ so a॒gniriti̭ vi॒śvāmi̭trasya [ ] 16
sū॒kta-mbha̭vatye॒tena॒ vai vi॒śvāmi̭tro॒-'gneḥ pri॒ya-ndhāmā 'vā̭rundhā॒gnere॒vaitena̭ pri॒ya-ndhāmāva̭ rundhe॒ chando̭bhi॒rvai de॒vā-ssṷva॒rgaṃ-lo~॒kamā̭ya॒n cata̭sraḥ॒ prācī॒rupa̭ dadhāti ca॒tvāri॒ chandāgṃ̭si॒ chando̭bhire॒va ta-dyaja̭māna-ssuva॒rgaṃ-lo~॒kamḙti॒ teṣāgṃ̭ suva॒rgaṃ-lo~॒kaṃ-ya~॒tā-ndiśa॒-ssama̭vlīyanta॒ te dve pu॒rastā᳚-thsa॒mīcī॒ upā̭dadhata॒ dve [ ] 17
pa॒ścā-thsa॒mīcī॒ tābhi॒rvai tediśo̭-'dṛgṃha॒n॒ yaddve pu॒rastā᳚-thsa॒mīcī̭ upa॒dadhā̭ti॒ dve pa॒ścā-thsa॒mīcī̭ di॒śāṃ-vi~dhṛ̭tyā॒ atho̭ pa॒śavo॒ vai chandāgṃ̭si pa॒śūne॒vāsmai̭ sa॒mīco̭ dadhātya॒ṣṭāvupa̭ dadhātya॒ṣṭākṣa̭rā gāya॒trī gā̭ya॒tro᳚-'gni-ryāvā̭ne॒vāgnista-ñci̭nute॒-'ṣṭāvupa̭ dadhātya॒ṣṭākṣa̭rā gāya॒trī gā̭ya॒trī sṷva॒rgaṃ-lo~॒kamañja̭sā veda suva॒rgasya̭ lo॒kasya॒ [lo॒kasya̭, prajñā᳚tyai॒] 18
prajñā᳚tyai॒ trayo̭daśa lokampṛ॒ṇā upa̭ dadhā॒tyeka̭vigṃśati॒-ssampa̭dyante prati॒ṣṭhā vā ḙkavi॒gṃ॒śaḥ pra̭ti॒ṣṭhā gār​ha̭patya ekavi॒gṃ॒śasyai॒va pra̭ti॒ṣṭhā-ṅgār​ha̭patya॒manu॒ prati̭ tiṣṭhati॒ pratya॒gni-ñci̭kyā॒nasti̭ṣṭhati॒ ya e॒vaṃ-ve~da॒ pañca̭citīka-ñcinvīta pratha॒ma-ñci̭nvā॒naḥ pāṅkto̭ ya॒jñaḥ pāṅktāḥ᳚ pa॒śavo̭ ya॒jñame॒va pa॒śūnava̭ rundhe॒ trici̭tīka-ñcinvīta dvi॒tīya̭-ñcinvā॒nastraya̭ i॒me lo॒kā e॒ṣvḙva lo॒keṣu॒ [lo॒keṣṷ, prati̭tiṣṭha॒-] 19
prati̭tiṣṭha॒-tyeka̭citīka-ñcinvīta tṛ॒tīya̭-ñcinvā॒na ḙka॒dhā vai sṷva॒rgo lo॒ka ḙka॒vṛtai॒va sṷva॒rgaṃ-lo~॒kamḙti॒ purī̭ṣeṇā॒bhyṷ̄hati॒ tasmā᳚nmā॒gṃ॒ senāsthi̭ cha॒nna-nna du॒ścarmā̭ bhavati॒ ya e॒vaṃ-ve~da॒ pañca॒ cita̭yo bhavanti pa॒ñcabhiḥ॒ purī̭ṣaira॒bhyṷ̄hati॒ daśa॒ sampa̭dyante॒ daśā᳚kṣarā vi॒rāḍannaṃ̭-vi~॒rā-ḍvi॒rājye॒vā-'nnādye॒ prati̭tiṣṭhati || 20 ||
(a॒dhya॒va॒sā॒yaya̭ti॒ - hyḙta - dvi॒śvāmi̭trasyā - dadhata॒ dve - lo॒kasya̭ - lo॒keṣṷ -sa॒ptaca̭tvārigṃśacca) (a. 3)
vi vā e॒tau dvi̭ṣāte॒ yaśca̭ pu॒rā-'gniryaśco॒khāyā॒gṃ॒ sami̭ta॒miti̭ cata॒sṛbhi॒-ssa-nniva̭pati ca॒tvāri॒ chandāgṃ̭si॒ chandāgṃ̭si॒ khalu॒ vā a॒gneḥ pri॒yā ta॒nūḥ pri॒yayai॒vainaṷ ta॒nuvā॒ sagṃ śā᳚sti॒ sami̭ta॒mityā̭ha॒ tasmā॒dbrahma̭ṇā kṣa॒tragṃ samḙti॒ yathsa॒-nnyupya̭ vi॒hara̭ti॒ tasmā॒-dbrahma̭ṇā kṣa॒traṃ-vye~᳚tyṛ॒tubhi॒- [kṣa॒traṃ-vye~᳚tyṛ॒tubhiḥ̭, vā e॒ta-ndī᳚kṣayanti॒] 21
-rvā e॒ta-ndī᳚kṣayanti॒ sa ṛ॒tubhi̭re॒va vi॒mucyo̭ mā॒teva̭ pu॒tra-mpṛ̭thi॒vī pṷrī॒ṣya̭mityā̭ha॒-rtubhi̭re॒vaina̭-ndīkṣayi॒tvartubhi॒rvi mṷñcati vaiśvāna॒ryā śi॒kya̭mā da̭tte sva॒daya̭tye॒vaina̭-nnair-ṛ॒tīḥ kṛ॒ṣṇā-sti॒sra-stuṣa̭pakvā bhavanti॒ nir-ṛ̭tyai॒ vā e॒ta-dbhā̭ga॒dheyaṃ॒-ya~-ttuṣā॒ nir-ṛ̭tyai rū॒pa-ṅkṛ॒ṣṇagṃ rū॒peṇai॒va nir-ṛ̭ti-nni॒rava̭dayata i॒mā-ndiśaṃ̭-ya~ntye॒ṣā [ ] 22
vai nir-ṛ̭tyai॒ dik svāyā̭me॒va di॒śi nir-ṛ̭ti-nni॒rava̭dayate॒ svakṛ̭ta॒ iri̭ṇa॒ upa̭ dadhāti prada॒re vai॒tadvai nir-ṛ̭tyā ā॒yata̭na॒gg॒ sva e॒vā-''yata̭ne॒ nir-ṛ̭ti-nni॒rava̭dayate śi॒kya̭ma॒bhyupa̭ dadhāti nair-ṛ॒to vai pāśaḥ̭ sā॒kṣāde॒vaina̭-nnir-ṛtipā॒śā-nmṷñcati ti॒sra upa̭ dadhāti tredhāvihi॒to vai purṷṣo॒ yāvā̭ne॒va purṷṣa॒stasmā॒-nnir-ṛ̭ti॒mava̭ yajate॒ parā̭cī॒rupa̭ [parā̭cī॒rupa̭, da॒dhā॒ti॒ parā̭cī-] 23
dadhāti॒ parā̭cī-me॒vāsmā॒-nnir-ṛ̭ti॒-mpraṇṷda॒te 'pra̭tīkṣa॒mā ya̭nti॒ nir-ṛ̭tyā a॒ntar​hi̭tyai mārjayi॒tvopa̭ tiṣṭhante meddhya॒tvāya॒ gār​ha̭patya॒mupa̭ tiṣṭhante nir-ṛti lo॒ka e॒va ca̭ri॒tvā pū॒tā dḙvalo॒kamu॒pāva̭rtanta॒ eka॒yopa̭ tiṣṭhanta eka॒dhaiva yaja̭māne vī॒rya̭-ndadhati ni॒veśa̭na-ssa॒ṅgama̭no॒ vasṷ̄nā॒mityā̭ha pra॒jā vai pa॒śavo॒ vasṷ pra॒jayai॒vaina̭-mpa॒śubhi॒-ssama̭rdhayanti || 24 ||
(ṛ॒tubhi̭ - re॒ṣā- parā̭cī॒rupā॒ - ṣṭāca̭tvārigṃśacca) (a. 4)
pu॒ru॒ṣa॒mā॒treṇa॒ vi mi̭mīte ya॒jñena॒ vai purṷṣa॒-ssammi̭to yajñapa॒ruṣai॒vainaṃ॒-vi~mi̭mīte॒ yāvā॒-npurṷṣa ū॒rdhvabā̭hu॒stāvā᳚-nbhavatye॒tāva॒dvai purṷṣe vī॒ryaṃ̭-vī~॒ryḙṇai॒vainaṃ॒-vi~ mi̭mīte pa॒kṣī bha̭vati॒ na hya̭pa॒kṣaḥ pati̭tu॒-mar​ha̭tyara॒tninā̭ pa॒kṣau drāghī̭yāgṃsau bhavata॒stasmā᳚-tpa॒kṣapra̭vayāgṃsi॒ vayāgṃ̭si vyāmamā॒trau pa॒kṣau ca॒ puccha̭-ñca bhavatye॒tāva॒dvai purṷṣe vī॒ryaṃ̭- [vī॒rya᳚m, vī॒rya̭sammito॒] 25
-~vī॒rya̭sammito॒ veṇṷnā॒ vi mi̭mīta āgne॒yo vai veṇuḥ̭ sayoni॒tvāya॒ yajṷṣā yunakti॒ yajṷṣā kṛṣati॒ vyāvṛ̭ttyai ṣaḍga॒vena̭ kṛṣati॒ ṣa-ḍvā ṛ॒tava̭ ṛ॒tubhi̭re॒vaina̭-ṅkṛṣati॒ ya-ddvā̭daśaga॒vena̭ saṃ​va~thsa॒reṇai॒ve yaṃ-vā~ a॒gne-ra̭tidā॒hāda̭bibhe॒-thsaita-ddvi̭gu॒ṇama̭paśya-tkṛ॒ṣṭa-ñcākṛ̭ṣṭa-ñca॒ tato॒ vā i॒mā-nnā-'tya̭daha॒dya-tkṛ॒ṣṭa-ñcākṛ̭ṣṭa-ñca॒ [i॒mā-nnā-'tya̭daha॒dya-tkṛ॒ṣṭa-ñcākṛ̭ṣṭa-ñca, bhava̭tya॒syā ana̭tidāhāya] 26
bhava̭tya॒syā ana̭tidāhāya dvigu॒ṇa-ntvā a॒gni-mudya̭ntu-mar​ha॒tītyā̭hu॒rya-tkṛ॒ṣṭa-ñcākṛ̭ṣṭa-ñca॒ bhava̭tya॒gnerudya̭tyā e॒tāva̭nto॒ vai pa॒śavo᳚ dvi॒pāda̭śca॒ catṷṣpādaśca॒ tān. ya-tprāca̭ uthsṛ॒je-dru॒drāyāpi̭ daddhyā॒-dya-dda̭kṣi॒ṇā pi॒tṛbhyo॒ nidhṷve॒dya-tpra॒tīco॒ rakṣāgṃ̭si hanyu॒rudī̭ca॒ uthsṛ̭jatye॒ṣā vai dḙvamanu॒ṣyāṇāgṃ̭ śā॒ntā di- [śā॒ntā dik, tāme॒vainā॒-] 27
-ktāme॒vainā॒-nanū-thsṛ̭ja॒tyatho॒ khalvi॒mā-ndiśa॒mu-thsṛ̭jatya॒sau vā ā̭di॒tyaḥ prā॒ṇaḥ prā॒ṇame॒vainā॒-nanūthsṛ̭jati dakṣi॒ṇā pa॒ryāva̭rtante॒ svame॒va vī॒rya̭manṷ pa॒ryāva̭rtante॒ tasmā॒-ddakṣi॒ṇo-'rdha̭ ā॒tmano̭ vī॒ryā̭vatta॒ro-'tho̭ ādi॒tyasyai॒vā-''vṛta॒manṷ pa॒ryāva̭rtante॒ tasmā॒-tparā᳚ñcaḥ pa॒śavo॒ vi ti̭ṣṭhante pra॒tyañca॒ ā va̭rtante ti॒srasti̭sra॒-ssītāḥ᳚ [ti॒srasti̭sra॒-ssītāḥ᳚, kṛ॒ṣa॒ti॒ tri॒vṛta̭me॒va] 28
kṛṣati tri॒vṛta̭me॒va ya̭jñamu॒khe vi yā̭taya॒tyoṣa̭dhīrvapati॒ brahma॒ṇā-'nna॒mava̭ rundhe॒ 'rke᳚-'rkaścī̭yate caturda॒śabhi̭rvapati sa॒pta grā॒myā oṣa̭dhaya-ssa॒ptā-''ra॒ṇyā u॒bhayī̭ṣā॒mava̭ruddhyā॒ anna̭syānnasya vapa॒tyanna̭syā-nna॒syāva̭ruddhyai kṛ॒ṣṭe va̭pati kṛ॒ṣṭe hyoṣa̭dhayaḥ prati॒tiṣṭha̭ntyanusī॒taṃ-va~̭pati॒ prajā᳚tyai dvāda॒śasu॒ sītā̭su vapati॒ dvāda̭śa॒ māsā᳚-ssaṃ​va~thsa॒ra-ssaṃ̭​va~thsa॒reṇai॒vāsmā॒ anna̭-mpacati॒ yada̭gni॒ci- [yada̭gni॒cit, ana̭varuddhasyā-] 29
-dana̭varuddhasyā-'śñī॒yādava̭-ruddhena॒ vyṛ̭ddhyeta॒ ye vana॒spatī̭nā-mphala॒graha̭ya॒-stāni॒ddhme-'pi॒ prokṣe॒-dana̭varuddha॒syā-va̭ruddhyai di॒gbhyo lo॒ṣṭān-thsama̭syati di॒śāme॒va vī॒rya̭mava॒ruddhya̭ di॒śāṃ-vī~॒rye᳚-'gni-ñci̭nute॒ ya-ndvi॒ṣyā-dyatra॒ sa syā-ttasyai̭ di॒śo lo॒ṣṭamā ha̭re॒diṣa॒-mūrja̭ma॒hami॒ta ā da̭da॒ itīṣa̭me॒vorja॒-ntasyai̭ di॒śo-'va̭ rundhe॒ kṣodhṷko bhavati॒ yastasyā᳚-ndi॒śi bhava̭tyuttarave॒dimupa̭ vapatyuttarave॒dyāg​ hya̭gniścī॒yate 'tho̭ pa॒śavo॒ vā ṷttarave॒diḥ pa॒śūne॒vāva̭ ru॒ndhe-'tho̭ yajñapa॒ruṣo-'na̭ntarityai || 30 ||
(ca॒ bha॒va॒tye॒tāva॒dvai purṷṣe vī॒ryaṃ̭ - ~yatkṛ॒ṣṭañcā-'kṛ̭ṣṭañca॒ - dikh- sītā̭ - agni॒ci - dava॒ - pañca̭vigṃśatiśca) (a. 5)
agne॒ tava॒ śravo॒ vaya॒ iti॒ sika̭tā॒ ni va̭patye॒tadvā a॒gnervai᳚śvāna॒rasya̭ sū॒ktagṃ sū॒ktenai॒va vai᳚śvāna॒ramava̭ rundhe ṣa॒ḍbhirni va̭pati॒ ṣaḍvā ṛ॒tavaḥ̭ saṃ​va~thsa॒ra-ssaṃ̭​va~thsa॒ro᳚-'gnirvai᳚śvāna॒ra-ssā॒kṣāde॒va vai᳚śvāna॒ramava̭ rundhe samu॒draṃ-vai~ nāmai॒tacchandaḥ̭ samu॒dramanṷ pra॒jāḥ prajā̭yante॒ yade॒tena॒ sika̭tā ni॒ vapa̭ti pra॒jānāṃ᳚ pra॒jana̭nā॒yendro̭ [pra॒jānāṃ᳚ pra॒jana̭nā॒yendraḥ̭, vṛ॒trāya॒] 31
vṛ॒trāya॒ vajra॒-mprāha̭ra॒-thsa tre॒dhā vya̭bhava॒-thsphyastṛtī̭ya॒gṃ॒ ratha॒stṛtī̭yaṃ॒-yū~pa॒stṛtī̭yaṃ॒-ye~᳚-'ntaśśa॒rā aśī᳚ryanta॒ tā-śśarka̭rā abhava॒-ntaccharka̭rāṇāgṃ śarkara॒tvaṃ-va~jro॒ vai śarka̭rāḥ pa॒śura॒gni-ryaccharka̭rābhira॒gni-mpa̭rimi॒noti॒ vajrḙṇai॒vāsmai̭ pa॒śū-npari̭ gṛhṇāti॒ tasmā॒-dvajrḙṇa pa॒śavaḥ॒ pari̭gṛhītā॒stasmā॒-thstheyā॒nasthḙyaso॒ nopa̭ harate trisa॒ptābhiḥ̭ pa॒śukā̭masya॒ [pa॒śukā̭masya, pari̭] 32
pari̭ minuyā-thsa॒pta vai śī̭r​ṣa॒ṇyāḥ᳚ prā॒ṇāḥ prā॒ṇāḥ pa॒śavaḥ̭ prā॒ṇaire॒vāsmai̭ pa॒śūnava̭ rundhe triṇa॒vābhi॒-rbhrātṛ̭vyavata-stri॒vṛta̭me॒va vajragṃ̭ sa॒mbhṛtya॒ bhrātṛ̭vyāya॒ praha̭rati॒ stṛtyā॒ apa̭rimitābhiḥ॒ pari̭ minuyā॒-dapa̭rimita॒syā-va̭ruddhyai॒ ya-ṅkā॒mayḙtāpa॒śu-ssyā॒dityapa̭rimitya॒ tasya॒ śarka̭rā॒-ssika̭tā॒ vyṷ̄he॒dapa̭rigṛhīta e॒vāsya̭ viṣū॒cīna॒gṃ॒ retaḥ॒ parā̭ siñcatyapa॒śure॒va bha̭vati॒ [bha̭vati, ya-ṅkā॒mayḙta] 33
ya-ṅkā॒mayḙta paśu॒mān-thsyā॒diti̭ pari॒mitya॒ tasya॒ śarka̭rā॒-ssika̭tā॒ vyṷ̄he॒-tpari̭gṛhīta e॒vāsmai̭ samī॒cīna॒gṃ॒ retaḥ̭ siñcati paśu॒māne॒va bha̭vati sau॒myā vyṷ̄hati॒ somo॒ vai rḙto॒dhā reta̭ e॒va ta-dda̭dhāti gāyatri॒yā brā᳚hma॒ṇasya̭ gāya॒tro hi brā᳚hma॒ṇa-stri॒ṣṭubhā̭ rāja॒nya̭sya॒ traiṣṭṷbho॒ hi rā̭ja॒nyaḥ̭ śaṃ॒​yu~-mbā̭r​haspa॒tya-mmedho॒ nopā̭nama॒-thso᳚-'gni-mprā-'vi̭śa॒- [nopā̭nama॒-thso᳚-'gni-mprā-'vi̭śat, so᳚-'gneḥ] 34
-thso᳚-'gneḥ kṛṣṇo̭ rū॒pa-ṅkṛ॒tvodā̭yata॒ so-'śva॒-mprā-'vi̭śa॒-thso-'śva̭syā-vāntaraśa॒pho̭-bhava॒-dyadaśva̭mākra॒maya̭ti॒ ya e॒va medho-'śva॒-mprā-'vi̭śa॒-ttame॒vāva̭ rundhe pra॒jāpa̭tinā॒-'gniścḙta॒vya̭ ityā̭huḥ prājāpa॒tyo-'śvo॒ yadaśva̭mākra॒maya̭ti pra॒jāpa̭tinai॒vā-'gni-ñci̭nute puṣkarapa॒rṇamupa̭ dadhāti॒ yoni॒rvā a॒gneḥ pṷṣkarapa॒rṇagṃ sayo̭ni- -me॒vāgni-ñci̭nute॒ 'pā-mpṛ॒ṣṭhama॒sītyupa̭ dadhātya॒pāṃ-vā~ e॒ta-tpṛ॒ṣṭhaṃ-ya~-tpṷṣkarapa॒rṇagṃ rū॒peṇai॒vaina॒dupa̭ dadhāti || 35 ||
(indraḥ̭ - pa॒śukā̭masya - bhavatya - viśa॒th - sayo̭niṃ - ~vigṃśa॒tiśca̭) (a. 6)
brahma̭ jajñā॒namiti̭ ru॒kmamupa̭ dadhāti॒ brahma̭mukhā॒ vai pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jā a̭sṛjata॒ brahma̭mukhā e॒va ta-tpra॒jā yaja̭māna-ssṛjate॒ brahma̭ jajñā॒namityā̭ha॒ tasmā᳚dbrāhma॒ṇo mukhyo॒ mukhyo̭ bhavati॒ ya e॒vaṃ-ve~da̭ brahmavā॒dino̭ vadanti॒ na pṛ̭thi॒vyā-nnāntari̭kṣe॒ na di॒vya̭gniścḙta॒vya̭ iti॒ ya-tpṛ̭thi॒vyā-ñci̭nvī॒ta pṛ̭thi॒vīgṃ śu॒cā-'rpa̭ye॒nnauṣa̭dhayo॒ na vana॒spata̭yaḥ॒ [vana॒spata̭yaḥ, pra jā̭yera॒n॒.] 36
pra jā̭yera॒n॒. yada॒ntari̭kṣe cinvī॒tāntari̭kṣagṃ śu॒cā-'rpa̭ye॒nna vayāgṃ̭si॒ pra jā̭yera॒n॒. ya-ddi॒vi ci̭nvī॒ta divagṃ̭ śu॒cā-'rpa̭ye॒nna pa॒rjanyo̭ var​ṣedru॒kmamupa̭ dadhātya॒mṛtaṃ॒-vai~ hira̭ṇyama॒mṛta̭ e॒vāgni-ñci̭nute॒ prajā᳚tyai hira॒ṇmaya॒-mpurṷṣa॒mupa̭ dadhāti yajamānalo॒kasya॒ vidhṛ̭tyai॒ yadiṣṭa̭kāyā॒ ātṛ̭ṇṇamanūpada॒ddhyā-tpa̭śū॒nā-ñca॒ yaja̭mānasya ca prā॒ṇamapi̭ daddhyā-ddakṣiṇa॒taḥ [daddhyā-ddakṣiṇa॒taḥ, prāñca॒mupa̭ dadhāti] 37
prāñca॒mupa̭ dadhāti dā॒dhāra̭ yajamānalo॒ka-nna pa̭śū॒nā-ñca॒ yaja̭mānasya ca prā॒ṇamapi̭ dadhā॒tyatho॒ khalviṣṭa̭kāyā॒ ātṛ̭ṇṇa॒manūpa̭ dadhāti prā॒ṇānā॒muthsṛ̭ṣṭyai dra॒phsaśca̭ska॒ndetya॒bhi mṛ̭śati॒ hotrā᳚sve॒vaina॒-mprati̭ṣṭhāpayati॒ srucā॒vupa̭ dadhā॒tyājya̭sya pū॒rṇā-ṅkā᳚r​ṣmarya॒mayī᳚-nda॒ddhnaḥ pū॒rṇā-maudṷbaṃrīmi॒yaṃ-vai~ kā᳚r​ṣmarya॒mayya॒sāvau-dṷbaṃrī॒me e॒vopa̭ dhatte [ ] 38
tū॒ṣṇīmupa̭ dadhāti॒ na hīme yaju॒ṣā-''ptu॒mar​ha̭ti॒ dakṣi̭ṇā-ṅkār​ṣmarya॒mayī॒-mutta̭rā॒mau-dṷmbarī॒-ntasmā̭da॒syā a॒sāvutta॒rā ''jya̭sya pū॒rṇā-ṅkā᳚r​ṣmarya॒mayīṃ॒-va~jro॒ vā ājyaṃ॒-va~jraḥ̭ kār​ṣma॒ryo̭ vajrḙṇai॒va ya॒jñasya̭ dakṣiṇa॒to rakṣā॒g॒syapa̭ hanti da॒ddhnaḥ pū॒rṇāmaudṷmbarī-mpa॒śavo॒ vai daddhyūrgṷdu॒mbaraḥ̭ pa॒śuṣve॒vorja̭-ndadhāti pū॒rṇe upa̭ dadhāti pū॒rṇe e॒vaina̭- [pū॒rṇe e॒vaina᳚m, a॒muṣmi̭n ~lo॒ka] 39
ma॒muṣmi̭n ~lo॒ka upa̭tiṣṭhete vi॒rājya॒gniścḙta॒vya̭ ityā̭hu॒-ssrugvai vi॒rāḍya-thsrucā̭vupa॒dadhā̭ti vi॒rājye॒vāgni-ñci̭nute yajñamu॒kheya̭jñamukhe॒ vai kri॒yamā̭ṇe ya॒jñagṃ rakṣāgṃ̭si jighāgṃsanti yajñamu॒khagṃ ru॒kmo ya-dru॒kmaṃ-vyā~̭ghā॒raya̭ti yajñamu॒khāde॒va rakṣā॒g॒syapa̭ hanti pa॒ñcabhi॒-rvyāghā̭rayati॒ pāṅkto̭ ya॒jño yāvā̭ne॒va ya॒jñastasmā॒-drakṣā॒g॒syapa̭ hantyakṣṇa॒yāvyā ghā̭rayati॒ tasmā̭dakṣṇa॒yā pa॒śavo-'ṅgā̭ni॒ pra ha̭ranti॒ prati̭ṣṭhityai || 40 ||
(vana॒spata̭yo- dakṣiṇa॒to- dha̭tta- enaṃ॒- tasmā̭ dakṣṇa॒yā-pañca̭ ca) (a. 7)
sva॒ya॒mā॒tṛ॒ṇṇāmupa̭ dadhātī॒yaṃ-vai~ sva̭yamātṛ॒ṇṇemāme॒vopa̭ dha॒tte 'śva॒mupa̭ ghrāpayati prā॒ṇame॒vāsyā᳚-ndadhā॒tyatho᳚ prājāpa॒tyo vā aśvaḥ̭ pra॒jāpa̭tinai॒vā-'gni-ñci̭nute pratha॒meṣṭa̭kopadhī॒yamā̭nā paśū॒nā-ñca॒ yaja̭mānasya ca prā॒ṇamapi̭ dadhāti svayamātṛ॒ṇṇā bha̭vati prā॒ṇānā॒muthsṛ̭ṣṭyā॒ atho̭ suva॒rgasya̭ lo॒kasyānṷkhyātyā a॒gnāva॒gniścḙta॒vya̭ ityā̭hure॒ṣa vā [ityā̭hure॒ṣa vai, a॒gnirvai᳚śvāna॒ro] 41
a॒gnirvai᳚śvāna॒ro yadbrā᳚hma॒ṇastasmai᳚ pratha॒māmiṣṭa̭kāṃ॒-ya~jṷṣkṛtā॒-mpraya̭cche॒-ttā-mbrā᳚hma॒ṇaścopa̭ daddhyātā-ma॒gnāve॒va tada॒gni-ñci̭nuta īśva॒ro vā e॒ṣa ārti॒mārto॒ryo-'vi̭dvā॒niṣṭa̭kā-mupa॒dadhā̭ti॒ trīn. varā᳚-ndadyā॒-ttrayo॒ vai prā॒ṇāḥ prā॒ṇānā॒g॒ spṛtyai॒ dvāve॒va deyau॒ dvau hi prā॒ṇāveka̭ e॒va deya॒ eko॒ hi prā॒ṇaḥ pa॒śu- [prā॒ṇaḥ pa॒śuḥ, vā e॒ṣa yada॒gnirna] 42
-rvā e॒ṣa yada॒gnirna khalu॒ vai pa॒śava॒ āya̭vase ramante dūrveṣṭa॒kāmupa̭ dadhāti paśū॒nā-ndhṛtyai॒ dvābhyā॒-mprati̭ṣṭhityai॒ kāṇḍā᳚-tkāṇḍā-tpra॒roha॒ntītyā̭ha॒ kāṇḍḙnakāṇḍena॒ hyḙṣā pra̭ti॒tiṣṭha̭tye॒vā no̭ dūrve॒ prata̭nu sa॒hasrḙṇa śa॒tena॒ cetyā̭ha sāha॒sraḥ pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jāpa̭te॒rāptyai̭ devala॒kṣmaṃ-vai~ tryā̭likhi॒tā tāmutta̭ralakṣmāṇa-nde॒vā upā̭dadha॒tā-dha̭ralakṣmāṇa॒-masṷrā॒ ya- [yam, kā॒mayḙta॒] 43
-ṅkā॒mayḙta॒ vasī̭yān-thsyā॒dityutta̭ralakṣmāṇa॒-ntasyopa̭ daddhyā॒-dvasī̭yāne॒va bha̭vati॒ ya-ṅkā॒mayḙta॒ pāpī̭yān-thsyā॒dityadha̭ralakṣmāṇa॒-ntasyopa̭ daddhyādasurayo॒ni-me॒vaina॒manu॒ parā̭ bhāvayati॒ pāpī̭yā-nbhavati tryālikhi॒tā bha̭vatī॒me vai lo॒kāstryā̭likhi॒taibhya e॒va lo॒kebhyo॒ bhrātṛ̭vyama॒ntare॒tyaṅgi̭rasa-ssuva॒rgaṃ-lo~॒kaṃ-ya~॒taḥ pṷro॒ḍāśaḥ̭ kū॒rmo bhū॒tvā-'nu॒ prāsa̭rpa॒- [prāsa̭rpat, ya-tkū॒rmamṷpa॒dadhā̭ti॒] 44
-dya-tkū॒rmamṷpa॒dadhā̭ti॒ yathā᳚ kṣetra॒vidañja̭sā॒ naya̭tye॒vame॒vaina̭-ṅkū॒rma-ssṷva॒rgaṃ-lo~॒kamañja̭sā nayati॒ medho॒ vā e॒ṣa pa̭śū॒nāṃ-ya~-tkū॒rmo ya-tkū॒rmamṷpa॒ dadhā̭ti॒ svame॒va medha॒-mpaśya̭ntaḥ pa॒śava॒ upa̭ tiṣṭhante śmaśā॒naṃ-vā~ e॒ta-tkri̭yate॒ yanmṛ॒tānā᳚-mpaśū॒nāgṃ śī॒r॒ṣāṇyṷpadhī॒yante॒ yajjīva̭nta-ṅkū॒rmamṷpa॒ dadhā̭ti॒ tenāśma̭śānacidvāsta॒vyo̭ vā e॒ṣa ya- [e॒ṣa yat, kū॒rmo madhu॒] 45
-tkū॒rmo madhu॒ vātā̭ ṛtāya॒ta iti̭ da॒ddhnā ma̭dhumi॒śreṇā॒bhya̭nakti sva॒daya̭tye॒vaina̭-ṅgrā॒myaṃ-vā~ e॒tadannaṃ॒-ya~-ddaddhyā̭ra॒ṇya-mmadhu॒ yadda॒ddhnā ma̭dhumi॒śreṇā᳚ bhya॒naktyu॒bhaya॒syā 'va̭ruddhyai ma॒hī dyauḥ pṛ̭thi॒vī ca̭ na॒ ityā̭hā॒ ''bhyāme॒vaina̭mubha॒yataḥ॒ pari̭gṛhṇāti॒ prāñca॒mupa̭ dadhāti suva॒rgasya̭ lo॒kasya॒ sama̭ṣṭyai pu॒rastā᳚-tpra॒tyañca॒mupa̭ dadhāti॒ tasmā᳚- [tasmā᳚t, pu॒rastā᳚-] 46
-tpu॒rastā᳚-tpra॒tyañcaḥ̭ pa॒śavo॒ medha॒mupa̭ tiṣṭhante॒ yo vā apa̭nābhima॒gni-ñci̭nu॒te yaja̭mānasya॒ nābhi॒manu॒ pravi̭śati॒ sa ḙnamīśva॒ro higṃsi̭toru॒lūkha̭la॒mupa̭ dadhātye॒ṣā vā a॒gnernābhi॒-ssanā̭bhime॒vā-'gni-ñci̭nu॒te higṃ̭sāyā॒ audṷmbara-mbhava॒tyūrgvā ṷdu॒mbara॒ ūrja̭me॒vāva̭ rundhe maddhya॒ta upa̭ dadhāti maddhya॒ta e॒vāsmā॒ ūrja̭-ndadhāti॒ tasmā᳚-nmaddhya॒ta ū॒rjā bhṷñjata॒ iya̭-dbhavati pra॒jāpa̭tinā yajñamu॒khena॒ sammi̭ta॒mava̭ ha॒ntyanna̭me॒vāka̭-rvaiṣṇa॒vyarcopa̭ dadhāti॒ viṣṇu॒rvai ya॒jño vai᳚ṣṇa॒vā vana॒spata̭yo ya॒jña e॒va ya॒jña-mprati̭ṣṭhāpayati || 47 ||
(e॒ṣa vai - pa॒śu - rya - ma̭sarpa - de॒ṣa yat - tasmā॒t - tasmā᳚th - sa॒ptavigṃ̭śatiśca) (a. 8)
e॒ṣāṃ-vā~ e॒tallo॒kānā॒-ñjyoti॒-ssambhṛ̭taṃ॒-ya~du॒khā yadu॒khā-mṷpa॒dadhā᳚tye॒bhya e॒va lo॒kebhyo॒ jyoti॒rava̭ rundhe maddhya॒ta upa̭ dadhāti maddhya॒ta e॒vāsmai॒ jyoti̭rdadhāti॒ tasmā᳚nmaddhya॒to jyoti॒rupā᳚-''smahe॒ sika̭tābhiḥ pūrayatye॒tadvā a॒gnervai᳚śvāna॒rasya̭ rū॒pagṃ rū॒peṇai॒va vai᳚śvāna॒ramava̭ rundhe॒ ya-ṅkā॒mayḙta॒ kṣodhṷka-ssyā॒-dityū॒nā-ntasyopa̭ [-dityū॒nā-ntasyopa̭, da॒ddhyā॒-tkṣodhṷka] 48
daddhyā॒-tkṣodhṷka e॒va bha̭vati॒ ya-ṅkā॒maye॒tā-nṷpadasya॒-danna̭madyā॒diti̭ pū॒rṇā-ntasyopa̭ daddhyā॒danṷpadasya-de॒vānna̭matti sa॒hasraṃ॒-vai~ prati॒ purṷṣaḥ paśū॒nāṃ-ya~̭cchati sa॒hasra̭ma॒nye pa॒śavo॒ maddhyḙ puruṣaśī॒r॒ṣamupa̭ dadhāti savīrya॒tvāyo॒-khāyā॒mapi̭ dadhāti prati॒ṣṭhāme॒vaina̭-dgamayati॒ vyṛ̭ddhaṃ॒-vā~ e॒ta-tprā॒ṇaira̭me॒ddhyaṃ-ya~-tpṷruṣaśī॒r॒ṣama॒mṛta॒-ṅkhalu॒ vai prā॒ṇā [vai prā॒ṇāḥ, a॒mṛta॒gṃ॒] 49
a॒mṛta॒gṃ॒ hira̭ṇya-mprā॒ṇeṣṷ hiraṇyaśa॒lkā-npratya̭syati prati॒ṣṭhāme॒vaina̭-dgamayi॒tvā prā॒ṇai-ssama̭rdhayati da॒ddhnā ma̭dhumi॒śreṇa̭ pūrayati madha॒vyo̭-'sā॒nīti̭ śṛtāta॒ṅkyḙna meddhya॒tvāya̭ grā॒myaṃ-vā~ e॒tadannaṃ॒-ya~-ddaddhyā̭ra॒ṇya-mmadhu॒ yadda॒ddhnā ma̭dhumi॒śreṇa̭ pū॒raya̭tyu॒bhaya॒syā-va̭ruddhyai paśuśī॒r॒ṣāṇyupa̭ dadhāti pa॒śavo॒ vai pa̭śuśī॒r॒ṣāṇi̭ pa॒śūne॒vāva̭ rundhe॒ ya-ṅkā॒mayḙtā-'pa॒śu-ssyā॒diti̭ [-'pa॒śu-ssyā॒diti̭, vi॒ṣū॒cīnā̭ni॒] 50
viṣū॒cīnā̭ni॒ tasyopa̭ daddhyā॒-dviṣṷ̄ca e॒vāsmā᳚-tpa॒śū-nda̭dhātyapa॒śure॒va bha̭vati॒ ya-ṅkā॒mayḙta paśu॒mān-thsyā॒diti̭ samī॒cīnā̭ni॒ tasyopa̭ daddhyā-thsa॒mīca̭ e॒vāsmai̭ pa॒śū-nda̭dhāti paśu॒māne॒va bha̭vati pu॒rastā᳚-tpratī॒cīna॒maśva॒syopa̭ dadhāti pa॒ścā-tprā॒cīna̭mṛṣa॒bhasyā-pa̭śavo॒ vā a॒nye go̭ a॒śvebhyaḥ̭ pa॒śavo̭ go a॒śvāne॒vāsmai̭ sa॒mīco̭ dadhātye॒-tāva̭nto॒ vai pa॒śavo᳚ [pa॒śavaḥ̭, dvi॒pāda̭śca॒] 51
dvi॒pāda̭śca॒ catṷṣpādaśca॒ tān. vā e॒tada॒gnau prada̭dhāti॒ ya-tpa̭śuśī॒r॒ṣāṇyṷpa॒-dadhā᳚tya॒-mumā̭ra॒ṇyamanṷ te diśā॒mītyā̭ha grā॒myebhya̭ e॒va pa॒śubhya̭ āra॒ṇyā-npa॒śūñchuca॒manūthsṛ̭jati॒ tasmā᳚-thsa॒māva̭-tpaśū॒nā-mpra॒jāya̭mānānā-māra॒ṇyāḥ pa॒śavaḥ॒ kanī̭yāgṃsa-śśu॒cā hyṛ̭tā-ssa̭rpaśī॒r॒ṣamupa̭ dadhāti॒ yaiva sa॒rpe tviṣi॒stāme॒vā-'va̭ rundhe॒ [-'va̭ rundhe, ya-thsa̭mī॒cīna̭-] 52
ya-thsa̭mī॒cīna̭--mpaśuśī॒r॒ṣairṷpa da॒ddhyā-dgrā॒myā-npa॒śū-ndagṃśṷkā-ssyu॒rya-dvi̭ṣū॒cīna̭-māra॒ṇyān. yajṷre॒va va̭de॒dava॒ tā-ntviṣigṃ̭ rundhe॒ yā sa॒rpe na grā॒myā-npa॒śūn. hi॒nasti॒ nā-''ra॒ṇyānatho॒ khalṷ̄pa॒dheya̭me॒va yadṷpa॒dadhā̭ti॒ tena॒ tā-ntviṣi॒mava̭ rundhe॒ yā sa॒rpe ya-dyaju॒rvada̭ti॒ tena̭ śā॒ntam || 53 ||
(ū॒nāntasyopa̭ - prā॒ṇāḥ - syā॒diti॒ - vai pa॒śavo̭ - rundhe॒ - catṷścatvārigṃśacca) (a. 9)
pa॒śurvā e॒ṣa yada॒gniryoniḥ॒ khalu॒ vā e॒ṣā pa॒śorvi kri̭yate॒ ya-tprā॒cīna̭maiṣṭa॒kā-dyajuḥ̭ kri॒yate॒ reto̭-'pa॒syā̭ apa॒syā̭ upa̭ dadhāti॒ yonā̭ve॒va reto̭ dadhāti॒ pañcopa̭ dadhāti॒ pāṅktāḥ᳚ pa॒śavaḥ̭ pa॒śūne॒vāsmai॒ praja̭nayati॒ pañca̭ dakṣiṇa॒to vajro॒ vā a̭pa॒syā̭ vajrḙṇai॒va ya॒jñasya̭ dakṣiṇa॒to rakṣā॒g॒syapa̭ hanti॒ pañca̭ pa॒ścā- [pañca̭ pa॒ścāt, prācī॒rupa̭ dadhāti] 54
-tprācī॒rupa̭ dadhāti pa॒ścādvai prā॒cīna॒gṃ॒ reto̭ dhīyate pa॒ścāde॒vāsmai᳚ prā॒cīna॒gṃ॒ reto̭ dadhāti॒ pañca̭ pu॒rastā᳚-tpra॒tīcī॒rupa̭ dadhāti॒ pañca̭ pa॒ścā-tprācī॒stasmā᳚-tprā॒cīna॒gṃ॒ reto̭ dhīyate pra॒tīcīḥ᳚ pra॒jā jā̭yante॒ pañco᳚ttara॒ta ścha̭nda॒syāḥ᳚ pa॒śavo॒ vai cha̭nda॒syāḥ᳚ pa॒śūne॒va prajā̭tā॒n-thsvamā॒yata̭nama॒bhi paryṷ̄hata i॒yaṃ-vā~ a॒gne-ra̭tidā॒hā-da̭bibhe॒-thsaitā [-da̭bibhe॒-thsaitāḥ, a॒pa॒syā̭ apaśya॒-ttā] 55
a̭pa॒syā̭ apaśya॒-ttā upā̭dhatta॒ tato॒ vā i॒mā-nnātya̭daha॒-dyada̭pa॒syā̭ upa॒dadhā᳚tya॒syā ana̭tidāhāyo॒vāca̭ he॒yamada॒di-thsa brahma॒ṇā-'nnaṃ॒-ya~syai॒tā ṷpadhī॒yāntai॒ ya ṷ cainā e॒vaṃ​ve~ da॒diti̭ prāṇa॒bhṛta॒ upa̭ dadhāti॒ reta̭sye॒va prā॒ṇā-nda̭dhāti॒ tasmā॒-dvada̭-nprā॒ṇa-npaśya̭ñchṛ॒ṇva-npa॒śurjā̭yate॒ 'ya-mpu॒ro [-'ya-mpu॒raḥ, bhuva॒ iti̭] 56
bhuva॒ iti̭ pu॒rastā॒dupa̭ dadhāti prā॒ṇame॒vaitābhi̭-rdādhārā॒-'ya-nda̭kṣi॒ṇā vi॒śvaka॒rmeti̭ dakṣiṇa॒to mana̭ e॒vaitābhi̭rdādhārā॒ya-mpa॒ścā-dvi॒śvavya̭cā॒ iti̭ pa॒ścā-ccakṣṷre॒vaitābhi̭-rdādhāre॒da-mṷtta॒rā-thsuva॒rityṷttara॒ta-śśrotra̭me॒vaitābhi̭-rdādhāre॒yamu॒pari̭ ma॒tirityu॒pari̭ṣṭā॒-dvāca̭me॒vaitābhi̭-rdādhāra॒ daśa̭da॒śopa̭ dadhāti savīrya॒tvāyā᳚kṣṇa॒yo [savīrya॒tvāyā᳚kṣṇa॒yā, upa̭ dadhāti॒] 57
-pa̭ dadhāti॒ tasmā̭dakṣṇa॒yā pa॒śavo-'ṅgā̭ni॒ praha̭ranti॒ prati̭ṣṭhityai॒ yāḥ prācī॒stābhi॒-rvasi̭ṣṭha ārdhno॒dyā da̭kṣi॒ṇā tābhi̭rbha॒radvā̭jo॒ yāḥ pra॒tīcī॒stābhi̭ rvi॒śvāmi̭tro॒ yā udī̭cī॒stābhi̭-rja॒mada̭gni॒ryā ū॒rdhvāstābhi̭-rvi॒śvaka̭rmā॒ ya e॒vame॒tāsā॒mṛddhiṃ॒-ve~da॒rdhnotye॒va ya ā̭sāme॒va-mba॒ndhutāṃ॒-ve~da॒ bandhṷmā-nbhavati॒ ya ā̭sāme॒va-ṅkḷptiṃ॒-ve~da॒ kalpa̭te- [kalpa̭te, a॒smai॒ ya ā̭sāme॒va-] 58
-'smai॒ ya ā̭sāme॒va-mā॒yata̭naṃ॒-ve~dā॒-''yata̭navā-nbhavati॒ ya ā̭sāme॒va-mpra̭ti॒ṣṭhāṃ-ve~da॒ pratye॒va ti̭ṣṭhati prāṇa॒bhṛta̭ upa॒dhāya̭ saṃ॒​ya~ta॒ upa̭ dadhāti prā॒ṇāne॒vā 'smi̭-ndhi॒tvā saṃ॒​ya~dbhi॒-ssaṃ​ya~̭cchati॒ ta-thsaṃ॒​ya~tāgṃ̭ saṃ​ya~॒ttvamatho᳚ prā॒ṇa e॒vāpā॒na-nda̭dhāti॒ tasmā᳚-tprāṇāpā॒nau sa-ñca̭rato॒ viṣṷ̄cī॒rupa̭ dadhāti॒ tasmā॒-dviṣva̭ñcau prāṇāpā॒nau yadvā a॒gnerasaṃ̭​ya~ta॒- [a॒gnerasaṃ̭​ya~tam, asṷvargyamasya॒] 59
-masṷvargyamasya॒ ta-thsṷva॒rgyo᳚-'gnirya-thsaṃ॒​ya~ta̭ upa॒ dadhā̭ti॒ same॒vainaṃ̭-ya~cchati uva॒rgya̭me॒vāka॒ -stryavi॒rvayaḥ̭ kṛ॒tamayā̭nā॒mityā̭ha॒ vayo̭bhire॒vāyā॒nava̭ ru॒ndhe 'yai॒rvayāgṃ̭si sa॒rvato̭ vāyu॒matī᳚rbhavanti॒ tasmā̭da॒yagṃ sa॒rvataḥ̭ pavate || 60 ||
(pa॒ścā - de॒tāḥ - pu॒ro᳚ - 'kṣṇa॒yā - kalpa॒te - 'saṃ̭-ya~taṃ॒ - pañca̭trigṃśacca) (a. 10)
gā॒ya॒trī tri॒ṣṭu-bjaga̭tyanu॒ṣṭu-kpa॒ṅktyā̭ sa॒ha | bṛ॒ha॒tyṷṣṇihā̭ ka॒ku-thsū॒cībhiḥ̭ śimyantu tvā || dvi॒padā॒ yā catṷṣpadā tri॒padā॒ yāca॒ ṣaṭpa̭dā | sacha̭ndā॒ yā ca॒ viccha̭ndā-ssū॒cībhiḥ̭ śimyantu tvā || ma॒hānā᳚mnī re॒vata̭yo॒ viśvā॒ āśāḥ᳚ pra॒sūva̭rīḥ | meghyā̭ vi॒dyuto॒ vācaḥ̭ sū॒cībhiḥ̭ śimyantu tvā || ra॒ja॒tā hari̭ṇī॒-ssīsā॒ yujo̭ yujyante॒ karma̭bhiḥ | aśva̭sya vā॒jina̭stva॒ci sū॒cībhiḥ̭ śimyantu tvā || nārī᳚- [nārīḥ᳚, te॒ patna̭yo॒ loma॒] 61
-ste॒ patna̭yo॒ loma॒ vici̭nvantu manī॒ṣayā᳚ | de॒vānā॒-mpatnī॒rdiśaḥ̭ sū॒cībhiḥ̭ śimyantu tvā || ku॒vida॒ṅga yava̭manto॒ yava̭-ñci॒dyathā॒ dāntya̭nupū॒rvaṃ-vi~॒yūya̭ | i॒hehai̭ṣā-ṅkṛṇuta॒ bhoja̭nāni॒ ye ba॒r॒hiṣo॒ namo̭vṛkti॒-nnaja॒gmuḥ || 62 ||
(nārī᳚ - stri॒gṃ॒śacca̭) (a. 11)
kastvā᳚ cchyati॒ kastvā॒ vi śā᳚sti॒ kaste॒ gātrā̭ṇi śimyati | ka ṷ te śami॒tā ka॒viḥ || ṛ॒tava̭sta ṛtu॒dhā paruḥ̭ śami॒tāro॒ viśā̭satu | saṃ॒​va~॒thsa॒rasya॒ dhāya̭sā॒ śimī̭bhi-śśimyantu tvā || daivyā̭ addhva॒ryava̭stvā॒ cchyantu॒ vi ca̭ śāsatu | gātrā̭ṇi parva॒śaste॒ śimāḥ᳚ kṛṇvantu॒ śimya̭ntaḥ || a॒rdha॒mā॒sāḥ parūgṃ̭ṣi te॒ māsā᳚-śchyantu॒ śimya̭ntaḥ | a॒ho॒rā॒trāṇi̭ ma॒ruto॒ vili̭ṣṭagṃ [ma॒ruto॒ vili̭ṣṭam, sū॒da॒ya॒ntu॒ te॒ |] 63
sūdayantu te || pṛ॒thi॒vī te॒ 'ntari̭kṣeṇa vā॒yuśchi॒dra-mbhi̭ṣajyatu | dyauste॒ nakṣa̭trai-ssa॒ha rū॒pa-ṅkṛ̭ṇotu sādhu॒yā || śa-nte॒ pare᳚bhyo॒ gātre᳚bhya॒-śśama॒stvava̭rebhyaḥ | śama॒sthabhyo̭ ma॒jjabhya॒-śśamṷ te ta॒nuvḙ bhuvat || 64 ||
(vili̭ṣṭaṃ - tri॒gṃ॒śacca̭) (a. 12)
(viṣṇṷmukhā॒ - anna̭pate॒ - yāva̭tī॒ - vi vai - pṷruṣamā॒treṇā - 'gne॒ tava॒ śravo॒ vayo॒ - brahma̭ jajñā॒nagg​ - sva̭yamātṛ॒ṇṇā - me॒ṣāṃ-vai~ - pa॒śu - rgā̭ya॒trī - kastvā॒ - dvāda̭śa )
(viṣṇṷmukhā॒ - apa̭citimā॒n॒ - vi vā e॒tā - vagne॒ tava̭ - svayamātṛ॒ṇṇāṃ - ~vi̭ṣū॒cīnā̭ni - gāya॒trī - catṷṣṣaṣṭiḥ)
(viṣṇṷmukhā, sta॒nuvḙ bhuvat)
|| hariḥ̭ om ||
|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-mpañcamakāṇḍe dvitīyaḥ praśna-ssamāptaḥ ||